IV SA/Po 1305/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2006-05-18
NSAAdministracyjneWysokawsa
bezrobotnystatus bezrobotnegoprawo do zasiłkudziałalność gospodarczazawieszenie działalnościkodeks postępowania administracyjnegozasady ogólneobowiązek informowaniaurząd pracywojewoda

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające statusu bezrobotnego z powodu niejasności przepisów i naruszeń proceduralnych przez organy.

Skarżąca H. N. została pozbawiona statusu bezrobotnej i prawa do zasiłku z powodu prowadzenia działalności gospodarczej, mimo jej zawieszenia. Organy administracji uznały, że zawieszenie działalności nie jest równoznaczne z jej zaprzestaniem w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia. Skarżąca podnosiła swoją nieznajomość prawa i chorobę psychiczną. Sąd uchylił decyzje organów, wskazując na naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności obowiązku informowania i wyjaśniania przez organy.

Sprawa dotyczyła skargi H. N. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o odmowie przyznania statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku. H. N. została uznana za bezrobotną i przyznano jej zasiłek, jednak po wznowieniu postępowania organ I instancji uchylił swoją decyzję, odmawiając statusu bezrobotnego od dnia rejestracji z powodu prowadzenia działalności gospodarczej od 2002 r. Skarżąca argumentowała, że jej działalność została "zamknięta" i załączyła dokumenty potwierdzające zawieszenie działalności od 2002 r. Podkreślała swoją nieznajomość prawa i problemy zdrowotne. Wojewoda utrzymał decyzję w mocy, wskazując na "zawieszenie" działalności i pouczenie w PUP. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje, uznając, że organy naruszyły zasady ogólne postępowania administracyjnego (art. 7, 8, 9, 10 k.p.a.), w szczególności obowiązek informowania i wyjaśniania. Sąd stwierdził, że "zawieszenie działalności gospodarczej" zgłoszone w ZUS i US nie jest jednoznaczne z brakiem spełnienia warunków do uznania za bezrobotnego w rozumieniu ustawy, a przepisy ustawy o promocji zatrudnienia mogą być niejasne dla obywateli. Sąd podkreślił, że organy powinny ze szczególną starannością przestrzegać zasad k.p.a., a nie polegać jedynie na informacjach zawartych w ankiecie PUP. Sąd uznał, że naruszenie zasady informowania jest wystarczającą podstawą do uchylenia decyzji, nawet jeśli byłaby zgodna z prawem materialnym. Wskazano również na naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.).

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, zawieszenie działalności gospodarczej zgłoszone w ZUS i Urzędzie Skarbowym nie stanowi przesłanki przyznania statusu osoby bezrobotnej w myśl przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach pracy.

Uzasadnienie

Ustawa o promocji zatrudnienia definiuje bezrobotnego jako osobę, która nie podjęła pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności. Zawieszenie działalności nie jest równoznaczne z wyrejestrowaniem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

upz art. 2 § 1 pkt 2 lit. f

Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach pracy

Przepis ten odnosi się do osób, które nie podjęły pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności. Zawieszenie działalności nie jest równoznaczne z wyrejestrowaniem.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa.

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek informowania i wyjaśniania stronie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych sprawy.

k.p.a. art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu, w tym prawo do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.

p.p.s.a. art. 145 § §1 pkt 1 lit. a) oraz c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna do uchylenia decyzji organu w przypadku naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego.

Pomocnicze

Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu art. 2 § 1 pkt 2 lit. f

Poprzednio obowiązująca ustawa, na tle której ugruntował się pogląd o konieczności wykazania niepodjęcia działalności od dnia wpisania do ewidencji do dnia wyrejestrowania.

upz art. 76 § ust. 1 i 2

Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach pracy

Akcentuje znaczenie pouczenia o okolicznościach powodujących ustanie prawa do pobierania świadczenia pieniężnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez organy zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności obowiązku informowania i wyjaśniania. Niejasność przepisów ustawy o promocji zatrudnienia dla obywateli. Brak wystarczającego pouczenia strony o konsekwencjach prawnych zawieszenia działalności gospodarczej.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów administracji oparta na ścisłej wykładni przepisów ustawy o promocji zatrudnienia, zgodnie z którą zawieszenie działalności nie uprawnia do statusu bezrobotnego. Argument organu II instancji, że strona powinna "dołożyć szczególnych starań" by wyjaśnić wątpliwości.

