IV SA/Po 1092/04

IV SA/Po 1092/04 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2006-04-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-09-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Bożena Popowska /przewodniczący/
Izabela Kucznerowicz
Maciej Dybowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6210 Dodatek mieszkaniowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska Sędziowie WSA Maciej Dybowski (spr) As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant ref.-staż. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego o d d a l a s k a r g ę /-/I. Kucznerowicz /-/B. Popowska /-/M. Dybowski MW
Uzasadnienie
sygn. IV SA/Po 1092/04
U Z A S A D N I E N I E
Wnioskiem z dnia [...] lipca 2001 r. W. P. wystąpił o przyznanie dodatku mieszkaniowego, wskazując dwie osoby w gospodarstwie domowym. Wnioskodawca podniósł, że Córka od stycznia 2001 r. mieszka z Nim na stałe mimo, że jest Ona zameldowana na stałe u Jej matki, a byłej żony Wnioskodawcy. Dnia [...] sierpnia 2001 r. W. P. podał, że wszelkie opłaty za mieszkanie ponosi za dwie osoby, a Córkę zameldował w swym mieszkaniu na pobyt czasowy do grudnia 2001 r.
Ostateczną decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r.- nr [...]Prezydent Miasta P.na podstawie art. 39 ust. 1, art. 40 ust. 1 i 2, art. 41, art. 42 ust. 1, 3-5, art. 43 ust. 1 i 2, art. 44 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych ( j. t. Dz.U. 120/98/787 ze zm.- dalej unl) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27.4.1999 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz.U. 40/99/403 ze zm.) przyznał W. P.dodatek mieszkaniowy w kwocie 217,73 zł miesięcznie na okres od 1 lipca 2001 do 31 grudnia 2001 r. (k. 3, 10, 13, 19, 23 akt nr ZSS.NM-3-8127/1139/01).
Dnia [...] stycznia 2002 r. W. P. wniósł o przyznanie dodatku mieszkaniowego; oświadczył, że w gospodarstwie domowym pozostają 2 osoby, bowiem mieszka z Nim młodsza Córka, pozostająca na Jego wyłącznym utrzymaniu.
Ostateczną decyzją z dnia [...] marca 2002 r.- nr [...]Prezydent Miasta P. na podstawie art. 7 ust. 1 i 5, art. 2, art. 3 ust. 2-4, art. 4, art. 5, art. 6 ust. 1-6, 8-10, art. 8 ust. 1 i 2, i art. 16 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych ( Dz. U. 71/01/734- dalej udm) przyznał W.P. dodatek mieszkaniowy w kwocie 177,71 zł miesięcznie na okres od 1 lutego 2002 do 31 lipca 2002 r. (k. 2, 10, 13, 21 akt [...]).
Dnia [...] lipca 2002 r. W. P. wniósł o przyznanie dodatku mieszkaniowego; oświadczył, że w gospodarstwie domowym pozostają 2 osoby, bowiem mieszka z Nim córka E. P., pozostająca na Jego wyłącznym utrzymaniu; E. P. zameldowana jest u ojca na pobyt czasowy, a u matki na pobyt stały.
Prezydent Miasta P. ostateczną decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r.- nr [...]na podstawie art. 7 ust. 1 i 5, art. 2, art. 3 ust. 2-4, art. 4, art. 5, art. 6 ust. 1-6, 8-10, art. 8 ust. 1 i 2, i art. 16 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. 71/01/734) przyznał W.P. dodatek mieszkaniowy w kwocie 177,88 zł miesięcznie na okres od 1 sierpnia 2002 do 31 stycznia 2003 r. (k. 2, 10, 14, 21 akt [...]).
Dnia [...] stycznia 2003 r. W. P. wniósł o przyznanie dodatku mieszkaniowego; oświadczył, że w gospodarstwie domowym pozostają 2 osoby, bowiem mieszka z Nim córka E. P. E. P. po ukończeniu szkoły szuka bezskutecznie pracy i pozostaje na Jego wyłącznym utrzymaniu. E. P. zameldowana jest u matki na pobyt stały, ale na stałe mieszka u Wnioskodawcy, bo była żona opiekuje się niepełnosprawną drugą córką.
Ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2003 r.- nr [...] Prezydent Miasta P. na podstawie art. 7 ust. 1 i 5, art. 2, art. 3 ust. 2-4, art. 4, art. 5, art. 6 ust. 1-6, 8-10, art. 8 ust. 1 i 2, i art. 17 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych ( Dz.U. 71/01/734) przyznał W.P. dodatek mieszkaniowy w kwocie 177,25 zł miesięcznie na okres od 1 lutego 2003 do 31 lipca 2003 r. (k. 2, 7, 11, 20 akt [...]).
