IV SA/PO 1048/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2020-02-26
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościpodział nieruchomościspółdzielnia mieszkaniowaplan miejscowyustawa o gospodarce nieruchomościamiustawa o spółdzielniach mieszkaniowychlikwidacja spółdzielniSKOWSA

WSA w Poznaniu oddalił skargę Spółdzielni Mieszkaniowej w likwidacji na decyzję SKO odmawiającą zatwierdzenia podziału nieruchomości, uznając, że podział nie spełniał wymogów ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych.

Spółdzielnia Mieszkaniowa w likwidacji wnioskowała o zatwierdzenie podziału nieruchomości, powołując się na uproszczoną procedurę z ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Organy administracji odmówiły, uznając, że podział nie służy celom określonym w ustawie i jest sprzeczny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. WSA w Poznaniu oddalił skargę, stwierdzając, że podział nie spełniał wymogów ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, a wyjątki od zgodności z planem miejscowym nie miały zastosowania.

Spółdzielnia Mieszkaniowa w likwidacji złożyła wniosek o podział nieruchomości, powołując się na art. 41 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, który przewiduje uproszczoną procedurę podziału niezależnie od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organy administracji, począwszy od Wójta Gminy, a następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odmówiły zatwierdzenia podziału. Argumentowano, że podział nie służy celom określonym w ustawie o spółdzielniach mieszkaniowych (tj. zniesieniu współwłasności w celu wydzielenia budynków i działek gruntu dla współwłaścicieli) i jest sprzeczny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. WSA w Poznaniu oddalił skargę Spółdzielni, podzielając stanowisko organów administracji. Sąd uznał, że podział nieruchomości nie spełniał wymogów ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, a wyjątki od zgodności z planem miejscowym, określone w art. 95 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie miały zastosowania w tej konkretnej sytuacji. Sąd podkreślił, że podział nieruchomości przez spółdzielnię mieszkaniową w trybie uproszczonym jest dopuszczalny tylko w celu wydzielenia nieruchomości pozostających w całości własnością spółdzielni, wymienionych w art. 40 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, co w tym przypadku nie miało miejsca.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, podział nieruchomości przez spółdzielnię mieszkaniową w trybie uproszczonym (art. 41 ust. 2 u.s.m.) jest dopuszczalny tylko w celu wydzielenia nieruchomości pozostających w całości własnością spółdzielni, wymienionych w art. 40 u.s.m. W przypadku, gdy podział nie służy tym celom, nie można odstąpić od badania zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 41 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, mimo że stanowi wyjątek od zasady zgodności z planem miejscowym, musi być stosowany w powiązaniu z art. 40 tej ustawy. Podział nieruchomości jest dopuszczalny w tym trybie tylko wtedy, gdy jest niezbędny do wydzielenia nieruchomości pozostających w całości własnością spółdzielni, np. na cele prowadzenia działalności gospodarczej lub administracyjnej, a nie w celu powiększenia sąsiednich nieruchomości czy obsługi istniejących obiektów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

u.s.m. art. 41 § ust. 2

Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych

Przepis ten stanowi wyjątek od zasady zgodności podziału nieruchomości z planem miejscowym, ale jego zastosowanie jest ograniczone do sytuacji, gdy podział jest niezbędny do wydzielenia nieruchomości pozostających w całości własnością spółdzielni, zgodnie z art. 40 u.s.m.

u.s.m. art. 40

Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych

Określa, jakie nieruchomości pozostają w całości własnością spółdzielni, co jest warunkiem zastosowania uprzywilejowanego trybu podziału z art. 41 ust. 2.

u.g.n. art. 93 § ust. 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Stanowi zasadę, że podział nieruchomości jest dopuszczalny, jeżeli jest zgodny z ustaleniami planu miejscowego.

Pomocnicze

u.g.n. art. 95

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Wymienia enumeratywnie przypadki, w których podział nieruchomości jest dopuszczalny niezależnie od ustaleń planu miejscowego. Katalog ten jest zamknięty.

u.g.n. art. 96 § ust. 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

K.p.a. art. 138 § § 2a

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 136

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 140

Kodeks postępowania administracyjnego

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

Konstytucja RP art. 21

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 64

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

P.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2

Argumenty

Skuteczne argumenty

Podział nieruchomości nie spełniał wymogów art. 40 i 41 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, ponieważ nie służył wydzieleniu nieruchomości pozostających w całości własnością spółdzielni. Podział nieruchomości był sprzeczny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a przesłanki wyłączające wymóg zgodności z planem (art. 95 u.g.n.) nie zostały spełnione.

Odrzucone argumenty

Zastosowanie uproszczonej procedury podziału nieruchomości na podstawie art. 41 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, niezależnie od planu miejscowego. Naruszenie przepisów postępowania przez organ odwoławczy, w tym art. 10 § 1 KPA.

Godne uwagi sformułowania

Podział nieruchomości jest dopuszczalny, jeżeli jest zgodny z ustaleniami planu miejscowego. Katalog sytuacji wyłączających ograniczenia w podziale nieruchomości ma charakter zamknięty. Podział nieruchomości przez spółdzielnię mieszkaniową w trybie uproszczonym jest dopuszczalny tylko w celu wydzielenia nieruchomości pozostających w całości własnością spółdzielni, wymienionych w art. 40 u.s.m.

Skład orzekający

Izabela Bąk-Marciniak

przewodniczący

Katarzyna Witkowicz-Grochowska

sprawozdawca

Monika Świerczak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących podziału nieruchomości przez spółdzielnie mieszkaniowe, zwłaszcza w kontekście zgodności z planem miejscowym i celu podziału."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spółdzielni mieszkaniowej w likwidacji i jej mienia, a także konkretnych zapisów planu miejscowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu zarządzania nieruchomościami przez spółdzielnie mieszkaniowe i konfliktu między interesami spółdzielni a planowaniem przestrzennym. Pokazuje, jak przepisy szczególne (u.s.m.) mogą być interpretowane w kontekście przepisów ogólnych (u.g.n.).