Godne uwagi sformułowania

"zawieszenie działalności gospodarczej", zgłoszone w ZUS-ie i US-ym nie stanowi, w myśl przepisów upz, przesłanki przyznania statusu osoby bezrobotnej. brzmienie w/w przepisu może być niejasne dla poszukujących pracy organy działające poprzez urzędy pracy a także poprzez oddziały ZUS i urzędy skarbowe, powinny ze szczególną starannością przestrzegać zasad unormowanych w przepisach ogólnych kpa, zwłaszcza art. 7; 8; 9 oraz 10. nie wystarcza w tej sytuacji podsunięcie stronom do podpisu "Informacji dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy" nie na stronę kpa nakłada tego typu obowiązki, a na organ. wykroczenie organu prowadzącego postępowanie jedynie przeciwko zasadzie ogólnej kpa stanowi dostateczną podstawę wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego naruszenie zasady informowania obywateli jest samoistną i wystarczającą przyczyną uchylenia decyzji, nawet gdy jest ona zgodna z prawem materialnym Obowiązek informowania i wyjaśniania stronie przez organ prowadzący postępowanie administracyjne całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy (art. 9 kpa) winien być rozumiany tak szeroko, jak to tylko możliwe. gdy urzędnik stwierdza lub powinien stwierdzić, że strona zamierza podjąć działania wiążące się dlań z niekorzystnymi skutkami lub nawet ryzykiem wystąpienia podobnych skutków, urzędnik ma wyraźny obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać na ryzyko, wiążące się z planowanymi działaniami.

Skład orzekający

Bożena Popowska

przewodniczący sprawozdawca

Izabela Kucznerowicz

sędzia

Maciej Dybowski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego przez organy, w szczególności obowiązek informowania i wyjaśniania przez pracownika urzędu, a także niejasność przepisów prawa materialnego dla obywateli."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osoby ubiegającej się o status bezrobotnego, ale zasady proceduralne mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne są zasady proceduralne i obowiązek informowania przez urzędy, nawet w sprawach pozornie prostych. Podkreśla, że nieznajomość prawa nie chroni, ale organy mają obowiązek pomagać w jego zrozumieniu.

