IV SA/Po 1189/17

IV SA/Po 1189/17 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2020-01-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-12-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Józef Maleszewski
Maciej Busz /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Grzymisławska-Cybulska
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Wodne prawo
Sygn. powiązane
III OSK 3786/21 - Wyrok NSA z 2024-05-14
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1121
art. 64 a ust. 5, art. 9 ust. 2 pkt 2, art. 140 ust. 1
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska - Cybulska Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji oddala skargę w całości
Uzasadnienie
IV SA/Po 1189/17
UZASADNIENIE
Starosta [...] decyzją z dnia [...].07.2017r. nr [...] wydaną na podstawie art. 64 a ust. 5, art. 9 ust. 2 pkt 2, art. 140 ust. 1, ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1121, dalej "u.p.w.") oraz art. 104 i 107 § 1, 2, 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej "k.p.a.") odmówił wydania decyzji nakładającej obowiązek odtworzenia naturalnego zagłębienia terenu wypełnionego wodą, zlokalizowanego na dz. o nr ewid.[...], obręb [...], gm. [...].
W uzasadnieniu wyjaśniono, że M. P. (dalej również: "skarżąca") w dniu [...].02.2017 r. wystąpiła do Starosty [...] o wszczęcie postępowania w sprawie odtworzenia zlikwidowanego przez Gminę [...] urządzenia wodnego - stawu bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego na dz. o nr ewid.[...], obręb [...].
Po otrzymaniu informacji o likwidacji stawu bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego Starosta [...] wszczął w dniu [...].02.2017 r. z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie likwidacji urządzenia wodnego - stawu bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego na dz. o nr ewid.[...], obręb [...], gm. [...].
Zgodnie z art. 127 ust. 6 u.p.w. strony postępowania pismem z dnia [...].02.2017 r., zostały powiadomione o wszczęciu postępowania administracyjnego i możliwości zapoznania się z dokumentacją oraz przedstawienia swojego stanowiska.
W toku prowadzonego postępowania, w dniu [...] marca 2017 r. odbyły się oględziny terenowe na dz. o nr ewid.[...] obręb [...], w trakcie których stwierdzono, że:
- na terenie dz. o nr ewid.[...] obręb [...] znajduje się naturalne zagłębienie terenu, w którym w dniu prowadzenia oględzin znajdowała się woda;
- zagłębienie terenu nie nosiło znamion urządzenia wykonanego w sposób sztuczny, tj. brak faszyny, nieregularny kształt, zabagniony teren całej działki, roślinność trawiasta i bagienna pokryta wodą;
- zagłębienie terenu zlokalizowane na terenie dz. o nr ewid.[...] obręb [...], nie nosiło śladów zasypania.
W związku z faktem, że strony postępowania nie były w stanie określić terminu oraz faktycznego sposobu powstania przedmiotowego zagłębienia terenu (wg oświadczenia skarżącej "staw" powstał ok. stu lat temu), Starosta [...] dokonał weryfikacji posiadanych w urzędzie rejestrów wydanych decyzji dotyczących pozwoleń wodnoprawnych oraz zwrócił się do Wójta Gminy [...], [...] Związku Spółek Wodnych w [...] oraz [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] z zapytaniem, czy są w posiadaniu jakichkolwiek dokumentów określających pochodzenie lub wykonanie przedmiotowego zagłębienia terenowego na dz. o nr ewid.[...], obręb [...]. Ponadto, zwrócił się do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] o kopię wypisów z ksiąg wieczystych dotyczących przedmiotowej działki. Z analizy tych dokumentów wynika, że od 1963 roku jako sposób użytkowania wskazano nieużytki, a dla przedmiotowej działki żaden podmiot nie uzyskał pozwolenia wodnoprawnego w zakresie wykonania urządzenia wodnego.
Za podstawę wydania ww. decyzji przyjęto m.in.:
- protokół z oględzin terenowych które odbyły się w dniu [...] marca 2017 r. na terenie dz. o nr ewid.[...] obręb [...];
- dokumentację dołączoną do pisma p. M. P. z dnia [...].02.2017 r. i z dnia [...].03.2017 r.;
- pismo Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] z dnia [...].04.2017 r.
Po analizie zgromadzonych w toku postępowania dowodów stwierdzono, że z uwagi na brak dokumentów potwierdzających genezę powstania zagłębienia terenu na dz. o nr ewid.[...] obręb [...], tj. brak dowodów wskazujących na to, że jest to urządzenie wodne oraz biorąc pod uwagę wyniki oględzin terenowych, dla przedmiotowego zagłębienia terenu winno się stosować przepisy jak dla wód stojących. W związku z powyższym ewentualne prace w obrębie zagłębienia terenowego winny być kwalifikowane jako roboty, które mogą być przyczyną zmiany naturalnego stanu wód stojących. Zgodnie z art. 9 ust. 2 pkt 1 lit. d) u.p.w. do robót w wodach oraz innych robót, które mogą być przyczyną zmiany naturalnych przepływów wód, stanu wód stojących i wód podziemnych, stosuje się przepisy dotyczące wykonania urządzeń wodnych.
Ponieważ w obrębie dz. o nr ewid.[...] obręb [...] nie stwierdzono śladów działań i prac, które mogłyby świadczyć o likwidacji (lub niszczeniu) zagłębienia terenu wypełnionego wodą, a różnica w poziomie lustra wody wynika z faktu jego naturalnego charakteru i braku zasilania z innego źródła niż wody opadowe i roztopowe, nie było podstaw prawnych do wydania decyzji na podstawie art. 64 a u.p.w.
Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniosła M. P. wskazując, że zgodnie z art. 65 ust. 1 u.p.w. zabrania się niszczenia lub uszkadzania urządzeń wodnych. W myśl zaś przepisu art. 64b ustawy, w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, powodującego zmianę jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może, w drodze decyzji nakazać przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego lub likwidację szkód, określając warunki i termin wykonania tych czynności.
Wskazała, że zgodnie z faktycznym sposobem użytkowania na działce o nr ew. [...], obręb [...] znajduje się urządzenie wodne - staw pełniący funkcję odbiornika wód opadowych i gruntowych. Według niej błędnie wskazano, iż przedmiotowy teren to "N" -nieużytki, podczas gdy usytuowany jest staw, co również wynika z załączonej do akt sprawy mapy zasadniczej aktualizowanej w 1994r. oraz oznaczenie działki o nr ewid.[...], obr. [...] jako "WS" -wody stojące. Do akt sprawy załączono dokumentację fotograficzną, video z których wynika jednoznacznie, iż na działce o nr ew. [...] znajduje się staw. Odwołująca zarzuciła, że organ I instancji nie przeprowadził dowodu ze starych map analogowych - mapa zasadnicza państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w [...], aktualizacja z 1994 roku (załączono do akt sprawy).
Ponadto odwołująca podniosła, że w miejscowości [...] gm. [...] Wójt Gminy [...] niszczy wszystkie urządzenia wodne - obecnie staw, który pełni funkcję odbiornika wód opadowych i gruntowych nie zastępując ich nowymi, które rozwiązywałyby problem zalegania wód opadowych i gruntowych na przedmiotowym obrębie. W wyniku likwidacji urządzeń wodnych mieszkańcy ponoszą szkody materialne i zdrowotne, gdyż wody opadowe z dróg gminnych i gruntowe w wyniku likwidacji omawianego stawu stagnują na terenie działek prywatnych. W jej ocenie odtworzenie zniszczonych urządzeń wodnych tak jak stawu na działce nr ew. [...] obręb [...] jest konieczne.
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] decyzją z dnia [...].09.2017r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W jej uzasadnieniu wyjaśniono m.in., że wymagania materialnoprawne związane z legalizacją urządzeń wodnych lub innych czynności wymagających pozwolenia wodnoprawnego bądź zgłoszenia określają ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257) oraz ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm.) i przepisy tych ustaw należy brać pod uwagę przy ocenie zaskarżonej decyzji.
Organ odwoławczy wskazał, że Starosta [...] w związku z pismem skarżącej z dnia [...].02.2017 r., pismem z dnia [...].02.2017 r., znak: [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie likwidacji urządzenia wodnego - stawu wykonanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego na działce o nr ewid.[...], obręb [...], gm. [...].
Organ odwoławczy przyjął za słuszną argumentację Starosty [...].
Wskazał, że z analizy zebranego materiału dowodowego wynika, że od 1963 roku jako sposób użytkowania wskazano nieużytki, a dla przedmiotowej działki żaden podmiot nie uzyskał pozwolenia wodnoprawnego w zakresie wykonania urządzenia wodnego.
Mając na uwadze powyższe, zdaniem Dyrektora RZGW w [...] organ I instancji słusznie przyjął, iż przedmiotowe zagłębienie w terenie wypełnione wodą ma charakter wód stojących, co znajduje potwierdzenie w przepisach Prawa wodnego.
Podsumowując, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] stwierdził, iż organ I instancji na podstawie przeprowadzonych oględzin (w trakcie których nie stwierdzono śladów działań i prac, które mogłyby świadczyć o wykonywaniu robót w wodach) oraz w wyniku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego dokonał słusznego rozstrzygnięcia, natomiast argumentacja podniesiona w odwołaniu przez skarżącą w ocenie organu odwoławczego nie znajduje uzasadnienia w świetle zebranego materiału dowodowego oraz przepisów ustawy - Prawo wodne.
Skargę na powyższą decyzję w ustawowym terminie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. P. wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji oraz w całości poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy w całości organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu, że zgodnie z faktycznym sposobem użytkowania na działce o nr ew. [...], obręb [...] znajduje się urządzenie wodne staw pełniący funkcję odbiornika wód opadowych i gruntowych. W jej ocenie błędnie wskazano, iż przedmiotowy teren to "N" nieużytki, podczas gdy usytuowany jest staw, co również wynika z załączonej do akt sprawy mapy zasadniczej aktualizowanej w 1994r. oraz oznaczenie działki o nr ewid.[...], obr. [...] jako "WS" - wody stojące. Do akt sprawy załączono dokumentację fotograficzną, video z której wynika jednoznacznie iż na działce o nr ew. [...] znajduje się staw. Ponadto organ I instancji nie przeprowadził dowodu ze starych map analogowych - mapa zasadnicza Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego w [...], aktualizacja z 1994 roku (załączono do akt sprawy).
Powtórzyła też, że w miejscowości [...] gm. [...] Wójt Gminy [...] niszczy wszystkie urządzenia wodne, obecnie staw, który jak podkreślono pełni funkcję odbiornika wód opadowych i gruntowych nie zastępując ich nowymi, które rozwiązywałyby problem zalegania wód opadowych i gruntowych na przedmiotowym obrębie. W wyniku likwidacji urządzeń wodnych mieszkańcy ponoszą szkody materialne i zdrowotne, gdyż wody opadowe z dróg gminnych i gruntowe w wyniku likwidacji omawianego stawu stagnują na terenie działek prywatnych. Odtworzenie zniszczonych urządzeń wodnych tak jak stawu na działce nr ew. [...] obręb [...] jest konieczne.
Skarżąca wskazała, że utrzymując w mocy decyzję organu I instancji Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] naruszył przepisy postępowania administracyjnego, oraz prawa materialnego, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji oparte jest jedynie na stanowisku organu I instancji pomijając całkowicie materiał dowodowy załączony do akt sprawy przez skarżącą, tj. płytę DVD, dokumentację fotograficzną, mapę Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego w [...], zeznania świadków, w tym posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej T. D..
Ustalenia organu odwoławczego nie przedstawiają rzeczywistego stanu faktycznego. Ustalenia faktyczne dokonane przez organy obu instancji zostały dokonane w sposób nierzetelny i odbiegający od rzeczywistego stanu faktycznego i nie uwzględniając pełnego stanu prawnego, tym bardziej, iż nie przeprowadziły wnioskowanych przez skarżącą dowodów. Organ odwoławczy nie ustosunkował się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do przedmiotowych dowodów.
Ponadto organ odwoławczy nie poinformował skarżącej o możliwości wypowiedzenia się przed zakończeniem postępowania administracyjnego w zakresie zebranych dowodów, a tym samym uniemożliwił czynny udział w postępowaniu administracyjnym naruszając art. 10 k.p.a. W konsekwencji powyższych naruszeń, jest to, iż organ odwoławczy naruszył przepisy prawa materialnego.
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.
Odnosząc się do zarzutu strony skarżącej, iż decyzja drugoinstancyjna oparta została jedynie na stanowisku organu I instancji pomijając całkowicie materiał dowodowy załączony przez skarżącą do akt sprawy tj.: płyta DVD, dokumentacja fotograficzna, mapa Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego w [...], zeznania świadków, w tym posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskie T. D., zwrócono uwagę, iż organ II instancji oparł swoje stanowisko również z uwzględnieniem załączników do pisma skarżącej z dnia [...].02.2017 r,. tj. pisma z dnia [...].01.2016 r. skierowanego do Wójta Gminy [...]; pisma z dnia [...].11.2016 r., Biura Poselskiego Prawo i Sprawiedliwość; zdjęcia z "[...]" z [...].012017 r.; zdjęć (4 szt. z [...].01.2017 r.; 2 szt. z [...].07.2016 r.); kopii mapy z [...]ZMiUW w [...]. Inspektorat w [...]; oraz do pisma z dnia [...].03.2017 r., tj. zdjęć (2 szt. z [...].03.2017 r.), kcp mapy z [...].10.2016 r.; kopii mapy zasadniczej niezaktualizowanej w skali 1:1000.
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] stwierdził, iż organ I instancji podstawie przeprowadzonych oględzin (w trakcie których nie stwierdzono śladów działań i prac które mogłyby świadczyć o wykonywaniu robót w wodach) oraz w wyniku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego dokonał słusznego rozstrzygnięcia, natomiast argumentacja podniesiona w odwołaniu przez skarżącą nie znajduje uzasadnienia w świetle zebranego materiału dowodowego oraz przepisów ustawy - Prawo wodne.
Odnosząc się do naruszenia art. 10 k.p.a. organ wskazał, iż Starosta [...] pismem z dnia [...].08.2017 r., znak: [...] zawiadomił skarżącą o wpłynięciu w dniu [...].08.2017 r. odwołania M. P., od decyzji Starosty [...] z dnia [...].07.2017 r., znak: [...], a także o przekazaniu powyższego odwołania wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu. Ponadto w świetle dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.) aktualna wykładnia prawa prowadzi do wniosku, że jeżeli organ odwoławczy nie prowadzi uzupełniającego postępowania dowodowego, lecz ogranicza się do wydania rozstrzygnięcia wyłącznie na podstawie materiału zgromadzonego w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji - dopiero decyzja organu odwoławczego stwarza stronie prawną możliwość obrony swoich interesów.
W piśmie z dnia [...] stycznia 2020 r. skarżąca przekazała dodatkowy materiał dowodowy w sprawie, tj. mapę [...], mapę [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...], wyrok WSA w Poznaniu (sygn. akt IV SA/Po 34/18), decyzję Wójta Gminy [...] z [...].10.2019 r. o warunkach zabudowy, zdjęcie obiektu wodnego z maja 2019 r., stanowisko Prokuratury Okręgowej w [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Zarzuty skargi okazały się bezzasadne.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, stwierdzeniem ich nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu, stosownie do art. 151 p.p.s.a.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...].09.2017r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...].07.2017r., nr [...] odmawiającą wydania decyzji nakładającej obowiązek odtworzenia naturalnego zagłębienia terenu wypełnionego wodą, zlokalizowanego na dz. o nr ewid.[...], obręb [...], gm. [...].
W niniejszej sprawie między stronami sporna była klasyfikacja przez organ obiektu znajdującego się na działce o nr ewid.[...], obręb [...], gm. [...] jako naturalnego zagłębienia terenu, zamiast urządzenia wodnego – stawu. Skutkowało to odmową wydania decyzji nakładającej obowiązek odtworzenia naturalnego zagłębienia wypełnionego wodą zlokalizowanego na ww. działce.
Sąd wskazuje, że na podstawie art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935) do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, z tym że do tych postępowań stosuje się przepisy art. 96a-96n ustawy zmienianej w art. 1.
W sytuacji, gdy urządzenie wodne zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo zgłoszenia, stosownie do art. 64a ust. 1 u.p.w., jego właściciel może wystąpić z wnioskiem o legalizację urządzenia, dołączając dokumenty wskazane w art. 131 ust. 2 u.p.w. (operat wodnoprawny, decyzję o lokalizacji inwestycji celu publicznego lub decyzję o warunkach zabudowy, jeżeli jest ona wymagana oraz opis prowadzenia zamierzonej działalności sporządzony w języku nietechnicznym). W postępowaniu administracyjnym dotyczącym legalizacji urządzenia wodnego właściwy organ ustalając stan faktyczny i prawny sprawy czyni to z punktu widzenia wymagań, jakie wybudowane urządzenie powinno spełniać ze względu na treść dokumentów wymienionych w art. 131 ust. 2 u.p.w..
Stosownie zaś, do art. 64a ust. 5 u.p.w. jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z wnioskiem, o którym mowa powyżej, lub nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego nakłada na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek likwidacji urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku.
Sąd podkreśla, że zgodnie z art. 5 ust. 1-3 u.p.w., wody dzielą się na powierzchniowe i podziemne. Wody, z wyjątkiem wód morza terytorialnego i morskich wód wewnętrznych, są wodami śródlądowymi. Dalej w przepisie art. 5 ust. 3 pkt 2 Prawa wodnego wskazano, że do wód stojących zalicza wody znajdujące się w jeziorach oraz innych naturalnych zbiornikach wodnych niezwiązanych bezpośrednio, w sposób naturalny, z powierzchniowymi wodami płynącymi. Ponadto w myśl art. 5 ust. 4 u.p.w., przepisy o wodach stojących stosuje się odpowiednio do wód znajdujących się w zagłębieniach terenu powstałych w wyniku działalności człowieka, niebędacych stawami, zatem do wód we wszelkich wyrobiskach pozostałych po eksploatacji kamienia, żwiru, piasku, gliny, torfu czy węgla brunatnego, w których eksploatacja górnicza została już zakończona.
Zgodnie z art. 9 ust. 2 pkt 1 lit. d) u.p.w. przepisy ustawy dotyczące urządzeń wodnych stosuje się odpowiednio do robót w wodach oraz innych robót, które mogą być przyczyną zmiany naturalnych przepływów wód, stanu wód stojących i wód podziemnych.
Stosownie zaś do art. 122 ust. 1 pkt 3 u.p.w. jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na wykonanie urządzeń wodnych, natomiast w sytuacji określonej art. 123a ust. 1 pkt 7 u.p.w. zgłoszenia właściwemu organowi wymagają: roboty w wodach oraz inne roboty, które mogą być przyczyną zmiany naturalnych przepływów wód, stanu wód stojących i wód podziemnych, o ile zasięg oddziaływania nie wykracza poza granice nieruchomości, na której będzie realizowane przedsięwzięcie.
Zatem jeżeli nastąpiło wykonanie urządzenia wodnego, to działanie takie wymagało uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo zgłoszenia. Przepis art. 64a ust. 5 u.p.w. pozwala zaś nałożyć w drodze decyzji obowiązek likwidacji urządzenia wodnego wykonanego bez stosownego pozwolenia, ustalając warunki i termin wykonania tej czynności, a do wydania decyzji w tym przedmiocie właściwy jest organ do wydania pozwolenia wodnoprawnego (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 02.07.2013 r., II SA/Gd 98/13, LEX nr 1368772).
Należy wskazać, że zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 19 u.p.w. staw, jest urządzeniem wodnym ponieważ służy kształtowaniu zasobów wodnych oraz korzystaniu z nich. Na wykonanie oraz likwidację stawu - urządzenia wodnego, wymagane jest uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego (art. 122 ust. 1 pkt 3 u.p.w.).
Sąd ponownie wskazuje, że sporne w sprawie jest to, czy przedmiotowe zagłębienie terenu wypełnione wodą, zlokalizowane na działce nr [...], obręb [...], gm. [...] jest urządzeniem wodnym, czy też nie.
W ocenie Sądu, organ I instancji słusznie wskazał na brak dokumentów potwierdzających genezę powstania zagłębienia terenu na dz. o nr ewid.[...] obręb [...], tj. brak dowodów wskazujących na to, że jest to urządzenie wodne.
W obrębie działki o nr ewid.[...] obręb [...] nie stwierdzono śladów działań i prac, które mogłyby świadczyć o likwidacji (lub niszczeniu) zagłębienia terenu wypełnionego wodą, a różnica w poziomie lustra wody wynika z faktu jego naturalnego charakteru i braku zasilania z innego źródła niż wody opadowe i roztopowe Starosta [...] słusznie stwierdził, że nie ma podstaw prawnych do wydania decyzji na podstawie art. 64a Prawa wodnego.
Sąd zwraca uwagę, że w protokole z oględzin zapisano, m.in. że:
1. na terenie działki o nr ewid.[...] obręb [...] znajduje się woda w naturalnym zagłębieniu terenu; cała działka jest zabagniona;
2. podczas oględzin nie stwierdzono śladów wskazujących na zasypanie przedmiotowego zbiornika;
3. pani M. P. nie była w stanie określić kto ani kiedy mógł jej zdaniem "zlikwidować bądź zasypać" przedmiotowy "staw" (zbiornik wodny);
4. przedstawiciele Gminy [...] oświadczyli, że na działce o nr ewid.[...], obręb [...] nie były wykonywane prace związane z jego zasypaniem oraz wskazali, że przedmiotowy teren stanowi naturalne zagłębienie terenu, a woda występuje w nim okresowo, w zależności od warunków pogodowych;
5. część działki nr [...] obręb [...], na której zlokalizowana jest woda nie nosi znamion wykonania w sposób sztuczny (tj. brak faszyny, nieregularny kształt, zabagniony teren całej działki, roślinność trawiasta i bagienna pokryta wodą), zagłębienie terenu zlokalizowane na działce o nr ewid.[...] obręb [...], nie nosiło śladów zasypania;
6. przedstawiciel Gminy [...] zwrócił uwagę, że teren jest nierówny, pomimo że w całości jest w obniżeniu, dlatego też nie cała działka znajduje się pod woda;
7. do protokołu dołączono zdjęcia wykonane w trakcie oględzin, na których widać wodę znajdującą się na powierzchni działki.
W ocenie Sądu organ I instancji przeprowadził szczegółowe postępowanie dowodowe i dokonał weryfikacji posiadanych w Starostwie Powiatowym w [...] rejestrów wydanych decyzji dotyczących pozwoleń wodnoprawnych oraz zwrócił się do Wójta Gminy [...], [...] Związku Spółek Wodnych w [...] oraz [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] z zapytaniem, czy są w posiadaniu jakichkolwiek dokumentów określających pochodzenie lub wykonanie przedmiotowego zagłębienia terenowego na działce o nr ewid.[...], obręb [...]. Ponadto organ I instancji zwrócił się do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] o kopię wpisów z Ksiąg Wieczystych dotyczących działki o nr ewid.[...] obręb [...].
Należy mieć na uwadze, ze w odpowiedzi na powyższe pisma Gmina pismem z dnia [...].03.2017 r. znak: Nr [...] wyjaśniła, iż nie posiada pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie stawu/zbiornika na działce nr ewi. [...] oraz innych dokumentów określających pochodzenie lub wykonanie przedmiotowego zagłębienia terenowego, a zaniżenie wynika z naturalnego ukształtowania terenu. [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] pismem z dnia [...].03.2017 r., znak: [...] poinformował, że nie posiada dokumentów określających pochodzenie lub wykonanie przedmiotowego stawu. Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej pismem z dnia [...].04.2017 r., znak: [...] wskazał, że od założenia ewidencji gruntów i budynków w 1963 r. dla obrębu [...] przedmiotowa działka oznaczona wówczas na arkuszu [...] numerem [...] miała ujawniony sposób użytkowania: nieużytki (N) o powierzchni 0,1000 ha; zmiana numer [...] w dniu [...].06.2011 r., ujawniono w operacie ewidencyjnym na podstawie ustalenia stanu prawnego dla działki [...] powierzchnię 0,0951 ha (ubytek powierzchni o 0,0049 ha); na podstawie decyzji Starosty [...] numer [...] z dnia [...].04.2012 r. działkę [...] przeniesiono do nowego obrębu [...], który powstał z części obrębu [...] i oznaczono na arkuszu mapy [...], numerem [...], do dnia dzisiejszego ([...].04.2017) sposób użytkowania dla przedmiotowej działki nie uległ zmianie. [...] Związek Spółek Wodnych pismem z dnia [...].04.2017 r., znak: L.dz. [...] poinformował, iż nie posiada żadnych dokumentów, które byłyby w stanie określić pochodzenie lub wykonanie zagłębienia terenowego na działce nr ewid.[...] obręb [...].
Organy prawidłowo ustaliły, że z analizy ww. dokumentów wynika, że od 1963 roku jako sposób użytkowania wskazano nieużytki, a dla przedmiotowej działki żaden podmiot nie uzyskał pozwolenia wodnoprawnego w zakresie wykonania urządzenia wodnego.
Sąd wskazuje, że biorąc pod uwagę wyniki oględzin terenowych i powyższe ustalenia organów, dla przedmiotowego terenu powinno się stosować przepisy jak dla wód stojących. W związku z powyższym ewentualne prace w obrębie zagłębienia terenowego powinny być kwalifikowane jako roboty, które mogą być przyczyną zmiany naturalnych przepływów wód, stanu wód stojących i wód podziemnych, stosuje się przepisy dotyczące wykonania urządzeń wodnych.
W ocenie Sądu organy słusznie przyjęły, iż przedmiotowe zagłębienie w terenie wypełnione wodą ma charakter wód stojących, skoro nie powstało wskutek działalności człowieka, lecz z przyczyn naturalnych. Zgodnie z art. 5 ust. 1-3 Prawa wodnego, wody dzielą się na powierzchniowe i podziemne. Wody, z wyjątkiem wód morza terytorialnego i morskich wód wewnętrznych, są wodami śródlądowymi. Dalej w przepisie art. 5 ust. 3 pkt 2 Prawa wodnego wskazano, że do wód stojących zalicza wody znajdujące się w jeziorach oraz innych naturalnych zbiornikach wodnych niezwiązanych bezpośrednio, w sposób naturalny, z powierzchniowymi wodami płynącymi.
Ponadto w myśl art. 5 ust. 4 Prawa wodnego, przepisy o wodach stojących stosuje się odpowiednio do wód znajdujących się w zagłębieniach terenu powstałych w wyniku działalności człowieka, niebędących stawami, zatem do wód we wszelkich wyrobiskach pozostałych po eksploatacji kamienia, żwiru, piasku, gliny, torfu czy węgla brunatnego, w których eksploatacja górnicza została już zakończona.
W ocenie Sądu skarżąca nie ma racji wskazując, że na przedmiotowej działce znajduje się staw w rozumieniu przepisów prawa. Nie wynika to z zebranej dokumentacji i oględzin. Według tych ustaleń na działce znajdują się wody stojące zbierające się na skutek ukształtowania terenu, a zagłębienie zasilane jest opadami i roztopami. W przepisie art. 5 ust. 3 pkt 2 Prawa wodnego wskazano, że do wód stojących zalicza wody znajdujące się w jeziorach oraz innych naturalnych zbiornikach wodnych niezwiązanych bezpośrednio, w sposób naturalny, z powierzchniowymi wodami płynącymi.
Skarżąca sama wskazuje, że błędnie wskazano, iż przedmiotowy teren to "N" nieużytki, podczas gdy usytuowany jest tam staw, a z mapy zasadniczej aktualizowanej w 1994 r. wynika, że przedmiotowy teren to "WS" wody stojące. Skarżąca nie dostrzega jednak tego, że staw, czyli urządzenie wodne nie jest tym samym, co wody stojące w świetle ww. przepisów.
W ocenie Sądu niewątpliwym uchybieniem decyzji organu II instancji jest ograniczone odniesienie się do zarzutów odwołania. Organ odwoławczy wskazał jedynie, że "argumentacja podniesiona w odwołaniu przez skarżącą w ocenie organu odwoławczego nie znajduje uzasadnienia w świetle zebranego materiału dowodowego oraz przepisów ustawy - Prawo wodne.". Jest to sformułowanie lakoniczne. Organ powinien odnieść się do zarzutów odwołania i opisać dlaczego w jego ocenie przedstawiony przez skarżącą materiał dowodowy w postaci płyty dvd, dokumentacji fotograficznej, mapy, zeznań świadków, nie ma wpływu na ustalenie stanu faktycznego sprawy. Niemniej organy zebrały materiał dowodowy w wyczerpującym zakresie, pozwalającym wydać zaskarżone rozstrzygnięcia i ewentualne uchybienie organu odwoławczego i zbyt lakoniczne odniesienie się do zarzutów odwołania nie ma wpływu na wynik rozstrzygnięcia sprawy.
W ocenie Sądu naruszenie art. 10 k.p.a. jest bezzasadne. Pozbawienie strony możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz składania wniosków może odnieść skutek tylko wówczas, gdy strona wykaże, że uchybienie to nie pozwoliło jej na dokonanie konkretnych czynności procesowych. W niniejszej sprawie strona nie wykazała jakich czynności procesowych nie mogła dokonać przez brak poinformowania o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego.
Organ I instancji prawidłowo uznał, że w przedmiotowym przypadku nie zachodzą przesłanki wskazane w art. 105 §1 k.p.a., w związku z czym nie mógł on wydać decyzji o umorzeniu postępowania, a jedynie odmówić wydania decyzji nakładającej obowiązek odtworzenia naturalnego zagłębienia terenu wypełnionego wodą, zlokalizowanego na dz. o nr ewid.[...], obręb [...], gm. [...]. Przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, lub nie ma podstaw do jej rozpatrzenia w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie co do jej istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez merytorycznego rozstrzygnięcia. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygać na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (wyrok WSA w Lublinie z dnia 28.06.2008 r., syg. akt III SA/Lu 66/08 Legalis). Wobec powyższego, ponieważ w przedmiotowej sprawie istnieje przepis prawa materialnego będący podstawą do ewentualnego nałożenia obowiązku na podmiot oraz istnieje organ administracji władny rozstrzygnąć sprawę w drodze decyzji administracyjnej, nie można przyjąć, że postępowanie w ww. sprawie jest bezprzedmiotowe.
Zgłoszone w trakcie postępowania sądowego wnioski dowodowe nie mogły zostać uwzględnione. Sąd wskazuje, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym przeprowadza się tylko w uzupełniającym zakresie, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (art. 106 § 3 p.p.s.a.). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie ustalenia dokonane przez organy i zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do rzetelnej oceny stanu faktycznego i wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Na marginesie Sąd jednak wskazuje, że przedłożone dokumenty nie wnoszą do sprawy żadnych nowych okoliczności i nie pozostają w sprzeczności z wyżej opisanymi ustaleniami.
W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.