Spółdzielnia chciała podzielić działkę "po swojemu", ale sąd przypomniał o planie miejscowym i celu podziału.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Po 1048/19 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2020-02-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-12-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Bąk-Marciniak /przewodniczący/
Katarzyna Witkowicz-Grochowska /sprawozdawca/
Monika Świerczak
Symbol z opisem
6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1825/20 - Wyrok NSA z 2024-01-16
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Roman Sukhyi po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2020 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] w likwidacji na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia podziału nieruchomości oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
W dniu [...] września 2018 roku Likwidator Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] w Likwidacji, złożył wniosek o podział nieruchomości oznaczonej nr ewidencyjnym [...] ark. m. [...] o pow. 1,9864 ha położonej w obrębie ewidencyjnym [...] gm. [...].
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r., Nr [...], Wójt Gminy [...] negatywnie zaopiniował wstępny projekt podziału działki nr [...] ark. m. [...] o pow. 1,9864 ha położonej w obrębie ewidencyjnym [...] gm. [...] zapisanej w księdze wieczystej Nr [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] w likwidacji przedstawiony na mapie w skali 1:500 sporządzony przez geodetę R. N.. Projekt podziału pokazany na mapie kolorem czerwonym we wstępnym projekcie podziału jest sprzeczny z ustaleniami Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego - załącznik nr do Uchwały Rady Gminy [...] Nr [...] z dnia [...] marca 2007r. (opublikowany w Dz. Urz. Woj. [...] z 2007r. Nr [...] poz. [...]).
Na powyższe postanowienie Likwidator Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] w Likwidacji złożył zażalenie zarzucając organowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 845), art. 93 ust. 1 i art. 95 pkt. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2204). Zdaniem skarżącego błędnie zastosowano przepis prawa materialnego tj. art. 93 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami do rozstrzygnięcia sprawy. Winien mieć zastosowanie przepis art. 41 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych - tzw. procedura uproszczona dokonania podziału.
Wójt Gminy [...] nie znalazł podstaw do zmiany decyzji w trybie art. 132 k.p.a. i zażalenie wraz z aktami sprawy przekazał do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 roku, nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżone postanowienie organu 1 instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że art. 95 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poszerza w stosunku do art. 41 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych zakres wyłączenia weryfikacji podziału nieruchomości, albowiem stanowi, że podział jest dopuszczalny niezależnie od ustaleń zarówno miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jak również - w razie jego braku niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Brak konieczności ustalania zgodności podziału nieruchomości, o jakich mowa w art. 41 ust. 1 pkt 1 oraz art. 42 ust. 3 pkt 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania wyłącza konieczność wydawania w tym przedmiocie opinii przez wójta, burmistrza bądź prezydenta miasta.
Na powyższe postanowienie Kolegium skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyła Gmina [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 15 maja 2019 roku sygn. akt II SA/Po 180/19, odrzucił skargę złożoną przez Gminę [...], jako niedopuszczalna, gdyż Gmina nie ma legitymacji skargowej w odniesieniu do kwestionowanego postanowienia.
Decyzją z dnia [...] lipca 2019 roku, Nr [...], Wójt Gminy [...], na podstawie art. 96 ust. 1, art. 95 w zw. z art. 93 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018r., poz. 2204 ze zm.) odmówił zatwierdzenia podziału nieruchomości położonej w obrębie ewidencyjnym [...] gm. [...] zapisanej w KW [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...], stanowiącej własność Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] w likwidacji oznaczonej numerem [...] ark. m. [...] o pow. 1,9864 ha, przedstawiony na mapie w skali 1:500 sporządzony przez geodetę R. N..
W uzasadnieniu decyzji organ podsumował, że szczególny tryb podziału nieruchomości przewidujący podział niezależnie od istnienia i ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego o jakim mowa w art. 41 ust. 2 ustawy o spółdzielniach, ma zastosowanie w przypadkach dokonania wykupu lokalu mieszkalnego na własność przez członka spółdzielni mieszkaniowej. Wówczas spółdzielnia jest zobowiązana do wystąpienia z wnioskiem do właściwego organu o dokonanie podziału na podstawie art. 95 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i podjąć czynności związane z rozgraniczeniem oraz połączeniem nieruchomości, także ewidencji gruntów i budynków, jeżeli bez tego nie jest możliwe oznaczenie przedmiotu odrębnej własności lokali położonych w obrębie nieruchomości będących własnością spółdzielni.
Odwołanie od powyższej decyzji Wójta wniósł Likwidator Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Odwołujący się zarzucił:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 96 ust. 1, art. 95 w zw. z art. 93 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami poprzez ich bezzasadne zastosowanie jako podstawy materialnej dokonania podziału nieruchomości nr [...] stanowiącej własność odwołującego się.
2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych poprzez jego niezastosowanie jako podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia sprawy;
3. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 138 § 2a K.p.a. poprzez wydanie decyzji w sposób sprzeczny z wytycznymi w zakresie wykładni przepisów prawa materialnego określonymi przez SKO w [...] w postanowieniu z [...] stycznia 2019r.