Czy urząd pracy musi tłumaczyć przepisy, czy wystarczy podsunąć ankietę? Sąd wyjaśnia obowiązki urzędników.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Po 1305/04 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2006-05-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-10-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Bożena Popowska /przewodniczący sprawozdawca/
Izabela Kucznerowicz
Maciej Dybowski
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Popowska (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant ref- staż. Paweł Grzęda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2006 r. sprawy ze skargi H. N. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty O. z [...] sierpnia 2004r. nr [...], 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. /-/ I. Kucznerowicz /-/B. Popowska /-/M. Dybowski
Uzasadnienie
Sygn. akt IV SA/Po 1305/ 04
Uzasadnienie
Po wznowieniu postępowania, Starosta O., decyzją Nr [...] z dnia [...].08.2004r. uchylił swoją decyzję Nr [...]z dnia [...]10. 2003r., orzekającą o uznaniu H. N. za bezrobotną i o przyznaniu prawa do zasiłku od dnia [...].10.2003r. oraz odmówił jej przyznania statusu osoby bezrobotnej od dnia [...].10.2003r i prawa do zasiłku od dnia [...].10.2003r. Jako podstawę materialnoprawną wskazano art.2 ust.1 pkt 2 lit. f ustawy z dnia 20.04.2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach pracy (Dz.U. Nr 99, poz. 1001 – dalej upz). W uzasadnieniu organ podał, że w dniu [...].04.2004r. pani N. poinformowała pracownika PUP o fakcie prowadzenia działalności gospodarczej od dnia [...].07.2002r. Nie jest zatem możliwe uznanie Strony za osobę bezrobotną od dnia [...].10.2003r. i przyznanie jej prawa do zasiłku od dnia [...].10.2003r.
W odwołaniu od tej decyzji H. N. podkreśla, że decyzja jest dla niej krzywdząca i niezrozumiała, ponieważ nie zna ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach pracy, ani kodeksu postępowania administracyjnego, nadto leczy się u psychiatry od lutego 2003r. W jej rozumieniu, z licznych dokumentów, które załącza, wynika, że jej działalność gospodarcza została "zamknięta" z dniem [...].10.2002r. (poświadczenie z ZUS-u; Urzędu Skarbowego). Strona dodała, że po [...] latach pracy był to jej pierwszy zasiłek oraz że jej rodzina jest w trudnej sytuacji finansowej.
Wojewoda decyzją z dnia [...].09.2004r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Po dokonaniu ustaleń faktycznych i prawnych, organ stwierdził, że zasadnie wznowiono postępowanie i uznał zaskarżoną decyzję za prawidłową. Organ przytoczył treść art.2 ust.1 pkt 2 lit. f ustawy z dnia 20.04.2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach pracy i w związku z nią stwierdził, że H. N. "zawiesiła" działalność gospodarczą od [...].11.2002r. ( zaświadczenie z ZUS), zatem nie spełniała warunków do uznania za bezrobotną. Tymczasem, gdyby chciała zostać zarejestrowana jako bezrobotna – to powinna doprowadzić do wykreślenia działalności z ewidencji działalności gospodarczej. Organ dodał, że w dniu zgłoszenia w PUP - H. N. została pouczona, iż bezrobotnym może być jedynie osoba, która nie podjęła pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia wskazanego w zgłoszeniu do dnia wyrejestrowania tej działalności ( pkt II ppkt 12 informacji dla osób rejestrujących się w PUP ). Strona powinna zatem "dołożyć szczególnych starań by wyjaśnić wszelkie związane z tym faktem ( zarejestrowanej działalności gospodarczej) wątpliwości". Brak tych "aktów staranności" powoduje, że "nie sposób zarzucić organowi I instancji naruszenie art. 9 kodeksu postępowania administracyjnego".
