IV SA/PO 10/23

IV SA/Po 10/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-04-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-01-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Katarzyna Witkowicz-Grochowska /przewodniczący/
Sebastian Michalski /sprawozdawca/
Tomasz Grossmann
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 1723/23 - Wyrok NSA z 2025-12-17
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151 art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 3 pkt 20 art. 28 ust. 2 art. 36a ust. 5 pkt 1 art. 51 ust. 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 1939 nr 34 poz 216
art. 178 art. 277 ust. 1 lit. a lit. b lit. c ust. 2
Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 lutego 1939 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli.
Dz.U. 2022 poz 1225
par. 12 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 6 art. 7  art. 8 par. 1  art. 16  par. 1-3 art. 77 par. 1 art. 80 art. 1 art. 156 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Sędzia WSA Tomasz Grossmann Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 25 listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i zobowiązania do uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. , decyzją z dnia 17 sierpnia 2021 roku (nr [...]), zatwierdził projekt budowlany zamienny budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce ewid. nr [...] w m. K. gm. W. sporządzony przez technika budowlanego S. M.; jednocześnie organ zobowiązał E. P. i E. P. (aktualnych właścicieli, następców prawnych inwestora) do uzyskania pozwolenia na użytkowanie wskazanego budynku.
Z uzasadnienia decyzji wynika, że w dniu 25 stycznia 2018 roku PINB z urzędu wszczął postępowanie administracyjne w sprawie legalności budynków położonych na działce ewid. nr [...] w m. K. gm. W..
Nieruchomość jest zabudowana: budynkiem mieszkalnym (wybudowany na podstawie decyzji nr [...] z dnia 2 sierpnia 1955 roku), który został rozbudowany w oparciu o decyzję nr [...] z dnia 12 marca 1987 roku, budynkiem inwentarskim wybudowanym na podstawie decyzji nr [...] z dnia 31 maja 1969 roku oraz stodołą, która powstała w okresie budowy budynku mieszkalnego, tj. około 1955 roku.
PINB rozdzielił sprawę zabudowy opisanej powyżej nieruchomości na trzy postępowania i prowadził postępowanie w sprawie legalności budynku mieszkalnego ([...]), postępowanie w sprawie legalności dobudowy budynku mieszkalnego ([...]) oraz postępowanie w sprawie legalności budynku inwentarskiego i stodoły ([...]).
Budynek mieszkalny został wybudowany niezgodnie z projektem zatwierdzonym decyzją nr [...] z dnia 2 sierpnia 1955 roku w zakresie projektu zagospodarowania działki. Projekt zakładał usytuowanie budynku w odległości 3m od granicy, a budynek został wybudowany przy samej granicy.
Na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (Dz. U. 2020, poz. 1333 ze zm.) organ zobowiązał następców prawnych inwestora (E. P., E. P.) do przedłożenia projektu budowlanego zamiennego.
W dniu 30 czerwca 2021 roku, po usunięciu niezgodności projektu z wymaganiami określonymi w rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2021 roku w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz.U. 2018, poz. 1935), przedłożony został Projekt Budowlany Zamienny.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził:
- zgodność projektu z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Uchwała Nr [...] Rady Gminy W. z dnia 27 marca 2013 roku w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy W. - podobszar I),
- zgodność projektu zagospodarowania działki z przepisami w tym z przepisami techniczno-budowlanymi,
- kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń,
- wykonanie projektu przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymująca się zaświadczeniem aktualnym na dzień opracowania projektu.
Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia 28 stycznia 2022 roku (nr [...]), po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
WWINB wyjaśnił, że projekt budowlany sporządziła osoba, która posiada wymagane uprawnienia budowlane. Budynek mieszkalny jest zlokalizowany na terenie oznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego symbolem MNU, dla którego plan ustala przeznaczenie pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną i usługową. Stosunek powierzchni zabudowy jaki i powierzchni biologicznie czynnej jest zgodny z obowiązującym MPZP.
W zakresie posadowienia budynku na działce WINB uznał za prawidłowe pomiary uprawnionego geodety, który określił, że budynek jest oddalony o 50cm od granicy działki nr [...] z działką nr [...].
WWINB wyjaśnił, że w dacie orzekania przez organy nadzoru budowlanego § 12 rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie wskazywał, iż budynek na działce budowlanej należy sytuować w określonej odległości od granicy działki, tj. 4m w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę granicy, lub 3m w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę granicy ścianą bez okien oraz drzwi. Organ zaznaczył jednak, że działka sąsiednia nr [...] jest działką rolną, na której nie znajduje się żadna zabudowa, lecz uprawa. Z kolei przepisy archiwalne powołanego rozporządzenia (2002-2017), które obowiązywały już w czasie istnienia budynku mieszkalnego na działce nr [...] zakładały możliwość usytuowania takiego obiektu budowlanego przy granicy działek, gdy sąsiednia działka była działką rolną.
Organ wskazał ponadto, że w ścianie od granicy działki nr [...] z działką nr [...] znajduje się okno, wobec którego toczyło się postępowanie administracyjne zakończone decyzją z dnia 15 stycznia 1987 roku (nr [...]). Z uzasadnienia decyzji wynika, że roboty budowlane były konieczne z uwagi na polepszenie warunków mieszkaniowych, funkcjonalności mieszkania oraz stworzenie odpowiednich warunków użytkowych, a w szczególności potrzeby oświetleniowe. W ocenie WWINB skoro w 1987 roku zalegalizowano okno w granicy w/w działek, to już w tamtym postępowaniu administracyjnym organ musiał przyjąć, iż lokalizacja budynku jest zgodna z obowiązującymi wówczas przepisami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na skutek skargi D. W. (aktualny właściciel działki nr [...]), wyrokiem z dnia 13 maja 2022 roku o sygn. akt IV SA/Po 183/22, uchylił zaskarżoną decyzję.
Podstawą do wyrokowania o uchyleniu decyzji organu odwoławczego było między innymi niedostateczne rozpoznanie kwestii legalizacji otworów okiennych, braki udokumentowania takich okoliczności w aktach administracyjnych oraz brak oceny prawnej tych kwestii wyrażonej przez organy w uzasadnieniu decyzji, co Sąd rozpoznał, jako istotne naruszenie art. 7, art. 77 § 1 art. 107 § 3 K.p.a., bo mogło mieć wpływ na wynika sprawy.
Inspektor Nadzoru Budowlanego, po ponownym rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym, decyzją z dnia 25 listopada 2022 roku (nr [...]), utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z wyrokiem WSA w Poznaniu uzupełnił akta administracyjne oraz zaznaczył, że Sąd nie zakwestionowała ani stosowania przez organy przepisu art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 roku o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych usta (Dz. U. poz. 471 ze zm.), ani prowadzenia w sprawie postępowania naprawczego w oparciu o przepisy art. 50-51 ustawy - Prawo budowlane.
WWINB stwierdził, że budynek mieszkalny został usytuowany 50cm od granicy działki i nie spełnia wymagań określonych w § 12 pkt 1 i pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1225).
Stosując się do ocena prawnych zawartych w powołanym powyżej wyroku rozstrzygając sprawę ponownie organ odwoławczy przyjął, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie można a priori wykluczać konieczności uwzględniania stanu prawnego obowiązującego począwszy od daty wybudowania spornego budynku.
Odwołując się do treści przepisów art. 277 oraz art. 278 rozporządzenia Prezydenta Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 roku o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (t.j. Dz. U. z 1939 r. Nr 34, poz. 216 z późn. zm.), treść § 17 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 17 listopada 1950 roku w sprawie tymczasowych ulgowych przepisów budowlanych (Dz. U. Nr 53, poz. 487) oraz przepisy archiwalne, obowiązujące w latach 2002-2017, rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, WWINB stwierdził, że budynek zlokalizowany 50cm od granicy działki nie naruszał wcześniej obowiązujących przepisów.
Organ odwoławczy podkreślił, że obiekt budowlany zlokalizowany na działce nr [...] od 60 lat istnieje w określonej lokalizacji, a wcześniejszy właściciel działki nr [...] (E. W.) nie podnosił zastrzeżeń, ani co do lokalizacji budynku, ani sposobu jego użytkowania.
