IV SA/Po 126/23

IV SA/Po 126/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Józef Maleszewski /przewodniczący/
Sebastian Michalski /sprawozdawca/
Tomasz Grossmann
Symbol z opisem
6260 Statut
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Prawo miejscowe
Samorząd terytorialny
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 506
art. 14 ust. 2 ust. 3 ust. 4 art. 18 ust. 2 pkt 1 art. 18a ust. 1 art. 18b ust. 1 ust. 2 art. 19 ust. 2 art. 21 ust. 3  art. 21a  art. 22 ust. 1 ust. 2 art. 24 ust. 1-7  art. 25a art. 33 ust. 2 ust. 3  ust. 4 art. 91 ust. 1 art. 93 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity
Dz.U. 2023 poz 259
art. 147 par. 1 art. 151 art. 200 art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 265
par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c par. 15 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości  z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 169 ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Tomasz Grossmann Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 marca 2023 r. sprawy ze skargi Wojewody Wielkopolskiego na uchwałę Rady Miejskiej w Wągrowcu z dnia 27 czerwca 2019 r. nr Uchwała nr XI/81/2019 w sprawie uchwalenia Statutu Gminy Miejskiej Wągrowiec 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części obejmującej jej: § 20 pkt 8; § 21; § 22 w zakresie spójnika "i" przed wyrazem "wykonuje"; § 28 ust. 2 w zakresie zwrotu "Sekretarza Miasta i"; § 28 ust. 3; § 31 ust. 5 w zakresie wyrażenia "bez usprawiedliwienia"; § 34 ust. 2; § 58 ust. 4; § 65 ust. 2; § 101 ust. 2, ust. 3, ust. 4 oraz § 116; 2. oddala skargę w pozostałej części; 3. zasądza od Gminy Wągrowiec na rzecz skarżącego Wojewody Wielkopolskiego kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Rada Miejska w Wągrowcu, w dniu 27 czerwca 2019 roku, na podstawie art. 169 ust. 4 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 roku - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, podjęła uchwałę nr XI/81/2019 w sprawie uchwalenia Statutu Gminy Miejskiej Wągrowiec. Uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowy Województwa Wielkopolskiego z dnia 5 lipca 2019 roku pod pozycją 6500.
Wojewoda Wielkopolski, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, pismem z dnia 30 stycznia 2023 roku, złożył skargę na powyższą uchwałę.
Wojewoda zażądał stwierdzenia nieważność uchwały w części, tj. w zakresie jej: § 20 pkt 8, § 21, § 22, § 28 ust. 2 w zakresie zwrotu "Sekretarza Miasta i", § 28 ust. 3, § 31 ust. 5 w zakresie zwrotu "bez usprawiedliwienia", § 34 ust. 2, § 58 ust. 4, § 65 ust. 2, § 71 ust. 2 w zakresie zwrotu ", chyba że Przewodniczący Rady postanowi inaczej", § 78, § 86 ust. 1 w zakresie zwrotu "kierownika Kontrolowanej jednostki i Burmistrza", § 86 ust. 2, § 87, § 90, § 98 ust. 1 w zakresie sformułowania "lub po powzięciu stosownych uchwała przez wszystkie zainteresowane Komisje,", § 98 ust. 3 i 4, § 101 ust. 2, 3 i 4 oraz § 116.
Skarżący zażądał ponadto zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W ocenie Wojewody zaskarżona Uchwała została wydana z istotnym naruszeniem:
1) art. 19 ust. 2 w związku z art. 24 ustawy o samorządzie gminnym poprzez rozszerzenie katalogu uprawnień przewodniczącego rady w sposób wykraczający poza przyznaną delegację ustawową, tj. w zakresie w jakim wskazano, iż Przewodniczący Rady czuwa nad zapewnieniem warunków niezbędnych do wykonywania przez radnych ich mandatu,
2) art. 19 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym w zakresie w jakim upoważnia przewodniczącego rady do reprezentowania rady na zewnątrz oraz ustanawia możliwość upoważnienia w drodze uchwały innej niż przewodniczący osoby do reprezentowania rady na zewnątrz,
3) art. 19 ust. 2 zdanie 2 i 3 ustawy o samorządzie gminnym poprzez uregulowanie w treści Statutu kwestii wykonywania zadań przez wiceprzewodniczących w sposób modyfikujący zapisy rangi ustawowej,
4) art. 33 ustawy o samorządzie gminnym w zakresie, w jakim przyznaje radzie gminy kompetencję do wydawania poleceń pracownikom urzędu oraz kierownikom jednostek organizacyjnych gminy,
5) art. 23 i art. 24 ustawy o samorządzie gminnym w zakresie, w jakim wprowadza do statutu przepisy dotyczące kwestii wykonywania mandatu radnego,
6) art. 14 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w zakresie, w jakim postanowiono, iż głosowanie jawne imienne jest dopuszczalne jedynie w przypadkach przewidzianych w ustawie, podczas gdy przeprowadzenie głosowania jawnego jest podstawowym sposobem głosowania, który może być wyłączony jedyne gdy ustawa stanowi inaczej,
7) art. 21 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym w zakresie, w jakim postanowiono, iż przewodniczący rady może postanowić bez zgody samej rady o braku obowiązku złożenia przez komisję doraźną sprawozdań,
8) art. 25a ustawy o samorządzie gminnym poprzez uregulowanie kwestii wyłączenia członków komisji rewizyjnej oraz komisji skargi, wniosków i petycji od udziału w pracach komisji w sposób sprzeczny z unormowaniem ustawowym,
9) art. 18a ust. 5 oraz art. 20 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym poprzez przekroczenie przyznanej radzie delegacji ustawowej w zakresie w jakim nałożono na osobę przeprowadzającą kontrolę z ramienia Komisji Rewizyjnej obowiązek zawiadomienia Burmistrza oraz kierownika kontrolowanej jednostki o podejrzeniu popełnienie przestępstwa,
10) art. 18a ust. 5 oraz art. 22 ust. 1 w zakresie, w jakim przyznaje Komisji Rewizyjnej z pominięciem decyzji rady, kompetencję do współdziałania w wykonywaniu funkcji kontrolnej z innymi komisjami rady oraz przyznaje kompetencję przewodniczącemu Komisji Rewizyjnej do zwracania się do przewodniczącego innych komisji rady o oddelegowanie w skład zespołu kontrolnego radnych mających kwalifikacje w zakresie tematyki objętej kontrolą,
11) art. 30 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym w związku z art. 7 Konstytucji RP poprzez nałożenie na Burmistrza obowiązku uczestniczenia w sesjach rady oraz przybycia na posiedzenie komisji rady na ich żądanie.