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P., H. N. podkreśla swoją nieznajomość prawa i chorobę depresyjną (zażywa "permazinum"), które zapewne jeszcze bardziej utrudniły jej prawidłowe zrozumienie pouczeń zamieszczonych w ankiecie PUP, zawłaszcza, że nie było w nich "mowy o zawieszonej działalności gospodarczej, tylko o prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej". Dalej Skarżąca stwierdza: "W momencie rejestracji w PUP działalności gospodarczej nie prowadziłam więc wpisałam że nie prowadzę, bo nie prowadziłam." H. N. działalność gospodarczą ( " przyczepa gastronomiczna") prowadziła przez okres [...] miesięcy, popadła w długi, więc zgłosiła zaprzestanie działalności. Skarżąca zwraca uwagę, że z załączonych dokumentów wynika, że miała " zawieszoną działalność" (zaświadczenie z US ) i nie figurowała w ewidencji osób prowadzących działalność gospodarczą, a w ZUS-ie powiedziano jej, że "zawieszenie działalności gospodarczej jest równoznaczne z wyrejestrowaniem".
W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od Skarżącej kosztów sądowych według norm przepisanych. W kwestiach materialnoprawnych organ powtórzył argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dodając, że decyzje w sprawach statusu bezrobotnego nie mają charakteru uznaniowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie ze względu na naruszenia przepisów procesowych, głównie zasad ogólnych postępowania administracyjnego: art. 7; 8; 9 i 10 ustawy z dnia 14.06 1960r. kodeksu postępowania administracyjnego ( tekst jedn. Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej kpa ).
Bezsporne jest, że H. N. uzyskała wpis do ewidencji działalności gospodarczej w dniu [...].05.2002r. i wpis ten (decyzją z dnia [...].04.2004r.) wykreślono z dniem [...].04.2004r. Żaden z organów nie kwestionuje też faktu, że Skarżąca "zawiesiła" działalność gospodarczą w Urzędzie Skarbowym w O. i w ZUS-ie Oddział w O. od dnia [...].11. 2002r. Sporne jest natomiast to, czy owo "zawieszenie działalności" w ZUS-ie i US-ym stanowi przesłankę pozwalającą na uznanie Skarżącej za osobę bezrobotną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20.04.2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach pracy (Dz.U. Nr 99, poz. 1001 – dalej upz), w konsekwencji, czy pozwala przyznać Skarżącej prawo do zasiłku dla bezrobotnych.
Przy wyłącznie materialnoprawnym podejściu do tej kwestii, Sąd przyznaje rację obu organom. Należy bowiem stwierdzić, że "zawieszenie działalności gospodarczej", zgłoszone w ZUS-ie i US-ym nie stanowi, w myśl przepisów upz, przesłanki przyznania statusu osoby bezrobotnej. Wynika to z objaśnienia pojęcia "bezrobotny", zawartego w słowniczku tej ustawy. Mianowicie, jedynym przepisem, który pojęcie "bezrobotny" odnosi do działalności gospodarczej nierolniczej, a więc działalności prowadzonej przez H. N., jest art.2 ust.1 pkt 2 lit. f w/w ustawy. Odnosząc ten przepis do sytuacji Skarżącej, należy stwierdzić, że status bezrobotnego może być przyznany osobie niezatrudnionej i niewykonującej innej pracy zarobkowej, zdolnej i gotowej do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, zarejestrowanej we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującej zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli nie ukończyła 60 lat i nie podjęła pozarolniczej działalności od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności.
Odnośnie treści powyższej normy, wyinterpretowanej z tego przepisu należy stwierdzić, że tożsamą zawierała poprzednio obowiązująca ustawa, tj.z dnia 14 grudnia 1994 r.o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t. jedn. Dz. U. 2003r. Nr. 58, poz. 514 ze zm.). Na tle brzmienia odnośnego art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy z 1994r. ugruntował się w orzecznictwie następujący pogląd: przepis ten odnosi się do osób, które co prawda są wpisane do ewidencji działalności gospodarczej i wobec nich nie została podjęta decyzja o wykreśleniu z tej ewidencji, ale od dnia wpisania do ewidencji do dnia wyrejestrowania, nie podjęły działalności gospodarczej. Wyrazem tego poglądu jest teza uchwały składu siedmiu Sędziów NSA z 16. 12. 1996r.: Osoba, która uzyskała wpis do ewidencji działalności gospodarczej, może być pozbawiona statusu bezrobotnego w wyniku wznowienia postępowania w sprawie o przyznanie zasiłku dla bezrobotnego z tego powodu, że jest wpisana do ewidencji działalności gospodarczej, chyba że wykaże, iż nie podjęła pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności (art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f) ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu - Dz. U. z 1996 r. Nr 47, poz. 211 z późn. zm.; OPS5/96; ONSA 1997/2/47).
