IV SA/Po 1290/13

IV SA/Po 1290/13 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2014-04-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-12-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Grażyna Radzicka /sprawozdawca/
Izabela Bąk-Marciniak
Jerzy Stankowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6198 Inspekcja pracy
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Pracy
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 1112
art. 140, 273 ust. 1,
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze - tekst jednolity.
Dz.U. 2012 poz 1015
art. 56
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Dz.U. 2012 poz 270
art. 145 par. 1 pkt 1 lit c, art. 135, art. 152, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie NSA Grażyna Radzicka (spr.) WSA Izabela Bąk-Marciniak Protokolant ref. staż. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi P. S.A. w upadłości układowej na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w P. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. Uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w P. z dnia (...) r. nr rej.(...); 2. Uchyla postanowienie Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w P. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia z dnia (...) r. nr rej. (...); 3. Określa, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane; 4. Zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy w P. na rzecz P. S.A. w upadłości układowej kwotę (...) zł (słownie (...)) tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia (...) r. nr (...) inspektor pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w P. na podstawie art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.) oddalił zarzuty wniesione przez P. S.A. w upadłości układowej w P. w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w tytule wykonawczym z dnia (...) r. nr rej.(...).
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w piśmie z dnia (...) r. zobowiązana podniosła, że w tytule wykonawczym błędnie wskazano osobę zobowiązanego. W przedmiotowej sprawie zobowiązaną jest P. S.A. w upadłości układowej w P., a nie – jak określono w tytule wykonawczym z dnia (...) r. nr rej.(...) – P. S.A. w P. Postanowieniem z dnia (...) r., nr rej.(...), inspektor pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w P. nałożył na przedsiębiorstwo P. S.A. w upadłości układowej w P. grzywnę w celu przymuszenia w kwocie (...) zł. Grzywna została nałożona w związku z prowadzonym przeciwko Spółce postępowaniem egzekucyjnym, którego celem jest doprowadzenie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia (...) r., nr rej.(...), tj. niezwłocznej realizacji decyzji inspektora pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w P. wskazanych w punktach 1-10 nakazu z dnia (...) roku, nr rej.(...). Odnosząc się do zarzutu błędnego wskazania osoby zobowiązanej w tytule wykonawczym organ wskazał, że oznaczenie "w upadłości układowej" stosowane jest na podstawie art. 601 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. - Dz.U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm.), zgodnie z którym po ogłoszeniu upadłości przedsiębiorca występuje w obrocie pod dotychczasową firmą z dodaniem oznaczenia "w upadłości likwidacyjnej" albo "w upadłości układowej". Jak wskazuje się w doktrynie, rozwiązanie zawarte w tym przepisie ma na celu zapewnienie pewności obrotu prawnego. Ogłoszenie upadłości samo przez się nie wyłącza jeszcze przedsiębiorcy z obrotu gospodarczego. Zamieszczenie już w firmie upadłego informacji, że przedsiębiorca jest w stanie upadłości, informuje pozostałych uczestników obrotu o jego sytuacji prawnej. W ten sposób uczestnicy tego obrotu uzyskują informacje co do sytuacji prawnej upadłego (por. A. Jakubecki, F. Zedler, ). Oznaczenie "w upadłości układowej", o którym mowa w cytowanym wyżej przepisie, nie konstytuuje nowego podmiotu w obrocie prawnym, a jedynie służy identyfikacji statusu prawnego tego samego podmiotu, który z momentem postawienia w stan upadłości układowej zobowiązany jest stosować omawiane oznaczenie. W związku z powyższym organ egzekucyjny nie widzi podstaw dla uznania zarzutu błędnego oznaczenia osoby zobowiązanej za zasadny.
Od powyższego postanowienia P. S.A. w upadłości układowej wniosła zażalenie wskazując ponownie, że organ egzekucyjny w tytule wykonawczym błędnie oznaczył stronę. Tytuł wykonawczy został wydany na P. S.A. a postępowanie egzekucyjne toczyło się przeciwko P. S.A. w upadłości likwidacyjnej.
Nadto wskazano, że zgodnie z postanowieniem Sądu z dnia (...) r. obecnie spółka znajduje się w upadłości układowej.