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2004 r. nr: [...],[...],[...], [...] Prezydent Miasta P. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 5, art. 147, art. 150 § 1 kpa wznowił postępowanie administracyjne w sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi z dnia: [...] sierpnia 2001 r.- nr [...],[...] marca 2002 r.- nr [...],[...] sierpnia 2002 r.- nr [...] i [...]lutego 2003 r.- [...].
Decyzją z dnia [...] lutego 2004 r.- nr: [...],[...],[...],[...]Prezydent Miasta P. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 147, art. 150 § 1, art. 151 § 1 kpa i art. 4, art. 6 ust. 1, 8, art. 7 ust. 1 w zw. z art. 16 i art. 17 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych ( Dz.U. 71/01/734):
1. uchylił w trybie wznowienia decyzję ostateczną z dnia [...] sierpnia 2001 r.- nr [...];
2. przyznał W. P. dodatek mieszkaniowy w wysokości 93,36 zł miesięcznie na okres 6 miesięcy, od dnia 1 lipca 2001 do dnia 31 grudnia 2001 r. na częściowe pokrycie opłat za lokal nr [...] na Os. P. nr [...]w P.;
3. uchylił w trybie wznowienia decyzję ostateczną z dnia [...] marca 2002 r.- nr [...];
4. wniosek W. P. z dnia [...] stycznia 2002 r. o przyznanie dodatku mieszkaniowego na częściowe pokrycie opłat za lokal nr [...]na Os. P. nr [...] w P. załatwił odmownie;
5. uchylił w trybie wznowienia decyzję ostateczną z dnia [...] sierpnia 2002 r.- nr [...];
6. wniosek W. P. z dnia [...] lipca 2002 r. o przyznanie dodatku mieszkaniowego na częściowe pokrycie opłat za lokal nr [...] na Os. P. nr [...] w P. załatwił odmownie;
7. uchylił w trybie wznowienia decyzję ostateczną z dnia [...] lutego 2003 r.- nr [...];
8. wniosek W. P. z dnia [...] stycznia 2003 r. o przyznanie dodatku mieszkaniowego na częściowe pokrycie opłat za lokal nr [...] na Os. P. nr [...] w P. załatwił odmownie.
W szczegółowym uzasadnieniu Prezydent Miasta przedstawił przebieg każdego z postępowań, zakończonych wskazanymi w sentencji decyzjami ostatecznymi. Gmina P. w całości wypłaciła kwoty określone owymi decyzjami. Składając ww wnioski i deklaracje dochodowe kolejno za okresy: kwiecień, maj, czerwiec 2001 r., październik, listopad, grudzień 2001 r., kwiecień, maj, czerwiec 2002 r., październik, listopad, grudzień 2002 r., Zainteresowany oświadczał, że prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe z córką E., zameldowaną w jego lokalu na pobyt czasowy. Córka jest na Jego wyłącznym utrzymaniu, a jedynym dochodem tego dwuosobowego gospodarstwa domowego była renta Wnioskodawcy. Ustalono, że w trakcie, gdy W. P. występował o przyznanie dodatku mieszkaniowego, o przyznanie tego świadczenia występowała również była żona Wnioskodawcy K. P., zajmująca lokal nr [...] na Os. C. Składając kolejne wnioski i deklaracje dochodowe za okresy: maj, czerwiec, lipiec 2001, październik, listopad, grudzień 2001 r., kwiecień, maj, czerwiec 2002 r., październik, listopad, grudzień 2002 r., K. P. oświadczała, że prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe wraz z córką E., którą w składzie swego gospodarstwa domowego w tych samych okresach wykazywał W. P. W aktach sprawy nr [...]dotyczącej przyznania dodatku mieszkaniowego K. P. znajduje się oświadczenie K. P., że centrum życiowe córki E. znajduje się cały czas na Os. C. [...]. Dnia [...] lutego 2003 r. oświadczenie złożyła E. P. podając, że zamieszkuje wraz z matką na Os. C.; ojciec zameldował Ją na okres czasowy od stycznia do grudnia 2003 r.; Rodzice zamieszkują oddzielnie, dlatego zamieszkuje i przebywa z Nimi na przemian; Jej centrum życiowe jest u matki. Kolejny raz ubiegając się o dodatek mieszkaniowy K. P. dnia [...] sierpnia 2003 r. oświadczyła, że córka E. zamieszkuje na Os. C. [...], w lokalu tym ma swe centrum życiowe i nigdy nie wyprowadziła się z mieszkania na Os. C. Składając wniosek dnia [...] stycznia 2002 r. K. P. podała, że na córkę E. otrzymuje miesięcznie 100 zł dobrowolnych alimentów (dołączywszy odcinki przesyłanych pocztą przez W. P. alimentów). Fakty te potwierdzają nieprawdziwość danych deklarowanych przez W. P. Zgodnie z art. 40 ust. 1 unl, obowiązującej w dniu 13 sierpnia 2001 r., przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osoby stale razem zamieszkujące. Zgodnie z art. 4 udm, obowiązującej w dniu wydania decyzji z dnia: [...] marca 2002, [...]sierpnia 2002 i [...] lutego 2003 r., przez gospodarstwo rozumie się lokatora samodzielnie zajmującego lokal lub lokatora, jego małżonka i inne osoby wspólnie z nim stale zamieszkujące i gospodarujące, które swe prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tego lokatora. Na podstawie owych przepisów i oświadczeń K. P. i E. P., wnioski W. P. należało rozpatrzeć przy uwzględnieniu jednoosobowego gospodarstwa domowego. Dodatki mieszkaniowe przyznane na mocy decyzji opisanych w sentencji przyznano na podstawie nieprawdziwych danych, zawartych w deklaracjach dochodowych. Wobec spełnienia przesłanek z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, należało wznowić postępowanie i uchylić decyzje ostateczne opisane w punktach 1, 3, 5, 7 decyzji. Prezydent Miasta obliczył skorygowane wysokości dodatków mieszkaniowych, przy uwzględnieniu jednoosobowego gospodarstwa domowego; wysokość dodatku mieszkaniowego ustalił biorąc pod uwagę wydatki naliczone na dwuosobowe gospodarstwo domowe.
W sprawie [...], w dacie podejmowania decyzji obowiązywał art. 41 ust. 1 unl; wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę między wydatkami przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu a wydatkami poniesionymi przez osobę otrzymującą dodatek, w wysokości 15% dochodów w gospodarstwie jednoosobowym [ wydatki na mieszkanie 223,78 zł – 120,76 zł (15% dochodów)= 103,02 zł]. Nadwyżka dochodu wynosi 9,66 zł. Zgodnie z art. 41 ust. 2 unl dodatek obniża się o kwotę nadwyżki ( 103,02 zł – 9,66 zł = 93,36 zł).
W sprawie [...], w dacie podejmowania decyzji obowiązywał art. 6 ust. 1 udm i § 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie dodatków mieszkaniowych z dnia 28 grudnia 2001 r., zgodnie z którymi wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę między 90 % wydatków przypadających na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu, a kwotą stanowiącą wydatki w wysokości 15 % w gospodarstwie jednoosobowym [ 90 % wydatków 200,66 zł – 130,57 zł ( 15 % dochodów gospodarstwa domowego)= 70,09 zł]. Kwota nadwyżki średniego dochodu na członka rodziny 75,05 zł jest wyższa od kwoty dodatku mieszkaniowego, dlatego dodatek nie przysługuje ( art. 3 ust. 1 udm).
W sprawie [...]: [90 % wydatków na mieszkanie 201,01 zł – 130,78 zł ( 15% dochodów gospodarstwa domowego)= 70,23 zł]. Kwota nadwyżki średniego dochodu na członka rodziny 72,52 zł jest wyższa od kwoty dodatku mieszkaniowego, dlatego dodatek nie przysługuje.
W sprawie [...]: zgodnie z art. 17 udm, dodatek mieszkaniowy stanowi różnicę między 90 % wydatków na normatywną powierzchnię użytkową lokalu, a kwotą stanowiącą wydatki w wysokości 20 % w gospodarstwie jednoosobowym: [90 % wydatków 202,79 zł – 178,40 zł (20 % dochodów gospodarstwa domowego)= 24,39 zł]. Kwota nadwyżki średniego dochodu na członka rodziny 39,33 zł jest wyższa od kwoty dodatku mieszkaniowego, dlatego dodatek nie przysługuje.
W art. 7 ust. 9 udm przewidziano swoistego rodzaju sankcję "karną" za podanie nieprawdziwych danych zawartych w złożonej przez zainteresowanego deklaracji dochodowej. Jeśli w wyniku wznowienia postępowania stwierdzono, że dodatek mieszkaniowy przyznano na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku, osoba otrzymująca dodatek mieszkaniowy jest obowiązana do zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości. W. P. otrzymał już całości dodatek mieszkaniowy, przyznany w nadmiernej wysokości- po uprawomocnieniu się niniejszej decyzji- zostanie zobowiązany do zwrotu na rzecz Gminy P. nienależnie pobranego dodatku.
Różnica między miesięczną wartością pobranego dodatku mieszkaniowego, jaki obliczono na podstawie nieprawdziwych danych, a skorygowaną wartością przysługującego dodatku mieszkaniowego, stanowi miesięczną wysokość nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego i wartość ta w poszczególnych sprawach wynosi: 124,37 zł (217,73 zł – 93,36 zł) + 177,71 zł + 177,88 zł + 177,25 zł = 657,21 zł. Łączna kwota nienależnie pobranych dodatków mieszkaniowych, zgodnie z art. 7 ust. 9 udm wynosi: 657,21 zł x 6 m-cy x 2= 7.886,52 zł. Zgodnie z art. 7 ust. 9 udm, nienależnie pobrana kwota dodatku mieszkaniowego wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji- gdyby W. P. uchylał się od dobrowolnego zwrotu na rzecz gminy P.nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego.
W odwołaniu W. P. wniósł "o umorzenie kwoty 7.886,52 zł", o przyznanie dodatku mieszkaniowego przy uwzględnieniu dwuosobowego gospodarstwa domowego i o odstąpienie od "sankcji karnej". W uzasadnieniu odwołania W. P. podniósł, że organ I instancji nieprawidłowo ustalił stan faktyczny, istotny dla rozstrzygnięcia sprawy. Odwołujący się nie uczynił niczego, by celowo i świadomie wprowadzić Urząd w błąd. W. P. bezskutecznie poszukuje pracy, a niska renta nie starcza na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych.
Decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium podzieliło ustalenia faktyczne i poglądy prawne organu I instancji. Organ administracji publicznej obowiązany był wyjaśnić, z kim w rzeczywistości E. P. prowadzi gospodarstwo domowe, rozumiane jako osoby wspólnie zamieszkujące i gospodarujące (art. 4 udm). Czasowe przebywanie u rodzica, z którym dziecko nie prowadzi gospodarstwa domowego, opieka w czasie choroby i utrzymywanie stałych kontaktów, nie oznacza prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego. Dziecko z tym rodzicem prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, u którego znajduje się jego centrum spraw życiowych. Dla wyjaśnienia tych wątpliwości odebrano oświadczenia po pouczeniu o odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy bądź zatajenie prawdy od K. P. i E. P. K. P. [...] sierpnia 2003 r. oświadczyła, że córka E. zamieszkuje na Os. C. [...] w P. i razem prowadzą gospodarstwo domowe. Podczas choroby ojca opiekowała się Nim i Jego mieszkaniem, gdy przebywał w szpitalu. Przez cały jednak czas w mieszkaniu matki posiada centrum swego zamieszkania. Również wcześniej- [...] lutego 2003 r. K. P. oświadczyła, że centrum zamieszkania córki E. jest w miejscu stałego zameldowania na Os. C. w P. Oświadczenia matki potwierdziła E. P., podając w oświadczeniu z dnia [...] lutego 2003 r., że w związku z tym, że rodzice mieszkają oddzielnie, przebywa z nimi na przemian. Jej centrum życiowe jest u matki. Z uwagi na powyższe oświadczenia, a zwłaszcza oświadczenia Córki, organ uznał, że dodatek mieszkaniowy przyznano i wypłacono W. P. nienależnie. Skoro E. P. swe centrum życiowe ma w miejscu zamieszkania matki i wchodzi w skład Jej gospodarstwa domowego (także dla potrzeb uzyskania przez matkę dodatku mieszkaniowego), nie jest możliwe, by jednocześnie wchodziła w skład gospodarstwa domowego ojca. Po uzyskaniu owych informacji organ I instancji wznowił postępowanie. W wyniku tego wznowienia uznano, że W. P. dodatek mieszkaniowy nie przysługiwał lub przysługiwał w niższej wysokości. Córka E. nie powinna była być wliczona do Jego gospodarstwa domowego, skoro cały badany okres prowadziła gospodarstwo domowe z matką- K. P. Informacje podawane przez W. P. we wnioskach o przyznanie dodatku mieszkaniowego były nieprawdziwe. W sprawie zachodziły przesłanki zastosowania art. 7 ust. 9 udm w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Odwołujący się może wystąpić do Prezydenta Miasta P. o rozłożenie kwoty 7.886,52 zł na raty z uwagi na trudne położenie materialne.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu W. P. wniósł o: uchylenie decyzji "Urzędu" Miasta P. z dnia [...] sierpnia 2004 r. i o wstrzymanie w całości lub w części decyzji o zwrot przyznanego dodatku mieszkaniowego; "zmianę decyzji ww Urzędów aż do rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd". W piśmie z dnia [...] października 2004 r. w postępowaniu sądowoadministracyjnym wniósł o "uchylenie niesłusznej kary w wys. 3.943,26 zł, względnie unieważnienie w całej rozciągłości" decyzji I instancji z dnia [...]lutego 2004 r. (k. 2, 7 akt sądowych).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się bezzasadną.
1.Sąd Administracyjny w pełni podziela ustalenia faktyczne, poczynione przez organy obu instancji w: zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lutego 2004 r.- nr: [...],[...],[...],[...]Prezydenta Miasta P. (omyłkowo określonej przez Skarżącego w piśmie z dnia [...] października 2004 r. jako "pismo z Oddziału Zdrowia i Spraw Społecznych z dnia [...]04 r." (k. 7v).
2. W okresie poprzedzającym doręczenie zaskarżonej decyzji i wywiedzeniem skargi, Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r.- nr: [...],[...],[...],[...], na podstawie art. 104 kpa i uchwały nr XLI/434/IV/2004 Rady Miasta P. z dnia 30 marca 2004 r. w sprawie określenia zasad, trybu oraz organów uprawnionych do umarzania i udzielania innych ulg w spłacie należności pieniężnych, będących wierzytelnościami jednostek organizacyjnych Miasta P., do których nie stosuje się ustawy Ordynacja podatkowa, rozłożył kwotę w wysokości 7.886,52 zł z tytułu niesłusznie pobranych dodatków mieszkaniowych na 36 rat, z których pierwsza- za wrzesień 2004 r. w wysokości 221,52 zł, a pozostałe 35 rat po 219 zł każda od października 2004 do sierpnia 2007 r. Od decyzji tej służyło Zainteresowanemu odwołanie w odrębnym postępowaniu administracyjnym- zgodnie z prawidłowym pouczeniem zawartym w odpisie decyzji z dnia [...] sierpnia 2004 r., należycie doręczonym W. P. dnia [...] kwietnia 2004r. (k. 74-75, 77 akt [...]). Uwzględniając nowy stan prawny, wynikający z decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] sierpnia 2004 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny prawomocnym postanowieniem z dnia [...] października 2004 r. sygn. IV SA/Po 1092/04 oddalił wniosek W. P. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lutego 2004 r. Tym samym postanowieniem Sąd przyznał Skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, zwalniając Go od kosztów sądowych i ustanawiając dlań adwokata (k. 15-17, 21). Profesjonalny pełnomocnik z urzędu będący adwokatem, któremu Skarżący udzielił pełnomocnictwa, nie zajął merytorycznego stanowiska w sprawie (art. 244 § 2 upsa; k. 34, 35, 38, 39).
3. Wbrew stanowisku Skarżącego, ustalenia faktyczne dokonane przez organy obu instancji nie nasuwają wątpliwości co do trafności. Zakres kognicji organów administracji publicznej określa norma prawa materialnego. W niniejszej sprawie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy było zagadnienie, czy E. P.: wspólnie stale zamieszkiwała z W. P. w okresie od [...] lipca 2001 do [...] grudnia 2001 r. (art. 40 ust. 1 unl) i wspólnie stale zamieszkiwała i gospodarowała z W. P. w okresie od [...] lipca 2001 do [...] lipca 2003 r. (art.4 udm w brzmieniu pierwotnym).
Organy obu instancji dysponowały dwoma grupami dowodów: wnioskami W. P. z dnia: [...] lipca 2001 r., [...] stycznia 2002 r., [...] lipca 2002 r. i [...] stycznia 2003 r.; deklaracjami W. P. z dnia: [...] lipca 2001 r., [...] stycznia 2002 r., [...] lipca 2002 r. ; [...] stycznia 2003 r. i [...] stycznia 2003 r., i zeznaniem W. P. z dnia [...] sierpnia 2001 r., złożonym po pouczeniu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań; potwierdzeniem (odpowiednio- k. 3,10,13,19 akt [...]; k. 2, 10 akt [...]; k.2,10 akt [...]; k. 2,7, 17 akt [...]) z jednej strony oraz oświadczeniami K. P. z [...] sierpnia 2003 i [...] listopada 2003 r., i oświadczeniem E. P. z dnia [...] lutego 2003 r. ( k. 27-28 akt [...] i odpowiednie karty pozostałych ww akt- których numerów- dla uniknięcia zbędnych powtórzeń, Sad w dalszej części uzasadnienia nie będzie przywoływał) z drugiej strony.
Rzeczą organów obu instancji było zatem rozważenie, które z tych dowodów są prawdziwe. W orzecznictwie Sądu Najwyższego i w piśmiennictwie utrwalonym jest pogląd (na tle art. 233 § 1 kpc, którego odpowiednikiem jest art. 80 kpa), że nie naraża się na zarzut sprzeczności ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, jeśli ustalenia faktyczne organu są identyczne tylko z częścią zebranego materiału, a organ w sposób prawidłowy wyjaśnił, dlaczego ustalenia swe oparł tylko na tej części materiału dowodowego; jeśli w sprawie istnieją dwie grupy przeciwstawnych dowodów, ustalenia faktyczne z konieczności muszą pozostawać w sprzeczności z jedną z nich. W granicach swobodnej oceny dowodów organ ma prawo eliminować pewne dowody; jeśli swe stanowisko uzasadni zgodnie z intencją art. 233 § 1 kpc, to nie dopuszcza się uchybienia i nie doprowadza do owej sprzeczności (J. Krajewski w: "Kpc z komentarzem" W.Pr. 1989 t. 2 s. 607 uw. 20). Dla prawidłowego dokonania swobodnej oceny dowodów organ obowiązany jest zestawić treść zeznań poszczególnych świadków lub stron z pozostałymi dowodami naświetlającymi sporne okoliczności w sposób odmienny i dokonać p r a w i d ł o w e g o wyboru- po rozważeniu wynikłych sprzeczności w świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego (odpowiednio- orzeczenie SN z 8.8.1967- I CR 58/67- PUG 1/68/22; wyrok SN z 20.3.1980- II URN 175/79- OSNC 10/80/200 z glosą: S. Dalki Palestra 7-9/81/114, A. Kuźniara NP 5-6/82/185, z omówieniem W. Siedleckiego PiP 3-4/82/89, akceptowane przez J. Gudowskiego "Kpc tekst orzecznictwo piśmiennictwo" W.Pr. 1998 t. 1 s. 485 uw. 25, s. 487 uw. 37).
Wykorzystanie dorobku doktryny i orzecznictwa na tle art. 233 § 1 kpc przy stosowaniu art. 80 kpa akceptuje doktryna (Z. Janowicz "Kpa komentarz" PWN 1999 s. 235- 236). W niniejszej sprawie Skarżący miał możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów (dnia [...] stycznia 2004 r. doręczono W. P. odpis postanowienia o wznowieniu postępowania administracyjnego w ww sprawach- k. 28, 29 akt [...]; dnia [...] marca 2004 r. doręczono Skarżącemu odpisu żądanych przezeń dokumentów). Skarżący dnia [...] marca 2004 r. złożył obszerne pismo, prezentujące własne stanowisko co do zebranych dowodów i przedłożył odpisy dokumentów (k.40- 48 akt [...]). Dnia [...] kwietnia 2004 r. doręczono Skarżącemu pismo z dnia [...] marca 2004 r. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, wniesienia dodatkowych uwag wyjaśniających i zastrzeżeń, z której to możliwości Zainteresowany następnie nie skorzystał (k. 52, 53 akt akt [...]). Oceny dokonanej przez organ I instancji nie podważyły dowody przedłożone przez Skarżącego w postępowaniu odwoławczym. W szczególności do odmiennych ocen i ustaleń nie prowadziło zaświadczenie lekarskie z dnia [...] marca 2004 r. (będące dokumentem prywatnym)- nie wynika zeń w szczególności, jak długo trwał pobyt Skarżącego w szpitalu; sprawowanie opieki nad Zainteresowanym przez córkę E. odbywało się w sposób ustalony przez organy obu instancji- przez pobyt z ojcem w okresie nasilenia się choroby, opiekę nad mieszkaniem w okresie jego pobytu w szpitalu i opiekę dochodzącą, przy czym centrum spraw życiowych E. P. przez cały czas pozostawał lokal matki (k. 24-26 akt [...]). Zły stan zdrowia Zainteresowanego i bezskuteczne poszukiwanie przezeń pracy pozostaje bezspornym; rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31.7.2003 r. (Dz.U. 141/03/1365) nie znajduje w sprawie zastosowania (k. 39-43 akt [...]). Zagadnienie rozłożenia należności na raty bądź umorzenia należności pozostaje poza kognicją Sądu w niniejszym postępowaniu.
Przy prawidłowej ocenie dowodów i trafnych ustaleniach faktycznych, organy obu instancji dokonały prawidłowej subsumcji. Nie jest możliwe posiadanie dwu centrów spraw życiowych. W sytuacji, w której E. P. miała w okresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy (od [...] lipca 2001 do [...] lipca 2003 r.)- podobnie jak przed tym okresem- centrum spraw życiowych w mieszkaniu matki na Os. C. [...], nie mogła posiadać drugiego centrum spraw życiowych w mieszkaniu ojca. Świadczy o tym w szczególności to, że E. P. nie wyprowadziła się z mieszkania matki i nie miała zamiaru zmienić centrum spraw życiowych na lokal ojca. Jedynie z uwagi na zachorowanie ojca w maju 2001 r., co wiązało się z koniecznością całodobowej opieki (k. 24 akt [...]), E. P.- w ramach obowiązku wzajemnej pomocy w rodzinie w zakresie alimentacji zstępnej wobec wstępnego (art. 129 § 1 kro; odpowiednio- w zakresie usług związanych z pielęgnowaniem chorego, przygotowywaniem posiłków itp.- J.Pietrzykowski w: Kro z komentarzem" W.Pr. 1993 s. 640 uw. 16)- jako córka przebywała w mieszkaniu ojca, by się nim opiekować. Charakteru tej formy pomocy ze strony mającego – odpowiednio- 18 do 20 lat dziecka- dla chorego ojca nie narusza fakt przyczyniania się Skarżącego do ponoszenia kosztów utrzymania córki E. kwotą 100 zł miesięcznie, przekazywanej pocztą do rąk K. P., jak i dostarczanie córce przez K. P. mieszkania (już z tego powodu E. P. nie pozostawała na wyłącznym utrzymaniu Skarżącego)- istota bowiem relacji rodzinnych (w przypadku prawidłowo spełniającej swą funkcję społeczną i wychowawczą rodziny) nie jest relacją liniową (gdzie jeden jest wierzycielem a drugi dłużnikiem), lecz relacją kołową (gdzie członkowie rodziny świadczą sobie wzajem- w zależności od możliwości, umiejętności osobistych i potrzeb- różne usługi, świadczenia materialne i niematerialne).
4. O tym, że E. P. nie zmieniła zamiaru pobytu stałego w miejscu zamieszkania matki jako swego centrum spraw życiowych, wyraźnie wskazuje fakt dalszego zameldowania na pobyt stały w mieszkaniu matki, jedynie czasowe i przedłużane meldowanie w mieszkaniu ojca (przy uwzględnieniu pomocniczego charakteru przepisów ustawy z 10.4.1974 r. o ewidencji ludności- j.t. Dz.U. 87/01/960 ze zm.; A. Gola, J. Suchecki w: "Najem i własność lokali. Przepisy i komentarz" W.Pr. 1999 s. 100 uw. 2 ; A. Gola w: "Ochrona praw lokatorów. Dodatki mieszkaniowe. Komentarz" W. Pr. 2003 s. 168 uw. 2); wreszcie wyraźne oświadczenie E. P. z dnia [...] lutego 2003 r.
Z tychże względów nie sposób przyjąć, by E. P. wspólnie stale zamieszkiwała z W. P., prowadząc z ojcem gospodarstwo domowe w okresie od[...] lipca 2001 do [...] grudnia 2001 r. (art. 40 ust. 1 unl; A. Gola, J. Suchecki – op. cit. s. 99 uw. 1). Mimo wejścia w życie z dniem 1 stycznia 2002 r. ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. 71/01/734), zawierającej w art. 4 udm nową definicję gospodarstwa domowego, treść normatywna obu regulacji nie różni się (uzasadnienie uchwały 5 Sędziów NSA z 20.5.2002 r.- OPK 21/02- ONSA 1/03/12, akceptowanej przez R. Dziczka "Ochrona praw lokatorów. Dodatki mieszkaniowe. Komentarz. Wzory pozwów" W.Pr. 2005 s. 156 uw. 2 do art. 4). Stan faktyczny niniejszej sprawy różni się istotnie od stanu sprawy , w którym zapadła uchwała z 20.5.2002 r.- ONSA 1/03/12, że dziecko zainteresowanego w sprawie OPK 21/02 miało s t a ł e c e n t r u m ż y c i o w e w mieszkaniu obojga rodziców w jednym mieście, a studiowało w innym mieście (przebywając czasowo- bez zamiaru przebywania tam na stałe). Mimo zatem, że NSA stwierdził, że nie zachodzi potrzeba korzystania z definicji gospodarstwa domowego zawartych w innych aktach prawnych (uzasadnienie uchwały z 20.5.2002 r.- ONSA 1/03/12), to dla zachowania dystynkcji rozumowania należy wskazać, że za słusznością prezentowanej wykładni art. 4 udm przemawia również uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19.6.1998 r.- I SA 698/98- ONSA 3/99/103, zgodnie z którym osobą samotną w rozumieniu ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz.U. 13/93/60 ze zm.) jest osoba samotnie mieszkająca. Jeśli dwie osoby mają różne miejsca pobytu stałego, a jedynie z racji sprawowania opieki nad osobą ubiegającą się o świadczenie dana osoba przebywa z ubiegającym się lub nawet okresowo z nim zamieszkuje, mając jednak inne stałe miejsce pobytu, wówczas osoba ubiegająca się o świadczenie nie zamieszkuje wespół z osobą opiekującą się. W rozpatrywanej sytuacji E. P. miała w okresie od [...] lipca 2001 do [...] lipca 2003 r. inne stałe miejsce pobytu (Os. C. [...]) niźli W. P., dla którego stałym miejscem pobytu był lokal nr [...] na Os. P. [...].
6. Wobec powyższego, skoro w wyniku wznowienia postępowania Prezydent Miasta prawidłowo stwierdził, że dodatek mieszkaniowy przyznano uprzednio W. P. na podstawie nieprawdziwych danych zawartych we wskazanych deklaracjach i wnioskach W. P., to Skarżący obowiązany jest zwrócić nienależnie pobrane kwoty w podwójnej wysokości ( art. 7 ust. 9 udm). Organ I instancji prawidłowo wyliczył wysokość należnego dodatku mieszkaniowego za okres od [...] lipca 2001 do [...] grudnia 2001 r. na kwotę 93,36 zł należycie ustalił, że w oparciu o prawdziwe dane nie miał prawa do dodatku mieszkaniowego w okresie od [...] stycznia 2002 do [...] lipca 2003 r.
Błędnie jednak organ przyjmuje, że art. 7 ust. 9 udm wprowadza "swoistego rodzaju sankcję karną". Nie ulega wątpliwości, że sankcję karną wprowadzić mogą jedynie przepisy prawa karnego sensu largo, a obowiązek zwrotu nienależnie pobranych kwot dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości stanowi rodzaj sankcji administracyjnoprawnej. Tego typu sankcje administracyjnoprawne znane są w wielu regulacjach ustawowych z zakresu prawa administracyjnego- przykładowo można wskazać karę pieniężną (na podstawie art. 40 ust. 12 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych- j.t.Dz.U. 71/00/838 ze zm.- dalej udp) w wysokości 10-krotności opłaty ustalanej zgodnie z ust. 4-6 art. 40 udp; karę pieniężną za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu (art. 13g ust. 1 i 2 udp); karę pieniężną- w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzewa- za wycięcie drzewa bez zezwolenia (art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody- Dz.U. 92/04/880 ze zm.). Cechą owych kar pieniężnych, wymierzanych w postępowaniu administracyjnym, jest ich wielokrotność w stosunku do opłat, które należy uiścić, jeśli wystąpi się do właściwego organu o wydanie zezwolenia na dokonanie określonej czynności.
7. Taka konstrukcja sankcji administracyjnoprawnej z art. 7 ust. 9 udm ma na uwadze ograniczoność środków, które pochodzą od podatników i w ramach solidaryzmu społecznego służyć mają w udzielaniu pomocy najbardziej potrzebującym. Ustawodawca ma świadomość, że uzyskanie pomocy przez osoby, które na nią nie zasługiwały w świetle zobiektywizowanych kryteriów ustawowych, a otrzymały ją w całości bądź w części na skutek podania nieprawdziwych danych, pozbawia możliwości realnej pomocy innych uprawnionych. W tej sytuacji obowiązek zwrotu nienależnie pobranych kwot jest środkiem adekwatnym i koniecznym dla porządku publicznego w demokratycznym państwie prawnym dla osiągnięcia celu, jakim jest ubieganie się o pomoc osób, którym pomoc się należy jedynie na podstawie prawdziwych danych (art. 31 ust. 2 Konstytucji RP).
8. Zagadnienie trudnej sytuacji życiowej, niskich dochodów, stanu zdrowia i wydatków Zainteresowanego na leczenie, nie mają wpływu na treść rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Były one przesłanką orzekania o rozłożeniu świadczenia na raty; mogą być one rozważone w ewentualnym postępowaniu o umorzenie świadczenia.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalonym jest pogląd, że decyzja w sprawie dodatku mieszkaniowego nie jest wydawana w ramach uznania organu administracji, który mógłby ocenić, czy z uwagi na sytuację strony dodatek może być przyznany; konieczne jest spełnienie warunków określonych ustawą z 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (j. t. Dz.U. 120/98/787 ze zm.)- nie wystąpienie któregokolwiek z tych warunków powoduje, że dodatek nie może być przyznany (wyrok NSA z 27.11.1998 r.- I SA 653/98). Pogląd ów zachował aktualność pod rządem ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. 71/01/734 ze zm.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonuje kontroli decyzji pod względem zgodności z prawem.
Skoro zatem zaskarżona decyzja nie narusza prawa, przeto na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153/ 02 /1270 ze zm.) skargę należało oddalić.
/-/I. Kucznerowicz /-/B. Popowska /-/M. Dybowski
MW