Pogląd ten zachowuje pełną aktualność na tle przepisów nowej ustawy, tj. z 2004r. Biorąc zatem pod uwagę treść odnośnego art.2 ust.1 pkt 2 lit. f ustawy z dnia 20.04.2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach pracy i związanego z tą treścią orzecznictwa, należy stwierdzić, że w/w przepis nie odpowiada stanowi faktycznemu, w jakim znalazła się Skarżąca; H. N. nie kwestionuje tego, że przez [...] miesiące działalność gospodarczą prowadziła.
Motywy podjętego przez Sąd rozstrzygnięcia sięgają zatem do kwestii procesowoprawnych, choć w silnym związku z brzmieniem odnośnego art.2 ust.1 pkt 2 lit.f upz.
Sąd zauważa, że brzmienie w/w przepisu może być niejasne dla poszukujących pracy, co zresztą wyraźnie podnosi Skarżąca. Chodzi mianowicie o to, że prima facie, art.2 ust.1 pkt 2 lit.f upz posługuje się konstrukcjami prawnymi unormowanymi w ustawie z dnia 02.07.2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm – dalej usdg). Problem polega jednak na tym, że upz nie przenosi wiernie pojęć użytych w tej ostatnio wymienionej ustawie, takich jak: "działalność gospodarcza" i "ewidencja działalności gospodarczej" oraz "wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej", natomiast używa pojęć: "pozarolnicza działalność", "ewidencja" i "wyrejestrowanie", nawet nie precyzując, że wszystkie w/w kategorie odnoszą się do "działalności gospodarczej". W świetle w/w przepisów usdg, treść art.2 ust.1 pkt 2 lit.f upz może być niejasna, nawet dla osób z wyższym wykształceniem. Pojawia się zatem pytanie, czy rzeczywiście w upz chodzi o konstrukcje z usdg. Tym bardziej, że inne ustawy, które normują określone aspekty sytuacji prawnej osób prowadzących działalność gospodarczą, jak Ordynacja podatkowa ( ustawa z 29.08.1997r., t. jedn. Dz.U. 2005r. Nr 8 poz. 60 ze zm.- dalej Ordynacja) i ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych ( z dnia 13.10.1998r. Dz. U. Nr 137, poz. 882 ze zm. – dalej usus ), także uwzględniają różne rodzaje działalności gospodarczej, a normując obowiązki osób, uwzględniają różne fazy zaangażowania tych osób w działalność gospodarczą. Przykłady na to znajdują się w aktach niniejszej sprawy. Wobec takiego stanu prawa, organy działające poprzez urzędy pracy a także poprzez oddziały ZUS i urzędy skarbowe, powinny ze szczególną starannością przestrzegać zasad unormowanych w przepisach ogólnych kpa, zwłaszcza art. 7; 8; 9 oraz 10.
Powracając do dokumentacji zebranej w niniejszej sprawie, Sąd zwraca uwagę przede wszystkim na "Zaświadczenie o zawieszeniu działalności i formie opodatkowania", wydane H. N. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. w dniu [...].07.2004r. W zaświadczeniu tym potwierdza się okres "działalności zawieszonej od dnia [...] 11.2002r." Z kolei w "Zgłoszeniu aktualizacyjnym osoby fizycznej prowadzącej samodzielnie działalność gospodarczą" ( wypełnianym na potrzeby Urzędu Skarbowego przez H. N. w dniu [...].10.2002r.), w rubryce ([...]) dotyczącej "rodzaju daty", zakreślono " datę zawieszenia działalności", natomiast w rubryce ([...]) dotyczącej powodu zgłoszenia adresu, zakreślona została odpowiedź: "zakończenie działalności pod tym adresem". Zaś w Poświadczeniu Nr [...], wydanym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. Inspektorat w O. w dniu [...].07 2004r., stwierdzono, że H. N. "podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu od [...].07.2002r. do [...].10.2002r. ( zamknięcie działalności)". W świetle stwierdzeń powyższych dokumentów urzędowych, trudno przyjmować, że osoby poszukujące pracy, w niniejszej sprawie H. N., są świadome konsekwencji prawnych, jakie różne ustawy wiążą z konkretnymi posunięciami dotyczącymi działalności gospodarczej, zwłaszcza, że różne ustawy pod tymi samymi pojęciami rozumieją inne treści. Zdaniem Sądu, nie wystarcza w tej sytuacji podsunięcie stronom do podpisu "Informacji dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy", z jego pkt II ppkt 12, który de facto stanowi powtórzenie treści art.2 ust.1 pkt 2 lit.f upz. Sąd nie podziela też poglądu organu II instancji, że czynność taką można uznać za "pouczenie" i że to strona, która ma wątpliwości w związku ze swoim statusem w świetle przepisów upz, "winna dołożyć szczególnych starań", by wyjaśnić wątpliwości. To nie na stronę kpa nakłada tego typu obowiązki, a na organ. Wynika to z treści art. 7; 8; 9 i 10 kpa.
