III SA/LU 590/05

III SA/Lu 590/05 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2006-01-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-12-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Jadwiga Pastusiak
Maria Wieczorek /sprawozdawca/
Zdzisław Sadurski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151, art. 185 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1998 nr 40 poz 230
par. 9
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 marca 1998 r. w sprawie opłat drogowych.
Dz.U. 2003 nr 32 poz 262
par. 5 ust. 4
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich  niezbędnego wyposażenia
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędzia NSA Maria Wieczorek (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Jowita Dudek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi L. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie kary za przejazd pojazdem ponadnormatywnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Celnej zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071), art. 13g ust. 1-4, art. 40b ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. nr 71, poz. 838 ze zm.) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. nr 32, poz. 262), po rozpatrzeniu odwołania L. P. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" L. P. w P. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w kwocie 720 zł za przejazd drogą publiczną pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia – utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] podczas kontroli pojazdu – ciągnika z naczepą z numerami rejestracyjnymi odpowiednio: [...] i [...] – opuszczającego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego, dokonano pomiaru dynamicznego obciążenia osi tego pojazdu i jego masy całkowitej, w wyniku której ustalono, iż nacisk na drugą oś pojazdu przekracza dopuszczalną normę.
Decyzją nr [...] wymierzono L. P. karę pieniężną, którą podtrzymano decyzją nr [...] z dnia [...] W uzasadnieniu Dyrektor Izby Celnej wykazał, że według art. 13g ust. 1 ustawy o drogach publicznych za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym wymierza się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie do postanowień art. 40b ust. 1 tej ustawy osoby upoważnione przez naczelnika urzędu celnego są uprawnione do kontroli pojazdów wykonujących międzynarodowy transport drogowy w zakresie masy, nacisków osi lub wymiarów określonych przepisami Prawa o ruchu drogowym. Art. 40b ust. 2 powyższej ustawy stanowi, iż w razie przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej, nacisków osi lub wymiarów pojazdów, naczelnicy urzędów celnych pobierają opłaty ustalone zgodnie z art. 13c ust. 4 i wymierzają kary pieniężne ustalone zgodnie z art. 13g ust. 2.
Z powyższych przepisów wynika zatem, iż organy celne są uprawnione do kontroli poszczególnych parametrów pojazdów, a w razie ich przekroczenia – obligatoryjnie wymierzają kary pieniężne.
W przedmiotowej sprawie strona nie posiadała zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, w związku z czym wymierzenie kary pieniężnej należało uznać za uzasadnione. W ocenie organu drugiej instancji cały proces ważenia przebiegał prawidłowo. Czynności ważenia dokonano wagą samochodową do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów posiadającą ważne świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar.
Organ odwoławczy stwierdził, iż z uzyskanego z wagi wydruku komputerowego nie wynika, by w chwili dokonywania pomiaru waga sygnalizowała jakiekolwiek nieprawidłowości, mimo tego, że jest wyposażona w urządzenie sygnalizujące nieprawidłowości, przerywające proces ważenia i komunikujące o konieczności ponownego przejazdu przez wagę.
W następstwie zaskarżenia decyzji z dnia [...] przez L. P. do sądu administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 7 października 2004 r. (sygn. akt III SA/Lu 311/04) uchylił decyzję z dnia [...] nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] nr [...] z uwagi na to, że decyzje te zostały wydane z naruszeniem przepisów dotyczących sposobu ważenia jako przesłanki ustalenia ponadnormatywnego nacisku osi pojazdu, która w ocenie organów obu instancji postępowania administracyjnego dała podstawę do wymierzenia kary pieniężnej. W ocenie sądu skoro w okresie od 1 stycznia 2004 r. do 13 marca 2004 r. nie obowiązywały żadne wymagane ustawą normy uszczegóławiające wymagania i charakterystyki metrologiczne wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu oraz regulujące bezpieczne procedury ważenia w celu uzyskania poprawnego wyniku – wszelkie ustalenia organów administracji dotyczące sposobu dokonywania pomiaru, noszą cechy dowolności. Mając na uwadze powyższe sąd uznał, że organy orzekające naruszyły zasadę ogólną postępowania wyrażoną w art. 7 k.p.a., obligującą organy do ustalania prawdy obiektywnej w toku postępowania, a także art. 77 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Brak wymaganych przepisów pozwalających na zgodne z prawem ustalenie nacisku osi pojazdu nie pozwala na ustalenie stanu faktycznego w taki sposób, który byłby możliwy do zaakceptowania w ramach porządku prawnego. Tym samym nie jest możliwe zastosowanie określonej normy o charakterze sankcjonującym, a więc nałożenie opłaty za przejazd pojazdem ponadnormatywnym.
Skargę kasacyjną na powyższy wyrok wniósł Dyrektor Izby Celnej, który wskazał, że wykładnia językowa art. 13g ust. 1 ustawy o drogach publicznych pozwala na jednoznaczną interpretację tego przepisu, polegającą na nałożeniu przez ustawodawcę na właściwe organy administracyjne bezwzględnego obowiązku prawnego nałożenia kary pieniężnej w razie zaistnienia okoliczności określonych w tym przepisie. Zarządzenie Nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. posiadało delegację ustawową, a co za tym idzie zostało wydane w związku z wykonaniem tek delegacji. Zgodnie z art. 29 ustawy Prawo o miarach do czasu wejścia w życie przepisów wykonawczych prawna kontrola metrologiczna odbywa się na podstawie przepisów dotychczasowych nie dłużej niż rok od dnia wejścia w życie ustawy, w praktyce oznacza to, że okres obowiązywania zarządzenia skończył się w dniu 1 stycznia 2004 r. Stosunki prawne powstałe na gruncie zaistniałych w danym czasie stanów faktycznych w trakcie obowiązywania zarządzenia Nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar pozostają w mocy. Potwierdzeniem powyższych poglądów może być treść art. 27 ustawy Prawo o miarach, który mówi, że przyrządy pomiarowe zalegalizowane lub uwierzytelnione przed dniem wejścia w życie ustawy, nie spełniające jej przepisów, mogą być nadal legalizowane, o ile spełniają wymagania dotychczasowych przepisów, lecz nie dłużej niż przez 10 lat od dnia wejścia w życie ustawy.
Naczelny Sąd Administracyjny uzasadniając wyrok z dnia 9 listopada 2005 r. (sygn. akt I OSK 32/05) uchylający wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 października 2004 r. (sygn. akt III SA/Lu 311/04) i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania, rozważał zagadnienie, czy sąd pierwszej instancji był władny w tej sprawie, której przedmiotem jest kara pieniężna, w miejsce właściwych organów, podejmować się prawnej kontroli metrologicznej, badając, czy waga spełnia wymagania prawne. Waga została przecież poddana legalizacji prowadzącej do stwierdzenia oraz poświadczenia dowodem legalizacji, jakim jest świadectwo legalizacji, że spełnia wymagania prawne i już dlatego ocena legalności tego dokumentu urzędowego pozostawała poza kognicją sądu. Jeżeli waga spełniała wymagania prawne, kwestionowanie wyników pomiaru nie znajduje uzasadnienia i przekonanie o naruszeniu prawa przez organy celne jest błędne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej uchyla zaskarżone orzeczenie w całości lub w części i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie. Stosownie do art. 190 cyt. ustawy sąd, któremu sprawa została przekazana, jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez naczelny Sąd Administracyjny.
Będąc zatem związanym w myśl powołanego przepisu wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 listopada 2005 r. (sygn. akt I OSK 32/05), badając ponownie legalność decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie podzielił pogląd prawny Naczelnego Sądu Administracyjnego w kwestii prawidłowości zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stanął na stanowisku, iż w świetle przepisów art. 13g ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 4 pkt 25 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ustalony w sposób prawidłowy pomiar dynamiczny obciążenia osi pojazdu należącego do skarżących uzasadniał pobranie opłaty w kwocie ustalonej przez organy administracji.
Zgodnie z powyżej wspomnianymi przepisami - za przejazd po drogach publicznych pojazdów o naciskach osi przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu, pobiera się kary pieniężne. Wysokość kar pieniężnych określa załącznik do ustawy.
Wskazany jako podstawa prawna w zaskarżonej decyzji § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. nr 32 poz. 262) precyzuje dopuszczalny nacisk osi, w tym stanowiąc, iż dopuszczalny nacisk na oś składową osi pojedynczej pojazdu wynosi 100 kN, zatem doszło do wykazanego przez organy przekroczenia dopuszczalnego nacisku, co uzasadniało nałożenie stosownej opłaty.
Organy administracji nie dopuściły się naruszeń w stosowaniu wskazanych przepisów.
Niezasadny jest zarzut skarżącego związany z naruszeniem konstytucyjnych norm dotyczących zasad odpowiedzialności karnej, w oparciu o art. 42 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Nie można automatycznie wiązać sankcji, w której nazwie występuje zwrot "kara" z odpowiedzialnością karną sensu stricte, jako dolegliwością wymierzoną w dobra osobiste, której celem nie jest usunięcie skutków naruszenia prawa, lecz samo poddanie jednostki prawnej dolegliwości. Ani postępowanie cywilne (rozpoznawcze i egzekucyjne), ani postępowanie administracyjne (decyzyjne i egzekucyjne), ani postępowanie dyscyplinarne, bez względu na to, jakie sankcje mogą być tu wymierzane, nie jest objęte zakresem art. 42 Konstytucji (zob. szerzej Paweł Sarnecki – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz – Wydawnictwo Sejmowe 2003 – kom. do art. 42).
Niesłuszny jest również zarzut naruszenia zasady proporcjonalności kary. Sąd w niniejszym składzie nie podziela poglądu wyrażonego przez Sąd Najwyższy w przytoczonym przez skarżącego wyroku z dnia 8 września 2000 r. (sygn. akt III RN 9/00, opubl. w OSNCP 2001/10/330), gdzie nie oceniając celowości wprowadzenia obowiązku ponoszenia opłat za przejazdy po drogach publicznych pojazdami nienormatywnymi Sąd ten stwierdza, że ówcześnie obowiązujący § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 marca 1998 r. w sprawie opłat drogowych (Dz. U. Nr 40, poz. 230) narusza rażąco wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadę proporcjonalności w ten sposób, że opłaty podwyższone pobiera się bez względu na długość przejechanej trasy.
Podwyższona opłata jest pobierana proporcjonalnie do wartości przekroczenia dopuszczalnego obciążenia. Jest to wartość możliwa do ustalenia, w przeciwieństwie do długości trasy pojazdu z aktualnym obciążeniem i rozłożeniem ciężaru na poszczególne osi pojazdu. Permanentny nadzór nad każdym pojazdem ciężarowym nie jest ani możliwy ani wskazany, oczekiwanie takiej korelacji normatywnej uznać należy za nieracjonalne i wcale niekonieczne do sprawiedliwego orzekania administracyjnych kar związanych z niszczeniem dróg publicznych.
Jednocześnie Sąd nie dopatruje się innych podstaw do postawienia organom administracyjnym zarzutu uchybień proceduralnych, ponad te, które były już przedmiotem badania Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Skoro zatem zarzuty skargi są bezzasadne, a zaskarżona decyzja prawa nie narusza, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - należało orzec jak w sentencji.