W uzasadnieniu skargi wskazano, między innymi, że zgodnie z zasadą wyrażoną w Konstytucji RP organy władzy działają na podstawie i w granicach prawa. Zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 94 Konstytucji RP akty prawa miejscowego mogą być stanowione tylko na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawach. Takie ograniczenie oznacza, że uprawnienie do stanowienia aktów prawa miejscowego musi wynikać wprost z przepisów ustawy i musi określać przynajmniej przedmiot regulacji i jej zakres.
Statut gminy jest aktem prawa miejscowego, który zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP, zaliczany jest do źródeł prawa powszechnie obowiązującego na obszarze działania organów, które je ustanowiły. W statucie gminy dozwolone jest zatem uszczegółowienie rozwiązań ustrojowych zawartych w ustawach bądź uzupełnienie kwestii, które w ustawach nie znalazły prawnych rozwiązań, o ile ustawa tworzy podstawę do takiej regulacji.
Burmistrz Miasta Wągrowca, w odpowiedzi na skargę, przychylił się do argumentów i wniosków skargi.
W ocenie Burmistrza zakwestionowane przez Wojewodę przepisy stanowią przekroczenie przyznanej Radzie kompetencji prawodawczej w zakresie, w którym odnoszą się do kompetencji Przewodniczącego Rady, wykonywania mandatu radnego, zasad głosowania, kompetencji Komisji Rewizyjnej oraz obowiązków nakładanych na Burmistrza. Stwierdzenie nieważności uchwały w zakresie objętym skargą pozwoli na doprowadzenie Statutu do zgodności z prawem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie określonym art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2021, poz. 2095 ze zm.). W świetle tego przepisu Przewodniczący może zarządzić rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, jeżeli uzna, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w takich sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zgoda strony na rozpoznanie sprawy w tym trybie nie jest konieczna.
W świetle art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz.U. 2019, poz. 506) uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne, przy czym o nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia. Po upływie tego terminu organ nadzoru nie może już we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały (zarządzenia) organu gminy, lecz może zaskarżyć wadliwy, jego zdaniem, akt do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.
W niniejszej sprawie Wojewoda w ustawowym terminie 30 dni od dnia otrzymania Uchwały nie orzekł o jej nieważności, wobec czego w trybie art. 93 ust.1 ustawy o samorządzie gminnym zaskarżył ją do sądu administracyjnego. Realizując tę kompetencję organ nadzoru nie był ograniczony terminem do wniesienia skargi.
W świetle art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2023, poz. 259; w skrócie "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innym orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego (pkt 5) oraz inne akty tych organów i ich związków, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (pkt 6).
Stosownie zaś do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 P.p.s.a., sąd administracyjny stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały one wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 P.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest uchwała Rady Miejskiej w Wągrowcu nr XI/81/2019 z dnia 27 czerwca 2019 roku w sprawie uchwalenia Statutu Gminy Miejskiej Wągrowiec. Uchwała weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia (§ 125 Uchwały), tj. z dniem 20 lipca 2019 roku, nadal obowiązuje oraz nie była nowelizowana.
Z wniosków i zarzutów skargi oraz jej uzasadnienia wynika, że przedmiotem zaskarżenia została objęta tylko część Uchwały. Zatem w takim zakresie Uchwała została poddana kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu.
Zaskarżona Uchwała jest aktem prawa miejscowego wydanym na podstawie upoważnienia określonego w art. 169 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) oraz w art. 18 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz.U. 2019, poz. 506).
Zgodnie z art. 3 ustawy o samorządzie gminnym o ustroju gminy stanowi jej statut. Statut gminy określa organizację wewnętrzną i tryb pracy organów gminy oraz podlega ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym (art. 22 ust. 1 i ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym).
W myśl art. 169 ust. 4 Konstytucji RP organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego określają ustrój wewnętrzny tych jednostek "w granicach ustaw". Upoważnienie do kształtowania treści statutu gminy jest generalne, a nie kazuistyczne, co wyrażą się tym, że ustrój gminy kształtuje jej statut.
Z powołanych powyżej przepisów wynika zasada samodzielności gminy w zakresie kształtowania struktury organizacyjnej swoich organów, tak by w maksymalny sposób wypełniła ona swoje zadania (wyrok NSA z 8.02.2005 r., OSK 1122/04, OwSS 2006, nr 1, poz. 9).
W efekcie, jak trafnie zauważa się w doktrynie, statut daje się określić jako specyficznego rodzaju akt samoistny. Owa samoistność statutu przejawia się kompetencją samorządu do swobodnego, ale w granicach ustaw, stanowienia o swoim ustroju. Jednak statut nie może wprowadzać regulacji sprzecznych z ustawą. Samorząd terytorialny może regulować w statucie wszystkie zagadnienia dotyczące swego ustroju, pod warunkiem że nie jest to sprzeczne z przepisami ustawowymi. W sytuacji, gdy treść uchwalonego przez jednostkę samorządu terytorialnego statutu będzie sprzeczna z ustawą - statut dotknięty będzie wadą skutkującą jego nieważnością (zob. D. Dąbek, Prawo miejscowe, Warszawa 2015, s. 144).
Autor skargi trafnie zauważa, że w statucie dozwolone jest uszczegółowienie rozwiązań ustrojowych zawartych w ustawach bądź uzupełnienie kwestii, które w ustawach nie znalazły prawnych rozwiązań, o ile ustawa tworzy podstawę do takiej regulacji.
Sąd uznał skargę Wojewody za częściowo uzasadnioną.
Zgodnie z treścią § 20 pkt 8 zaskarżonej Uchwały "Przewodniczący Rady, a w przypadku jego nieobecności właściwy Wiceprzewodniczący, w szczególności: czuwa nad zapewnieniem warunków niezbędnych do wykonywania przez Radnych ich mandatu".
W ocenie Sądu żaden przepis ustawy o samorządzie gminnym nie upoważnia rady gminy do ustanawiania norm postępowania w zakresie wykonywania mandatu radnego. W konsekwencji przyznawanie Przewodniczącemu Rady, a w przypadku jego nieobecności Wiceprzewodniczącemu, kompetencji do jakiejkolwiek ingerencji w "warunki wykonywania przez Radnych ich mandatu" stanowi regulację statutową, która wykracza poza kompetencje prawodawcze organu stanowiącego gminy opisane, jako organizacja wewnętrzna oraz tryb pracy organów gminy.
Skarżący trafnie dostrzega przy tym, że zgodnie z przepisem art. 19 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym "zadaniem przewodniczącego jest wyłącznie organizowanie pracy rady oraz prowadzenie obrad rady". Z kolei wykonywanie mandatu radnego nie wyczerpuje się poprzez udział w pracach rady gminy. Radny ma obowiązek brać udział w pracach innych instytucji samorządowych, do których został wybrany lub desygnowany, a ponadto ma prawo do pozyskiwania informacji, a także składania interpelacji i zapytań (art. 24 ust. 1- 7 ustawy o samorządzie gminnym).
Przyznanie przewodniczącemu rady kompetencji do "czuwaniu nad zapewnieniem warunków niezbędnych do wykonywania mandatu radnego" należało uznać za sprzeczne z ustawą, bo takich rozwiązań statutowych nie można uznać za regulację pochodną, w tym komplementarną, względem ustawowych kompetencji przewodniczącego rady gminy.
Sąd podzielił stanowisko o konieczności stwierdzenia nieważności § 21 zaskarżonej Uchwały. W treści wskazanej jednostki redakcyjnej postanowiono, że "Rada, na wniosek Przewodniczącego, może upoważnić w drodze uchwały inną, niż Przewodniczący, osobę do reprezentowania jej na zewnątrz".
Z treści art. 19 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym wprost wynika, że zadania przewodniczącego mają charakter materialno-techniczny i obejmują wyłącznie organizowanie pracy rady oraz prowadzenie obrad rady. Z mocy ustawy przewodniczący rady jest jej organem wewnętrznym i nie ma żadnych podstaw prawnych do formułowania stanowiska, że przewodniczący rady może reprezentować radę na zewnątrz. Rada jest organem kolegialnym. Ustawa nie przewiduje możliwości ustanawiania jednoosobowego reprezentanta do wyrażania woli całego organu. Sprzeczne z prawem jest zatem rozwiązanie statutowe, które przewiduje, że rada gminy, na wniosek przewodniczącego, mogłaby upoważnić inną osobę niż jej Przewodniczący do reprezentowania jej na zewnątrz.
W ocenie Wojewody konieczne jest stwierdzenie nieważności § 22 zaskarżonej Uchwały, który stanowi, że "W razie jednoczesnej nieobecności Przewodniczącego i I Wiceprzewodniczącego zadania Przewodniczącego i wykonuje II Wiceprzewodniczący". W ocenie skarżącego kwestionowane rozwiązanie statutowe w swej istocie zakłada, iż niejako "z klucza" przy każdej nieobecności Przewodniczącego i I Wiceprzewodniczącego zadania Przewodniczącego wykonuje II Wiceprzewodniczący.
Takie rozwiązanie Wojewoda uznał za sprzeczne z treścią art. 19 ust. 2 zdanie drugie i trzecie ustawy o samorządzie gminnym, które stanowią, że "Przewodniczący może wyznaczyć do wykonywania swoich zadań wiceprzewodniczącego. W przypadku nieobecności przewodniczącego i niewyznaczenia wiceprzewodniczącego, zadania przewodniczącego wykonuje wiceprzewodniczący najstarszy wiekiem". Wojewoda podkreślił, że w przypadku występowania dwóch wiceprzewodniczących to Przewodniczący decyduje, który z nich będzie wykonywał jego zadania podczas jego nieobecności.
Jednocześnie Wojewoda uznał za konieczne stwierdzenie nieważności także § 34 ust. 2 zaskarżonej Uchwały, który nakazuje odpowiednie stosowanie regulacji Statutu dotyczącej nieobecności Przewodniczącego Rady do otwierania, prowadzenia i zamykania sesji rady gminy (§ 34 ust. 1 i ust. 2 Statutu). Wojewoda zaznaczył przy tym, że w treści § 34 ust. 2 Statutu błędnie zawarto odwołanie do § 23 zamiast do § 22 zaskarżonej Uchwały.
Sąd nie podzielił oceny Wojewody, co do sprzeczności z prawem § 22 Statutu, a tym samym nie podzielił stanowiska Wojewody odnośnie powodów usunięcia z obrotu prawnego § 34 ust. 2 zaskarżonej Uchwały.
Wbrew sugestiom skargi postanowienie § 22 Statutu, ani nie podważa kompetencji Przewodniczącego do wyznaczenia swojego zastępcy, ani nie koliduje z treścią rozstrzygnięcia ustawowego, że w przypadku nieobecności przewodniczącego i wiceprzewodniczącego, zadania przewodniczącego wykonuje wiceprzewodniczący najstarszy wiekiem.
Analiza zapisów kwestionowanego Statutu dowodzi, że rozwiązanie przyjęte w treści § 22 zaskarżonej Uchwały ma charakter uzupełniający względem treści wskazanych przepisów ustawowych.
Zgodnie z § 15 zaskarżonej Uchwały "Rada wybiera ze swego grona 2 Wiceprzewodniczących na pierwszej sesji nowej kadencji".
Dostrzegać zatem należy, że § 22 Statutu znajduje zastosowanie "przy jednoczesnej nieobecności" Przewodniczącego oraz I Wiceprzewodniczącego. W tym stanie rzeczy powierzenie II Wiceprzewodniczącemu wykonywania zadań Przewodniczącego na mocy § 22 Statutu znajduje zastosowanie dopiero w takich okolicznościach, gdy wyznaczenie na zastępcę I Wiceprzewodniczącego oraz regulacja ustawowa powierzenia zadań Przewodniczącego zgodnie regułą starszeństwa, tracą aktualność, stają się bezprzedmiotowe, bo nieobecny jest zarówno Przewodniczący, jak i wyznaczony na zastępcę I Wiceprzewodniczący.
W opisanych powyżej okolicznościach II Wiceprzewodniczący, w świetle treści § 15 Statutu oraz zgodnie z regułami logicznego wnioskowania, jest jedyną osobą, która może wykonywać zadania Przewodniczącego. Z powyższych względów Sąd nie znalazł podstaw do sformułowania oceny, że § 22 Statutu dokonuje sprzecznej z ustawą modyfikacji treści art. 19 ust. 2 zdanie drugie i zdanie trzecie ustawy o samorządzie gminnym.
Sąd uznał jednak za konieczne stwierdzić nieważności § 22 w zakresie spójnika "i" przed wyrazem wykonuje oraz § 34 ust. 2 w całości z tego względna to, że w tym zakresie kwestionowane postanowienia Statutu obarczone są oczywistymi błędami, które prowadzą do nieczytelności ustanowionej regulacji prawnej.
Występujący w treści § 22 Uchwały zwrot "zadania Przewodniczącego i wykonuje II Wiceprzewodniczący" ponad wszelką wątpliwość ma wyrażać dyspozycję normy prawnej, której zastosowanie aktualizuje się z uwagi na "jednoczesną nieobecności Przewodniczącego oraz I Wiceprzewodniczącego".
Nie może budzić wątpliwości, że spójnik "i" przed wyrazem "wykonuje" nie wyraża żadnej wartości normatywnej i stanowi oczywistą omyłkę redakcyjną powodująca nieczytelności części dyspozycyjnej normy zawartej § 22 Statutu.
Przepis § 34 ust. 2 Uchwały, dotyczący otwierania, prowadzenia i zamykania sesji rady pod nieobecności Przewodniczącego. Jak trafnie zauważa Wojewoda, zawiera on błędne odesłanie do § 23 Statutu, który stanowi o "koordynacji z ramienia Rady prac Komisji Rady oraz podziału zadań w zakresie pomiędzy Przewodniczącego i Wiceprzewodniczących Rady", zamiast do § 22 Statutu, który przewiduje regulację adekwatną dla sytuacji "nieobecności Przewodniczącego".
Wojewoda słusznie zażądał stwierdzenia nieważności § 28 ust. 2 w zakresie zwrotu "Sekretarza Miasta i" oraz § 28 ust. 3 zaskarżonej Uchwały.
W treści wskazanych przepisów wskazano, że "Przewodniczący Rady może wezwać Sekretarza Miasta do udziału w sesjach Rady, a kierownicy jednostek organizacyjnych podlegających kontroli Rady mogą zostać zobowiązani do udziału w sesjach Rady".
Wyjaśnić zatem należy, że rada gminy nie jest uprawniona do nakładania na pracowników urzędu gminy konkretnych obowiązków. Takie kompetencje posiada wyłącznie wójt/burmistrz/prezydent miasta. Zgodnie bowiem z treścią art. 33 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym organizację i zasady funkcjonowania urzędu gminy określa regulamin organizacyjny nadany przez wójta/burmistrza/prezydenta miasta w drodze zarządzenia. Sekretarz gminy, na którego rzecz nastąpiła dekoncentracja kompetencji kierownika urzędy zgodnie z art. 33 ust. 3 i 4 ustawy o samorządzie gminnym, działa w imieniu organu, który powierzył mu prowadzenie określonych spraw.
Przypomnieć jednocześnie należy, że kompetencja przewodniczącego rady w zakresie podległości służbowej pracowników urzędu gminy została wyczerpująco unormowana w art. 21a ustawy o samorządzie gminnym, który dodany został ustawą z dnia 11 stycznia 2018 roku o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (Dz.U. 2018. poz. 130). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący rady gminy jedynie "w związku z realizacją swoich obowiązków" może wydawać polecenia służbowe pracownikom urzędu gminy "wykonującym zadania organizacyjne, prawne oraz inne zadania związane z funkcjonowaniem rady gminy, komisji i radnych". W tym przypadku przewodniczący rady gminy wykonuje uprawnienia zwierzchnika służbowego w stosunku do pracowników, o których mowa w zdaniu pierwszym.
W ocenie Sądu udział wskazanych § 28 ust. 2 i 3 Statutu podmiotów w sesjach Rady jest możliwy na zasadach przewidzianych w § 28 ust. 1 Statutu, co oznacza, że Przewodniczący Rady przed każdą sesją, po zasięgnięciu opinii Burmistrza, ustala listę osób zaproszonych na sesję, co koresponduje z organizacyjnymi kompetencjami do organizowania obrad rady gminy.
Zasadne okazało się żądanie stwierdzenia nieważności § 31 ust. 5 w zakresie zwrotu "bez usprawiedliwienia". W świetle treści wskazanej regulacji "Fakt przerwania obrad oraz imiona i nazwiska Radnych, którzy bez usprawiedliwienia opuścili obrady przed ich zakończeniem, odnotowuje się w protokole".
Wojewoda słusznie wskazuje, że powołana regulacja nosi znamiona dyscyplinowania radnych, co wkracza w materię związaną z pełnieniem mandatu radnego. W ocenie Sąd stwierdzenie nieważności powołanego przepisu uzasadnia także i to, że w świetle jego literalnej treści w protokole odnotowuje się jedynie te przypadki, gdy radny opuścił obrady bez usprawiedliwiania. Takie zastrzeżenie nie znajduje żadnego racjonalnego uzasadnienia. Protokół obrad powinien bowiem odzwierciedlać stan faktyczny, czyli w protokole obrad winny zostać odnotowane także te przypadki, gdy radny opuścił obrady, a jego nieobecność została usprawiedliwiona.
Sąd podzielił stanowisko Wojewody, co do konieczności stwierdzenia nieważności § 58 ust. 4 Statutu.
W świetle treści przepisów ustawy o samorządzie gminnym uchwały rady gminy zapadają w głosowaniu jawnym, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 14 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym). Ustawodawca przesądził, że głosowanie jawne odbywa się za pomocą urządzeń umożliwiających sporządzenie i utrwalenie imiennego wykazu głosowań radnych (art. 14 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym). W przypadku gdy przeprowadzenie głosowania w sposób określony w ust. 2 nie jest możliwe z przyczyn technicznych przeprowadza się głosowanie imienne (art. 14 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym). Imienne wykazy głosowań radnych podaje się niezwłocznie do publicznej wiadomości w Biuletynie Informacji Publicznej i na stronie internetowej gminy oraz w inny sposób zwyczajowo przyjęty na obszarze gminy (art. 14 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym).
Na skutek podjęcia zaskarżonej uchwały Rada Miejska w Wągrowcu ustanowiła dwa rodzaje jawnych głosowań imiennych, tj. dwa sposoby przeprowadzania głosowań jawnych, gdy nie jest możliwe głosowanie przy pomocy urządzenia elektronicznego.
Zgodnie § 58 ust. 2 Statutu, gdy zachowana jest możliwości transmitowania i utrwalania przebiegu sesji za pomocą urządzeń rejestrujących obraz i dźwięk, głosowanie imienne przeprowadza się w ten sposób, że Przewodniczący zarządza głosowanie i wyczytuje kolejno w porządku alfabetycznym imiona i nazwiska Radnych obecnych na posiedzeniu Rady. Radny wstaje i informuje w jaki sposób oddaje głos (za, przeciw, wstrzymuje się). Protokolant każdorazowo odnotowuje imienny sposób oddania głosu. Po zamknięciu listy Przewodniczący ogłasza sumę głosów oddanych za, przeciw i wstrzymujących się i podaje do protokołu informację o podjęciu bądź odrzuceniu uchwały.
Natomiast, zgodnie z § 59 ust. 1-4 Statutu, w sytuacji, gdy brak jest możliwości transmitowania i utrwalania przebiegu sesji za pomocą urządzeń rejestrujących obraz i dźwięk, głosowanie jawne imienne odbywa się przy wykorzystaniu urny, do której Radni wyczytywani kolejno w porządku alfabetycznym przez prowadzącego sesję wrzucają karty do głosowania oznaczone personaliami radnych i opieczętowane pieczęcią Rady. Wybrana przez Radę Komisja Skrutacyjna dokonuje otwarcia urny oraz obliczenia głosów. Przewodniczący Komisji Skrutacyjnej podaje do wiadomości obecnym na sesji wyniki głosowania. Imienny wykaz głosowań Radnych stanowi załącznik do protokołu z sesji Rady.
Tymczasem zgodnie z treścią § 58 ust. 4 zaskarżonej Uchwały "Głosowanie jawne imienne, wymagające wskazania w protokole sesji imienia i nazwiska każdego Radnego oraz sposobu, w jaki głosował, jest dopuszczalne jedynie w przypadkach przewidzianych w ustawie".
Wojewoda trafnie uznaje, że w treści § 58 ust. 4 Statutu dokonano niejako odwrócenia ustawowej zasady jawności głosowania, która przesądza, że głosowanie imienne zawsze jest jawne.
Kryteria wyróżnienia dwóch rodzajów głosowań imiennych zostały wprowadzone zaskarżoną Uchwałą w powiązaniu z obowiązkiem określonym w art. 20 ust. 1b ustawy o samorządzie gminnym, który stanowi, że "Obrady rady gminy są transmitowane i utrwalane za pomocą urządzeń rejestrujących obraz i dźwięk. Nagrania obrad są udostępniane w Biuletynie Informacji Publicznej i na stronie internetowej gminy oraz w inny sposób zwyczajowo przyjęty".
Skoro ustawodawca wymaga, aby głosowanie imienne zawsze miało charakter głosowania jawnego oraz nie wprowadził podziału głosowań imiennych na te "wymagające wskazania w protokole sesji imienia i nazwiska każdego Radnego oraz sposobu, w jaki głosował" oraz na te "przy wykorzystaniu urny, do której Radni wyczytywani kolejno w porządku alfabetycznym przez prowadzącego sesję wrzucają karty do głosowania oznaczone personaliami radnych i opieczętowane pieczęcią Rady", to powiązanie "głosowania jawnego imiennego, wymagającego wskazania w protokole sesji imienia i nazwiska każdego Radnego oraz sposobu, w jaki głosował" z ustawową dopuszczalnością takiego głosowania jawnego odwołuje się do nieznanych ustawie podstaw prawnych.
Rada gminy, zgodnie z art. 18a ust. 1-5 ustawy o samorządzie gminnym, kontroluje działalność wójta, gminnych jednostek organizacyjnych oraz jednostek pomocniczych gminy; w tym celu powołuje komisję rewizyjną. W skład komisji rewizyjnej wchodzą radni, w tym przedstawiciele wszystkich klubów, z wyjątkiem radnych pełniących funkcje przewodniczącego i wiceprzewodniczących. Komisja rewizyjna wykonuje także inne zadania zlecone przez radę w zakresie kontroli. Uprawnienie to nie narusza uprawnień kontrolnych stałych i doraźnych komisji powołanych do określonych zadań. Zasady i tryb działania komisji rewizyjnej określa statut gminy.
Rada gminy, zgodnie z art. 18b ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym, rozpatruje skargi na działania wójta i gminnych jednostek organizacyjnych; wnioski oraz petycje składane przez obywateli; w tym celu powołuje komisję skarg, wniosków i petycji. Zasady i tryb działania komisji skarg, wniosków i petycji określa statut gminy.
Rada gminy, zgodnie z art. 21 ust. 1-4 ustawy o samorządzie gminnym, może ponadto powoływać ze swojego grona stałe i doraźne komisje do określonych zadań, ustalając przedmiot działania oraz skład osobowy. Komisje podlegają radzie gminy, przedkładają jej plan pracy oraz sprawozdania z działalności. W posiedzeniach komisji mogą uczestniczyć radni niebędący jej członkami. Mogą oni zabierać głos w dyskusji i składać wnioski bez prawa udziału w głosowaniu.
Tymczasem zgodnie z treścią § 65 ust. 1 i ust. 2 zaskarżonej Uchwały "Przedmiot działania poszczególnych Komisji stałych i Komisji doraźnych oraz ich skład osobowy określa Rada w odrębnych uchwałach. Postanowienie ust. 1 nie dotyczy Komisji Rewizyjnej Rady oraz Komisji Skarg, Wniosków i Petycji".
Wojewoda trafnie wskazuje, że przepis § 65 ust. 2 Statutu zredagowany został w sposób nieprecyzyjny, co prowadzi do jego sprzeczność z regulacją ustawową w zakresie w jakim wynika z niego, że poza kompetencją uchwałodawczą Rady Gminy pozostają, co najmniej kwestie dotyczące składu osobowego Komisji Rewizyjnej oraz Komisji Skarg, Wniosków i Petycji.
Ponad argumentację skargi wskazać należy, że Komisja rewizyjna jest organizmem podległym radzie gminy i wykonuje jedynie czynności w ramach funkcji kontrolnej rady gminy, na jej zlecenie i w zakresie przez nią określonym; rada gminy ma swobodę w kształtowaniu składu i zakresu pracy komisji, co umożliwia rozszerzenie również o kwestie budżetowe (wyrok WSA w Gliwicach z 3.06.2020 r., III SA/Gl 60/20, LEX nr 3028188). Rada gminy nie posiada uprawnienia do poszerzenia zakresu zadań komisji skarg, wniosków i petycji, jak może to czynić w odniesieniu do komisji rewizyjnej (J. Czerw [w:] Ustawa o samorządzie gminnym, red. P. Chmielnicki, Warszawa 2022, art. 18b).
Sąd nie podziela oceny Wojewody, co do sprzeczności z prawem postanowień § 71 ust. 2, § 78 ust. 1-4, § 86 ust. 1 w zakresie zwrotu "kierownika Kontrolowanej jednostki i Burmistrza", § 86 ust. 2, § 87 ust. 1-4, § 90 oraz 101 ust. 2-4 zaskarżonej Uchwały.
W ocenie Wojewody § 71 ust. 2 Statutu w zakresie zwrotu ", chyba że Przewodniczący Rady postanowi inaczej" stoi w sprzeczności z treścią art. 19 ust. 2 oraz art. 21 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym, gdyż komisje podlegają radzie, a rolą przewodniczącego rady jest wyłącznie organizowanie prac rady oraz prowadzenie obrad rady.
Analiza wskazanej regulacji statutowej doprowadziła Sąd do odmiennych wniosków.
Zgodnie z treścią § 71 ust. 2 Statutu "Przewodniczący Komisji doraźnych składają Radzie sprawozdania na najbliższej sesji Rady, przypadającej po zakończeniu prac Komisji, chyba że Przewodniczący Rady postanowi inaczej".
Kwestionowane rozwiązanie statutowe pozostaje zgodne z ustawową normą, że komisje stałe i doraźne podlegają radzie gminy, a także z wymogiem, że przedkładają radzie plan pracy oraz sprawozdania z działalność (art. 21 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym).
Na potrzeby skonstruowania powyższego zarzutu Wojewoda przyjął niezgodną z zasadą hierarchii źródeł prawa regułę interpretacyjną, że wskazane postanowienia Statutowe, postanowienia aktu pochodnego, wykonawczego, można interpretować w sposób, który uchyla ustawowy obowiązek złożenia sprawozdania.
W ocenie Sądu przewidziane statutem rozwiązania jedynie uzupełniają treść ustawową wskazując, że sprawozdania z działalność Komisji składają jej Przewodniczący na najbliższej sesji Rady przypadającej po zakończeniu prac Komisji. O odstąpieniu od tak określonego terminu złożenia sprawozdania postanawia Przewodniczący Rady, co koresponduje z treścią art. 19 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, który stanowi, że Przewodniczący Rady jest uprawniony do organizowania prac Rady.
W ocenie Sądu brak jest podstaw do przyjmowania stanowiska o sprzeczności z ustawą regulacji obejmującej § 78 ust. 1-4 Statutu.
Zgodnie treścią wskazanych powyżej rozwiązań statutowych członkowie Komisji Rewizyjnej podlegają wyłączeniu od udziału w jej działaniach w sprawach, w których może powstać podejrzenie o ich stronniczość lub interesowność. W sprawie wyłączenia Zastępcy Przewodniczącego Komisji Rewizyjnej oraz poszczególnych członków decyduje pisemnie Przewodniczący Komisji Rewizyjnej. O wyłączeniu Przewodniczącego Komisji Rewizyjnej decyduje Rada. Wyłączony członek Komisji Rewizyjnej może odwołać się na piśmie od decyzji o wyłączeniu do Rady - w terminie 7 dni od daty powzięcia wiadomości o treści tej decyzji. Nie dotyczy to wyłączenia Przewodniczącego Komisji Rewizyjnej.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, że rada gminy w ramach samodzielności organizacyjnej, mając na względzie zapewnienie bezstronności oraz uniknięcie zarzutu stronniczości, poza ustawowym wyłączeniem od udziału w głosowaniu na podstawie art. 25a ustawy o samorządzie gminy, może wprowadzić dodatkowe ograniczenia w wykonywaniu czynności podejmowanych przez radnych w ramach Komisji Rewizyjnej. Uznając, że tego rodzaju postanowienie statutu jest dopuszczalne Sąd miał na uwadze, że w treści § 78 ust. 1-4 Statutu określona została procedura, zgodnie z którą ostateczna decyzja o wyłączeniu od udziału w pracach Komisji Rewizyjnej należy do Rady, a więc do organu, który podejmuje uchwałę w sprawie wyboru jej członków.
Sąd uznał za sprzeczne z regulacją ustawową postanowienia § 101 ust. 2 i ust. 4 Statutu wprowadzające analogiczną instytucję wyłączenia w odniesieniu do członków Komisji Skarg, Wniosku i Petycji.
Zgodnie z § 101 ust. 3 Statutu o wyłączeniu Zastępcy Przewodniczącego i innych członków Komisji Skarg, Wniosków i Petycji ostatecznie, bez możliwości odwołania do Rady, decyduje Przewodniczący Komisji w formie pisemnej. Takie rozstrzygniecie prowadzi do wniosku, że o wyłączeniu ze składu komisji nie rozstrzyga rada gminy, a więc podmiot uprawniony do rozstrzygania w przedmiocie składu osobowego komisji.
Jednocześnie wyjaśnić należy, że Sąd niezasadnie zakresem stwierdzenia nieważności objął postanowienia § 101 ust. 2 i ust. 4 Statutu. O wyłączeniu Przewodniczącego Komisji Skarg, Wniosków i Petycji decyduje bowiem Rada, gdy może powstać podejrzenie o stronniczość lub interesowność Przewodniczącego Komisji.
Sąd nie ujawnił podstaw do uwzględnienia żądania stwierdzenia nieważności § 86 ust. 1 w zakresie zwrotu "kierownika Kontrolowanej jednostki i Burmistrza", § 86 ust. 2, § 87, § 90 ust. 1-2 Statutu.
Zgodnie z § 87 ust. 1-4 Statutu kierownik kontrolowanego podmiotu obowiązany jest zapewnić warunki i środki dla prawidłowego przeprowadzenia kontroli, a w szczególności przedkładać na żądanie kontrolujących dokumenty i materiały niezbędne do przeprowadzenia kontroli oraz umożliwić kontrolującym wstęp do obiektów i pomieszczeń kontrolowanego podmiotu. Kierownik kontrolowanego podmiotu, który odmówi wykonania tych czynności, obowiązany jest do niezwłocznego złożenia na ręce osoby kontrolującej pisemnego wyjaśnienia. Na żądanie kontrolujących, kierownik kontrolowanego podmiotu obowiązany jest udzielić ustnych i pisemnych wyjaśnień, także w przypadkach innych.
Natomiast zgodnie z § 90 ust. 1-2 Statutu w przypadku odmowy podpisania protokołu przez kierownika kontrolowanego podmiotu, jest on obowiązany do złożenia - w terminie 3 dni od daty odmowy - pisemnego wyjaśnienia jej przyczyn. Wyjaśnienia składa się na ręce Przewodniczącego Komisji Rewizyjnej.
Rada gminy jest organem stanowiącym i kontrolnym w gminie (art. 15 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym). Rada gminy kontroluje działalność wójta, gminnych jednostek organizacyjnych oraz jednostek pomocniczych gminy; w tym celu powołuje komisję rewizyjną (art. 18a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym).
Analiza treści § 87 ust. 1-4 oraz § 90 ust. 1 i ust. 2 Statutu dowodzi, że zarzuty skargi obejmują statutowe rozwiązania uzupełniające regulację ustawową, co do kompetencji kontrolnych rady gminy. Wojewoda w sposób nieuzasadniony łączy tę materię z przedmiotem regulacji § 28 ust. 2-3 Statutu i w ten sposób zarzuca sprzeczność postanowień Statutu z przepisem art. 33 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym.
Wskazane powyżej szczegółowe rozwiązania Statutowe dotyczące kontroli realizowanej przez radę gminy dotyczą materii Statutowej, tj. organizacji wewnętrznej oraz trybu pracy organów gminy w rozumieniu art. 22 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Niedopuszczalne jest, aby regulacje prawa miejscowego doprecyzowujące kompetencje kontrolne rady gminy miały być określane przez wójta/burmistrza/prezydenta miasta, czyli przez organ gminy podlegający kontroli w ramach wyłącznej i samoistnej kompetencji do ustanawiania w drodze zarządzenia organizacji i zasady funkcjonowania urzędu gminy.
Treść § 87 ust. 1-4 oraz § 90 ust. 1 i ust. 2 Statutu nie pozwala na sformułowanie oceny, że postanowienia statutu kreują jakiś rodzaj podległości służbowej kierownika kontrolowanego podmiotu. Zgodnie z treścią omawianej regulacji jest zakres wyczerpują: obowiązek zapewnienia warunków i środków dla prawidłowego przeprowadzenia kontroli przedkładana dokumentów i materiałów niezbędnych do przeprowadzenia kontroli, umożliwienia wstęp do obiektów i pomieszczeń kontrolowanego podmiotu, udzielania wyjaśnień (ustnych i pisemnych), a także dokumentowania powodów niewykonania wskazanych obowiązków, w tym odmowy podpisania protokołu kontroli.
Sąd nie dopatrzyła się sprzeczności z ustawą rozwiązań przyjętych w § 86 ust. 1 i ust. 2 skarżonej Uchwały. Obowiązek zawiadamiania kierownika kontrolowanej jednostki i Burmistrza, czy też Przewodniczącego Rady o powzięciu w toku kontroli uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa nie wykracza poza ramy organizacji wewnętrznej oraz trybu pracy organów gminy. Dostrzegać przy tym należy, że ostateczne stanowisko w tym zakresie pozostaje w wyłącznej kompetencji rady gminy, a Przewodniczący Rady nie jest podmiotem uprawnionym do reprezentowania rady gminy na zewnątrz.
Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia stanowiska, że § 98 ust. 1-5 Statutu jest sprzeczny z przepisami art. 18a ust. 5, art. 22 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.
Zgodnie ze wskazanymi przepisami ustawy statut gminy określa organizację wewnętrzną oraz tryb pracy organów gminy oraz zasady i tryb działania komisji rewizyjnej określa. Natomiast w treści kwestionowanych postanowień Statutu unormowane zostały formy współdziałania pomiędzy Komisją Rewizyjną a innymi Komisjami Rady w wykonywaniu funkcji kontrolnej.
Całkowicie nieuzasadniony jest zarzut wykroczenia poza materię wyrażającą się organizacją wewnętrzną oraz trybem pracy organów gminy, a także zasadami i trybem działania Komisji Rewizyjnej.
Dostrzegać jednocześnie należy, że współpraca pomiędzy Komisjami Rady realizowana jest na zlecenie Rady lub po powzięciu stosownych uchwał przez wszystkie zainteresowane Komisje, ale w zakresie ich właściwości rzeczowej, a to oznacza, że współdziałanie Komisji Rady, także te realizowane na podstawie uchwał zainteresowanych Komisji, odbywała się z poszanowaniem zakresu działania, który określiła Rada Gminy. Nie jest zatem zasadny zarzut skargi, że współdziałanie komisji odbywa się bez udziału rady gminy w kwestiach dotyczących składu osobowego oraz przedmiotowego zakresu działania.
Sąd nie podziela stanowiska Wojewody, że forma współdziałania obejmująca "oddelegowanie członków innych komisji rady do udziału w kontrolach prowadzonych przez komisje rewizyjną" oraz "rozciągnięcie na nich uprawnień przypisanych członkom komisji rewizyjnej" jest sprzeczna z ustawą.
Rada Miejska w Wągrowcu, działając w granicach wyznaczonych regulacją ustawową oraz zastrzeżonych do jej wyłącznej kompetencji (uchwalanie statutu), postanowiła, że współdziałanie pomiędzy Komisjami może polegać w szczególności na wymianie uwag, informacji i doświadczeń dotyczących działalności kontrolnej, a także na przeprowadzaniu wspólnych kontroli.
W zaskarżonej Uchwale przewidziana została ponadto jasna i czytelna forma współdziałania Komisji Rady w postaci "zespołu kontrolnego", do którego oddelegowani mogą być radni posiadający kwalifikacje w zakresie tematyki objętej kontrolą.
W ocenie Sądu forma wspólnych kontroli pod postacią zespołu kontrolnego ma charakter uzupełniający i pochodny względem regulacji ustawowej. Brak jest podstaw do formułowania oceny, że ustanowiona Statutem forma wspólnych kontroli pod postacią zespołu kontrolnego jest realizowana bez udziału rady gminy, co do zakresu działania, czy składu osobowego, zespołu kontrolnego.
Sąd podzielił stanowisko Wojewody, co do konieczności stwierdzenia nieważności w całości § 116 ust. 1 i ust. 2 Statutu.
Zgodnie z treścią wskazanych postanowień Burmistrz uczestniczy w sesjach Rady, a Komisje Rady mogą żądać przybycia Burmistrza na posiedzenie.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym za niezgodne z prawem uznaje się zobowiązywanie Burmistrza do osobistego stawiennictwa na każdej sesji rady gminy (por. wyrok NSA z 17.04.2014., II OSK 564/14; a także wyroki WSA: z 12.12.2013., IV SA/Po 711/13; z 30.10.2019., II SA/Op 270/19; z 17 marca 2021 r., II SA/Wa 39/21; dostępne w CBOSA).
Rozwiązanie przyjęte w § 116 ust. 1 i ust. 2 zaskarżonego Statutu pozostaje w sprzeczności z ustawowym określeniem praw i obowiązków organów wykonawczych. Rada nie może sobie przyznać dodatkowych uprawnień mających wpływ na wykonywanie przez organ wykonawczy powierzonych mu ustawą obowiązków.
Z uwagi na powyższe Sąd, na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 93 ust. 1 oraz 91 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o samorządzie gminnym, orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku, tj. stwierdził nieważność zaskarżonej Uchwały w zakresie tam wskazanym, oraz oddalił skargę w pozostałej części (pkt 2 sentencji wyroku) na podstawie art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 93 ust. 1 oraz 91 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o samorządzie gminnym
O kosztach postępowania sądowego (pkt 3 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględniając wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej ustalone według stawek minimalnych zgodnie z § 15 ust. 1 w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2018, poz. 265), w wysokości 480 zł.