IV SA/Po 137/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu z dnia 27 lipca 2023 r. w sprawie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego. Skarżąca E.S. kwestionowała decyzje organów ZUS, które utrzymały w mocy uchylenie świadczenia wychowawczego przyznanego na dziecko W.M. oraz nakaz zwrotu nienależnie pobranych środków. Sąd uznał, że organy ZUS dopuściły się istotnych naruszeń prawa materialnego i proceduralnego. Przede wszystkim, błędnie połączono postępowanie dotyczące uchylenia prawa do świadczenia (działające na przyszłość) z postępowaniem w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (dotyczącym przeszłości). Ponadto, organy naruszyły zasady postępowania administracyjnego, w tym zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.) oraz zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), nie informując skarżącej o wszczęciu postępowania i nie dając jej możliwości przedstawienia argumentów. Uzasadnienia decyzji organów nie spełniały wymogów formalnych, a rozstrzygnięcia były niejasne. Sąd podkreślił, że świadczenie wychowawcze ma na celu wsparcie rodziców w wychowaniu dziecka, a jego celem jest zaspokojenie potrzeb dziecka, co powinno być uwzględniane przy interpretacji przepisów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących świadczeń wychowawczych, zwłaszcza w kontekście odrębności postępowań w sprawie uchylenia prawa do świadczenia i zwrotu nienależnie pobranych środków, a także znaczenia zasad postępowania administracyjnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy państwa w wychowaniu dzieci i interpretacją przepisów przez organy ZUS.
Zagadnienia prawne (3)
Czy możliwe jest jednoczesne uchylenie prawa do świadczenia wychowawczego i orzeczenie o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia w jednej decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, są to odrębne instytucje o różnych przesłankach i skutkach prawnych. Uchylenie prawa do świadczenia działa na przyszłość (ex nunc), natomiast zwrot nienależnie pobranego świadczenia dotyczy przeszłości. Połączenie tych rozstrzygnięć w jednej decyzji jest dopuszczalne tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdy prawo do świadczenia nie zostało całkowicie skonsumowane.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że decyzja uchylająca prawo do świadczenia wychowawczego ma charakter konstytutywny i działa na przyszłość, podczas gdy decyzja o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia dotyczy okresu przeszłego. Organy ZUS błędnie połączyły te dwie odrębne kwestie w jednej decyzji, naruszając przepisy prawa materialnego.
Czy naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym (art. 10 § 1 k.p.a.) uzasadnia uchylenie decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, naruszenie tej zasady, polegające na braku zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania i braku możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania, które może mieć wpływ na wynik sprawy.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że skarżąca dowiedziała się o toczącym się postępowaniu dopiero w momencie doręczenia decyzji, co stanowi naruszenie art. 61 § 4 i art. 10 § 1 k.p.a. Brak zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu uniemożliwił stronie obronę jej interesów.
Czy osoba sprawująca pieczę bieżącą nad dzieckiem na mocy postanowienia sądu, ale bez umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej, jest uprawniona do świadczenia wychowawczego?
Odpowiedź sądu
Choć ustawa wprost nie wymienia takich osób jako uprawnionych, sąd sugeruje, że wykluczenie ich z kręgu uprawnionych może być sprzeczne z celem świadczenia wychowawczego, jakim jest wsparcie opieki nad dzieckiem i zaspokojenie jego potrzeb.
Uzasadnienie
Sąd odniósł się do celu świadczenia wychowawczego, jakim jest pomoc w wychowaniu dziecka i zaspokojeniu jego potrzeb. Podkreślono, że wykluczenie osób sprawujących faktyczną pieczę na mocy orzeczenia sądu może być nieuzasadnione w świetle Konstytucji i Konwencji o Prawach Dziecka.
Przepisy (24)
Główne
u.p.p.w.d. art. 4 § ust. 2
Ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci
u.p.p.w.d. art. 27 § ust. 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci
u.p.p.w.d. art. 25 § ust. 6
Ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci
u.p.p.w.d. art. 25 § ust. 2
Ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci
u.p.p.w.d. art. 25 § ust. 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci
u.p.p.w.d. art. 4 § ust. 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci
u.p.p.w.d. art. 4 § ust. 2
Ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci
u.p.p.w.d. art. 25 § ust. 2
Ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci
Brak prawa do świadczenia nie może być rozumiany wyłącznie literalnie; należy uwzględnić cel świadczenia i fakt, że jest ono skierowane do dziecka.
u.p.p.w.d. art. 25 § ust. 2
Ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci
Wykładnia musi uwzględniać cel świadczenia wychowawczego, jakim jest pomoc rodzicom/opiekunom w wychowaniu dziecka i zaspokojeniu jego potrzeb życiowych.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § 1 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.p.w.d. art. 28 § ust. 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci
k.p.a. art. 61 § § 4
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 120
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy ZUS błędnie połączyły postępowanie w sprawie uchylenia prawa do świadczenia z postępowaniem w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. • Organy ZUS naruszyły zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. • Uzasadnienia decyzji organów nie spełniały wymogów formalnych i merytorycznych. • Decyzja organu I instancji została wydana z mocą wsteczną, co było niedopuszczalne.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja uchylająca lub zmieniająca prawo do świadczenia wychowawczego, o której mowa w art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d., ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc, tj. z mocą na przyszłość od daty wydania decyzji. • Świadczenie wychowawcze ma na celu częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego podstawowych potrzeb życiowych. • Wykładnia art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d. w celu ustalenia nie warunków przyznania świadczenia wychowawczego, ale nienależnie pobranego świadczenia musi uwzględniać cel przyznania świadczenia wychowawczego.
Skład orzekający
Jacek Rejman
sprawozdawca
Maciej Busz
przewodniczący
Tomasz Grossmann
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczeń wychowawczych, zwłaszcza w kontekście odrębności postępowań w sprawie uchylenia prawa do świadczenia i zwrotu nienależnie pobranych środków, a także znaczenia zasad postępowania administracyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy państwa w wychowaniu dzieci i interpretacją przepisów przez organy ZUS.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego świadczenia socjalnego i pokazuje, jak błędy proceduralne organów administracji mogą prowadzić do uchylenia ich decyzji. Podkreśla znaczenie prawidłowego prowadzenia postępowań administracyjnych.
“ZUS uchylił świadczenie wychowawcze i kazał zwrócić pieniądze? Sąd administracyjny wskazuje na błędy proceduralne!”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.