Błędne oznaczenie strony w ocenie wnoszącego zarzuty nie może się ostać, albowiem zgodnie z treścią art. 601 prawo upadłościowe i naprawcze po ogłoszeniu upadłości przedsiębiorca występuje w obrocie pod dotychczasową firmą z dodaniem oznaczenia "w upadłości likwidacyjnej" albo "w upadłości układowej". Mając na względzie powyższe zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem doktryny w postępowaniach sądowych i administracyjnych należy dochować reguł wynikających z ww. przepisów.
Mając na względzie powyższe Spółka nie może się zgodzić ze stanowiskiem organu egzekucyjnego jakoby w niniejszej sprawie brak było podstaw do uznania zarzutu za zasadny.
Postanowieniem z dnia (...) r. nr rej. (...) Okręgowy Inspektor Pracy w P. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu wskazano przywołując uprzednio stan faktyczny sprawy, że w piśmie z dnia (...) r. zobowiązana podnosi, że w tytule wykonawczym błędnie wskazano osobę zobowiązanego. Odnosząc się do powyższego zarzutu organ II instancji podzielił stanowisko wyrażone przez organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu.
Skargę na powyższe postanowienie wniosła Spółka P. S.A. w upadłości układowej.
Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania. Skarżąca wskazała w pierwszej kolejności, że organ w żaden sposób nie uzasadnił, że zastosowanie środka egzekucyjnego jakim jest grzywna w celu przymuszenia jest konieczne i celowe w niniejszej sprawie.
Ponadto skarżąca wskazała, że kontrola przeprowadzona w Spółce w dniu (...) r. dotycząca zagadnienia prawnej ochrony stosunku pracy została przeprowadzona w momencie kiedy Spółka znajdowała się w upadłości likwidacyjnej co potwierdza protokół kontroli. Postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia wydane zostało natomiast na P. S.A. mimo że zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego P.- Stare Miasto w P. Wydział XI Gospodarczy z dnia (...) r. w sprawie o sygn. akt (...), wobec skarżącej ogłoszono ze skutkiem na dzień (...) roku upadłość z możliwością zawarcia układu z wierzycielami ustanawiając zarząd własny upadłego nad całością jego majątku. W konsekwencji obecnie Spółka znajduje się w upadłości układowej i to winno znaleźć odzwierciedlenie w jej nazwie. Nadto w obecnej sytuacji nie istnieje spółka pod firmą P.S.A., a jedynie P. S.A. w upadłości układowej.
Powyższe błędne oznaczenie strony jednoznacznie wskazuje, że postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia wydane zostało w oderwaniu od sytuacji prawnej podmiotu. Co więcej skarżąca wskazała, że zgodnie z treścią art. 601 prawo upadłościowe i naprawcze po ogłoszeniu upadłości przedsiębiorca występuje w obrocie pod dotychczasową firmą z dodaniem oznaczenia "w upadłości likwidacyjnej" albo "w upadłości układowej. Mając na względzie powyższe zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem doktryny w postępowaniach sądowych i administracyjnych należy dochować reguł wynikających z w/w przepisów Błędne oznaczenie strony w postanowieniu o nałożeniu grzywny wskazuje jednoznacznie na to, że organ wydający postanowienie w ogóle nie wziął pod uwagę sytuacji prawnej podmiotu zakładając, że wobec skarżącej Spółki nie toczy się postępowanie upadłościowe. Skarżąca podkreśliła, że inaczej należy oceniać wysokość zastosowanej grzywny oraz cel jej zastosowania w przypadku podmiotu znajdującego się w upadłości (likwidacyjnej bądź układowej), a inaczej wobec podmiotu, co do którego nie toczy się postępowanie upadłościowe.
Nadto skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 146 ust 1 Prawa upadłościowego i naprawczego postępowanie egzekucyjne dotyczące wierzytelności podlegającej zgłoszeniu do masy upadłości, wszczęte przed ogłoszeniem upadłości, ulega zawieszeniu z mocy prawa z dniem ogłoszenia upadłości. W myśl ust. 4 cytowanego wyżej przepisu po ogłoszeniu upadłości niedopuszczalne jest wszczęcie egzekucji świadczeń pieniężnych z masy upadłości. Zdaniem skarżącej Spółki, w niniejszej sprawie nie powinno być wszczęte postępowanie egzekucyjne, a jeżeli zostało wszczęte przed ogłoszeniem upadłości winno być ono zawieszone w formie postanowienia stosownie do treści art. 56 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Stosownie natomiast do art. 57 wyżej cyt. ustawy po wydaniu postanowienia o ogłoszeniu upadłości z możliwością zawarcia układu winno ono zostać podjęte - również w formie postanowienia - czego jednak organ egzekucyjny nie uczynił.
Skarżąca wskazała również, że w okresie od dnia (...) do dnia (...) r. Spółkę reprezentował syndyk, co również winno być uwzględnione przy wydawaniu postanowienia o nałożeniu grzywny oraz ocenie wykonywania przez skarżącego roszczeń ze stosunku pracy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Przedmiotem kontroli sprawowanej przez Sąd pod względem zgodności z prawem w niniejszym postępowaniu było postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w P. z dnia (...) r. utrzymujące w mocy postanowienie inspektora pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w P. z dnia (...) r. oddalające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w tytule wykonawczym z dnia (...) r. nr rej.(...).
Rozpoznając niniejsza sprawę Sąd stwierdził, że w sprawie organy nie dostrzegły w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego przepisów proceduralnych ,które mogły mieć znaczący wpływ na wynik sprawy. Sądowi bowiem wiadomo z urzędu, że w dniu (...) r. Sąd Rejonowy P. –Stare M., Wydział XI Gospodarczy ds. Upadłościowych i Naprawczych (sygn. akt.(...), ogłosił co do P. Spółki Akcyjnej ze skutkiem na dzień (...) r. upadłość z możliwością zawarcia układu z wierzycielami P. S.A. z siedzibą w P. Ta okoliczność miała bowiem podstawowe znaczenie dla prowadzonego postępowania egzekucyjnego w administracji. Prawo upadłościowe i naprawcze nakazuje o ile to możliwe zaspokoić wierzycieli w jak najwyższym stopniu przy rozważeniu zachowania przedsiębiorstwa w całości.
Otóż zgodnie z przepisem art. 140 Prawa upadłościowego i naprawczego z dnia 28 lutego 2003 r.(t j.Dz.U.2012.1112 ) 1. Postępowanie egzekucyjne dotyczące wierzytelności objętej z mocy prawa układem, wszczęte przed ogłoszeniem upadłości, ulega zawieszeniu z mocy prawa z dniem ogłoszenia upadłości. Sumy uzyskane w zawieszonym postępowaniu, a jeszcze niewydane, przelewa się do masy upadłości po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości.
2. Po ogłoszeniu upadłości jest niedopuszczalne wykonanie wydanego przed ogłoszeniem upadłości dłużnika postanowienia o zabezpieczeniu roszczenia wynikającego z wierzytelności objętej z mocy prawa układem.
3. Sędzia-komisarz na wniosek upadłego albo zarządcy może uchylić zajęcia dokonane przed ogłoszeniem upadłości w postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym dotyczącym wierzytelności objętej z mocy prawa układem, jeżeli jest to konieczne dla dalszego prowadzenia przedsiębiorstwa. Prawo upadłościowe i naprawcze wskazuje jakie należności nie są objęte układem w przepisie art.273.
Zgodnie z art. 273. 1. Układ nie obejmuje:
1) należności alimentacyjnych oraz rent z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci oraz z tytułu zamiany uprawnień objętych treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę;
2) roszczenia o wydanie mienia, o którym mowa w art. 70;
3) (uchylony);
4) wierzytelności, za które upadły odpowiada w związku z nabyciem spadku po ogłoszeniu upadłości, po wejściu spadku do masy upadłości;
5) składek na ubezpieczenia społeczne.
W ustępie drugim tego art. ustawodawca wskazał ,że układ nie obejmuje należności ze stosunku pracy oraz wierzytelności zabezpieczonej na mieniu upadłego hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską, w części znajdującej pokrycie w wartości przedmiotu zabezpieczenia, chyba że wierzyciel wyraził zgodę na jej objęcie układem. Zgoda na objęcie wierzytelności układem powinna być wyrażona w sposób bezwarunkowy i nieodwołalny, najpóźniej przed przystąpieniem do głosowania nad układem. Zgoda może być wyrażona ustnie do protokołu z przebiegu zgromadzenia wierzycieli. Wynika więc z tego ,że należności ze stosunku pracy mogą być objęte układem ,jeżeli pracownicy wyrazili na to zgodę.
To uregulowanie prawne należy powiązać z brzmieniem przepisu art. 56 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,, który w § 1. stanowi ,że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu:
1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej;
2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego;
3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego;
4) na żądanie wierzyciela;
5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
§ 2. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego, dotyczącego obowiązku o charakterze niepieniężnym, z przyczyny określonej w § 1 pkt 2 i 3 może nastąpić tylko w przypadkach, gdy nie zagraża to interesowi społecznemu.
Z powyższego uregulowania prawnego wynika, że postępowanie egzekucyjne dotyczące wierzytelności z mocy prawa objętej układem powinno być zawieszone o ile się już toczyło w dacie ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu. Przepisy nie normują wyraźnie kwestii, czy po ogłoszeniu upadłości z możliwością zawarcia układu dopuszczalne jest wszczęcie przeciwko upadłemu postępowania egzekucyjnego. Nie powinno jednak budzić wątpliwości, że zakaz kontynuowania postępowań egzekucyjnych i zabezpieczających, wyrażający się w ich zawieszeniu z mocy prawa, odnosi się a fortiori do wszczynania tych postępowań (tak też S. Gurgul, s. 516). Zakaz wszczynania postępowań egzekucyjnych dotyczy wszakże tylko wierzytelności, które z mocy prawa są objęte układem. A wierzytelności pracownicze jak wskazuje ustawa mogą zostać objęte układem, jeżeli pracownicy wyrażą na to zgodę. W tej sytuacji w ogóle niedopuszczalne byłoby wszczynanie postępowania egzekucyjnego, a co dopiero jego dalsze prowadzenie, W niniejszej sprawie wbrew powyższym uregulowaniom doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego pomimo, że wierzytelności pracownicze zostały objęte układem z woli pracowników na co wskazują załączone do akt sprawy zgody 59 pracowników Spółki i z tego względu należało uchylić zaskarżone postanowienia.
Ponadto Sąd wskazuje, że ze względu na powyższe uchylić należało również postanowienie z dnia (...) r. nr rej. (...) o nałożeniu grzywny w celu mającą służyć wykonaniu obowiązku polegającego na zapłaceniu należności pracowniczych. Prawo upadłościowe i naprawcze przewiduje objęcie tych należności układem za zgodą pracowników. Organy administracji nie poczyniły wyjaśnień, czy zgoda taka, co do przedmiotowych należności pracowniczych została złożona.
Sądowi wiadomym jest z urzędu, że na podstawie powołanego wyżej postanowienia Sądu Rejonowego P. – S. M. z dnia (...) r. oraz na podstawie zgody wyrażonej przez byłych i obecnych pracowników Spółki na objęcie układem wierzytelności z tytułu należności ze stosunku pracy organ egzekucyjny nie mógł wszcząć postępowania egzekucyjnego.
Mając na uwadze powyższe uchybienia Sąd w pkt 1 wyroku działając na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) uchylił postanowienie zaskarżone oraz poprzedzające je postanowienie Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w P. z dnia (...) roku o nr rej.(...); w pkt 2 działając na podstawie art. 135 P.p.s.a. uchylił postanowienie inspektora pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w P. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia z dnia (...) r. nr rej.(...). Na podstawie art.152 P.p.s.a. orzeczono, że zaskarżone postanowienia nie mogą być wykonane. Rozpoznając ponownie sprawę organy powinny uwzględnić poglądy prawne i wykładnię przepisów prawa przedstawioną przez Sąd w uzasadnieniu. W 4 punkcie wyroku Sąd działając na podstawie art. 200 P.p.s.a zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.