Jedyna kwestią sporną pomiędzy aktualnym właścicielem działki nr [...] (E. i E. P.) oraz aktualnym właścicielem działki nr [...] (D. W.) była kwesta lokalizacji okna blisko granicy działki.
Organ wskazał jednocześnie, że w latach 80-tych XX wieku organy administracji publicznej prowadziły postępowanie odnośnie okna zlokalizowanego w ścianie szczytowej (decyzja z dnia 15 stycznia 1987 r, nr [...]). Postępowanie zostało umorzone. PINB prowadząc kolejne postępowanie w tej kwestii umorzył je w całości jako bezprzedmiotowe (decyzja z dnia 16 sierpnia 2018 roku nr [...]). WWINB utrzymała w mocy wskazane rozstrzygnięcie (decyzja z dnia 21 lutego 2019 roku, nr [...]) a WSA w Poznaniu wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2019 roku o sygn. akt IV SA/Po 336/19 oddalił skargę D. W..
Uwzględniając powyższe WWINB stwierdził, że lokalizacja obiektu budowlanego nie narusza ówcześnie obowiązujących przepisów jak również wykonanie okna nie narusza ówcześnie obowiązujących przepisów prawa budowlanego.
D. W. (właściciel działki nr [...]), reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego.
Strona skarżąca zażądała stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji jako wydanej bez podstawy prawnej oraz z rażącym naruszeniem prawa, ewentualnie uchylenia w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a także zasądzenia zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W ocenie skarżącego kwestionowana decyzja narusza:
1) przepisy art. 51 ust. 4 w związku z art. 51 ust. 1 pkt 3 oraz art. 35 ust.1-5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. U. 2020, poz. 1333 ze zm.) poprzez ich błędne zastosowanie, tj. utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji zamiast jej uchylenia oraz orzeczenia o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego,
2) art. 51 ust. 5 ustawy - Prawo budowlane poprzez jego niezastosowanie, tj. brak wydania nakazu rozbiórki budynku mieszkalnego położonego na działce nr [...],
3) § 12 ust. 1 rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2019, poz. 1065 ze zm.) poprzez brak wydania nakazu rozbiórki spornego budynku,
4) art. 2 i art. 7 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie,
5) art. 6, art. 7, art. 8 w związku z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak zebrania oraz brak rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i niepodjęcie kroków zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz prawidłowego załatwienia sprawy,
6) art. 6, art. 7, art. 8 w związku z art. 80 K.p.a. poprzez brak zbadania czy okoliczności stanowiące podstawę do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji zostały udowodnione,
7) art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób pobieżny bez szczegółowego omówienia aktualnie obowiązujących przepisów prawa, na podstawie których organ uznał, że przedłożony projekt zamienny zasługiwał na zatwierdzenie,
8) art. 138 § 1 pkt 1 pkt 2 oraz § 2 K.p.a. poprzez błędne ich zastosowanie, gdyż na podstawie prawidłowej oceny zebranych dowodów oraz prawidłowej wykładni przepisów prawa nie należało utrzymywać w mocy decyzji organu I instancji, a należało ją uchylić i wydać rozstrzygnięcie o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego, ewentualnie uchylić decyzję PINB i przekazać temu organowi sprawę do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi, jej autor wskazał, że organ powinny odmówić zatwierdzenia projektu budowlanego z uwagi na to, że budynek jest posadowiony 50cm od granicy z działką nr [...] należącą do skarżącego, a na dodatek w ścianie zwróconej w stronę tej granicy znajdują się dwa okna.
Do legalizacji całego budynku nie może prowadzić to, że w 1987 roku rzekomo zalegalizowano jedno z okien, co nie jest pewne, bo w aktach sprawy znajduje się wyłącznie kopia tej decyzji. Zatem nie wiadomo, czy decyzja jest ostateczna. Nie wiadomo także, którego z dwóch okien znajdujących się w ścianie od stornu granicy wskazana decyzja dotyczy, bo brak jest akt tej sprawy. Ponadto zalegalizowanie jednego okna nie świadczy o legalności drugiego oraz o legalności położenia całego budynku.
Organ, pomimo wyraźnych wytycznych Sądu, nie włączył do sprawy pełnego materiału dowodowego wymaganego dla przeprowadzenia wyczerpującej oceny legalności usytuowania budynku przy granicy z działka nr [...] oraz zwróconego do tej granicy ścianą z dwoma otworami okiennymi.
Odnosząc się do stanowiska WWINB, że przepisy archiwalne pozwalały na opisaną lokalizację budynku autor skargi wskazał, że oparcie decyzji na nieobowiązujących przepisach prawa skutkuje jej nieważnością.
Zgodnie z zasada legalizmu (art. 6 i art. 7 K.p.a.) projekt budowlany zamienny powinien być przygotowany zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami prawa, w tym przepisami techniczno-budowlanymi. Nie można dokonywać jego oceny przez pryzmat przepisów nieobowiązujących aktualnie oraz nieobowiązujących w dacie prowadzenia robót budowlanych.
Niezależnie od powyższego autor skargi podniósł, że budynek został wybudowany w sposób sprzeczny z obowiązującym w trakcie jego budowy art. 178 rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 roku o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. z 1939 r. Nr 34, poz. 216 ze zm.), który stanowi, że budynki winny być wznoszone bezpośrednio przy granicy działki, albo w odległości trzech metrów od granicy.
Zaskarżona decyzja nie spełnia wymagań z art. 107 § 3 K.p.a. Skoro WWINB utrzymał w mocy rozstrzygniecie organu I instancji, to powinien wyjaśnić powołując aktualne przepisy, dlaczego uznaje, że przedłożony projekt zamienny nie jest sprzeczny z przepisami, a w szczególności z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Odnosząc się do stwierdzeń zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 maja 2022 roku o sygn. akt IV SA/Po 183/22, autor skargi podniósł, że D. W. widzi możliwość wydania decyzji, które nie będą zmierzały do rozbiórki budynku mieszkalnego na działce nr [...]. Treścią takich decyzji winno być nakazanie właścicielom działki nr [...] zamurowanie okien znajdujących się w ścianie oddalonej 50cm od granicy z jego działką.
Inspektor Nadzoru Budowlanego zażądał oddalenia skargi oraz podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie określonym art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2021, poz. 1842 ze zm.). W świetle tego przepisu Przewodniczący może zarządzić rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, jeżeli uzna, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w takich sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zgoda strony na rozpoznanie sprawy w tym trybie nie jest konieczna.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022, poz. 2492).
Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 259 ze zm.; dalej w skrócie "P.p.s.a."). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Inspektor Nadzoru Budowlanego, wbrew sugestiom zawartym w uzasadnieniu skargi, wykonał wytyczne Sądu dotyczące uzupełnienia materiału dowodowego.
W ocenie Sądu materiał dowodowy włączony do akt administracyjnych jest kompletny. Organ zgromadził dowody, które umożliwiają dokładne wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej rozstrzygnięcie z poszanowaniem dla interesu społecznego i słusznego interes obywatel w rozumieniu art. 7, art. 77 §1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.; dalej w skrócie K.p.a.).
Analiza dowodów włączony do akt administracyjnych ujawnia następujące okoliczności faktyczne, które Sąd przyjmuje jako własne ustalenia w sprawie.
Podstawę wybudowania budynku mieszkalnego na działce ewid. nr [...] w m. K. gm. W. stanowiła decyzja Architekta Powiatowego Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w T. nr [...] z dnia 2 sierpnia 1955 roku.
Budynek miał posiadać wymiary 10m długości i 8m szerokości oraz winien zostać posadowiony: 15m od szosy, 3m od działki E. W. (obecnie działka nr [...]) oraz 5m od działki S. T. (obecnie działka [...]). Jednak obiekt o powyższych wymiarach powstał w innym miejscu na działce nr [...], bo 50cm od granicy z działką E. W. (obecnie działka nr [...]); szczyt spornego budynku położony przy granicy z działką nr [...] oddalony jest od szosy 11,2m, a drugi szczyt budynku oddalony jest od szosy 9,20m.
Z dokumentacji projektowej załączonej do decyzji z dnia 2 sierpnia 1955 roku wynika, że w szczycie budynku zaplanowano do wybudowania dwa okna (na parterze i piętrze budynku). Dokumentacja projektowa załączona do projektu budowlanego zamiennego wykazuje różnicę w ścianie szczytowej północnej w odniesieniu do dokumentacji projektowej z 1955 roku, która polega na tym, że okno zaprojektowanie już pierwotnie na parterze budynku zostało poszerzone o jedno skrzydło.
WWINB włączył do akt administracyjnych obszerną dokumentację z postępowania w sprawie poszerzonego otworu okiennego, która obejmuje:
- wezwanie z dnia 23 lipca 2018 roku dotyczące przedłożenia dokumentów świadczących o legalności okna znajdującego się w ścianie szczytowej budynku mieszkalnego przy granicy z działka nr [...],
- zawiadomienie o wizji lokalnej z dnia 29 grudnia 1986 roku,
- decyzję z dnia 15 stycznia 1987 roku umarzającej postępowanie w sprawie zamurowania otworu okiennego w terminie do dnia 22 listopada 1986 roku,
- pismo właścicieli działki nr [...] z dnia 31 lipca 2018 roku,
- adnotację urzędową WWINB z dnia 23 sierpnia 2018 roku,
- zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego z dnia 10 lipca 2018 roku,
- decyzje PINB z dnia 16 sierpnia 2018 roku o umorzeniu w całości jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie okna wstawionego w szczycie budynku na działce nr [...],
- decyzję z dnia 21 czerwca 2019 roku utrzymująca w mocy rozstrzygniecie o umorzeniu postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego,
- wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 sierpnia 2019 roku o sygn. akt IV SA/Po 336/19 oddalający skargę D. W. na decyzję WWINB z dnia 21 lutego 2019 roku.
Zarzutu dotyczące formy materiału dowodowego, tj. posługiwania się w celach dowodowych kserokopiami decyzji z lat 80-dziesątych XX wieku, niesłusznie pomija, że legalność umorzenia postępowania w sprawie nakazu likwidacji poszerzenia otworu okiennego została już prawomocnie oceniona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 sierpnia 2019 roku o sygn. akt IV SA/Po 336/19.
Na gruncie kontrolowanego postępowania administracyjnego, a także niniejszego postępowania sądowego, niedopuszczalne jest pomijanie ochrony prawnej udzielonej właścicielom działki nr [...] na mocy decyzji administracyjnej, której legalność potwierdził sąd. Przypomnieć należy, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby (art. 170 P.p.s.a.). Sąd podziela ocenę, że takie działanie byłoby rażąco sprzeczne z przepisami art. 8 § 1 w związku z art. 16 § 1-3 K.p.a.
W ocenie Sądu jako całkowicie nieuzasadniony należy rozpoznać ponowiony w kolejnej skardze zarzut nieważności decyzji z uwagi na naruszenia art. 6 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez oparcie także aktualnie kwestionowanej decyzji na nieobowiązujących przepisach.
Wojewódzki Sąd Administracyjnych w Poznaniu w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 maja 2022 roku o sygn. akt IV SA/Po 183/22, uchylając zaskarżoną decyzję, przedstawił jednoznaczną ocenę, że przepisy rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2022, poz. 1225) nie mogą stanowić wyłącznej podstawy dopuszczalność zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego w odniesieniu do usytuowania budynku niezgodnego z pierwotnym projektem zagospodarowania działki.
Sąd wyjaśnił w tym zakresie, że zarzut braku podstawy prawnej do wydania kwestionowanej decyzji jest całkowicie chybiony, gdyż w treści art. 51 ust. 4 ustawy - Prawa budowlanego ustawodawca expressis verbis ustanowił kompetencję do wydawania decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego, jako swoistego aktu legalizacji samowoli budowlanej o charakterze istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego w rozumieniu art. 36a ust. 5 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane.
Tryb naprawczy określony w art. 50-51 ustawy - Prawo budowlane z 1994 roku ma również zastosowanie do inwestycji wykonanych na podstawie pozwolenia na budowę wydanego w oparciu o przepisy ustawy - Prawo budowlane z 1974 roku (lub wcześniejszych), jeśli od warunków tego pozwolenia odstąpiono.
Sąd nie podzielił stanowiska o rażącym naruszeniu prawa, które miałoby polegać na tym, że kontrolowane rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o nieobowiązujące przepisy prawa, które przez to nie mogły znaleźć zastosowania do rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy.
Jednocześnie Sąd wskazał, że przepis art. 36a ust. 3 ustawy - Prawo budowlane expressis verbis normuje kwestię zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę i stanowi lex specialis w stosunku do art. 155 K.p.a., wyłączając jego zastosowanie w postępowaniu, którego przedmiotem jest zmiana decyzji o pozwoleniu na budowę z uwagi na konieczność istotnego odstąpienia od zatwierdzonego pierwotnie projektu budowlanego lub innych warunków zawartych w uprzednio wydanej decyzji (wyrok WSA w Lublinie z 3.02.2022 r., II SA/Lu 800/21, LEX nr 3339945).
Przesłanką aktualizującą stosowanie art. 36a ust. 3 ustawy - Prawo budowlane nie jest stan samowoli budowlanej. W sytuacji prawnej dotyczącej tylko zmiany pozwolenia na budowę, tj. bez kontekstu samowoli budowlanej, ustawodawca nakazuje, aby przepisy art. 32-35 ustawy - Prawo budowlane stosować odpowiednio do zakresu tej zmiany.
Skoro decyzja o zatwierdzeniu projektu zamiennego wydawana na podstawie art. 51 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane jest aktem administracyjnym, którego celem jest likwidacja stanu samowoli budowlanej o przejawach "istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę", to legalizacja spornego budynku dokonywana poprzez akt zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego nie może pomijać, że sporny budynek został wybudowany w latach pięćdziesiątych ubiegłego stulecia, w oparciu o pozwolenie na budowę wydane na podstawie rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 roku o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. z 1939 r. Nr 34, poz. 216 ze zm.), a przepisy prawa budowlanego ulegały zmianie już po zakończeniu budowy.
Sąd uznał, że nie można a priori wykluczać konieczności uwzględniania stanu prawnego obowiązującego począwszy od daty wybudowania spornego budynku mieszkalnego i zaznaczył, że decyzja o rozbiórce jest rozstrzygnięciem wydawanym w ostateczności, co wymaga uprzedniego jednoznacznego ustalenia stanu samowoli budowlanej oraz jednoznacznego ustalenia stanu braku możliwości jej zalegalizowania, w tym poprzez doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem.
Okoliczność, że stan spornego obiektu budowlanego nie odpowiada wzorcowi ustalonemu prawem obowiązującym na dzień wydawania skarżonej decyzji nie jest okolicznością wystarczając do zablokowania zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego oraz okolicznością wystarczającą do wydania decyzji o rozbiórce. Z regulacji prawnych dotyczących prawa zabudowy nieruchomości nie da się wywieść zasady nakazującej dostosowanie stanu obiektów wybudowanych wcześniej do stanu przewidzianego w przepisach, które weszły w życie po zakończeniu budowy.
Sąd przyjął, że na gruncie przepisów naprawczych/legalizacyjnych, które warunkują rozstrzygnięcie o zatwierdzeniu projektu zamiennego, aktualna pozostaje argumentacja, że inwestor (następca prawny inwestora) nie może ponosić negatywnych konsekwencji sprowadzonych na niego jedynie datą wszczęcia postępowania legalizacyjnego oraz datą zakończenia tego postępowania.
W konsekwencji kwestią istotną dla zgodnego z prawem załatwienia kontrolowanej sprawy może okazać się stan prawny obowiązujący od daty wybudowaniu spornego budynku do daty wydania zaskarżonej decyzji.
D. W. nie wywiódł skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 13 maja 2022 roku o sygn. akt IV SA/Po 183/22; wyrok jest prawomocny. Ponownie przypomnieć zatem należy, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby (art. 170 P.p.s.a.).
Wbrew sugestiom skargi WWINB zawarł w uzasadnieniu wydanej decyzji jasne i jednoznaczne stanowisko w kwestii zgodności lokalizacji spornego budynku mieszkalnego na gruncie § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Stwierdzając, że usytuowanie budynku jest niezgodne z § 12 ust. 1 powołanego rozporządzenia, organ zgodnie z wytycznymi Sądu ocenił dopuszczalność zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego na gruncie przepisów obowiązujących na dzień wybudowania spornego budynku mieszkalnego.
W ocenie Sądu organ prawidłowo zastosował do okoliczności kontrolowanej sprawy przepisy art. 277 ust. 1-4 oraz art. 278 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 roku o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (t.j. Dz. U. z 1939 r. Nr 34, poz. 216 z późn. zm.) w związku z 51 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 z późn. zm.).
Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze w kontrolowanej sprawie nie mógł zostać zastosowany przepis art. 178 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 roku o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli. Wskazana regulacja, że budynki powinny być wznoszone bezpośrednio przy granicy działki, albo w odległości co najmniej trzech metrów od granicy znajduje zastosowanie w odniesieniu do gmin miejskich i uzdrowisk, uznanych za posiadające charakter użyteczności publicznej.
WWINB trafnie uznał, że w okolicznościach kontrolowanej sprawy należało stosować przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 roku dla gmin wiejskich.
Zgodnie z art. 277 ust. 1 lit. a, b, c oraz ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 roku o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli nowe budynki powinny być wznoszone z zachowaniem co najmniej następujących odległości od granic sąsiadów: budynki nieogniotrwałe - 6 metrów, budynki ogniotrwałe, posiadające od strony granicy otwory, prowadzące do pomieszczeń, przeznaczonych na pobyt ludzi, - 4 metrów, budynki ogniotrwałe, nie posiadające od strony granicy otworów, wspomnianych w pkt b) - 3 metrów. Jednak wskazane odległości nie będą stosowane w wypadkach, gdy jest prawnie zapewnione niezabudowanie przyległej działki do odległości, wymaganych dla poszczególnych rodzajów budynków w myśl art. 279 i 280.
Skoro organ odwoławczy stwierdził, że obiekt budowlany zlokalizowany na działce nr [...] istnieje od 60 lat w określonej lokalizacji, a wcześniejszy właściciel działki nr [...] (E. W.) nie podnosił zastrzeżeń, ani co do lokalizacji budynku, ani sposobu jego użytkowania, to prawidłowe i zgodne z prawem, bo uzasadnione okolicznościami faktycznymi sprawy, jest stanowisko, że zostały spełnione przesłanki do stwierdzenia zgodności z prawem aktualnej lokalizacji budynku mieszkalnego na działce nr [...]. Działka sąsiednia nr [...] także na dzień wydania decyzji była niezabudowana oraz użytkowana rolniczo.
W konsekwencji nielegalności decyzji o zatwierdzeniu projektu zamiennego nie dowodzi argumentacja dotycząca istnienia otworów okiennych, czy poszerzenia jednego z nich, w ścianie północnej posadowionej 50cm od granicy z działką nr [...].
Przepis art. 277 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 roku o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli dopuszczał możliwość posadowienia ściany nieruchomości budynkowej z otworami okiennymi w tzw. ostrej granicy z działką sąsiednią (porównaj w wyrok NSA z 6.02.2020 r., II OSK 817/18, LEX nr 3196301).
O zasadności skargi nie przesądza argumentacja wskazująca na naruszenie uzasadnionych interesów skarżącego, bo wprowadza ograniczenia w zagospodarowaniu działki nr [...]. Stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu (art. 28 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane). Natomiast przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu (art. 3 pkt 20 ustawy - Prawo budowlane).
Usytuowanie budynku mieszkalnego na działce nr [...] w odległości 50cm od granicy z działką [...] oraz z otworami okiennymi w ścianie zwróconej w stronę granicy przesądza w oczywisty sposób tym, że oddziaływanie spornego obiektu wykracza poza grancie działki inwestora, a przez to przesądza także o legitymacji skarżącego, co do udziału w legalizacyjnym postępowaniu administracyjnym. Wskazane okoliczności nie dowodzą jednak nielegalności stwierdzonego w sprawie oddziaływania na działkę skarżącego, a przez to nie aktualizują przesłanek do wydania nakazu zamurowania okien, a tym bardziej nakazu rozbiórki.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlegała oddaleniu.