Zdaniem odwołującego się dopuszczalny jest podział nieruchomości bez uwzględnienia jego oceny zgodności z ustaleniami obowiązującego na danym terenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, winien mieć zastosowanie przepis art. 41 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych stanowiący podstawę prawna do zastosowania tzw. procedury uproszczonej dokonania podziału.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] października 2019r. na podstawie art. 92, art. 93 i art. 95 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych utrzymało zaskarżoną decyzję Wójta Gminy [...] z [...] lipca 2019r. w mocy.
W motywach rozstrzygnięcia organ przytoczył stan faktyczny sprawy i wskazał, że z wniosku o dokonanie podziału nieruchomości nr [...] w [...] wynika, że według przedłożonego wstępnego projektu podziału, podział działki nr [...] zaprojektowano na trzy działki o nr [...]. Działka nr [...] zaznaczona na mapie kolorem czerwonym znajduje się w granicach terenu przeznaczonego pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną (symbol [...]), działka nr [...] znajduje się w granicach terenu przeznaczonego pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną oraz w granicach terenu przeznaczonego w planie jako teren dróg publicznych gminnych - klasy D (symbol [...] natomiast działka nr [...] znajduje się w granicach terenu przeznaczonego pod teren zieleni izolacyjnej wysoko i niskopiennej (symbol [...]). W opisie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi [...]:
- dla symbolu [...] w § 19 ust. 1 ustalono warunki zabudowy i zagospodarowania terenu, w którym m.in. wprowadzono zakaz dalszych podziałów na działki. Przyjmując obecny stan intensywności zabudowy za maksymalny i już osiągnięty, nie ustala się nowych wskaźników w.i.z.
- dla symbolu [...] w § 25 ust. 3 wprowadzono zapis "zabrania się wprowadzania wszelkich urządzeń, budowli i budynków, a także innej zabudowy i zagospodarowania, niezwiązanego z przeznaczeniem tych terenów, dopuszczając jedynie sytuowanie reklam, które jednocześnie winny pełnić bądź uzupełniać rolę ochrony akustycznej"
- dla symbolu [...] w § 31 ust. 5 lit. e, wprowadzono zapis " przebudowa, rozbudowa i nadbudowa obiektów istniejących poza terenami pasów drogowych i ulicznych, lecz usytuowanych w odległości mniejszej niż 8 m od krawędzi jezdni drogi gminnej lub ulicy, może być dopuszczona na warunkach uzgodnionych z właściwym zarządcą drogi (ulicy)" Projektowana do wydzielenia działka nr [...] znajduje się w pasie drogowym.
Zgodnie ze złożonym wnioskiem działki nr [...] zostały wydzielone w celu powiększenia sąsiedniej nieruchomości, tj. działki o nr [...], natomiast działka nr [...] ma służyć w celu obsługi sklepu znajdującego się na działce nr [...], a zatem przedłożony przez wnioskodawcę projekt podziału nie służy realizacji celu i przeznaczenia określonego w Planie Miejscowym, o którym wyżej mowa.
W dalszej części Kolegium przytoczyło przepisy art. 93 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami zgodnie z którym podział nieruchomości jest dopuszczalny, jeżeli jest zgodny z ustaleniami planu miejscowego, a w razie jego braku - z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania przestrzennego (art. 94 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n.). Jednocześnie w ustawie przewidziano wyjątki i enumeratywnie wymieniono je w art. 95 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdzie ustawodawca określił, cele podziałów nieruchomości, które są wyłączone spod kontroli, co do ich zgodności z ustaleniami planów miejscowych.
Następnie Kolegium odwołało się do treści art. 41 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, przewidującego warunki podziału nieruchomości niezależnie od istnienia i ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Przy czym art. 95 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stosuje się odpowiednio. Z przepisu art. 95 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że chodzi o taki podział działek, który ma służyć wyjściu ze współwłasności w celu wydzielenia budynków i działek gruntu, dla prawidłowego korzystania z budynków a także z gruntu, na którym zostały one posadowione.
Zdaniem organu z treści art. 41 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz art. 95 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że dokonywanie ewidencyjnego podziału nieruchomości możliwe jest dla zniesienia współwłasności nieruchomości zabudowanej co najmniej dwoma budynkami wzniesionymi na podstawie pozwolenia na budowę, co w przedmiotowej sprawie nie zachodzi.
Zdaniem organu w rozpoznawanej sprawie nieruchomość oznaczona numerem ewidencyjnym [...] nie stanowi współwłasności, a więc przepis art. 95 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie znalazł zastosowania. Działka nr [...] nie stanowi współwłasności, a więc przepis ar. 41 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych w zw. z art. 95 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie znalazł zastosowania.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] października 2019r. złożył Likwidator Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] w Likwidacji zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji odmawiającej zatwierdzenia podziału nieruchomości oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] położonej w [...] i stanowiącej własność Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] w likwidacji.
Nadto skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci załącznika do wniosku dowodowego z dnia [...] października 2019r. – sprawozdania z czynności likwidacyjnych z [...] maja 2019r. na okoliczność ustalenia, że przyjęcie za podstawę materialnoprawną art. 41 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych jest niezbędne nie tylko do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, ale przede wszystkim dla skutecznego przeprowadzenia i zakończenia całego procesu likwidacyjnego Spółdzielni Mieszkaniowej w Likwidacji, polegającego na podziale i sprzedaży niezabudowanych nieruchomości gruntowych stanowiących mienie Spółdzielni, a także skarżący wniósł o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego.
Skarżący zarzucił mające wpływ na wynik sprawy:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji bezzasadne utrzymanie w mocy Decyzji Organu I instancji;
2. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 10 § 1 w zw. z art. 136 i art. 140 KPA poprzez brak umożliwienia Skarżącej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań i wydanie Decyzji jako przedwczesnej pomimo braku upływu wyznaczonego nowego terminu załatwienia sprawy do dnia [...].09.2019 r. zgodnie z zawiadomieniem z dnia [...].09.2019 r.
W uzasadnieniu skargi Spółdzielnia Mieszkaniowa w Likwidacji wskazała, że analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, iż została ona wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, a to z następujących powodów.
W pierwszej kolejności wskazano na niekonsekwentność Organu II instancji w zakresie wykładni art. 41 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. W tym samym praktycznie składzie osobowym na skutek uprzedniego rozpoznania sprawy SKO w [...] w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2019 r. wyraźnie wskazało, że w przedmiotowej sprawie jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia należy zastosować art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych. Natomiast po ponownym rozpoznaniu sprawy ten sam skład osobowy organu II instancji w uzasadnieniu decyzji uznał, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia sprawy stanowić winien art. 96 ust. 1, art. 95 w związku z art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego i sądów powszechnych skarżący wskazał, że ustawodawca stanął na stanowisku pierwszeństwa porządkowania spraw dotyczących prawa własności nad wartością publiczną w postaci ładu przestrzennego. Dopuszczalnym zatem jest podział nieruchomości bez uwzględnienia jego oceny zgodności z ustaleniami obowiązującego na danym terenie planu. Procedura podziału nieruchomości stanowiących własność Spółdzielni Mieszkaniowej winna odbywać się w oparciu o przepis art. 41 u.s.m. Tryb wydzielenia art. 41 u.s.m. może być stosowany w przypadku nieruchomości będących w posiadaniu spółdzielni. Przepis art. 41 ust. 2 i 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych jest przepisem szczególnym, jako dotyczącym jedynie podmiotów określonego rodzaju i winien mieć pierwszeństwo przed przepisami ogólnymi, zawartymi w ustawie o gospodarce nieruchomościami - lex specjalis derogat legi generali.
Zdaniem skarżącego odpowiednie stosowanie art. 95 pkt 1ustawy o gospodarce nieruchomościami w sprawach, o których mowa w art. 41 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oznacza przede wszystkim to, że nie zachodzi konieczność wydawania opinii w przedmiocie zgodności proponowanego podziału z ustaleniami planu miejscowego i decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, ponieważ podział ten jest od nich niezależny.
Skarżący podkreślał, że w przedmiotowej sprawie w wyniku podziału nieruchomości nr [...] powstaną bowiem nieruchomości nr [...] które będą niezabudowane i stanowić będą własność Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] w likwidacji w związku z tym spełnione zostaną wszelkie wymogi o jakich mowa w art. 41 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych i w przytoczonym przez Organ I instancji orzecznictwie sądów administracyjnych. Podobne stanowisko prezentują przedstawiciele doktryny prawa spółdzielczego podając, że dla wydzielenia nieruchomości wskazanych w art. 40 u.s.m., a także dla wydzielania dróg wewnętrznych oraz niezabudowanych działek gruntu art. 41 ust. 2 nie wymaga zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Artykuł 41 ust. 2 o spółdzielniach mieszkaniowych stanowi przepis szczególny względem ustawy o gospodarce nieruchomościami mając pierwszeństwo stosowania przez organy administracji. Oznacza to, że podział nieruchomości wnioskowany przez spółdzielnię mieszkaniową może nastąpić niezależnie od istnienia i ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Nadto skarżący podnosił, że po nowelizacji ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych z dnia [...] czerwca 2007 r. przejściowy charakter art. 41 u.s.m. częściowo się zatarł. Co prawda napisane jest w ust. 1, że spółdzielnia ma wykonać przewidziane w tym przepisie czynności po wejściu w życie ustawy, ale faktycznie może to nastąpić w każdym czasie. Oznacza to, że tryb uproszony podziału nieruchomości stanowiących mienie spółdzielni mieszkaniowych uregulowany w art. 41 ust. 2 u.s.m. można zastosować w każdym momencie.
Odnosząc się również do stanowiska Organu I instancji nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy również okoliczność, że we wniosku o podział nieruchomości z dnia [...] września 2018 r. wskazano jako podstawę podziału art. 94 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z żadnego przepisu KPA nie wynika bowiem, iż strona postępowania ma obowiązek wskazywania podstawy prawnej rozstrzygnięcia sprawy. Skarżący wskazywał także, że przepisu art. 41 ust. 1 i 2 u.s.m. nie można interpretować w ten sposób jak czyni to Organ I instancji, że wydzielone na podstawie uproszonego trybu nieruchomości stanowiące własność spółdzielni musza pozostać na stałe składnikiem mienia spółdzielni bez możliwości ich rozporządzania na rzecz innych podmiotów. Taka interpretacja tego przepisu jaką przedstawia w uzasadnienia Decyzji Organ I instancji, a którą utrzymał w mocy Organ II instancji, jest sprzeczna przede wszystkim z istotą prawa własności uprawniającą właściciela m. in. do rozporządzania rzeczą w dowolnym momencie i na rzecz każdego podmiotu (art. 140 kodeksu cywilnego). Gdyby zgodzić się z taką interpretacją, jaką prezentuje Organ I instancji, to spółdzielnie mieszkaniowe nie mogłyby nigdy rozporządzać stanowiącymi ich własność nieruchomościami wydzielonymi w trybie art. 41 ust. 2 u.s.m. co stanowiłoby sprzeczność tego przepisu również z art. 21 i 64 Konstytucji RP regulującymi zasadę ochrony prawa własności.
W wyniku podziału nieruchomości nr [...] powstaną nieruchomości nr [...] które będą niezabudowane zgodnie z treścią art. 40 pkt 3 u.s.m. i stanowić będą w momencie podziału własność Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] w likwidacji w związku z tym spełnione zostaną wszelkie wymogi o jakich mowa w art. 41. ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych.