W judykaturze i doktrynie utrwalił się pogląd, iż załatwienie sprawy administracyjnej zgodnie z przepisami prawa materialnego a z naruszeniem zasad ogólnych kpa, nie zasługuje na ochronę sądową. Powyższe stanowisko opiera się na uznaniu, iż zasady ogólne kpa są normami prawnymi w stopniu równym szczegółowym przepisom kodeksu (J. P. Taras, Glosa do wyroku SN z 23.VII.1992, III ARN. 40/92, PiP 1993 r., Nr 3, str. 112). Uszczegółowieniem powyższego poglądu przydatnym dla rozpatrzenia sprawy ze skargi H. N. jest teza, że wykroczenie organu prowadzącego postępowanie jedynie przeciwko zasadzie ogólnej kpa stanowi dostateczną podstawę wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego; w szczególności naruszenie zasady informowania obywateli jest samoistną i wystarczającą przyczyną uchylenia decyzji, nawet gdy jest ona zgodna z prawem materialnym (J. Borkowski – Glosa do wyroku NSA z 22.02.1984 r. SAP 9/84, OSP 12/85/239; W. Taras, Informowanie obywateli (art.9 kpa) przez administrację, Ossolineum 1992 r., str. 178 p. 3a; wyrok SN z 5.08.1992 r. I PA 5/92; wyrok SN 27.07.1992 r., III ARN 40/92 z częściowo krytyczną glosą J. Zimmermanna, PiP 1993 r., Nr 8 str. 116).
Kolejne założenie wyznaczające tok rozumowania Sądu , dotyczy rozumienia obowiązku, o którym mowa w art. 9 kpa. W orzecznictwie szeroko interpretuje się obowiązek informowania obywateli przez organy administracji publicznej. Chodzi tu zarówno o czasowy wymiar tego obowiązku jaki i o jego aspekt treściowy. I tak, w pierwszej kwestii Sąd podziela pogląd doktryny, iż nie do przyjęcia jest wykładnia, aby sformułowanie "będących przedmiotem postępowania" rozumieć w ten sposób, że organy zobowiązane są udzielać informacji wyłącznie w sprawach, w których toczy się postępowanie. Przez prawa i obowiązki będące przedmiotem postępowania należy bowiem rozumieć takie sprawy, które zgodnie z przepisami prawa podlegają rozpatrzeniu w trybie postępowania administracyjnego (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2002, str. 77). W drugiej zaś kwestii, w cyt. wyżej wyroku z 23.07.1992 r. SN przyjął: "Obowiązek informowania i wyjaśniania stronie przez organ prowadzący postępowanie administracyjne całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy (art. 9 kpa) winien być rozumiany tak szeroko, jak to tylko możliwe. Gdy urzędnik stwierdza lub powinien stwierdzić, że strona zamierza podjąć działania wiążące się dlań z niekorzystnymi skutkami lub nawet ryzykiem wystąpienia podobnych skutków, urzędnik ma wyraźny obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać na ryzyko, wiążące się z planowanymi działaniami. Jest to jedyny, odpowiadający zasadzie art. 1 Konstytucji sposób rozumienia art. 9 kpa" (w obowiązującym stanie prawnym: art. 2 Konstytucji RP z 2.04.1997 r., Dz. U. 78, poz. 483, sprost. Dz.U. 2001r. Nr 28, poz. 319). W cyt. wyroku SN stwierdza także: z zasady ochrony zaufania obywateli do prawidłowości działań organów administracji i sądów wynika, że nie powinien być narażony na uszczerbek obywatel działający w przekonaniu, iż odnoszące się doń działania (w tym informacje) organów państwa są prawidłowe i odpowiadają prawu. W niniejszej sprawie chodzi także o działania i informacje ZUS-u oraz urzędu skarbowego.
