IV SA/Po 112/20

IV SA/Po 112/20 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2020-08-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-02-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Józef Maleszewski /sprawozdawca/
Maciej Busz /przewodniczący/
Maria Grzymisławska-Cybulska
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Sygn. powiązane
II OSK 362/21 - Wyrok NSA z 2023-11-14
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska-Matela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi Powiatu [...] na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Sanitarnego (dalej: WWINB, organ II instancji) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.) po rozpoznaniu odwołania Starosty [...] (dalej: Starosta) od decyzji nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (dalej: PINM, organ I Instancji) z dnia [...] września 2019 r., znak: [...][powinno być: [...] – uw. Sądu[...], nakazującej inwestorowi Powiatowi K. rozbiórkę samowolnie rozbudowanej drogi powiatowej 4583P, dz. nr [...] w m. D. K., gm. M., poprzez wykonanie robót polegających na rozbiórce części jezdni, pobocza, przydrożnego rowu oraz zatoki autobusowej zlokalizowanych na dz. nr [...] (na odcinku pomiędzy dz. nr [...] - droga gminna, a dz. nr [...] -droga gminna),
utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu WWINB wskazał, że w dniach [...].07.2014 r. i [...].11.2014 r. PINB przeprowadził kontrolę w zakresie prawidłowości budowy zatoki autobusowej i chodnika w m. D. K., gm. M.. Ustalono wówczas między innymi, iż inwestor - Powiat K. na podstawie zgłoszenia robót budowlanych, dokonanego w Starostwie Powiatowym w K. w dniu [...].09.2013 r. obejmującego "przebudowę dróg powiatowych: drogi powiatowej do skrzyżowania z drogą wojewódzką nr [...] do skrzyżowania z drogą powiatową nr 4586P w miejscowości F., drogi powiatowej nr 4586P na odcinku F. - G., drogi powiatowej nr 4588P G. - M. , drogi powiatowej nr 4583P M. - D. , drogi powiatowej nr 4580P D. - granica powiatu k. dokonał na wysokości wjazdu na posesję (K. i F. K. w miejscowości D. K. [...]) budowy zatoki autobusowej i chodnika z kostki brukowej betonowej. Stwierdzono, że roboty te były przeprowadzone, zgodnie z dołączonym do zgłoszenia projektem budowlanym.
W dniu [...].02.2015 r. WWINB przeprowadził kontrolę w sprawie zatoki autobusowej i chodnika na wysokości wjazdu i wejścia na posesję w miejscowości D. K. [...] Ustalono wówczas między innymi, iż zatoka autobusowa została usytuowana na wysokości wjazdu na posesję w miejscowości D. K. [...], na działce nr [...]. [...] i K. K. zakwestionowali poprawność realizacji przedmiotowych obiektów poprzez: naruszenie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zniszczenie istniejącego wcześniej przepustu usytuowanego na wysokości wjazdu oraz zasypanie części rowu, lokalizację obiektów na wysokości wjazdu na posesję.
W dniu [...].04.2018 r. PINB przeprowadził kontrolę w sprawie prawidłowości budowy zatoki autobusowej w miejscowości D. K. [...]. Ustalono wówczas między innymi, iż na wysokości wjazdu na posesję [...] i K. K. w m. D. K. (działka nr [...]), gm. M. wykonana została zatoczka autobusowa o wymiarach: 3,25m+120m, chodnik x 53,0m (podano wymiary w najdłuższym i najszerszym punkcie). Zatoczka oraz chodnik wykonane są z kostki brukowej
Pismem z dnia [...].05.2018 r. PINB zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie prawidłowości przebudowy drogi powiatowej 4583P (działka nr [...]) na odcinku graniczącym z działką nr [...] w m. D. K., gm. M..
Postanowieniem nr [...] z dnia [...].08.2018 r. organ I instancji:
1. wstrzymał roboty budowlane, przy rozbudowie drogi powiatowej 4583P, na działkach nr [...] (na odcinku pomiędzy działką nr [...] - droga gminna, a działką nr [...] - droga gminna) w m. D. K., gm. M.;
2. ustalił wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń obiektu polegające na wykonaniu zabezpieczenia obiektu przed możliwością wystąpienia zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia;
3. nałożył na inwestora - Powiat K. , obowiązek przedłożenia, w terminie do dnia [...].11.2018 r.:
- decyzji Wójta Gminy M. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla ww. inwestycji;
- czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami, decyzjami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi;
- projektant ma obowiązek zapewnić sprawdzenie projektu architektoniczno - budowlanego pod względem zgodności z przepisami, w tym techniczno - budowlanymi przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w odpowiedniej specjalności lub rzeczoznawcę budowlanego; wraz z projektem należy przedłożyć uprawnienia budowlane autora projektu i projektanta sprawdzającego oraz zaświadczenie o przynależności ww. osób do właściwej izby samorządu zawodowego;
- oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością (działek nr [...]) w m. D. K., gm. M., na cele budowlane.
PINB postanowieniem z dnia [...].12.2018 r. przedłużył do dnia [...].01.2019 r. obowiązek określony w postanowieniu nr [...] z dnia [...].08.2018 r.
Starosta K. w dniu [...].01.2019 r. przedłożył w organie powiatowym: informację Wójta Gminy M. o braku konieczności uzyskania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla przedmiotowej inwestycji, cztery egzemplarze dokumentacji projektowej, uprawnienia budowlane autora projektu, uprawnienia budowlane sprawdzającego dokumentację projektową, zgłoszenie robót budowlanych z dnia [...].09.2013 r. znak: [...] waz z oświadczeniem o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 23.05.2019 r. sygn. VI SA/Po 52/19, oddalił skargę Powiatu K. na postanowienie WWINB z dnia [...].11.2018 r. znak: [...] Prawomocny wyrok wraz z aktami został przekazany do PINB w dniu [...].08.2019 r.
PINB w dniu [...].08.2019 r. wezwał Powiat K. do uzupełnienia określonych dokumentów (wymienionych we wcześniejszym postanowieniu), w tym oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością dz. nr [...] w m. D. K. na cele budowlane.
Na podstawie art. 48 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2019 r poz. 1186 ze zm.; dalej: Prawo budowlane), PINB w dniu [...].09.2019 r. wydał decyzję znak: [...], nakazującą inwestorowi Powiatowi K. rozbiórkę samowolnie rozbudowanej drogi powiatowej 4583P, dz. nr [...] w m. D. K., gm. M., poprzez wykonanie robót polegających na rozbiórce części jezdni, pobocza, przydrożnego rowu oraz zatoki autobusowej zlokalizowanych na dz. nr [...] (na odcinku pomiędzy dz. nr [...] - droga gminna, a dz. nr [...] - droga gminna).
Odwołanie w ustawowym terminie złożył Powiat K. i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Skarżący zarzucił organowi powiatowemu, iż mimo wniosku nie zawiesił postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy w K. postępowania w sprawie zasiedzenia części działki stanowiącej własność K. i F. K.. Ponadto rozbiórka części drogi uniemożliwi skuteczną i bezpieczną komunikację mieszkańcom gm. M..
Dokonując analizy i oceny prawnej przedmiotowej sprawy, WWINB podkreślił fakt, że przedmiotem postępowania administracyjnego jest prawidłowość rozbudowy drogi powiatowej nr 4583P, na działce nr [...] (na odcinku pomiędzy działką nr [...] - droga gminna, a działką nr [...] - droga gminna) w m. D. K., gm. M..
Inwestor - Powiat K. posiada zgłoszenie, obejmujące swoim zakresem: przebudowę ciągu dróg powiatowych: drogi powiatowej od skrzyżowania z drogą wojewódzką nr [...] do skrzyżowania z drogą powiatową nr 4586P w miejscowości F., drogi powiatowej nr 4586P na odcinku F. - G., drogi powiatowej nr 4588P G. - M. , drogi powiatowej nr 4583P M. - D. , drogi powiatowej nr 4580P D. - granica powiatu k. w miejscowości F., Ż. , G., S. gm. Ż. - działki nr [...] [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], w miejscowości K. K., K., S. , M. , S. , M. , D. , D. K., B. , G. gm. M. - działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Część rysunkowa przedmiotowego zgłoszenia przewidywała wykonanie przebudowy drogi powiatowej nr 4583P bez naruszenia pasa drogowego, usytuowanego na działce nr [...], czyli nie przewidywała robót budowlanych w obrębie dz. nr [...].
Z mapy zasadniczej, przedłożonej przez Powiat K. , będącej częścią akt postępowania administracyjnego wynika, iż przebudowa drogi nie została wykonana na działce nr [...], lecz częściowo wchodzi na działkę nr [...], należącą do [...] i K. K.. Z przedłożonej przez Powiat K. kopii mapy zasadniczej wynika bowiem, iż część drogi powiatowej nr 4583P, na odcinku pomiędzy działką nr [...] (droga gminna) a działką nr [...] (droga gminna) w miejscowości D. K., gm. M., zrealizowana jest na działce nr [...], stanowiącej własność K. i F. K.. Część jezdni, pobocze, przydrożny rów oraz zatoka autobusowa znajdują się na działce nr [...], a nie, jak przewidywało to zgłoszenie, na działce nr [...].
Jak zauważył słusznie PINB, powyższe potwierdza także przedłożona przez F. K. kserokopia mapy z projektem podziału nieruchomości z dnia [...].04.2015 r., sporządzona przez geodetę P. B. oraz opinia geodezyjna, sporządzona przez uprawnionego geodetę A. G. nr [...] z dnia [...].12.2016 r., dotycząca zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną, oznaczoną jako działka projektowana nr [...] o pow. [...] ha, położona w obrębie [...]-D. K., gm. M.. Z opinii tej wynika, iż "Ze znajdującej się w aktach sprawy mapy z projektem podziału nieruchomości - wykonanej w dniu [...].04.2015 r. przez geodetę uprawnionego P. B., przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...].05.2015 r. wynika, że granica między działkami nr [...] przebiega po jezdni asfaltowej drogi do D. , a granica podziału działki nr [...] przebiega wzdłuż zachodniej krawędzi przydrożnego rowu. Na działce projektowanej nr [...] znajduje się przydrożny rów, pobocze, część jezdni oraz zatoka autobusowa. Powyższa mapa została wykonana na kopii mapy zasadniczej. Na mapie brak jest adnotacji geodety wskazującej, że stan przedstawiony na mapie jest zgodny ze stanem w dniu [...].12.1998 r., zatem należy przyjąć, że jest aktualny na dzień wykonania mapy, tj. "[...].04.2015r.". Dodatkowo w aktach sprawy organu I instancji znajduje się również: decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej nr [...] z dnia [...].05.1965 r. o wprowadzeniu w ewidencji gruntów zmian ze względu na przyłączenie do drogi państwowej z gospodarstwa stanowiącego własności Pana S. M. (ówczesny właściciel działki nr [...]) [...]m2. Ze szkicu pomiarowego dokonanego przez geodetę M. I. w dniu [...].03.1996 r. wynika, iż przedmiotowa droga powiatowa całkowicie usytuowana była na działce nr [...].
Powyższe oznacza zatem w ocenie organu II instancji, iż słuszne są twierdzenia PINB, że Inwestor - Powiat K. nie dokonał przebudowy przedmiotowej drogi (na wskazanym wyżej odcinku), zgodnie z dokonanym zgłoszeniem z dnia [...].09.2013 r., lecz prowadząc w 2014 r. roboty budowlane przy przedmiotowej drodze, pomiędzy działką nr [...] - droga gminna, a działką nr [...] - droga gminna w miejscowości D. K., gm. M., dokonał rozbudowy ww. inwestycji na terenie wskazanej działki nr [...] i częściowo na działce nr [...], należącej do K. i F. K.. Na działce wskazanych osób powstała zatoka autobusowa i część chodnika.
Wojewoda W. decyzją nr [...] z dnia [...].05.2016 r. odmówił potwierdzenia przejścia na własność Powiatu K. części nieruchomości, położonej w miejscowości D. K., projektowanej jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha (część działki nr [...]), stanowiącej własność [...] i K. K.. Minister Infrastruktury i Budownictwa wydał natomiast ostateczną decyzję nr [...] z dnia [...].01.2017 r., którą utrzymał w mocy ww. decyzję Wojewody W.. Minister bowiem uznał, że nie udowodniono, że w 1998 r. droga przebiegała przez działkę nr [...]. W tym miejscu wskazania wymaga, iż decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym, jest ona ostateczna i podlega wykonaniu.
Ustosunkowując się do argumentów skarżącego WWINB podkreślił, iż już w postanowieniu z dnia [...].08.2018 r. znak: [...], WWINB wskazał, że fakt prowadzenia w sądzie sprawy o zasiedzenie ww. nieruchomości nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Z oceną tą zgodził się WSA wydając wyrok z dnia 23.05.2019 r. sygn. VI SA/Po 52/19. Zatem, uwzględniając powyższe, słusznie stwierdzono, że doszło do rozbudowy przedmiotowej drogi powiatowej, bez uzyskania decyzji pozwolenia na rozbudowę drogi powiatowej na dz. nr [...].
WWINB podkreślił, że organ I instancji w sposób właściwy ocenił stan faktyczny i prawny sprawy. Wobec stwierdzenia samowoli budowlanej, potwierdzonej przez inwestora, który nie zaprzeczył, iż realizacja inwestycji na dz. nr [...] była samowolą budowlaną (działka nr [...] nie była ujęta w zgłoszeniu przebudowy ciągu dróg powiatowych: drogi powiatowej od skrzyżowania z drogą wojewódzką nr [...] do skrzyżowania z drogą powiatową nr 4586P) - organ zasadnie zastosował procedurę określoną w art. 48 ust. 2 i ust. 3 Prawa budowlanego.
Artykuł 48 Prawa budowlanego reguluje kwestię samowoli budowlanej, w tym przypadku wybudowanej części drogi na dz. nr [...] oraz wskazuje na możliwości jej legalizacji albo braku takiej możliwości, prowadzącej do zastosowania środka prawnego w postaci wydania nakazu rozbiórki w formie decyzji administracyjnej. Jak wskazano w wyroku WSA w Warszawie z dnia 16 marca 2011 r., VIII SA/Wa 976/10, LEX nr 1099038 celem regulacji z art. 48 nie jest stosowanie represji (temu służą przepisy karne - zob. komentarz do art. 90 i n.), ale dążenie do przywrócenia obiektu do poprzedniego, zgodnego z prawem stanu, względnie usunięcie stanu powstałego w wyniku dopuszczenia się przez inwestora samowoli budowlanej. W przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej, organ powinien podjąć próbę legalizacji budowy. Zgodnie z ust.2 komentowanego artykułu procedurę taką otwiera wydanie postanowienia w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych i nałożenia na inwestora określonych obowiązków. Wskazany artykuł może znaleźć zastosowanie zarówno do sytuacji, w której obiekt budowlany został już wybudowany (budowa w rozumieniu art. 3 pkt 6 została zakończona, zarówno faktycznie, jak i prawnie), jak i do sytuacji, w której obiekt budowlany jest jeszcze budowany (jest w trakcie takiej budowy). Przesłanką wszczęcia postępowania z art. 48 Prawa budowlanego jest w każdym przypadku brak ważnego i wymaganego prawem - w momencie trwania budowy - pozwolenia, którego w sprawie nie przedłożono (Komentarz Plucińska-Filipowicz Alicja (red.), Wierzbowski Marek (red.), Prawo budowlane. Komentarz aktualizowany, Opublikowano: LEX/el.2019).
Zastosowanie procedury legalizacyjnej, zgodnie z brzmieniem art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego jest możliwe jedynie w przypadku, gdy przedmiotowa budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno- budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu lub jego części do stanu zgodnego z prawem.
W rozpatrywanej sprawie, zobowiązany mimo wezwania wystosowanego przez PINB nie uzupełnił przedłożonych dokumentów wymaganych postanowieniem nr [...] z dnia [...].08.2018 r. Brak między innymi oświadczenia o prawie do dysponowania dz. nr [...] w m. D. K., gm. M., na której wykonano część robót budowlanych, czy decyzji Wójta Gminy M. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na rozbudowie drogi powiatowej 4583P, dz. nr [...] Decyzja Wójta [...] (z dnia [...].10.2013 r. znak: [...]) o odstąpieniu od obowiązku przeprowadzenie oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko, nie jest równoznaczna z wydaniem decyzji o warunkach zabudowy dla tej inwestycji (nie może jej zastąpić).
Ponadto organ II instancji zauważył, że zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 k.p.a., uzasadniającym zawieszenie postępowania, nie jest sam fakt toczenia się przed innym organem lub sądem postępowania, którego wynik może mieć wpływ na treść decyzji w postępowaniu właściwym, lecz jest nim określona w przepisach prawa materialnego przesłanka wydania decyzji administracyjnej, której rozstrzygnięcie wykracza poza kompetencje organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie właściwe. Powyższy przepis dotyczy zatem sytuacji, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, nie jest w ogóle możliwe bez uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Tymczasem uzyskanie przez inwestora rozstrzygnięcia w sprawie z wniosku o zasiedzenie gruntu, na którym zrealizowano obiekt budowlany - jakkolwiek może mieć wpływ na ocenę posiadania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane - to jednak nie uzależnia możliwości wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji co do legalności tego obiektu. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14.11.2018 r., sygn. II OSK 2730/16 (LEX nr 2592572), orzeczenie o zasiedzeniu ma charakter deklaratoryjny, tj. taki który jedynie potwierdza istnienie określonego uprawnienia, które to uprawnienie powstało w przeszłości i wymaga ustalenia dokładnego momentu, od kiedy dany podmiot stał się właścicielem nieruchomości przez zasiedzenie w wyniku upływu stosownych terminów. Tego rodzaju orzeczenie nie decyduje zatem o istnieniu prawa, a jedynie je potwierdza dla celów dowodowych. Oznacza to, że dopóki nie zapadnie orzeczenie o zasiedzeniu, dopóty inwestor nie może skutecznie powoływać się wobec osób trzecich, w tym wobec organów nadzoru budowlanego, że jest właścicielem danej nieruchomości. Organ nadzoru budowlanego, prowadząc postępowania w sprawie określonego obiektu budowlanego, zobowiązany jest natomiast ocenić jego legalność (w tym kwestię posiadania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane) według stanu faktycznego i prawnego na dzień orzekania.
W związku z powyższym, w ocenie organu II instancji, PINB musiał orzec o rozbiórce obiektu, Art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego, jasno określa, że "w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 7" (tj. wydany zostaje nakaz rozbiórki obiektu). Jak wskazuje wyrok WSA w Warszawie z dnia 17.01.2019 r. (sygn. VII SA/Wa 1001/18) "ustawodawca nie pozostawił organowi ani luzu decyzyjnego, ani nie zezwolił na uznanie administracyjne. Jeżeli niespełnione zostaną w terminie obowiązki, o których mowa w art. 48 ust. 3 p.b., organ zobowiązany jest zastosować sankcję z art. 48 ust. 1 p.b. i nakazać rozbiórkę obiektu budowlanego". Tożsame stanowisko WSA w Warszawie zajął w wyroku z dnia 28.02.2019 r. (sygn. VII SA/Wa 1780/18), stanowiąc iż "decyzja organu nadzoru budowlanego w przedmiocie nakazu rozbiórki ma charakter związany, a nie uznaniowy, ustawodawca z mocy art. 48 ust. 4 p.b. nie pozostawia bowiem właściwemu organowi wyboru treści rozstrzygnięcia - nakazując mu stosować przepis art. 48 ust. 1 p.b., czyli nakaz rozbiórki". W podobnym tonie wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 14.01.2019 r. o sygn. II OSK 639/18, LEX nr 2651519 utrzymując, że "Przepis art. 48 ust. 1 p.b. wyklucza możliwość legalizacji obiektu budowlanego i przewiduje obligatoryjny nakaz jego rozbiórki w sytuacji, gdy inwestor samowolnej budowy nie przedłoży organowi nadzoru budowlanego zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o jej zgodności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego".
Odnosząc się do dalszej analizy wydanej decyzji, WWINB wskazał, że organ I instancji właściwie określił także adresata decyzji, bowiem zgodnie z brzmieniem art. 52 Prawa budowlanego "inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51". Oznacza to, iż obowiązki wynikające z decyzji mogą być nałożone na zarządcę tego obiektu, jego inwestora lub właściciela. W niniejszym postępowaniu Powiat K. jest inwestorem ww. robót budowlanych.
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Powiat K. wskazując, że w sprawie doszło do naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego błędna wykładnię a w konsekwencji niezastosowanie. Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Skarżący podkreślił, że dla skutecznego zakończenia procesu legalizacji znaczenie ma okoliczność toczącego się przed Sądem Rejonowym w K. postępowania o stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości, na której zostały zrealizowane roboty budowlane.
W odpowiedzi na skargę Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2019, poz. 2325 – dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b),inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji WWINB Sąd nie dostrzegł naruszenia przepisów prawa materialnego - które miało wpływ na wynik sprawy - jak również przepisów postępowania, które - mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dostrzegł też naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego. Podkreślenia wymaga, że uchylenie decyzji z powodu naruszenia prawa materialnego doznaje ograniczenia, bowiem może ono nastąpić tylko wówczas, jeżeli uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Podobnie, w przypadku naruszenia przepisów postępowania, przez możliwość istotnego wpływu na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji, a więc na ukształtowanie w nich stosunku administracyjnoprawnego (por. T. Woś, Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 458). Jednocześnie przyjmuje się, że brak takiego wpływu wystąpi w sytuacji gdy przy prawidłowym zastosowaniu prawa materialnego treść decyzji byłaby taka sama (por. A. Kabat [w;] B. Dauter, A. Kabat, Małgorzata Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 624). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd musi zatem mieć na uwadze, czy uchylenie zaskarżonego aktu z uwagi na stwierdzone uchybienia może doprowadzić do wydania postanowienia o innej treści na skutek ponownego rozpoznania sprawy.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2020, poz. 1333, dalej: Prawo budowlane) i ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020, poz. 256 ze zm. – dalej jako: k.p.a.).
W świetle ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organy obu instancji (które nie były kwestionowane przez skarżącego) oraz zarzutów skargi fundamentalne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma powołany wyżej prawomocny wyrok tutejszego Sadu w sprawie IV SA/Po 52/19.
Stwierdzono w nim m.in.: "Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w badanej sprawie pozostaje podnoszona przez Powiat K. kwestia wszczęcia i prowadzenia postępowania w sprawie zasiedzenia części działki nr [...]. Jak wynika z akt sprawy wniosek o zasiedzenie prawa własności części działki nr [...] został złożony w Biurze Podawczym Sądu Rejonowego w K. w dniu [...] lipca 2018 r. (k. 6, akt II instancji). Podkreślić należy, że sądowoadministracyjna kontrola w niniejszej sprawie dotyczy etapu postanowienia nakładającego na inwestora określone obowiązki. W judykaturze od lat, konsekwentnie się wskazuje, że orzeczenie sądu powszechnego w sprawie o zasiedzenia, nie jest dla postępowania o legalizację samowoli budowlanej, prowadzonego w oparciu o art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. (...). Hipoteza określona w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zachodzi jedynie wówczas, gdy bez uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji nie byłoby możliwe (...). O takiej ewentualności decydują przepisy materialnoprawne, w tym przypadku przepisy art. 48 ust. 2 i ust. 3 Prawa budowlanego. Wynika z nich, że nieprzedłożenie przez wnioskodawcę w wyznaczonym terminie oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane powoduje zastosowanie przepisu art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Brak orzeczenia sądu powszechnego w przedmiocie zasiedzenia nieruchomości nie stanowi zatem zagadnienia wstępnego. Sprawa samowoli budowlanej jest wówczas rozstrzygana w oparciu o stan faktyczny i prawny z chwili rozstrzygania. Jeśli inwestor nie potrafi wykazać się prawem do nieruchomości i nie jest w stanie złożyć wymaganego oświadczenia, oznacza to, iż nie mógłby uzyskać w tych warunkach pozwolenia na budowę, tym bardziej więc nie ma podstaw do tego, aby prawo chroniło go w sytuacji, gdy samowolnie wybudował obiekt, na który nie mógłby uzyskać pozwolenia (...). Reasumując, w okolicznościach badanej sprawy organy prawidłowo ustaliły, że w związku z deklarowaną przebudową drogi, w istocie doszło do rozbudowy drogi, na nieruchomości osób prywatnych. Prawidłowo też organy stwierdziły, że zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 12 Prawa budowlanego pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na przebudowie dróg. W art. 30 ust. 1 pkt 2b ustawodawca wskazał natomiast, że zgłoszenia właściwemu organowi wymaga wykonanie robót budowlanych polegających m.in. na przebudowie drogi. W art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego sformułowano definicję legalną pojęcia przebudowy, które należy rozumieć jako "wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji; w przypadku dróg są dopuszczalne zmiany charakterystycznych parametrów w zakresie niewymagającym zmiany granic pasa drogowego". Trafnie wskazały organy, że ta definicja koresponduje z definicją przebudowy zawartą w art. 4 pkt. 18 udp zgodnie z którą »wykonywanie robót, w których wyniku następuje podwyższenie parametrów technicznych i eksploatacyjnych istniejącej drogi, nie wymagających zmiany granic pasa drogowego«. Powyższe oznacza, iż w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z przebudową (jak utrzymuje powiat k.), ale - jak ustaliły organy - z rozbudową drogi powiatowej 4583P, dz. nr [...] (na odcinku pomiędzy działką nr [...] - droga gminna, a działką nr [...] - droga gminna) w m. D. K., gm. M.. Inwestor, Powiat K. posiadał zgłoszenie robót budowlanych obejmujące przebudowę ciągu dróg powiatowych. Inwestor prowadząc roboty budowlane na odcinku drogi powiatowej pomiędzy działką [...] - droga gminna, a działką nr [...] - droga gminna w m. D. K. dokonał rozbudowy przedmiotowej drogi, co oznacza, że zmienił granice pasa drogowego. Ustalenia organów w tym zakresie nie budzą żadnych wątpliwości, a podjęte na skutek tych ustaleń działania, znajdują oparcie w przepisach prawa. Finalnie zaakcentować trzeba, że na gruncie prawa budowlanego - zasadą jest - że rozpoczęcie i prowadzenie robót budowlanych jest dopuszczalne po uprzednim uzyskaniu przez inwestora decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego). Prowadzenie określonych kategorii robót budowanych na podstawie zgłoszenia jest natomiast - wyjątkiem - od zasady prowadzenia robót budowlanych jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę (por. wyrok NSA z dnia 21 października 2016 r. sygn. II OSK 78/15, orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro zasadą jest rozpoczęcie robót budowlanych na podstawie pozwolenia na budowę, to (w przypadku podległości inwestycji reżimowi prawa budowlanego) jedynie stwierdzenie, że w sprawie zachodzi – określony prawem wyjątek – uzasadniałoby odstąpienie od tej zasady. Jednocześnie, skoro uzyskanie pozwolenia na budowę stanowi regułę ogólną, to oznacza, że wyjątki od tej zasady muszą być interpretowane wąsko. W okolicznościach badanej sprawy nie może zatem budzić wątpliwości, że realizacja zatoki autobusowej, poza pasem drogi, na nieruchomości należącej do podmiotu prywatnego wymagała uzyskania pozwolenia na budowę.
Według art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jak podnosi się w orzecznictwie sądowym, istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu, o której mowa w art. 170 p.p.s.a. wyraża się w tym, że nie tylko sąd wydając rozstrzygnięcie, ale także inne sądy i inne organy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu. Moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Ratio legis art. 170 p.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy. Skoro moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 p.p.s.a. oznacza, że podmioty w nim wymienione muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu, oznacza to, że w kolejnym postępowaniu, w którym pojawi się dana kwestia, nie może ona być już ponownie badana. Skutek pozytywny prawomocności orzeczenia sądu administracyjnego statuuje związanie sądów administracyjnych, stron postępowania sądowoadministracyjnego, innych sądów oraz innych organów państwowych i innych podmiotów stanem prawnym wynikającym z treści prawomocnego orzeczenia, to jest wyrażoną w nim oceną zgodności z prawem skontrolowanego aktu lub czynności organu administracji publicznej. Nie jest zatem dopuszczalne formułowanie przez strony (uczestników) postępowania sądowoadministracyjnego, organy administracji publicznej i inne organy państwowe, sądy administracyjne i inne sądy ustaleń oraz ocen prawnych sprzecznych z treścią prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Wprawdzie powaga rzeczy osądzonej obejmuje sentencję orzeczenia, jednak biorąc pod uwagę, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, ta zaś wyrażona jest w uzasadnieniu, to na zakres powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 171 p.p.s.a. wskazują motywy wyroku. Dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu, jeżeli w konkretnym postępowaniu uczestniczą te same podmioty i znajdują w niej zastosowanie te same przepisy prawa co w sprawie wcześniej zakończonej prawomocnym orzeczeniem. Skutkiem zasady mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia jest to, że przesądzenie we wcześniejszym wyroku kwestii o charakterze prejudycjalnym oznacza, że w późniejszym postępowaniu ta kwestia nie może być już w ogóle badana. Zachodzi tu zatem ograniczenie dowodzenia faktów objętych orzeczeniem prejudycjalnym, a nie tylko ograniczenie określonego środka dowodowego. W uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 27 czerwca 2000 r., FPS 12/99 (ONSA 2001, Nr 1, poz. 7) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że określenie "w granicach danej sprawy" wskazuje, że chodzi o sprawę administracyjną w ujęciu materialnym. Natomiast, zgodnie ze stanowiskiem doktryny (B. Adamiak, glosa do wyroku NSA z dnia 23 stycznia 1998 r., I SA/Gd 654/96, OSP 1999, z. 1, s. 51) na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2020 r., sygn. akt I GSK 768/17).
Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, że kwestia celowości ewentualnego zawieszenia postępowania administracyjnego do czasu zakończenia postępowania w przedmiocie zasiedzenia została prawomocnie przesądzona w wyroku w sprawie IV SA/Po 52/19 i nie może podlegać badaniu w postępowaniu niniejszym. Należy zauważyć, że niesporne jest, iż zarówno w dacie orzekania przez organy obu instancji, jak i przez Sąd, inwestor nie legitymował się prawem do dysponowania nieruchomością (co do działki nr [...]) na cele budowlane. Tym samym nie była możliwa legalizacja zaistniałej samowoli budowlanej i organy prawidłowo zastosowały rygor z art. 48 ust. 4 w zw. z ust. 1 Prawa budowlanego.
Mając więc na uwadze powyższe oraz fakt, że Sąd nie dostrzegł z urzędu takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy skargę należało oddalić w całości, co Sąd uczynił działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.