Zastosowanie w niniejszej sprawie uproszczonego trybu podziału nieruchomości z art. 41 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych ma również istotne znaczenie dla całego prowadzonego w chwili obecnej postępowania likwidacyjnego. Wskazać należy, że Spółdzielnia posiada liczne zobowiązania wobec wierzycieli, które na dzień dzisiejszy wynoszą około [...] zł. Jedyny majątek Spółdzielni stanowią niezabudowane nieruchomości gruntowe. Na nieruchomościach tych od momentu otwarcia likwidacji byli członkowie Spółdzielni posadowili różnego rodzaju nieruchomości lokalowe np. garaże użytkowe czy komórki lokatorskie. Większość właścicieli tychże nieruchomości korzysta z nieruchomości Spółdzielni bez żadnego tytułu prawnego. Byli członkowie wyrażają na dzień dzisiejszy chęć uregulowania tego stanu prawnego poprzez wydzielenie z części gruntu Spółdzielni części odpowiadających powierzchni posadowionych przez nich garaży czy komórek lokatorskich i nabycie wydzielonych nieruchomości na własność. Pozyskane ze sprzedaży mienia Spółdzielni w ten sposób środki pieniężne przeznaczone zostaną na spłatę zobowiązań Spółdzielni względem wierzycieli. Podkreślić należy, iż jest to jedyny sposób na skuteczne przeprowadzenie procesu likwidacyjnego spółdzielni trwającego od 2003r.
Niezależnie od powyższego, skarżący zarzucił, iż Organ II instancji naruszył również przepisy postępowania a w szczególności art. 10 § 1 KPA. Pismem z dnia [...].09.2019 r. Organ II instancji zawiadomił Skarżącą o wyznaczeniu nowego terminu do załatwienia sprawy do dnia [...].10.2019 r. oraz umożliwił w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Skarżąca w piśmie z dnia [...].10.2019 r. wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci Sprawozdania z czynności likwidacyjnych z dnia [...].05.2019 r. wraz z załącznikami na okoliczność ustalenia, iż przyjęcie za podstawę materialnoprawną art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych jest niezbędne nie tylko dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ale przede wszystkim dla skutecznego przeprowadzenia i zakończenia całego procesu likwidacyjnego Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] polegającego na podziale i sprzedaży niezabudowanych nieruchomości gruntowych stanowiących mienie ww. Spółdzielni. Pomimo tego Organ II instancji już w dniu [...] października 2019 r. wydał decyzję nie czekając na upływ 7 - dniowego terminu do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań naruszając tym samym zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, gdyż nie znalazło przesłanek do zmiany swojej decyzji i odwołało się do argumentacji zawartej w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019 r., poz. 2325 - dalej "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosownie zaś do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 P.p.s.a. sąd administracyjny rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami skargi, jej podstawą prawną ani formułowanymi przez stronę wnioskami. Sąd rozpoznając skargę w granicach sprawy bada zgodność zaskarżonego aktu z obowiązującym porządkiem prawnym.
Nadto na podstawie art. 133 § 1 P.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, w szczególności akt administracyjnych sprawy zgromadzonych przez organy administracji publicznej, w tym dokumentów przedłożonych przez strony w toku postępowania przed organami administracji obu instancji. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę uwzględnił zatem znajdujący się aktach administracji organu II instancji dokument w postaci załącznika do wniosku dowodowego z dnia [...] października 2019r. – sprawozdania z czynności likwidacyjnych z [...] maja 2019r.
Dokonując kontroli we wskazanym powyżej zakresie, Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Decyzje organów administracji I i II instancji odpowiadają prawu.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 845, dalej "u.s.m.") oraz ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2204, dalej "u.g.n.") w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Przy czyn stwierdzić należy, że organy administracji I i II instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, który Sąd przyjął za podstawę do swoich rozważań.
Natomiast istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy dopuszczalny jest podział działki [...] i skutkiem tego, czy organ jest uprawniony do zatwierdzenia podziału przedmiotowej nieruchomości.
Bezspornie skarżąca Spółdzielnia Mieszkaniowo w [...] w likwidacji złożyła wniosek o dokonanie podziału nieruchomości nr [...] ark. m. [...] o powierzchni 1.9864 ha położonej w [...] stanowiącej własność powyższej Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] w likwidacji według przedłożonego wstępnego projektu podziału działki nr [...], gdzie zaprojektowanego na trzy działki o nr [...]. Przedmiotowa działka nr [...] znajduje się na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego przyjętym uchwałą Rady Gminy [...] Nr [...] z dnia [...] marca 2007r. (opublikowana w Dz. Urz. Woj. [...] z 2007r. Nr [...] poz. [...]).
Z projektu podziału wynika, że działka nr [...] zaznaczona na mapie kolorem czerwonym znajduje się w granicach terenu przeznaczonego pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną (symbol [...]), działka nr [...] znajduje się w granicach terenu przeznaczonego pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną oraz w granicach terenu przeznaczonego w planie jako teren dróg publicznych gminnych - klasy D (symbol [...].), natomiast działka nr [...] znajduje się w granicach terenu przeznaczonego pod teren zieleni izolacyjnej wysoko i niskopiennej (symbol [...]). W postanowieniach Z postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi [...] z 2007r. wynika, że:
- dla symbolu [...] ustalono warunki zabudowy i zagospodarowania terenu, w którym m.in. wprowadzono zakaz dalszych podziałów na działki. Przyjmując obecny stan intensywności zabudowy za maksymalny i już osiągnięty, nie ustala się nowych wskaźników w.i.z. (§ 19 ust. 1 pkt 1 tiret 4 Planu)
- dla symbolu [...] przewidziano zakaz wprowadzania wszelkich urządzeń, budowli i budynków, a także innej zabudowy i zagospodarowania, niezwiązanego z przeznaczeniem tych terenów, dopuszczając jedynie sytuowanie reklam, które jednocześnie winny pełnić bądź uzupełniać rolę ochrony akustycznej (§ 25 ust. 3 Planu).