Tak rozumiejąc obowiązek udzielania informacji określony w art. 9 kpa, Sąd stwierdza, iż in casu doszło do naruszenia normy zawartej w tym przepisie. Sąd nie dysponuje bezpośrednim dowodem na tą okoliczność. W takich jednak przypadkach (wobec nieobowiązywania w postępowaniu administracyjnym formalnej teorii dowodowej) wchodzi w rachubę możliwość ustalenia faktów w sposób przewidziany w art. 231 kpc (Nauka o postępowaniu administracyjnym opowiada się, aby w wielu kwestiach dowodowych stosować odpowiednio przepisy kpc – Zb. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, PWN, 1999 r., str. 217). W myśl art. 231 kpc Sąd może uznać za ustalone fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jeżeli wniosek taki można wyprowadzić z innych ustalonych faktów (domniemanie faktyczne). Orzeczenie sądu może być oparte na domniemaniu faktycznym tylko wówczas, gdy domniemanie stanowi wniosek logicznie wynikający z prawidłowo ustalonych faktów stanowiących jego przesłanki (T.Ereciński, J.Gudowski, M.Jędrzejewska, Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego, Warszawa 2002r., str. 486 ).
Zdaniem Sądu, okoliczności, w jakich H. N. udała się po pomoc do PUP w O., tj jej status w świetle przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń oraz prawa podatkowego, pozwalają na domniemanie, że pracownik udzielający informacji i przyjmujący wniosek, nie ustalił w sposób pełny sytuacji w jakiej znajdowała się wówczas Skarżąca, naruszając tym samym art.7 oraz 77 kpa.
Materiał dowodowy nie wskazuje także, że organy zapewniły H. N. wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów. Brak w aktach sprawy dowodu, że organ pouczył stronę o przysługującym jej prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia Strony. Tymczasem umożliwienie Stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów stanowi obowiązek organu administracji publicznej. W wyroku z 17.05.1994 r. NSA w następujący sposób zinterpretował treść w/w zasady ogólnej kpa. "Przed rozpatrzeniem materiału dowodowego organ jest obowiązany do wysłuchania wypowiedzi stron co do przeprowadzonych dowodów, zgromadzonych materiałów oraz wszystkich zgłoszonych żądań. Z treści art. 10 §1 kpa wynika, iż takie ustosunkowanie się do całego materiału faktycznego i prawnego, zgromadzonego w sprawie, który będzie podstawą do podjęcia decyzji, jest szczególnym uprawnieniem strony z racji jego (taka forma gramatyczna ujęta jest w cyt. tekście) udziału w postępowaniu. Odstąpienie od tego stadium oceny wyników postępowania dowodowego jest możliwe jedynie w szczególnych sytuacjach, o których jest mowa w art. 10 §2 kpa."
Żadna z wymienionych w art. 10 § 2 kpa sytuacji nie zachodzi w sprawie H. N. Organ nie utrwalił też w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w art. 10 §1 (art. 10 §3 kpa). Należy dodać, iż wg doktryny, ustanowione w art. 10 §1 prawo strony do wypowiadania się jest szerszym od prawa z art. 81, które obejmuje tylko prawo wypowiadania się co do przeprowadzonych dowodów. O znaczeniu tego prawa w postępowaniu administracyjnym świadczy to, iż naruszenie zasady ogólnej czynnego udziały strony w postępowaniu jest kwalifikowaną wadą procesową, która stanowi podstawę wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek strony (art. 147 kpa).
Sąd także zauważa, że zbędne było wydanie przez Starostę O. postanowienia z dnia [...].06.2004r. o wznowieniu postępowania, ponieważ postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wznowione postanowieniem z dnia [...].04. 2004r.
Wobec wskazanych powyżej naruszeń przepisów postępowania administracyjnego, Sąd uznał, iż decyzje organu II oraz I instancji należy uchylić. Podejmując rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, uwzględniono także treść art. 76 ust 1 oraz ust.2 upz, akcentującego znaczenie pouczenia o okolicznościach powodujących ustanie prawa do pobierania świadczenia pieniężnego.
Z uwagi na argumenty wyżej powołane, organy winny rozważyć, czy Skarżąca nie powinna zachować statusu bezrobotnego od dnia [...].10.2003 r. i prawa do zasiłku od dnia [...].10.2003r. i w czy w takiej sytuacji nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania wznowionego postanowieniem z dnia [...].04.2004r
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a) oraz c) ustawy z 30.08.2002r. prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ), orzeczono jak w sentencji wyroku.
/-/I. Kucznerowicz /-/B. Popowska /-/M. Dybowski
MB

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI