IV SA/Po 1049/16

IV SA/Po 1049/16 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2017-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-12-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Grażyna Radzicka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony akt w części
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie WSA Maciej Busz WSA Józef Maleszewski Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi P. W. z siedzibą w B. na zarządzenie pokontrolne W. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w P. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] 1. uchyla zarządzenie pokontrolne w punktach 1 i 6; 2. w pozostałym zakresie skargę oddala; 3. zasądza od W. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w P. na rzecz P. W. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu części kosztów postępowania.
Uzasadnienie
IV SA/Po [...]
Uzasadnienie
W. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska zarządzeniem pokontrolnym z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] – na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U. z 2013 r., poz. 686 ze zm.) oraz ustaleń kontroli przeprowadzonej w dniach od 7 marca 2016 r. do 22 marca 2016 r. działalności gospodarczej prowadzonej przez J. W. pod nazwą Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowo-Produkcyjne O. J. W. pod adresem ul. [...], [...] na terenie: W. ul. [...], [...] udokumentowanych protokołem kontroli Nr [...] nakazał przedsiębiorcy:
1. Podjąć działania w celu uregulowania stanu formalnoprawnego w zakresie odprowadzania wód opadowych i roztopowych z trwałych terenów zanieczyszczonych do ziemi określając termin realizacji: do dnia 19 września 2016 r.
2. Podjąć działania w zakresie uregulowania stanu formalnoprawnego w zakresie zbierania odpadów określając termin realizacji: od dnia otrzymania zarządzenia.
3. Prowadzić ewidencję ilościowo-jakościową wszystkich wytwarzanych oraz zebranych odpadów określając termin realizacji: od dnia otrzymania zarządzenia.
4. Przekazywać odpady podmiotom posiadającym zezwolenie na gospodarowanie odpadami określając termin realizacji: od dnia otrzymania zarządzenia.
5. Terminowo wnosić rzetelnie sporządzone zbiorcze zestawienia danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwiania tych odpadów do Marszałka Województwa W. określając termin realizacji: ustawowy, korekta za 2012, 2013, 2014 i 2015 rok – niezwłocznie.
6. Przedkładać Marszałkowi Województwa W. rzetelnie sporządzone wykazy zawierające zbiorcze zestawienia informacji o zakresie korzystania ze środowiska oraz wysokości należnych opłat oraz wnosić opłaty za korzystanie ze środowiska na konto Marszałka Województwa W. określając termin realizacji: ustawowy, korekta za 2012, 2013 i 2014 rok – niezwłocznie.
7. Terminowo sporządzać i wprowadzać do Krajowej bazy raport o emisjach określając termin realizacji: ustawowy i wyznaczył termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu naruszeń na dzień 26 września 2016 r.
W uzasadnieniu zarządzeń pokontrolnych stwierdzono co następuje:
Na podstawie ustaleń kontroli przeprowadzonej przez inspektora Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w P. w dniach od 7 marca 2016 r. do 22 marca 2016 r. działalności gospodarczej prowadzonej przez P. J. Wiszczuka pod nazwą Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowo-Produkcyjne [...] J. W. pod adresem ul. [...], [...] na terenie: [...] ul. [...], [...], stwierdzono nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska. W związku z powyższym W. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska zarządził w punktach 1-7 ich usunięcie. Odnosząc się do poszczególnych uchybień organ stwierdził, że w dniu 7 marca 2016 r. po przeprowadzeniu oględzin zakładu ustalono, że teren użytkowany przez przedsiębiorcę jest częściowo utwardzony kostką brukową oraz wyposażony w kratki zbierające wody opadowe i roztopowe z powierzchni utwardzonej, a przedsiębiorca odprowadza wody opadowe i roztopowe z trwałych powierzchni zanieczyszczonych zebranych w system kanalizacyjny do ziemi bez pozwolenia wodnoprawnego.
Przytaczając przepisy ustawy art. 9 ust. 1 pkt 14c ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2015 poz. 469 z późn. zm.) oraz § 21 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z 18 listopada 2014 r. w sprawie warunków, jakie należy spełniać przy wprowadzeniu ścieków do wód lub do ziemi (Dz.U. z 2014 poz. 1800 z późn. zm.), a także art. 45 ust. 1 pkt 1 i 3 Prawo wodne organ stwierdził, że wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi jest szczególnym korzystaniem z wód i w myśl art. 122 ustawy Prawo wodne na ich wprowadzanie wymagane jest pozwolenie wodnoprawne.
Na podstawie ustaleń kontroli udokumentowanych protokołem kontroli nr [...] przeprowadzonej w dniach od 25 lutego do 11 marca 2016 r. ustalono, że zużyte i wymontowane m.in. tarcze sprzęgła oraz sprężarki powietrza z pojazdów ciężarowych są przekazywane m.in. firmie [...] [...] ul. [...] bez karty przekazania w momencie zakupu nowej części.
W dniu 15 marca 2016 r. przesłuchano Pełnomocnika kontrolowanego zakładu w sprawie zbierania zużytych tarcz sprzęgła przekazywanych przez klientów dokonujących zakupów w PH-U-P [...]. Przesłuchiwany zeznał, że firma [...], na podstawie umowy zawartej z dostawcami, zobowiązana jest do pobierania opłaty (kaucji) od klienta kupującego towar objęty koniecznością zwrotu zużytego (m.in. tarczy sprzęgła), wg stawek określonych przez ich producenta w przypadku, gdy podczas zakupu nowej części zużytej klient przy zakupie nie posiada. Towary kaucyjne (przekazane przez klientów przy zakupie nowych są bezzwłocznie wysyłane zbiorczo w opakowaniu producenta do centrali w B. (siedziba firmy [...].
W trakcie kontroli ustalono, że zużyte tarcze sprzęgła po wymontowaniu ich przez klientów - podmioty prowadzące działalność gospodarczą - z pojazdów są przekazywane kontrolowanemu. Kontrolowany zużyte tarcze przekazuje do głównej siedziby firmy [...], tj. ul. [...] [...]. Przyjmowane zużyte tarcze sprzęgła poddawane są ocenie i w przypadku możliwości regeneracji są jej poddawane (poza siedzibą zbierającego). Zgodnie z informacją z dnia 22.03.2016 r. przekazaną, przez kontrolowanego zużyte sprzęgła przyjęte od klientów są przekazywane firmie ZF F. AG SA do oceny i regeneracji.
W trakcie kontroli przekazano informację, że firma [...] nie posiada umowy handlowej z producentem tarcz sprzęgła.
W trakcie kontroli nie okazano zezwolenia na zbieranie odpadów, tj. zużytych tarcz sprzęgła, które zostają przyjęte od klientów, dla Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowo-Produkcyjnego [...] J. W. ul. [...], [...]. Zdaniem organu tarcza sprzęgła bierze udział w przenoszeniu momentu obrotowego silnika na skrzynie biegów. W wyniku jej zużycia nie jest w stanie pełnić swojej funkcji i musi być wymontowana z pojazdu i wymieniona na nową. W związku z powyższym zużyta tarcza sprzęgła wypełnia definicję odpadu zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013, poz. 21 późn. zm.) - "rozumie się przez to każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do którego pozbycia się jest obowiązany".
Przyjmowanie zużytych tarcz sprzęgła przez przedsiębiorcę jest prowadzeniem zbierania odpadów. Nie ma na to wpływu fakt, że zużyte tarcze sprzęgła mają wartość materialną określoną przez producenta z uwagi na możliwość poddania niesprawnych części regeneracji poprzez m.in. wymianę okładzin ciernych i sprężyn, a w przypadku pomyślnej regeneracji ponownego wprowadzenia ich do obrotu handlowego.
Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 34 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013, poz. 21 późn. zm.) zbieranie odpadów to "(...) gromadzenie odpadów przed ich transportem do miejsca przetwarzania, w tym wstępne sortowanie nieprowadzące do zasadniczej zmiany charakteru i składu odpadów i niepowodujące zmiany klasyfikacji odpadów oraz tymczasowe magazynowanie odpadów, o którym mowa w pkt 5 lit. b ".
W myśl art. 41 ust. 1 i ust. 2 ww. ustawy "Prowadzenie zbierania odpadów i prowadzenie przetwarzania odpadów wymaga uzyskania zezwolenia ", a " zezwolenie na zbieranie odpadów i zezwolenie na przetwarzanie odpadów wydaje, w drodze decyzji, organ właściwy odpowiednio ze względu na miejsce zbierania lub przetwarzania odpadów."
Kontrolowany nie podlega zwolnieniu z tego obowiązku, bowiem nie spełnia żadnej z przesłanek wskazanych w art. 45 ust. 1 wymienionej ustawy, w szczególności przesłanki zawartej w pkt 10 ("z obowiązku uzyskania odpowiednio zezwolenia na zbieranie odpadów (...) zwalnia się: 10) wytwórcę odpadów, który wytwarzane przez siebie odpady zbiera w miejscu ich wytworzenia"), gdyż zbiera odpady przywiezione przez swoich klientów i przez nich wymontowane w związku z prowadzeniem naprawy pojazdów ciężarowych.
Gospodarowanie odpadami bez zezwolenia jest działaniem nielegalnym i jako takie nie może być prowadzone.
Następnie organ stwierdził, że podczas oględzin terenu zakładu stwierdzono, że przedsiębiorca w związku z prowadzeniem działalności przy ul. [...] wytwarza odpady o kodach:
15 01 01 - opakowania z papieru i tektury
15 01 02 - opakowania z tworzyw sztucznych
15 01 11 * - opakowania z metali zawierające niebezpieczne porowate elementy wzmocnienia konstrukcyjnego (np. azbest), włącznie z pustymi pojemnikami ciśnieniowymi
15 02 02* - sorbenty, materiały filtracyjne (w tym filtry olejowe nie ujęte w innych grupach), tkaniny do wycierania (np. szmaty, ścierki) i ubrania ochronne zanieczyszczone substancjami niebezpiecznymi,
16 01 03 - zużyte opony
16 01 12 - okładziny hamulcowe inne niż wymienione w 16 01 11
16 01 99 - inne niewymienione odpady (zużyty filtr powietrza)
17 04 03 - ołów
17 04 05 - żelazo i stal
W trakcie kontroli ustalono, że część wytwarzanych odpadów w latach 2012-2016 była przekazywana bez kart przekazania. Niektóre kody odpadów były przekazywane łącznie, tj. kilka kodów odpadów razem na jednej karcie. Organ stwierdził, że podczas kontroli okazano karty ewidencji oraz karty przekazania odpadów z lat 2012-2016, tj. dla odpadów o kodach:
2012 r.
- 16 06 01*
2013 r.
- 16 06 01*, 16 01 03
2014 r.
- 15 01 01, 15 01 02 ,16 06 01*,16 01 03
W kartach ewidencji dla odpadu o kodzie 15 01 02 nie wpisano nr kart przekazania odpadów
2015 r.
- 15 01 01, 15 01 02, 16 01 03, 16 06 01*
2016 r.
- 16 01 03, 16 06 01*, 15 01 01, 15 01 02, 15 02 02*,15 01 11*
Nie okazano kart ewidencji dla odpadów o kodzie 15 02 02*, 15 01 11 * oraz 17 04 05 wytwarzanych w latach 2012-2015, jak również kart ewidencji dla odpadów o kodach: 16 01 12, 16 01 99, 17 04 03, których wytwarzanie stwierdzono w trakcie oględzin terenu.
Ustalono, że kontrolowany przekazywał odpady o różnych kodach łącznie [15 01 11 *, 17 04 05] do skupu złomu. Nie okazano również kart przekazania za lata 2012-2016 na powyższą okoliczność. Nie okazano też kart ewidencji dla odpadów zebranych, tj. zużytych tarcz sprzęgła, które mają być przekazane do regeneracji. Zdaniem organu powyższe uchybienia dowodzą, że przedsiębiorca nie prowadził ewidencji dla wszystkich wytwarzanych oraz zbieranych odpadów co narusza przepisy art. 66 ust. 1, 67 ust. 1 pkt 1a i b i 69 ust. 1 i 2 Ustawy o odpadach.
Na podstawie informacji zawartych w protokole przyjęcia informacji w sprawie wytwarzania odpadów oraz postępowania z wytworzonymi odpadami, udzielonych przez Pełnomocnika w dniu 07.03.2016 r. ustalono, że wytwarzane zabrudzone czyściwo wraz z zużytym sorbentem w latach 2012-2016 było przekazywane do zewnętrznych warsztatów mechanicznych bez kart przekazania. Pełnomocnik nie potrafił podać nazw firm, którym przekazywano odpad.
Ustalono, że puste pojemniki metalowe pod ciśnieniem były zbierane selektywnie i przekazywane wraz ze złomem do skupu złomu. Nie okazano decyzji potwierdzających, że podmioty zajmujące się naprawą pojazdów oraz skupy złomu posiadały uregulowany stan formalnoprawny w zakresie transportu i zbierania odpadów o kodach 15 02 02*, 17 04 05 i 15 01 11*. Powyższe powoduje, że kontrolowany przekazywał odpady podmiotom nieuprawnionym, co narusza przepisy art. 27 ust. 2 ustawy o odpadach.
Oceniając prawidłowość rocznych sprawozdań o wytwarzanych odpadach i o ich gospodarowaniu organ stwierdził, że kontrolowany przedsiębiorca w związku z prowadzeniem działalności oraz wytwarzaniem i prowadzeniem przetwarzania odpadów w latach 2012-2015 był zobowiązany do złożenia zbiorczego zestawienia danych o rodzajach i ilościach odpadów, o sposobach gospodarowania nimi za lata 2012 - 2015 do Marszalka Województwa W. . W trakcie kontroli okazano kopie zbiorczych zestawień danych o rodzajach i ilościach odpadów o sposobach gospodarowania nimi za ww., lata wraz z potwierdzeniami nadania.
Zbiorcze zestawienia danych o rodzajach i ilościach odpadów, o sposobach gospodarowania nimi zostały nadane w terminie ustawowym.
Kontrolowany w zbiorczym zestawieniu danych za:
- 2012 r. wypełnił dział 4 - dotyczący odpadów zebranych. Wyszczególniono w nim odpady o kodzie 16 06 01 w ilości 42,348 Mg, nie ujęto w zestawieniu odpadów wytwarzanych;
- 2013 r. wypełnił dział 2 - dotyczący wytworzenia odpadów [wyszczególniono odpad o kodzie 16 01 03 w ilości 10,590 Mg] oraz dział 4 - dotyczący odpadów zebranych [wyszczególniono odpad o kodzie 16 06 01* w ilości 36,743 Mg];
- 2014 r. wypełnił dział 2 [odpady wytworzone] i dział 4 [odpady zebrane], W dziale 2 uwzględniono odpady o kodach: 16 01 03, 15 01 01, 15 01 02, w dziale 4 odpad o kodzie 16 06 01* w ilości 32,037 Mg;
- 2015 r. wypełnił dział 2 [odpady wytworzone] i dział 4 [odpady zebrane]. W dziale 2 uwzględniono odpady o kodach: 16 01 03, 15 01 01, 15 01 02, w dziale 4 odpad o kodzie 16 06 01 * w ilości 2,196 Mg.
W zbiorczych zestawieniach danych za lata 2012-2015 nie uwzględniono odpadów wytwarzanych m.in. o kodzie 15 02 02*. 15 01 11*oraz zebranych zużytych tarczy sprzęgła. W zbiorczych zestawieniach za lata 2012-2015 uwzględniono zbieranie odpadów o kodzie 16 06 01*, jest to nieprawidłowe ponieważ kontrolowany nie jest zbierającym odpady baterii i akumulatorów ołowiowych w rozumieniu ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, a jedynie sprzedawcą detalicznym.
Kontrolowany zgodnie z zapisami art. 52 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach jako prowadzący miejsce odbioru odpadu o kodzie 16 06 01 * jest zwolniony w tym zakresie z obowiązku uzyskania zezwolenia na zbieranie odpadów oraz prowadzenia ewidencji odpadów.
Zgodnie z zapisami art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach "roczne sprawozdanie o wytwarzanych odpadach i o gospodarowaniu odpadami sporządza: wytwórca obowiązany do prowadzenia ewidencji odpadów."
Kontrolowany nie spełnia definicji zbierającego zużyte baterie i akumulatory, o której mowa w art. 6 pkt 24 ustawy o bateriach i akumulatorach - "a) podmiot prowadzący punkt zbierania odpadów, posiadający zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie zbierania odpadów w postaci zużytych baterii lub zużytych akumulatorów, b) gminną jednostkę organizacyjną prowadzącą działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych, c) przedsiębiorcę wpisanego do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości;"
Wpisywanie w zbiorcze zestawienia danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwiania tych odpadów za lata 2012-2015 przyjętych w miejscu odbioru zużytych akumulatorów w zbiorczym zestawieniu danych o rodzajach i ilości zebranych odpadów jest wprowadzaniem w błąd, gdyż odpady z miejsca odbioru były przekazywane do odbiorcy, który będąc profesjonalnym zbierającym zużyte baterie lub zużyte akumulatory również tą samą ilość tego samego odpadu wyszczególnia jako ilość zebraną. Powyższe powoduje, że ilość zebranych odpadów tego rodzaju jest dublowana i niezgodna ze stanem faktycznym, jak również zafałszowuje zebrane ilości w systemie.
Powyższe powoduje w ocenie organu, że zbiorcze zestawienia danych zostały złożone w sposób nierzetelny. Zgodnie z art. 237 ust. 1 pkt 1 i art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach wytwórca odpadów obowiązany do prowadzenia ewidencji odpadów, obowiązany jest również przed dniem wejścia w życie w/w ustawy do sporządzania i składania zbiorczych zestawień danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwiania tych odpadów na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach, sporządza i składa je za lata 2012-2014 stosując przepisy dotychczasowe.
W myśl art. 237a ust. 1 ustawy o odpadach "Podmioty, o których mowa w art 73 i art. 75, obowiązane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy do sporządzania i składania: 1) zbiorczych zestawień danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwiania tych odpadów - na podstawie art. 37 ust. 1 i 2 ustawy, o której mowa w art. 252 - sporządzają i składają je, za rok 2015 i za rok 2016, stosując przepisy dotychczasowe (...). " Zgodnie art. 37 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2010 r., Nr 185, poz. 1243 ze zm.), obowiązującej do dnia 22 stycznia 2013 r., posiadacz odpadów prowadzący ewidencję odpadów jest obowiązany sporządzić na formularzu zbiorcze zestawienie danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwiania tych odpadów (...) ", a także przekazać je " (...) marszałkowi województwa właściwemu ze względu na miejsce wytwarzania, odbierania odpadów komunalnych, zbierania, odzysku lub unieszkodliwiania odpadów, w terminie do dnia 15 marca za poprzedni rok kalendarzowy ".
W trakcie kontroli ustalono również, że kontrolowany w latach 2012-2016 korzystał ze środowiska z uwagi na emisję gazów lub pyłów do powietrza (spalanie gazu w nagrzewnicach powietrza oraz emisją amoniaku z instalacji do magazynowania i dystrybucji płynu Ad Blue) oraz wprowadzaniem wód opadowych i roztopowych ujętych w zamknięty system kanalizacyjny pochodzących z powierzchni zanieczyszczonych do ziemi.
W trakcie kontroli okazano potwierdzenia złożenia zbiorczych zestawień danych o zakresie korzystania ze środowiska za lata 2012-2015 do Marszałka Województwa W. oraz Marszałka Województwa O..
Ustalono, że kontrolowany w latach 2012-2014 nie naliczył opłaty za wprowadzanie wód opadowych i roztopowych ujętych w zamknięty system kanalizacyjny pochodzących z powierzchni zanieczyszczonych do ziemi. Z uwagi na brak uregulowanego stanu formalnoprawnego w zakresie odprowadzania ścieków deszczowych do ziemi kontrolowany zobowiązany był do naliczenia opłaty podwyższonej o 500%.
Ponoszenie opłat za korzystanie ze środowiska wynika z art. 273 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 r., poz.1232 z późn. zm.) - "opłata za korzystanie ze środowiska jest ponoszona za: wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza, wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, pobór wód oraz składowanie odpadów ".
Zgodnie z art. 284 ust. 1 oraz art. 285 ust. 2 ww. ustawy "podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego" oraz "podmiot korzystający ze środowiska wnosi opłatę za dany rok kalendarzowy do dnia 31 marca następnego roku." Obowiązek naliczania opłaty podwyższonej wynika z art. 292 ustawy Prawo ochrony środowiska: "W przypadku braku wymaganego pozwolenia podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone o 500% za: pobór wód lub wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi".
Jednocześnie w myśl art. 289 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska "Nie wnosi się opłat z tytułu tych rodzajów korzystania ze środowiska spośród wymienionych w art. 273 ust. 1, których roczna wysokość wnoszona na rachunek urzędu marszałkowskiego nie przekracza [...] zł. "
Ponadto organ stwierdził, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych (Dz. U. z 2013, poz. 1107 z późn. zm.) kontrolowany w związku z wprowadzeniem gazów i pyłów do powietrza zobowiązany był do wprowadzenia raportów do Krajowej bazy o emisjach gazów cieplarnianych i innych substancji za rok 2012, 2013, 2014, 2015. W trakcie kontroli ustalono, że kontrolowany złożył raport roczny do Krajowej bazy w związku z emisją gazów cieplarnianych i innych substancji za ww. lata. Raport za lata 2012-2014 złożono z naruszeniem terminu ustawowego, tj. za:
- 2012 r. w dniu 16.07.2013 r.
- 2013 r. w dniu 28.03.2014 r.
- 2014 r. w dniu 29.04.2015 .
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji podmiot korzystający ze środowiska sporządza i wprowadza do Krajowej bazy, w terminie do końca lutego każdego roku, raport zawierający informacje wskazane w art. 6 ust. 2 pkt 1-10, dotyczące poprzedniego roku kalendarzowego.
Powyższe zarządzenie pokontrolne zakwestionował przedsiębiorca J. W. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą P.H.U.P. "[...]" z siedzibą w [...] wzywając organ do usunięcia naruszenia prawa. W wezwaniu powołano się na pozwolenie wodnoprawne wydane przez Starostę P.
nr [...] z [...] grudnia 2006 r. dla Spółki z o.o. [...] Polska na działkach [...] i [...], które następnie spółka zbyła skarżącemu w 2011 r.
Przedsiębiorca zaprzeczył również aby zbierał tarcze sprzęgieł, czy sprężarek powietrza, w związku z czym nie istnieje potrzeba stanu formalnoprawnego w zakresie zbierania odpadów, a przyjmowane przez niego części w zakresie tarcz sprzęgła po poddaniu ich procesowi regeneracji są ponownie wprowadzane do obrotu.
Zakwestionował również stwierdzenie jakoby część odpadów w latach 2012-2016 była przekazywana bez kart przekazania oraz powstawanie odpadów o kodzie 16 01 99 (zużyty filtr powietrza), 17 04 03 (ołów), 16 01 12 (okładziny hamulcowe inne niż wymienione w 16 01 11) – podnosząc, że oświadczenie złożone przez upoważnionego kierownika o przekazywaniu odpadów do zewnętrznych firm nie znajduje odzwierciedlenia w stanie faktycznym, gdyż na terenie jego firmy działają inne podmioty, które są wytwórcami odpadów.
Zaprzeczając powstawaniu odpadów 15 02 02, 15 01 11, 17 04 05 w okresie od 2012 do 2015 r. przedsiębiorca twierdził, że odpady o pierwszych kodach powstawały wyłącznie w 2016 r. Wreszcie w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa zakwestionowano konieczność naliczenia opłaty podwyższonej o 500% za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych bez pozwolenia wodnoprawnego.
W. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w dniu [...].10.2016 r. odniósł się do wezwania do usunięcia naruszeń prawa i nie podzielił zarzutów w nim podniesionych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący Przedsiębiorca zarzucił:
- naruszenie art. 7 KPA przejawiające się w ustaleniu stanu faktycznego sprawy wyłącznie o treść oświadczenia jednego z pracowników
- błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że niesklasyfikowane odpady należały do skarżącego w sytuacji gdy na terenie oddziału skarżącego działają inne podmioty, które są wytwórcami odpadów oraz ustalenie, że wymontowane części – tarcze sprzęgła są przekazywane innemu podmiotowi bez umowy handlowej w sytuacji gdy wymontowane części poddawane są kontroli i regeneracji w obrębie kontrolowanego oddziału.
W skardze zakwestionowano również, że skarżący produkował w latach 2012 – 2016 odpady o kodach 15 02 02 oraz 15 01 11, które były przekazywane do zewnętrznych warsztatów podczas gdy skarżący nie produkował we wspomnianym okresie odpadów o w/w kodach.
W odpowiedzi na skargę W. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny
zważył co następuje:
Skarga zasługuje na częściowe uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 – P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 1066) kontrola dokonywana przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Ewentualne stwierdzenie uchybień w działaniu administracji publicznej obliguje sąd do uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź też stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 P.p.s.a). Sąd administracyjny kontrolując działalność administracji publicznej, pozostaje zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a związany granicami sprawy, a nie granicami skargi, a przytoczony przepis umożliwia Sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów.
Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia oceny stanu faktycznego i zgodności z normami prawa materialnego.
Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy: Ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1987 ze zm.), przepisy Ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2013 r. poz. 165 ze zm.) i przepisy Ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 469 ze zm.).
Jednakże w sytuacji gdy organ nie ustali dokładnie stanu faktycznego sprawy, to nie można ocenić, czy jest on zgodny z hipotezą normy prawa materialnego. W takim przypadku brak jest podstaw do rozstrzygnięcia sprawy, a rozstrzygnięcie dokonane mimo to przez organ administracji jest w konsekwencji wadliwe (vide: wyrok WSA we Wrocławiu z 23 grudnia 2010 r. II SA/Wr 461/10). Istota zarządzenia pokontrolnego wyrażona w pkt 1 i 6 sprowadza się do tego, że skarżące przedsiębiorstwo odprowadza wody opadowe i roztopowe z trwałych powierzchni zanieczyszczonych zebranych w system kanalizacyjny do ziemi bez pozwolenia wodnoprawnego (pkt 1 zarządzenia) skutkiem czego za okres od 2012 do 2015 roku z uwagi na brak uregulowanego stanu formalnoprawnego w zakresie odprowadzenia ścieków deszczowych do ziemi, było zobowiązane do naliczania opłaty podwyższonej o 500% na podstawie art. 292 ustawy Prawo ochrony środowiska. Organ w sposób jednoznaczny stwierdził, że pozwolenie wodnoprawne, którym posługuje się skarżące przedsiębiorstwo wygasło w 2011 roku. Otóż twierdzenie organu w tym przedmiocie nie zostało udokumentowane.
Stosownie do art. 135 pkt 1 Ustawy Prawo wodne pozwolenie wodnoprawne wygasa, jeżeli upłynął okres, na który było wydane, zakład zrzekł się uprawnień ustalonych w tym pozwoleniu (pkt 2) zakład nie rozpoczął wykonywania urządzeń wodnych w terminie 2 lat od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne na wykonanie tych urządzeń stało się ostateczne (pkt 3). Przytoczony przepis obowiązujący w dacie wydania kwestionowanego pozwolenia wodnoprawnego w 2011 roku i w 2015 roku uległ zmianie, jednakże zmiany przepisów zawarte w art. 135 nie mają w przedmiotowej sprawie zastosowania.
Zgodnie z art. 138 ust. 1 Ustawy Prawo wodne stwierdzenie wygaśnięcia, cofnięcie lub ograniczenie pozwolenia wodnoprawnego następuje z urzędu lub na wniosek strony, w drodze decyzji. Oznacza to, że potwierdzenie wygaśnięcia uprawnień wynikających z pozwolenia wodnoprawnego następuje w drodze decyzji. Dopóki taka decyzja nie zostanie wydana, nie można skutecznie twierdzić, że uprawnienia wynikające z tego pozwolenia wygasły.
Zgodnie z art. 134 Ustawy Prawo wodne "następca prawny zakładu, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne, przejmuje prawa i obowiązki wynikające z tego pozwolenia, z zastrzeżeniem ust. 2. Jeżeli pozwolenie wodnoprawne dotyczy eksploatacji instalacji przejęcia praw i obowiązków wynikających z pozwolenia następuje na zasadach określonych w ustawie – Prawo ochrony środowiska (ust. 2). Do przejęcia praw i obowiązków, wynikających z pozwolenia na wprowadzanie do urządzeń kanalizacyjnych, będących własnością innych podmiotów, ścieków przesyłowych zawierający substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego, przepisy ust. 2 stosuje się odpowiednio. Wydając zarządzenie pokontrolne organ jedynie powołał się na numer aktu notarialnego, który dokumentuje nabycie przez skarżącego działek [...], [...]. Działalność przedsiębiorstwa prowadzona jest na 12 działkach. Akta administracyjne nie zawierają aktu notarialnego i brak jest ustaleń czy skarżące przedsiębiorstwo nabyło instalacje od zbywcy nieruchomości o których mowa
w pozwolenia wodnoprawnym wydanym firmie [...] Sp. z o.o.
z siedzibą w [...]. Brak jest również ustaleń, czy w przypadku skarżącego zachodzi sytuacja o której mowa w art. 134 ust. 3 Prawa wodnego. Stąd organ przed przesądzeniem zasadności zastosowani art. 292 pkt 2 Ustawy Prawo ochrony środowiska winien prawidłowo ustali stan faktyczny i wyjaśnić czy przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego miało miejsce, czy dotyczyło instalacji i czy skarżący odprowadza ścieki przemysłowe szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego. Jednocześnie organ winien wyjaśnić, czy ewentualnie właściwe organy wydały decyzję o wygaśnięciu pozwolenia wodnoprawnego przy uwzględnieniu, że pozwolenie, którym posługuje się skarżący obowiązywało do 31 stycznia 2017 r.
W pozostałym zakresie Sąd nie podzielił zarzutów skargi, dotyczących pkt 2, 3, 4, 5 i 7 zarządzenia pokontrolnego. Ustalenia faktyczne W. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska jak i wskazane podstawy prawa stwierdzonych naruszeń nie budzą zastrzeżeń. Potwierdzają to protokół kontroli, materiał zdjęciowy, protokoły przesłuchania osoby upoważnionej przez właściciela przedsiębiorstwa oraz dokumenty w postaci kart przekazania odpadów, karty ewidencji odpadów, zestawień informacji o zakresie korzystania ze środowiska i należnych opłat oraz potwierdzenia wprowadzenia rocznego raportu do krajowej bazy o emisjach gazów cieplarnianych i innych substancji. Należy podzielić wywód organu, że procedura kontrolna uregulowana jest w przepisach ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2015 poz. 584 ze zm.) w art. 77 do 84d określając zarówno procedurę kontroli, obowiązki i uprawnienia kontrolowanego przedsiębiorcy. W tym zakresie przepisy przywołanej ustawy stanowią lex specialis i przepisy proceduralne kodeksu postepowania administracyjnego nie mają zastosowania. Art. 77 ust. 1 określa jednoznacznie, że "kontrola działalności gospodarczej przedsiębiorców przeprowadzana jest na zasadach określonych w niniejszej ustawie; chyba, że zasady i tryb kontroli wynikają z bezpośrednio stosowanych przepisów powszechnie obowiązującego prawa wspólnotowego albo ratyfikowanych umów międzynarodowych.
Jest niespornym, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą polegająca na sprzedaży hurtowej części i akcesoriów do pojazdów ciężarowych z wyłączeniem motocykli, świadczeniu usług montażu opon do pojazdów ciężarowych oraz nitowania okładzin hamulcowych na szczękach hamulcowych. Sprzedaż obejmuje między innymi sprzedaż i montaż opon, płynu Ad Blue, olejów i innych płynów eksploatacyjnych. Na podstawie kontroli udokumentowanej protokołem kontroli [...] ustalono, że zużyte i wymontowane m.in. tarcze sprzęgła oraz sprężarki powietrza z pojazdów ciężarowych są przekazywane [...] bez karty przekazania w momencie zakupu nowej części.
Należy podzielić stanowisko organu, że w momencie wymontowania tarczy z pojazdu zużyta tarcza spełnia definicję odpadu zgodnie z definicją zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 6 Ustawy o odpadach. Toteż przyjmowanie zużytych tarcz sprzęgła przez skarżącego jest prowadzeniem zbierania odpadów. Zarzut skarżącego, że wymontowane części poddawane są regeneracji i stanowią odpadów jest chybiony, gdyż nawet magazynowanie odpadów przez prowadzącego przetwarzanie odpadów musi być ewidencjonowane, a etap od przyjęcia odpadu do czasu regeneracji stanowi zbieranie odpadu (art. 3 pkt c ustawy o odpadach). Chybiony jest również zarzut, że niesklasyfikowane odpady, których istnienie stwierdzono podczas kontroli należały do innych podmiotów. W toku całego postępowania skarżący nie wskazał innych podmiotów co do których należały zakwestionowane odpady. Nawet jeżeli na terenie należącym do skarżącego funkcjonują inne podmioty, to prawidłowe prowadzenie przedsiębiorstwa winno polegać na tym, aby działalność innych podmiotów nie wpływała na funkcjonowanie skarżącego przedsiębiorstwa, gdyż zgodnie z art. 3 pkt 19 ustawy o odpadach domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości.
Skarżący zgodnie z art. 80 ust. 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej był zobowiązany do pisemnego wskazania osoby upoważnionej do reprezentowania go
w trakcie kontroli, w szczególności w czasie jego nieobecności. Jak wynika z akt administracyjnych (k.16) upoważnienia takiego udzielił wymienionej w upoważnieniu osobie. Zarzut podniesiony w skardze, że upoważniony pracownik nie posiadał pełnych informacji na temat wytwarzanych odpadów i ich dalszego przekazywania jest niewiarygodny, tym bardziej, że upoważniony pracownik pełnił stanowisko kierownika oddziału.
Organ podczas kontroli stwierdził częściowo wadliwą ewidencję odpadów co narusza przepisy art. 66 ust. 1 ustawy o odpadach. Stwierdzenie w kontrolowanym miejscu określonych odpadów i wyjaśnienia osoby upoważnionej stanowią logiczną całość, a okres prowadzonej kontroli od 7 marca do 22 marca 2016 r. pozwalały skarżącemu na odniesienie się na bieżąco do stwierdzonych uchybień zarówno w dokumentach jak i udzielonych wyjaśnień przez osobę upoważnioną.
Przekazywanie odpadów i przenoszenie odpowiedzialności za gospodarowanie odpadami uregulowane w rozdziale 9 – art. 27 i 28 wyraźnie wskazują kiedy i w jakiej okolicznościach posiadacz odpadów może zlecić wykonywanie obowiązku gospodarowania odpadami innych podmiotom. Toteż nie okazanie w trakcie kontroli zezwoleń w zakresie gospodarowania odpadami dla podmiotów odbierających odpady
o kodach 150202,1501 11, 17 04 05 i wyjaśnienie upoważnionego pracownika pozwalały organom na stwierdzenie, że w całym, okresie kontrolowanym produkowano odpady o wykazanych kodach.
W ocenie sądu kontrolującego akt organ administracji publicznej uzasadnił prawidłowo zarządzenia pokontrolne opisane w puntach 2,3,4,5 i 7 wskazując a dowody na których oparł zarządzenia. Odniósł się również do zarzutów skarżącego podniesionych w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa.
Natomiast uzupełniających ustaleń wymaga kwestia pozwolenia wodnoprawnego, z uwzględnieniem faktu, że pozwolenie to nie wygasło, gdyż potwierdzenie wygaśnięcia wodnoprawnego następuje w drodze decyzji.
Analizie należy również poddać treść aktu notarialnego zbycia nieruchomości
i ewentualnie zakładu, którego dotyczy pozwolenie wodnoprawne.
Organ winien wziąć również pod uwagę, że art. 134 ustawy prawo wodne przewiduje trzy sytuacje:
a - przejęcie praw i obowiązków o których mowa w ustępie 1,
b - przejecie pozwolenia wodnoprawnego, które dotyczy eksploatacji instalacji (ustęp 2)
c- przejęcie praw i obowiązków wynikających z pozwolenia na wprowadzanie do urządzeń kanalizacyjnych będących własnością innych podmiotów, ścieków przemysłowych ale zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska.
Tylko sytuacje wymienione pod pkt b i c powodują, że przejęcie praw i obowiązków wynikających z pozwolenia następuje na zasadach określonych w ustawie Prawo ochrony środowiska.
Wyjaśnienie powyższych kwestii pozwoli na rozstrzygnięcie czy zasadnym jest stosowanie wobec skarżącego rygorów z art. 292 pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowiska.
Z powyższych względów odnośnie zarzutów pokontrolnych wymienionych w pkt 1 i 6 Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., natomiast w pozostałej części skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a. O kosztach sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 206 P.p.s.a. uznając, że stronie skarżącej należy się zwrot kosztów od organu wyłącznie w części, bowiem skarga została uwzględniona jedynie
w części. O kosztach zastępstwa procesowego Sąd nie orzekł z uwagi na brak żądania w tym przedmiocie (art. 210 § 1 P.p.s.a.).
MZ