- dla symbolu [...] wprowadzono postanowienie "przebudowa, rozbudowa i nadbudowa obiektów istniejących poza terenami pasów drogowych i ulicznych, lecz usytuowanych w odległości mniejszej niż 8 m od krawędzi jezdni drogi gminnej lub ulicy, może być dopuszczona na warunkach uzgodnionych z właściwym zarządcą drogi (ulicy)" (§ 31 ust. 5 lit. e Planu). Przy czym projektowana do wydzielenia działka nr [...] znajduje się w pasie drogowym.
Zgodnie ze złożonym wnioskiem działki nr [...] zostały wydzielone w celu powiększenia sąsiedniej nieruchomości, tj. działki o nr [...], natomiast działka nr [...] ma służyć w celu obsługi sklepu znajdującego się na działce nr [...].
Otóż, podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego (art. 93 ust. 1 u.g.n.), a w razie braku planu – jeżeli nieruchomość jest położona na obszarze nieobjętym obowiązkiem sporządzenia tego planu – jeżeli podział ten nie jest sprzeczny z przepisami odrębnymi, albo jest zgodny z warunkami określonymi w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (art. 94 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n.).
Przywołana regulacja statuuje zasadę, że podziału nieruchomości można dokonać jedynie wówczas, gdy będzie on zgodny z ustaleniami zagospodarowania terenu, na którym nieruchomość ta się znajduje, zadekretowanymi albo w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, albo w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Mają na uwadze powyższe regulacje oraz treść konkretnych postanowień planu słusznie przyjęły organy, że zaproponowany podział działki [...] nie jest zgodny z postanowieniami obowiązującego na tym terenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z 2007r.
Od reguły ukształtowanej w art. 93 ust. 1 u.g.n. ustawodawca, w art. 95 u.g.n. przewidział wyjątki. I tak: niezależnie od ustaleń planu miejscowego, a w przypadku braku planu niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, podział nieruchomości może nastąpić w celu:
1) zniesienia współwłasności nieruchomości zabudowanej co najmniej dwoma budynkami, wzniesionymi na podstawie pozwolenia na budowę, jeżeli podział ma polegać na wydzieleniu dla poszczególnych współwłaścicieli, wskazanych we wspólnym wniosku, budynków wraz z działkami gruntu niezbędnymi do prawidłowego korzystania z tych budynków;
2) wydzielenia działki budowlanej, jeżeli budynek został wzniesiony na tej działce przez samoistnego posiadacza w dobrej wierze;
3) wydzielenia części nieruchomości, której własność lub użytkowanie wieczyste zostały nabyte z mocy prawa;
4) realizacji roszczeń do części nieruchomości, wynikających z przepisów niniejszej ustawy lub z odrębnych ustaw;
5) realizacji przepisów dotyczących przekształceń własnościowych albo likwidacji przedsiębiorstw państwowych lub samorządowych;
6) wydzielenia części nieruchomości objętej decyzją o ustaleniu lokalizacji drogi publicznej;
6a) wydzielenia części nieruchomości objętej decyzją o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej;
6b) wydzielenia części nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 lutego 2009 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie lotnisk użytku publicznego;
7) wydzielenia działki budowlanej niezbędnej do korzystania z budynku mieszkalnego;
8) wydzielenia działek gruntu na terenach zamkniętych.
Sposób sformułowania art. 95 u.g.n. jednoznacznie rozstrzyga, że katalog sytuacji wyłączających ograniczenia w podziale nieruchomości ma charakter zamknięty wskazany w okolicznościach enumeratywnie wskazanych w pkt 1 do 8 u.g.n. W orzecznictwie przyjmuje się, że powyższa regulacja stanowi wyjątek od zasady przyjętej w u.g.n. (por. wyr. NSA z 19 czerwca 2007r., I OSK 1007/06, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA). We wszystkich wyżej wymienionych przypadkach podział może nastąpić, tylko gdy zaistnieje któraś z sytuacji przewidzianych w art. 95 u.g.n., bowiem niezwiązanie ustaleniami planu przy podziale nieruchomości może mieć miejsce tylko w celach wskazanych w tym przepisie.
W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się także, że cele wymienione w art. 95 u.g.n. są tego rodzaju, że ustalenia planu miejscowego mogłyby wykluczyć dopuszczalność wydzielenia działki gruntu dla tych celów. Dlatego w art. 95 u.g.n. wprowadzone zostały wyjątki umożliwiające wydzielenie działek niezależnie od ustaleń planu miejscowego (wyjątki wynikające z innych priorytetów niż zgodność z planem miejscowym i możliwość zagospodarowania w zgodzie z planem nowych nieruchomości powstałych w wyniku podziału nieruchomości). Cele podziału wymienione w art. 95 u.g.n. wskazują na zupełnie inne kryteria podziału nieruchomości. Kryteria te zostały sformułowane na podstawie przepisów dotyczących tych celów i nie można do tych podziałów stosować kryteriów planistycznych określonych w planie miejscowym. Podział nieruchomości dla celów określonych w art. 95 u.g.n. jest więc dopuszczalny niezależnie od tego, czy obszar obejmujący dzieloną nieruchomość został objęty procedurą sporządzenia planu miejscowego, a także niezależnie od tego, czy obszar ten jest objęty obowiązkiem sporządzenia planu miejscowego (E. Bończyk-Kucharczyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Wyd. V, publ. WKP 2018).
Chociaż ustawodawca wyłączył związanie dopuszczalności wydzielenia działek gruntu z warunkami ich zagospodarowania określonymi w planie miejscowym, to jednak nie wyłączył związania dopuszczalności podziału z przepisami odrębnymi. Bowiem właśnie odrębność regulacji prawnych dotyczących każdego z celów wymienionych w art. 95 u.g.n. determinuje możliwość wydzielenia działek gruntu o takiej konfiguracji i powierzchni, które będą spełnieniem celu wymienionego w tym przepisie. Przy czym podkreśla się, że podział dokonywany na cele określone w art. 95 u.g.n. może służyć wyłącznie tym celom. Wykluczone jest dokonywanie na podstawie art. 95 u.g.n. podziału także na inne cele i nie można w ramach procedury prowadzonej dla wydzielenia działek gruntu na cele wskazane w tym przepisie wydzielać dodatkowo działek, które tym celom nie służą.
Wobec powyższego słusznie przyjęły organy, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajdą przepisy aktu prawnego tej samej rangi co ustawa o gospodarce nieruchomościami, a więc przepisy ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, będą normowały dodatkowe podstawy wyłączające obowiązek zgodności podziału w planem miejscowym. Z sytuacją taką mamy do czynienia w niniejszej sprawie w związku z tym, że wnioskodawcą podziału nieruchomości jest spółdzielnia mieszkaniowa.
Chodzi tu o przepis art. 40 i art. 41 i nast. u.s.m. Rzeczywiście jest tak, jak podnosi skarżący, że dla niniejszej sprawy kluczowe znaczenie ma art. 41 ust. 2 u.s.m. Analiza cytowanego przepisu pozwala na wniosek, że zawiera on wyjątek od ogólnej, zawartej w art. 93 ust. 1 u.g.n. reguły, że podział nieruchomości musi być zgodny z ustaleniami planu miejscowego. Symptomatyczne jest zatem to, że przepisy ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych nie dają podstawy do zrekonstruowania kompletnej normy prawnej pozwalającej ustalić, w jaki sposób w takich okolicznościach przebiega postępowanie w przedmiocie podziału, lecz odsyła w tym zakresie do art. 95 pkt 1 u.g.n. Natura przepisu odsyłającego – a takim przepisem jest art. 41 ust. 2 u.s.m. - wyraża się bowiem w tym, iż nigdy nie zawiera on w swojej treści wszystkich elementów niezbędnych do zbudowania normy prawnej, ale wymienia zarazem te inne elementy, do których sięgnięcie pozwala na jej zbudowanie (zob. A. Skoczylas, Odesłania w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2001 r., s. 2-26). Ustalenie przebiegu postępowania w przedmiocie podziału nieruchomości, o jakich mowa w art. 41 ust. 1 pkt 1 oraz art. 42 ust. 3 pkt 1 u.s.m. wymaga zatem równoległego stosowania unormowań dwóch aktów prawnych: ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz art. 95 pkt 1 u.g.n. Uwzględniać przy tym należy, że w takich sprawach art. 95 pkt 1 u.g.n. będzie miał zastosowanie nie wprost, lecz w sposób odpowiedni. Trzeba podkreślić, że w teorii prawa panuje zgodność, iż odpowiednie stosowanie przepisów prawa nie ma jednolitego charakteru. Wyodrębnia się tu trzy kategorie przypadków, różniących się pod względem rezultatu "odpowiedniego stosowania prawa". Do pierwszej kategorii należą przepisy, które stosuje się wprost, do drugiej takie, które stosuje się z odpowiednimi modyfikacjami, których konieczność jest następstwem odmiennego charakteru regulacji, w której znajduje się przepis odsyłający, a do trzeciej te, których nie da się zastosować z uwagi na ich bezprzedmiotowość w danym wypadku (zob. J. Nowacki, Odpowiednie stosowanie przepisów prawa, Państwo i Prawo 1964, nr 2, s. 370-372).
Wychodząc z takiego założenia w pierwszej kolejności należy odnotować, że art. 95 u.g.n. ab initio poszerza w stosunku do art. 41 ust. 2 u.s.m. zakres wyłączenia weryfikacji podziału nieruchomości, albowiem stanowi, że podział jest dopuszczalny niezależnie od ustaleń zarówno miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jak również – w razie jego braku – niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
W szczególności zgodnie z treścią art. 41 ust. 2 u.s.m. podział nieruchomości może nastąpić niezależnie od istnienia i ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Przepis art. 95 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stosuje się odpowiednio. Przepis art. 41 u.s.m. jest przepisem szczególnym, jako dotyczącym jedynie podmiotów określonego rodzaju, zatem i winien mieć pierwszeństwo przed przepisami ogólnymi, zawartymi w ustawie o gospodarce nieruchomościami zgodnie z zasadą lex specjalis derogat legi generali, jak to podnosiła skarżąca Spółdzielnia. Jednak podkreślić należy, że mając na uwadze szczególny i wyjątkowy charakter tego przepisu to z drugie strony wymaga on stosowania ścisłego, mimo okoliczności sprawy zwianych z koniecznością zakończenia postępowania likwidacyjnego Spółdzielni i w tym spłaty zadłużeń wobec wierzycieli.
W tym miejscu, wskazać należy, że o ile dla skarżącej jest istotne, to jednak dla rozstrzygnięcia sprawy, drugorzędne znaczenie mają podnoszone okoliczności dotyczące całego prowadzonego od 2003r. postępowania likwidacyjnego Spółdzielni i posiadanych licznych zobowiązań Spółdzielni wobec wierzycieli, które na dzień dzisiejszy wynoszą około [...] zł. Zatwierdzenie podziału jest możliwe po spełnieniu przesłanek wynikających z art. 40, art. 41 ust. 2 i nast. u.s.m. w zw. art. 95 pkt 1 u.g.n.
Kontynuując, przepis art. 41 ust. 2 u.s.m. ma charakter przepisu przejściowego, który należy odczytywać zarówno w związku z treścią art. 40, jak i art. 41 ust. 1 u.s.m. W świetle tego ostatniego przepisu po wejściu ustawy w życie, tj. po dniu 24 kwietnia 2001 r., spółdzielnia mieszkaniowa jest obowiązana: 1) wystąpić z wnioskiem do właściwego organu w sprawie połączenia lub podziału nieruchomości, jeżeli jest to niezbędne do wydzielenia nieruchomości pozostających w całości własnością spółdzielni, o których mowa w art. 40; 2) podjąć czynności związane z rozgraniczeniem oraz połączeniem nieruchomości, a także ewidencją gruntów i budynków, jeżeli bez tych czynności oznaczenie przedmiotu odrębnej własności lokali położonych w obrębie nieruchomości innych niż te, o których mowa w art. 35, byłoby niemożliwe albo działka wydzielona pod budynkiem lub budynkami nie spełniałaby wymogów przewidzianych dla działek budowlanych.
Z powyższego wynika, że podział nieruchomości niezależnie od istnienia i ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego może nastąpić wyłącznie w przypadku, gdy jest to niezbędne do wydzielenia nieruchomości pozostających w całości własnością spółdzielni, a jednocześnie wymienionych w art. 40 u.s.m.
Artykuł 41 u.s.m. wprowadza, bowiem obowiązki spółdzielni mające na celu poczynienie odpowiednich przygotowań do ustanawiania odrębnej własności wszystkich lokali znajdujących się w tych nieruchomościach spółdzielni, które nie mają w całości pozostać jej własnością. Intencją ustawodawcy jest bowiem odpowiednie zabezpieczenie interesy osób, którym przysługuje roszczenie o nabycie własności lokali od spółdzielni. Nadto, celem jest oddzielenie tego majątku, który w całości ma pozostać własnością spółdzielni, od tego, który stanie się przedmiotem współwłasności, oraz doprowadzenie do stanu, w którym – o ile jest to możliwe – nieruchomości zabudowane będą działkami budowlanymi (będą posiadały cechy działek budowlanych określone w art. 4 pkt 3a u.g.n.).
Nadto, podkreślić należy, że z dniem wejścia w życie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych podmioty te nie mogą dokonywać podziałów nieruchomości w sposób dowolny, ograniczony jedynie przepisami technicznymi. Podziały te muszą być zgodne z celem ustawy jakim jest stworzenie warunków do tzw. uwłaszczenia członków spółdzielni.
Jak natomiast wynika z art. 40 u.s.m., spółdzielnia pozostaje właścicielem lub współwłaścicielem nieruchomości i użytkownikiem lub współużytkownikiem wieczystym gruntu w takim zakresie, w jakim nie narusza to przysługującej członkom i właścicielom lokali niebędącym członkami spółdzielni odrębnej własności lokali lub praw z nią związanych. W szczególności mieniem spółdzielni pozostają: 1) nieruchomości służące prowadzeniu przez spółdzielnię działalności wytwórczej, budowlanej, handlowej, usługowej, społecznej, oświatowo-kulturalnej, administracyjnej i innej, zabudowane budynkami i innymi urządzeniami; 2) nieruchomości zabudowane urządzeniami infrastruktury technicznej, w tym urządzeniami i sieciami technicznego uzbrojenia terenu związanymi z funkcjonowaniem budynków lub osiedli, z zastrzeżeniem art. 49 Kodeksu cywilnego; 3) nieruchomości niezabudowane.
Jednocześnie, stosownie do postanowień art. 42 ust. 1 do 3 u.s.m., po złożeniu pierwszego wniosku o wyodrębnienie własności lokalu w danej nieruchomości spółdzielnia mieszkaniowa zobowiązana jest określić przedmiot odrębnej własności wszystkich lokali mieszkalnych i lokali o innym przeznaczeniu w tej nieruchomości. Określenie przedmiotu odrębnej własności lokali w danej nieruchomości następuje na podstawie uchwały zarządu spółdzielni, która powinna, między innymi, określać oznaczenie nieruchomości obejmującej budynek wraz z gruntem przynależnym do tego budynku, jako podstawową nieruchomość ewidencyjną, w którym ustanawia się odrębną własność lokali. Nieruchomość wielobudynkowa może być utworzona tylko wtedy, gdy budynki są posadowione w sposób uniemożliwiający ich rozdzielenie, lub działka, na której posadowiony jest budynek pozbawiona jest dostępu do drogi publicznej lub wewnętrznej.
Z obu przedstawionych regulacji wynika, że obowiązkiem spółdzielni jest wyodrębnienie dwojakiego rodzaju nieruchomości: tych które stanowią wyłącznie jej własność i nie są związane z prawem odrębnej własności lokalu; chodzi tu o nieruchomości niezbędne spółdzielni do prowadzenia działalności administracyjnej, usługowo-handlowej i kulturalno-oświatowej, oraz tych, których własność stanowi prawo związane z prawem oddzielnej własności lokali; w tym wypadku chodzi o nieruchomość, na której zlokalizowany jest budynek, w którym wydziela się lokale stanowiące odrębny przedmiot własności (por. wyr. WSA w Opolu z 23 lipca 2013r., sygn. akt II SA/Op 23/13; WSA w Gdańsku z 27 grudnia 2017r., sygn. akt II SA/Gd 573/17; dostępne CBOSA).
Tymczasem, w przedmiotowej sprawie zgodnie z treścią złożonego wniosku i dołączonego do niego projektu podziału nieruchomości [...] - działki nr [...] zostały wydzielone w celu powiększenia sąsiedniej nieruchomości, tj. działki o nr [...], natomiast działka nr [...] ma służyć w celu obsługi sklepu znajdującego się na działce nr [...] (k. 12 akt adm. I inst.). Zatem nie ma podstaw, aby zakwalifikować przedmiotową nieruchomość do którejkolwiek z kategorii wymienionych w art. 40 u.s.m. mimo, że jak podnosi skarżąca po podziale stanowić będą nieruchomości niezabudowane, gdyż zawnioskowany podział tej nieruchomości nie służy celowi wyznaczonemu w art. 40 i art. 41 u.s.m.
Jak wskazano powyżej, w świetle ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych art. 40 u.s.m. wprowadza zasadę, że całe mienie, które dotychczas było własnością spółdzielni mieszkaniowej, a w tym te nieruchomości lub ich części, w których nie ma lub nie może nastąpić przeniesienie własności lokalu na inna osobę niż spółdzielnia pozostają własnością spółdzielni. Są to w praktyce nieruchomości, w których brak lokali mieszkalnych bądź użytkowych, do których przysługiwałoby członkom spółdzielni prawo lokatorskie lub własnościowe, a także nieruchomości, w których brak mieszkań, o których mowa w art. 48 ust. 1 u.s.m., oraz lokali niemieszkalnych i pracowni twórców, które wynajmowane byłyby lub są przez osoby, które poniosły nakłady na wybudowanie tych lokali. Są to też takie nieruchomości, na których nie są i nie mają być wznoszone budynki z lokalami, których własność ma zostać po wybudowaniu przeniesiona na członków spółdzielni, i takie, w których nie ma budynków z lokalami stanowiącymi odrębną własność osób innych niż spółdzielnia (por. E. Bończyk-Kucharczyk, Spółdzielnie mieszkaniowe. Komentarz, Wyd. IV, publ. WKP 2018).
Mając powyższe na względzie, w ocenie Sądu brak było podstaw do zastosowania uprzywilejowanego trybu podziału nieruchomości o jaki wnosiła skarżąca Spółdzielnia i odstąpienia od badania w tej sprawie zgodności projektu podziału nieruchomości z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego z 2007r. W okolicznościach niniejszej sprawy nie było możliwości zastosowania szczególnego trybu art. 41 ust. 2 u.s.m.
W tym stanie rzeczy zasadnicze zarzuty skargi nie mogły odnieść zamierzonego skutku.
Dla rozstrzygnięcia sprawy bez znaczenia był także zarzut naruszenia art. 36 § 1 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a. w tym zakresie, że organ odwoławczy nie dotrzymał zakreślonych terminów na zapoznanie się z aktami sprawy i umożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Zarzut ten chociaż zasadny nie stanowił naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy i skutkujący uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Sąd z urzędu nie dopatrzył się innych naruszeń prawa prowadzących do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji lub poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, czy też skutkujących uchyleniem którejkolwiek z decyzji.
W tym stanie rzeczy, skargę należało oddalić, jak Sąd orzekł na podstawie art. 151 P.p.s.a. w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI