IV SA/Po 1030/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o odmowie wymiany prawa jazdy, uznając, że organy błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące zatrzymania i wymiany dokumentu.
Skarżąca L.S. wniosła o wymianę prawa jazdy, które zostało zatrzymane z powodu upływu terminu ważności. Starosta odmówił wymiany, powołując się na przepisy dotyczące zatrzymania prawa jazdy i konieczności ponownego sprawdzenia kwalifikacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało tę decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje, stwierdzając, że organy błędnie zinterpretowały przepisy, myląc instytucje zatrzymania i wymiany prawa jazdy oraz nieprawidłowo stosując art. 114 Prawa o ruchu drogowym.
Sprawa dotyczyła wniosku L.S. o wymianę prawa jazdy kategorii B, które zostało zatrzymane przez Policję w 2007 roku z powodu upływu terminu ważności. Starosta K. odmówił wymiany, argumentując, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy stanowi podstawę do negatywnej weryfikacji i powołując się na art. 114 ust. 4 w zw. z art. 114 ust. 1 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym, który nakazuje ponowne sprawdzenie kwalifikacji, jeśli kierowca był pozbawiony prawa jazdy na okres przekraczający rok. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu utrzymało w mocy decyzję Starosty. Skarżąca zarzuciła organom błędną interpretację przepisów i brak odniesienia do orzecznictwa NSA. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że organy nie rozróżniły instytucji zatrzymania prawa jazdy od jego wymiany. Stwierdził, że art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b Prawa o ruchu drogowym, dotyczący ponownego sprawdzenia kwalifikacji, nie miał zastosowania, ponieważ pozbawienie prawa jazdy na okres przekraczający rok musi mieć umocowanie prawne w konkretnym orzeczeniu, a decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy z powodu upływu terminu ważności nie określała okresu pozbawienia. Sąd wskazał, że właściwe przepisy to te dotyczące wymiany prawa jazdy (art. 150 Prawa o ruchu drogowym), które nie pozwalają na weryfikację posiadanych uprawnień. Organy nie uwzględniły również § 8 rozporządzenia w sprawie wymiany praw jazdy, który pozwala na wymianę dokumentów niewymienionych w terminie w dowolnym czasie. W konsekwencji Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie może odmówić wymiany prawa jazdy w takiej sytuacji, powołując się na przepisy dotyczące ponownego sprawdzenia kwalifikacji, ponieważ zatrzymanie prawa jazdy z powodu upływu terminu ważności nie jest równoznaczne z pozbawieniem uprawnień na okres przekraczający rok w rozumieniu art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b Prawa o ruchu drogowym.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy błędnie zinterpretowały przepisy, myląc instytucje zatrzymania i wymiany prawa jazdy. Zatrzymanie prawa jazdy z powodu upływu terminu ważności nie stanowi podstawy do stosowania art. 114 Prawa o ruchu drogowym, który dotyczy sytuacji faktycznego pozbawienia uprawnień na okres przekraczający rok, wynikającego z konkretnego orzeczenia. Wymiana prawa jazdy podlega przepisom art. 150 Prawa o ruchu drogowym i rozporządzenia w sprawie wymiany praw jazdy, które nie przewidują weryfikacji posiadanych uprawnień w tym trybie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
Prd art. 150 § ust. 1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
Wymiana prawa jazdy na koszt osoby uprawnionej, zachowanie ważności do czasu wymiany.
Pomocnicze
rozp. ws. wymiany praw jazdy § § 5 ust 2
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy
Odesłanie do zasad i trybu postępowania określonych w przepisach o wydawaniu uprawnień, ale tylko w kwestiach proceduralnych, nie materialnoprawnych.
rozp. ws. wymiany praw jazdy § § 6 ust 1 pkt 2 b
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy
rozp. ws. wymiany praw jazdy § § 7
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy
Dokument traci ważność po upływie terminu wymiany.
rozp. ws. wymiany praw jazdy § § 8
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy
Dokumenty niewymienione w terminie podlegają wymianie w dowolnym czasie na zasadach określonych w rozporządzeniu.
Prd art. 114 § ust. 1 pkt 2 lit. d
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
Dotyczy sytuacji pozbawienia prawa jazdy na okres przekraczający 1 rok, co musi mieć umocowanie prawne w orzeczeniu.
Prd art. 114 § ust. 4
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
Wydanie prawa jazdy po spełnieniu wymogów, w tym zdaniu egzaminu, w przypadku pozbawienia uprawnień na okres przekraczający rok.
Prd art. 135 § ust. 1 pkt 1 lit. d
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
Podstawa do zatrzymania prawa jazdy przez policjanta, gdy upłynął termin jego ważności.
Prd art. 138 § ust. 1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
Orzekanie o zatrzymaniu prawa jazdy.
Prd art. 138 § ust. 2
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
Zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania.
rozp. ws. wydawania uprawnień do kierowania pojazdami § § 5 ust. 2
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami
k.p.a. art. 107 § par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące zatrzymania i wymiany prawa jazdy. Zastosowanie art. 114 Prawa o ruchu drogowym było nieuzasadnione, ponieważ zatrzymanie prawa jazdy z powodu upływu terminu ważności nie jest równoznaczne z pozbawieniem uprawnień na okres przekraczający rok. Organy nie rozróżniły instytucji zatrzymania prawa jazdy od jego wymiany. Organy nie uwzględniły § 8 rozporządzenia w sprawie wymiany praw jazdy, który pozwala na wymianę dokumentów niewymienionych w terminie w dowolnym czasie. Skarżąca powołała się na korzystne dla niej orzecznictwo NSA i WSA.
Odrzucone argumenty
Decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy stanowi podstawę do negatywnej weryfikacji dokumentów w przedmiocie wymiany. Długi okres przerwy w posiadaniu prawa jazdy uzasadnia potrzebę sprawdzenia kwalifikacji kierowcy. Organ odwoławczy nie odniósł się do argumentów skarżącej zawartych w odwołaniu.
Godne uwagi sformułowania
organy nie rozróżniają w sposób wyraźny instytucji prawnej "zatrzymania" od instytucji prawnej "wymiany" prawa jazdy w stanie faktycznym niniejszej sprawy w ogóle nie może być mowy o zwrocie prawa jazdy nie ma związku pomiędzy posiadaniem prawa jazdy a rzeczywistym kierowaniem pojazdu utrata dokumentu prawa jazdy z jakichkolwiek powodów nie jest tożsama z utratą uprawnień do kierowania pojazdami
Skład orzekający
Bożena Popowska
przewodniczący sprawozdawca
Donata Starosta
sędzia
Tomasz Grossmann
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wymiany prawa jazdy, rozróżnienie między zatrzymaniem dokumentu a utratą uprawnień, stosowanie art. 114 Prawa o ruchu drogowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zatrzymania prawa jazdy z powodu upływu terminu ważności i późniejszego wniosku o wymianę.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak błędna interpretacja przepisów przez organy administracji może prowadzić do nieuzasadnionych odmów i jak ważne jest rozróżnienie między posiadaniem uprawnień a ważnością dokumentu prawa jazdy. Jest to praktyczny przykład dla kierowców.
“Czy straciłeś prawo jazdy z powodu upływu terminu? Sąd wyjaśnia, kiedy możesz je wymienić bez ponownego egzaminu!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Po 1030/10 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2011-03-31 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2010-12-06 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Anna Jarosz Bożena Popowska /przewodniczący sprawozdawca/ Donata Starosta Tomasz Grossmann Symbol z opisem 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami Hasła tematyczne Ruch drogowy Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 69 poz 640 § 5 ust 2, § 6 ust 1 pkt 2 b, § 7, §8 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy. Dz.U. 2005 nr 108 poz 908 art. 114 ust 4 w zw. z art. 114 ust. 1 pkt 2, art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. d, art. 138 ust. 2, art. 150 Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity Dz.U. 2004 nr 24 poz 215 § 5 ust. 2 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2011 r. sprawy ze skargi L.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie prawa jazdy. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty K. z dnia [...] września 2010 r. nr [...], 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu na rzecz skarżącej L.S. kwotę [...] złotych ([...] ) tytułem zwrotu kosztów sądowych. Uzasadnienie L.S. w dniu 21 lipca 2010r. wystąpiła do Starostwa Powiatowego w K. z wnioskiem o wymianę prawa jazdy kat. B wydanego [...] października 1997r. Starosta K. decyzją z dnia [...] września 20l0r. nr [...] odmówił L.S. wymiany dokumentu prawa jazdy kategorii B nr [...] wydanego [...] października 1997r. przez Urząd Rejonowy w K. W uzasadnieniu podano, iż kwestię wymiany prawa jazdy reguluje rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 2002-04-29 w sprawie wymiany prawa jazdy ( Dz.U.2002r, Nr 69, poz. 640 z późn. zm. dalej rozp. ws. wymiany praw jazdy), które określa warunki i terminy wymiany praw jazdy. Rozporządzenie to w § 5 ust 2 stanowi, że przy wymianie dokumentów stosuje się zasady i tryb postępowania określone w przepisach, o których mowa w § 2 ust 1 tj. w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 2004-01-21 w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami( Dz.U.2004r, Nr 24, poz. 215 z późn. zm., dalej rozp. ws. wydawania uprawnień do kierowania pojazdami). Weryfikując akta ewidencyjne ustalono, że dokument prawa jazdy kategorii B numer [...], seria i numer druku [...], wydany dnia [...] października 1997 r. został zatrzymany przez organ Policji w dniu 13 stycznia 2007r. w trybie art. 135 ust 1 pkt 1 lit.d ustawy Prawo o ruchu drogowym tj. w związku z upływem terminu ważności druku. Fakt zatrzymania prawa jazdy potwierdza pismo L.dz. [...] z dnia 13 stycznia 2007r. Komendy Powiatowej Policji w O. Organ wyjaśnił, że zatrzymany dokument, na podstawie § 6 ust 1 pkt 2 b rozp. ws. wymiany praw jazdy, podlegał wymianie na nowe prawo jazdy w terminie do dnia 2006-06-30. Zgodnie z § 7 cyt. rozporządzenia, dokument stracił ważność po upływie wyznaczonego terminu wymiany. Dokument prawa jazdy znajduje się w depozycie Wydziału Komunikacji i Dróg Starostwa Powiatowego w K. Na podstawie art. 138 ust 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, Starosta K wydał w dniu [...] stycznia 2007 r. decyzję nr [...] orzekającą o zatrzymaniu Pani L.S. prawa jazdy kategorii B, numer [...] seria i numer druku [...] . Decyzja stała się ostateczna. Organ I instancji stwierdził, iż istnienie w obiegu prawnym decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy stanowi podstawę do negatywnej weryfikacji dokumentów w przedmiocie wymiany prawa jazdy na podstawie art. 150 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Dalej organ przytoczył treść art. Art. 138 ust 2, art. 114 ust 4 oraz art. 114 ust 1 pkt 2 tej ustawy, i stwierdził, że znajdują one zastosowanie w niniejszej sprawie. W odniesieniu ostatnio przywołanego przepisu, organ wskazał, iż kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlegają osoby ubiegające się o zwrot prawa jazdy, którego pozbawione zostały na okres przekraczający 1 rok. Przepis ten dotyczy sytuacji, w której kierowca bez względu na przyczyny i okoliczności był pozbawiony prawa jazdy na okres dłuższy niż 1 rok, wskutek wydania orzeczenia przewidzianego prawem i przez co nie miał możliwości posługiwania się prawem jazdy. Takim orzeczeniem jest prawomocna decyzja Starosty K. nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. o zatrzymaniu prawa jazdy. Zdaniem organu, prawo jazdy, w którego zakresie ustalony został zakaz zgodnie z § 11 ust 1 pkt 2 lit.b rozp. ws. wydawania uprawnień do kierowania pojazdami wydaje się po spełnieniu wymogów określonych w § 5 ust 1 pkt 9 oraz na zasadach określonych w § 7 ust 1-4 i § 8. L.S. nie spełnia wyżej określonych wymogów, albowiem w aktach ewidencyjnych kierowcy brak jest dokumentu potwierdzającego uzyskanie pozytywnego wyniku z egzaminu sprawdzającego kwalifikacje, w związku z powyższym należy stwierdzić, że nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 114 ust 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. L.S. odwołała się od powyższej decyzji, opierając swoją argumentację głównie na tezach wyroku NSA z dnia 27 czerwca 2007r., nr I OSK 866/06. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu, po rozpatrzeniu sprawy, wydało w dniu [...] października 2010r. decyzję nr [...] , orzekającą o utrzymaniu w mocy decyzji zaskarżonej. W uzasadnieniu przedstawiono ustalenia faktyczne, pokrywające się z ustaleniami organu I instancji oraz poglądy prawne tożsame z poglądami zaprezentowanymi w decyzji I instancji. Organ dodał, iż Strona zwróciła się do Starostwa Powiatowego w K. o wymianę prawa jazdy po upływie 3 lat i 5 miesięcy. Przez ten okres czasu Pani L.S. nie mając prawa jazdy, nie wykonywała czynności kierowcy pojazdów samochodowych przez okres dłuższy niż 1 rok. W związku z tym, zgodnie z art. 114 ust 1 pkt 2b ustawy - Prawo o ruchu drogowym Pani L.S. podlega kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. W myśl art. 114 ust 4 Prawa o ruchu drogowym, w przypadku określonym w ust 1 pkt 2, dokument stwierdzający uprawnione do kierowania pojazdem ( prawo jazdy ) wydaje się po zdaniu przez osobę ubiegającą się o jego wydanie, odpowiedniego do rodzaju uprawnienia, egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje. Biorąc powyższe pod uwagę, organ odwoławczy uznał decyzję organu I instancji za prawidłową. Pismem z dnia 4 listopada 2010 r. L.S. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...].10.2010r., znak [...]. W uzasadnieniu podniesiono, iż argumentacja zastosowana przez oba organy nie jest logiczna i nie ma uzasadnienia w obecnym stanie prawnym. Skarżąca zarzuciła też organowi II instancji, że nie odniósł się w żaden sposób do argumentów przytoczonych w odwołaniu, głównie zawartych w wyroku NSA z dnia 27 czerwca 2007 r. W nawiązaniu do powyższego, Skarżąca przypomniała okoliczności zatrzymania prawa jazdy, w tym przyczynę zatrzymania, tj. utratę ważności dokumentu. Dodano, iż na druku decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy "w żadnym miejscu nie jest napisane, że prawo jazdy zostało zatrzymane na jakikolwiek okres, w tym również nie ma zapisu mówiącego o tym, że prawo jazdy zostało zatrzymane na okres dłuższy niż 1 rok." W związku z powyższym, zdaniem Skarżącej, powoływanie się w decyzji o odmowie wydania prawa jazdy na przepis art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym jest błędne i bezzasadne. Nadto, Skarżąca podała, iż w decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy z 29 stycznia 2007 r. nie poinformowano ją o konieczności wymiany druku prawa jazdy w jakimś określonym terminie. Dalej Skarżąca nawiązała do twierdzeń organu, iż długi okres przerwy w prowadzeniu pojazdu uzasadnia potrzebę sprawdzenia kwalifikacji kierowcy. Skarżąca z tą tezą się nie zgadza i przypomina, że nigdy nie została pozbawiona uprawnień do prowadzenia pojazdów samochodowych i nadal je posiada, mimo braku ważnego dokumentu. Przecież poprzez sam fakt zatrzymania dokumentu prawa jazdy nie obniżają się czyjekolwiek umiejętności prowadzenia pojazdu. Skarżącą wskazała także, że w uzasadnieniach SKO i Starostwa K. mówi się ogólnikowo o "orzecznictwie sądownictwa administracyjnego" w zakresie art. 114 Prawa o ruchu drogowym i jego właściwej interpretacji. SKO w swej decyzji nie powołuje się jednak na żaden konkretny wyrok NSA w podobnej sprawie. Skarżąca powtórzyła główne myśli z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2007 r., zawarte w odwołaniu. Zaakcentowano zwłaszcza stanowisko NSA dotyczące interpretacji art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b: "(...) zawarty w treści cytowanego przepisu zwrot "pozbawiony na okres przekraczający 1 rok" oznacza czasową utratę prawa jazdy, mającą swoje umocowanie prawne w określonym wyroku, postanowieniu, czy też decyzji administracyjnej. (...) Okres, przez który kierujący nie czynił starań o odzyskanie zatrzymanego prawa jazdy, nie może być wliczony do okresu pozbawienia prawa jazdy, określonego w art. 114 ust 1 pkt 2 lit b ustawy Prawo o ruchu drogowym." Skarżąca przytoczyła też kolejną myśl, z którą w pełni się identyfikuje: "(...) w obecnym stanie prawnym, nie ma związku pomiędzy posiadaniem prawa jazdy a rzeczywistym kierowaniem pojazdu. Sam fakt posiadania uprawnień do kierowania pojazdami nie jest bowiem tożsamy z wykonywaniem tegoż uprawnienia i jak wynika z doświadczenia życiowego często zdarza się, iż mimo wieloletniego posiadania prawa jazdy uprawnienie to nie jest w ogóle realizowane." W nawiązaniu do konstytucyjnej zasady równości, Skarżąca uznała, iż zaskarżona decyzja narusza jej prawa kierowcy i wniosła o jej uchylenie. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy powtórzył treść uzasadnienia swojej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola Sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako: ppsa), polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta ogranicza się zatem do zbadania czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie Sąd dokonał kontroli zaskarżonej decyzji według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydawania tego aktu. Rozstrzygając skargę w powyższym zakresie, Sąd uznał, że organy orzekające naruszyły przepisy prawa, tak materialnego, jak i procesowego. Bezsporne jest, że w dniu 13 stycznia 2007 r. Policja zatrzymała należące do L.S. prawo jazdy kategorii B nr [...], wydane [...] października 1997r. przez Urząd Rejonowy w K, ponieważ upłynął terminu ważności prawa jazdy. Decyzją z dnia [...] stycznia 2997 r. Starosta K., działając na podstawie art. 138 ustawy Prawo o ruchu drogowym (t. jedn. Dz. U. z 2005 r. , Nr 108, poz. 908 ze zm., dalej Prd), orzekł zatrzymaniu przedmiotowego prawa jazdy. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż prawo jazdy zostało zatrzymane w trybie art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. d Prd. W myśl tego przepisu, policjant zatrzymuje prawo jazdy, gdy upłynął termin jego ważności. Bezsporne też jest, że Strona wystąpiła o wymianę prawa jazdy; takie żądanie wynika z dwóch notatek służbowych: z dnia 26 lipca 2010 r. i z dnia 21 lipca 2010r.). Wniosek w tej sprawie wpłynął do Starostwa 21 lipca 2010r. Sąd, w oparciu o akta sprawy stwierdza, iż przedmiotem postępowania była wymiana prawa jazdy. Podkreślenie tego jest niezbędne z uwagi na zakres uwzględnianych przepisów i sposób prowadzenia wywodów zarówno przez organ odwoławczy, jak i organ I instancji. Dodać przy tym należy, że w istocie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu nie różni się od decyzji Starosty K.; organ nawet nie ustosunkował się do argumentów odwołania. Ocena obu decyzji prowadzi do wniosku, iż organy nie rozróżniają w sposób wyraźny instytucji prawnej "zatrzymania" od instytucji prawnej "wymiany" prawa jazdy. Jest to następstwem błędnej interpretacji odnośnych przepisów prawnych. Wydaje się, że źródłem stanowiska, iż zakresy przepisów materialnoprawnych, normujących obie instytucje się krzyżują, jest pogląd co do szerokiego odesłania zawartego w rozp. ws. wymiany praw jazdy - do przepisów rozp. ws. wydawania uprawnień. Tymczasem, rozp. ws. wymiany prawa jazdy odsyła do rozp. ws wydawania uprawnień do kierowania pojazdami wyłącznie w kwestiach zasad i trybu postępowania (par. 5 ust. 2). Należy też mieć na względzie, że rozp. ws. wymiany praw jazdy wydane zostało na podstawie art. 150 Prd, zatem przekroczeniem delegacji ustawowej byłoby unormowanie w nim (choćby przez odesłanie) kwestii materialnoprawnych, nie uregulowanych w art. 150 ustawy. Art. 150 Prd normuje zaś wymianę prawa jazdy, a nie wydawanie uprawnień do kierowania pojazdami. Do tej kwestii Sąd powróci w dalszych wywodach. Zdaniem Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy w ogóle nie może być mowy o zwrocie prawa jazdy, ponieważ, zgodnie z art. 138 ust. 2 Prd, zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania, z zastrzeżeniem art. 114 ust. 4 Prd. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, iż po pierwsze, przyczyna zatrzymania nie ustała; bo prawo jazdy jest nieważne. Po drugie, art. 114 ust 4 w związku z art. 114 ust. 1 pkt 2 nie znajduje zastosowania. Nie zachodzi tu bowiem sytuacja, określona w ww. przepisie jako: "pozbawienie prawa jazdy na okres przekraczający 1 rok." W orzecznictwie jednolicie interpretuje się ten zwrot. W sposób pełny wyjaśnia to teza z wyroku WSA z4 listopada 2009 r. (sygn. akt SA/Sz 871/09; Lex nr 555270): "Przez "pozbawienie prawa jazdy" zawarte w przepisie art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b) p.r.d., należy rozumieć określone kategorie prawne przewidziane w Kodeksie karnym i w Kodeksie wykroczeń oraz w ustawie Prawo o ruchu drogowym. Zawarty w treści tego przepisu zwrot "pozbawiony na okres przekraczający 1 rok" oznacza czasową utratę prawa jazdy, mającą swoje umocowanie prawne w określonym wyroku, postanowieniu czy też decyzji administracyjnej. Wyłącznie okres faktycznego pozbawienia prawa jazdy, wynikający wprost z określonych tytułów prawnych, przesądza o terminie pozbawienia prawa jazdy. Podobnie w wyroku NSA z 17 listopada 2008 r. (sygn. akt I OSK 1457/07; Lex 525955) wyjaśnia się, że "pojęcie "pozbawienia na okres przekraczający jeden rok" ma charakter prawny, pozbawienie może nastąpić tylko na okres określony w decyzji lub w wyroku sądowym. (...) Wyłącznie okres faktycznego pozbawienia prawa jazdy, wynikający wprost z określonych tytułów prawnych (wyrok, postanowienie lub decyzja administracyjna) przesądza o terminie pozbawienia prawa jazdy, a nie czas, jaki w rzeczywistości osoba pozostawała bez prawa jazdy." Nie ma zatem racji organ odwoławczy, uznając, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy Pani L.S., przy uwzględnieniu faktu, że Strona dłużej niż rok nie dysponowała prawem jazdy, wypełnia hipotezę normy zawartej w art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b/ Prd. Choćby ztego względu, że w decyzji tej, co oczywiste, nie określono, na jaki okres Strona jest pozbawiona prawa jazdy. Zatem, właściwymi przepisami, jakie organ winien w niniejszej sprawie rozważyć i zastosować, są przepisy dotyczące wymiany prawa jazdy. W myśl art. 150 ust. 1 Prd: " Prawa jazdy i inne dokumenty uprawniające do kierowania pojazdami lub potwierdzające dodatkowe kwalifikacje i wymagania w stosunku do kierujących pojazdami, wydane na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują ważność do czasu ich wymiany dokonywanej na koszt osoby uprawnionej w zakresie, na jaki zostały wydane. Osoba uprawniona dokonująca wymiany jest obowiązana do uiszczenia opłaty ewidencyjnej." Dla właściwego zrozumienia i stosowania tego przepisu trzeba rozróżniać dwie instytucje prawne: uprawnienia do kierowania pojazdami i dokument prawa jazdy, który zaświadcza o posiadaniu przedmiotowych uprawnień; z tym, że kierowcy obowiązani są posiadać ważne prawo jazdy i okazywać je organom uprawnianym. W tym miejscu godzi się przytoczyć ugruntowany pogląd doktryny i orzecznictwa, wyrażony m. in. w wyroku WSA z 17 września 2008 r. (sygn. akt II SA/GL 158/08; Lex nr 515334): "Utrata dokumentu prawa jazdy z jakichkolwiek powodów nie jest tożsama z utratą uprawnień do kierowania pojazdami. Tak będzie np. w przypadku zagubienia prawa jazdy, jego zniszczenia lub kradzieży, a także w przypadku upływu terminu ważności tego dokumentu z przyczyn określonych w art. 150 p.r.d. Kontynuując przestawienie stanu prawnego sprawy, należy przypomnieć, iż na podstawie delegacji zawartej w art. 150 ust. 2 Prd, Minister Infrastruktury wydał rozp. ws. wymiany prawa jazdy. Zgodnie z par. 1, rozporządzenie określa warunki i terminy wymiany praw jazdy i innych dokumentów uprawniających do kierowania pojazdami oraz wysokość opłat za ich wymianę. Jak już wskazano, wyłącznie w kwestiach proceduralnych, rozporządzenie to odsyła do rozp. ws wydawania uprawnień do kierowania pojazdami. W związku z tym odesłaniem, sądownictwo administracyjne wypracowało jednolitą linię orzecznictwa, zgodną z poglądami doktryny. Reprezentatywna jest tu teza wyroku WSA z 17 kwietnia 2008 r. (sygn. akt SA/Gd 46/08; Lex 401673): "Przepis art. 150 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy (Dz. U. Nr 69, poz. 640 ze zm.) nie stanowią podstawy do weryfikowania uprawnień, które kierowca nabył po zdaniu egzaminu i które zostały potwierdzone w decyzji o wydaniu prawa jazdy, zaś decyzja weryfikująca uprawnienie kierowcy podjęta w trybie przewidzianym do wymiany prawa jazdy jest decyzją wydaną bez podstawy prawnej." (wcześniej pogląd ten wyraził NSA w wyroku z 23 maja 2007 r., sygn. akt I OSK 878/06; Lex nr 338281; patrz też komentarz R. Stefańskiego do art. 150 Prd, Lex 2008, wyd. III). W świetle przytoczonych przepisów prawnych, zinterpretowanych zgodnie z zasadami wykładni, po myśli judykatury i jurysprudencji, nie do zaaprobowania jest zaskarżona decyzja, która co prawda wprost nie weryfikuje uprawnień L.S. jako kierowcy, ale wskazuje, że w przypadku Strony uzasadniona jest potrzeba sprawdzenia kwalifikacji kierowcy. Tym samym, organ w istocie odmówił uznania, że Strona posiada kwalifikacje do kierowania pojazdami. Do takich rozstrzygnięć nie uprawnia ani art. 150 Prd, ani przepisy rozp. ws. wymiany praw jazdy. W tym kontekście stwierdzić należy, że organ odwoławczy, jak i organ I instancji, nie poradziły sobie z ustaleniem podstawy prawnej orzekania w sprawie, powołując się także na inne przepisy, aniżeli te odnoszące się do wymiany praw jazdy, tj. art. 150 Prd oraz rozp. ws. wymiany praw jazdy, równocześnie nie uwzględniając całej regulacji prawnej dotyczącej wymiany praw jazdy. Rozporządzenie ws. wymiany praw jazdy przewiduje, że wymiany ww. dokumentów dokonuje się na wniosek osoby uprawnionej do kierowania pojazdami (par. 2 ust. 1). Par. 6 wskazuje terminy wymiany dokumentów, zaś par. 7 określa, że dokumenty podlegające wymianie tracą ważność po upływie ustalonych w par. 6 terminów. Natomiast w par. 8 postanawia się, że: "Dokumenty, o których mowa w § 4 i 6 ust. 2, niewymienione w terminach określonych w § 6 niniejszego rozporządzenia (...) podlegają wymianie w dowolnym czasie na zasadach określonych w niniejszym rozporządzeniu." Tego ostatniego przepisu organy w ogóle nie wzięły pod uwagę, a przecież okoliczności faktyczne na potrzebę takiego właśnie działania wskazują. Podsumowując, Sąd jest zdania, iż organ I instancji zastosował niewłaściwie przepisy prawa materialnego: Prd oraz rozp. ws. wydawania uprawnień do kierowania pojazdami w związku z rozp. ws. wymiany praw jazdy, i nie potrafił w sposób jasny, spójny i przekonywujący uzasadnić motywów swego rozstrzygnięcia, uchybiając wymogom art. 107 par. 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa). Organ II instancji błędy te powielił; nie tylko powtarzając tok rozumowania organu I instancji, ale i nie wyjaśniając w sposób klarowny, dlaczego nie uwzględnia argumentacji Strony odwołującej, czym uchybił wymogom dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Ponownie rozpoznając sprawę, organ właściwy przeprowadzi postępowanie zgodnie z zasadami kpa, uwzględniając uwagi i wytyczne zawarte w niniejszym uzasadnieniu, zwłaszcza poglądy prawne dotyczące wykładni art. 150 Prd oraz przepisów rozp. ws. wydawania praw jazdy. W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit a/ oraz lit. c/ ppsa orzekł jak w pkt. 1 sentencji, zaś o kosztach na podstawie art. 200 ppsa. O wykonalności orzeczono na podstawie art. 152 ppsa.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI