IV SA/Gl 933/15

IV SA/Gl 933/15 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2016-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-10-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Kalaga-Gajewska
Bożena Miliczek-Ciszewska /sprawozdawca/
Małgorzata Walentek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2015 poz 149
art. 33 ust. 4 pkt 4
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Bożena Miliczek - Ciszewska (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2016 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta K. (dalej "organ pierwszej instancji") - na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tj.: Dz. U. z 2015 r. poz. 149 ze zm.; dalej "ustawa") decyzją nr [...] z dnia [...] orzekł o utracie przez M.W. (dalej "strona" lub "skarżący") statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] na okres 180 dni, ponieważ ww. nie stawił się w Powiatowym Urzędzie Pracy (dalej też "PUP") w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
W odwołaniu skarżący podniósł, że decyzje wydane na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a) oraz pozostałych wskazanych przepisów ustawy są sprzeczne z Konstytucją Rzeczypospolitej, gdyż pozbawiają prawa do opieki medycznej.
Wojewoda [...] (dalej "organ odwoławczy") decyzją nr [...] z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Uzasadniając to rozstrzygnięcie wskazał, że w oparciu o akta sprawy ustalił, że: 1) decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...] orzeczono o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej z dniem [...], na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy (pierwsze niestawiennictwo), 2) w dniu [...] skarżący ponownie zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, 3) skarżący został prawidłowo poinformowany o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej, w szczególności o obowiązku zgłaszania się w wyznaczonych terminach oraz o konsekwencjach związanych z niestawiennictwem; na tę okoliczność podpisał stosowne oświadczenia, ponadto otrzymał "Informację dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy", której odbiór potwierdził własnoręcznym podpisem w dniu rejestracji, 4) w dniu [...] strona wyraziła zgodę na otrzymywanie powiadomień o terminie wizyty w PUP na numer telefonu komórkowego, w formie sms, 5) w dniu [...] skarżący własnoręcznym podpisem potwierdził, że kolejny termin zgłoszenia się celem potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy został mu wyznaczony na dzień [...], 6) w dniu [...] ww. stawił się w PUP i oświadczył, że nie zgłosił się w dniu [...], ponieważ zapomniał przejrzeć rano terminarz, a sms z Urzędu Pracy przyszedł dzień wcześniej, czego się nie spodziewał, gdyż była to niedziela, a w niedzielę urzędy nie pracują.
Kolejno organ odwoławczy zacytował art. 33 ust. 3 i art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy. Podkreślił, że niestawiennictwa w wyznaczonym terminie nie może sanować zgłoszenie się w PUP w innym dniu, choćby nastąpiło to już następnego dnia, jak to miało miejsce w sprawie. Wskazał, że bezrobotny nie zostaje pozbawiony statusu osoby bezrobotnej, jeżeli zostały jednocześnie spełnione następujące warunki: 1) bezrobotny powiadomił o przyczynie niestawiennictwa w okresie do 7 dni od dnia wyznaczonego terminu, 2) podana przyczyna niestawiennictwa jest uzasadniona. Przybliżył pojęcie "uzasadnionej przyczyny"; również poprzez odwołanie się do poglądów prezentowanych w judykaturze. Wskazał, że przyjmuje się, iż do uzasadnionych przyczyn niestawiennictwa należy zaliczyć zdarzenia, na które bezrobotny nie miał wpływu; nadto których bez swojej winy i z zachowaniem należytej staranności nie mógł pokonać. Charakteru takiego nie ma natomiast niezgłoszenie się do PUP wskutek zapomnienia o wyznaczonym terminie, co oznacza, że powyższa okoliczność nie stanowi uzasadnionej przyczyny niestawiennictwa.
W oparciu o całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy stwierdził, że skarżący nie spełnił ustawowych warunków umożliwiających zachowanie statusu bezrobotnego. Skarżący nie stawił się bowiem w Powiatowym Urzędzie Pracy w wyznaczonym terminie i pomimo że w okresie do 7 dni powiadomił o przyczynie tego niestawiennictwa, to wskazana przez niego przyczyna nie może być uznana za uzasadnioną.
Organ odwoławczy akcentował okoliczność, że art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Wskazał, że posiadanie statusu bezrobotnego wiąże się z przyznaniem określonych uprawnień, ale i nałożeniem określonych obowiązków - a w interesie samego bezrobotnego jest, aby były one należycie wykonywane.
Nawiązując do zarzutów skarżącego, organ odwoławczy poinformował o możliwości korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej, zgodnie z treścią ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący obszernie argumentował w zakresie swojego niezadowolenia z decyzji organu odwoławczego, jednakże jego zarzuty koncentrują się wokół kwestii związanych z utratą ubezpieczenia zdrowotnego jako konsekwencją pozbawienia statusu bezrobotnego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, w pełnym zakresie podtrzymując stanowisko i argumentację, zawarte w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie skarżący podtrzymał skargę. Dodał, że w tej sprawie skierował pismo do Kancelarii Rady Ministrów i do Senatu, w którym wskazał, że jest systematycznie pozbawiany praw konstytucyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz. U. 2014, poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; tj.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "ustawą p.p.s.a."). Na mocy art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd dokonał kontroli zaskarżonej decyzji na zasadach wyżej wskazanych i stwierdził, że skarga jest niezasadna.
Bezsporny w sprawie jest fakt niestawienia się skarżącego w PUP w dniu [...] (drugie niestawiennictwo) oraz fakt, iż skarżący w następnym dniu stawił się w PUP i oświadczył, że nie zgłosił się w dniu [...], ponieważ zapomniał przejrzeć rano terminarz, a sms z Urzędu Pracy przyszedł dzień wcześniej, czego się nie spodziewał, gdyż była to niedziela, a w niedzielę urzędy nie pracują. Organy stwierdziły, że strona była prawidłowo poinformowana o terminie stawiennictwa. Oceniły, że podana przyczyna niestawiennictwa nie jest przyczyną uzasadnioną. Mając na uwadze okoliczność, iż termin 7-dniowy ma charakter materialnoprawny, a decyzja o pozbawieniu statusu bezrobotnego ma charakter związany - nie znalazły podstaw prawnych do odstąpienia od wydania takiego rozstrzygnięcia. Nie zgodził się z tym skarżący zarzucając sprzeczność z Konstytucją pozbawienia go prawa do opieki medycznej; co stanowi skutek wydania zaskarżonej decyzji.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy stanowi przepis art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy, zgodnie z którym starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy odpowiednio na okres wskazany w pkt 3, w zależności od liczby niestawiennictw. Odpowiednio stosowany art. 33 ust. 4 pkt 3 stanowi, że pozbawienie statusu bezrobotnego następuje na okres: a) 120 dni w przypadku pierwszego niestawiennictwa, b) 180 dni w przypadku drugiego niestawiennictwa, c) 270 dni w przypadku trzeciego i każdego kolejnego niestawiennictwa.
Użyte w art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy określenie "pozbawia" wskazuje, że decyzja wydana na jego podstawie ma charakter decyzji związanej, co oznacza, że w przypadku wystąpienia przesłanek w nim wymienionych starosta zobowiązany jest wydać decyzję o pozbawieniu bezrobotnego statusu bezrobotnego. Przesłanką nakazującą podjęcie takiego działania jest niestawienie się w organie zatrudnienia w wyznaczonym przez organ terminie i nie powiadomienie w określonym terminie o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa.
Z punktu widzenia omawianego przepisu należy wskazać na kwestię rozkładu ciężaru dowodu. Analiza przepisu wskazuje, że do organu administracji należy wyznaczenie terminu stawienia się bezrobotnego w jego siedzibie i należyte poinformowanie bezrobotnego o tym terminie oraz o skutkach jego niedopełnienia. Natomiast na bezrobotnym ciąży obowiązek stawiennictwa, a w przypadku niemożności jego wypełnienia, obowiązek wykazania w ustawowym terminie uzasadnionej przyczyny niestawiennictwa.
Konstrukcja przepisu daje podstawę do twierdzenia, że to bezrobotny zobligowany jest powiadomić o przyczynach niestawiennictwa w urzędzie pracy, natomiast organ zobowiązany jest do oceny wskazanych przez bezrobotnego okoliczności, a nie do samodzielnego ustalania powodów absencji bezrobotnego. Przy czym za uzasadnioną może być uznana tylko taka przyczyna, która stanowi nieprzewidzianą, nie spowodowaną przez bezrobotnego, obiektywną przeszkodę uniemożliwiającą zgłoszenie się w urzędzie pracy.
Na uwadze trzeba też mieć okoliczność, że omawiany przepis pełni szczególną funkcję. O ile posiadanie statusu bezrobotnego jest prawem, to z prawem tym wiążą się określone obowiązki, a jednym z nich jest stawiennictwo w organie zatrudnienia w wyznaczonych terminach celem potwierdzenia gotowości do podjęcia zatrudnienia (art. 33 ust. 3 ustawy). Status bezrobotnego, w świetle definicji bezrobotnego określonej w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy uzależniony jest bowiem nie tylko od spełnienia warunku pozostawania bez pracy, ale także od zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia co oznacza, że bezrobotny musi być pod tym względem w pełni dyspozycyjny. Obowiązek zgłaszania się bezrobotnego do urzędu pracy w wyznaczonym terminie, zgodnie z art. 33 ust. 3 ustawy, stanowi więc element weryfikacji tej dyspozycyjności. Brak tej dyspozycyjności eliminuje daną osobę z grona osób mogących ubiegać się o przyznanie czy zachowanie statusu bezrobotnego. Tak więc to bezrobotny ma wykazać, że brak owej dyspozycyjności spowodowany był faktycznie uzasadnionymi przyczynami.
Mając na względzie zaprezentowaną wykładnię art. 33 ust. 3 i ust. 4 pkt 4 ustawy Sąd stwierdza, że postępowanie wyjaśniające poprzedzające wydanie decyzji o pozbawieniu statusu bezrobotnego winno obejmować ustalenie: 1) jaki termin stawiennictwa wyznaczono bezrobotnemu, 2) czy prawidłowo poinformowano bezrobotnego o tym terminie i konsekwencjach niedochowania terminu, 3) czy bezrobotny stawił się w wyznaczonym terminie, 4) czy bezrobotny powiadomił o przyczynie niestawiennictwa. W przypadku powiadomienia przez bezrobotnego o przyczynie niestawiennictwa organ winien ustalić, czy został zachowany termin 7-dniowy oraz ocenić, czy wskazana przyczyna miała charakter uzasadniony.
Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy przypomnieć trzeba ustalenie organu odwoławczego, że stronie został wyznaczony termin stawiennictwa w dniu [...] bowiem skarżący w dniu [...] własnoręcznym podpisem potwierdził, że kolejny termin zgłoszenia się celem potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy został mu wyznaczony na dzień [...]. Okoliczność ta jest bezsporna i została prawidłowo ustalona.
Organ odwoławczy ocenił, że obowiązki informacyjne organu zatrudnienia zostały należycie wykonane. Sąd stwierdza prawidłowość ustaleń dowodowych w tej kwestii. W szczególności podkreślić trzeba, że skarżący w dniu [...] (w dniu ponownej rejestracji) otrzymał egzemplarz "Informacji dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy", który zawiera precyzyjne i szczegółowe informacje dotyczące zasad utraty statusu osoby bezrobotnej. Skarżący własnoręcznym podpisem potwierdził otrzymanie tego egzemplarza i zobowiązał się do zapoznania się z Informacją. Nadto w dniu [...] skarżący wyraził zgodę na otrzymywanie powiadomień o terminie wizyty w PUP na numer telefonu komórkowego, w formie sms. Druk oświadczenia dotyczącego zgody na powiadamianie o terminie wizyty w PUP w formie sms również zawiera informację (pouczenie) dotyczące zasad pozbawiania bezrobotnego tego statusu. Oświadczenie zostało przez skarżącego opatrzone własnoręcznym podpisem. Skarżący potwierdził również fakt wysłania do niego takiego sms-a przypominającego o terminie, w dniu poprzedzającym wyznaczony termin stawiennictwa (oświadczenie z dnia [...]).
Również bezsporne jest, iż skarżący w wyznaczonym terminie nie stawił się. I to ustalenie dowodowe organu odwoławczego jest prawidłowe.
Poza sporem jest także okoliczność, iż skarżący w dniu następnym ([...]) - a więc w okresie do 7 dni - powiadomił organ zatrudnienia o przyczynie niestawiennictwa. Skarżący oświadczył, że nie zgłosił się w dniu [...], ponieważ zapomniał przejrzeć rano terminarz, a sms z Urzędu Pracy przyszedł dzień wcześniej, czego się nie spodziewał, gdyż była to niedziela, a w niedzielę urzędy nie pracują. Organ odwoławczy ocenił, że wskazana przyczyna niestawiennictwa nie jest przyczyną uzasadnioną. Sąd tę ocenę podziela.
W sytuacji, gdy bezrobotny wskazuje przyczynę nie stawienia się w PUP każdorazowo organy orzekające powinny zbadać, czy mają do czynienia z uzasadnioną przyczyną, o jakiej mowa w art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że z uwagi na posłużenie się przez ustawodawcę pojęciem niedookreślonym ostateczną jego treść musi ustalać organ stosujący prawo w oparciu o konkretny stan faktyczny danej sprawy.
W odniesieniu do omawianej przesłanki "uzasadnionej przyczyny niestawiennictwa" sądy administracyjne konsekwentnie wskazują, że będzie nią tylko taka, która stanowi nieprzewidzianą, niespowodowaną przez bezrobotnego, obiektywną przeszkodę uniemożliwiającą zgłoszenie się przez zainteresowanego w urzędzie pracy. W rachubę mogą więc wchodzić nagłe przeszkody, na które bezrobotny nie miał wpływu, na przykład nagłe zdarzenie typu pożar, powódź itp. (zobacz wyrok NSA z 9 listopada 2009 r. sygn. akt I OSK 422/09; LEX nr 588788). Należy zatem mieć na uwadze, że uzasadnione przyczyny to okoliczności natury obiektywnej, niezależne od woli bezrobotnego, a więc przeszkody, na które bezrobotny nie miał wpływu. Takie natomiast okoliczności jak zapomnienie, czy pomylenie terminu nie mogą stanowić uzasadnionej przyczyny niestawiennictwa w urzędzie pracy celem potwierdzenia w wyznaczonym terminie gotowości do podjęcia zatrudnienia (por. przykładowo wyrok NSA z dnia 22 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1479/11; LEX nr 1149183). Nie może ich stanowić również okoliczność, iż skarżący nie sprawdza regularnie terminarza, ani jego przekonanie, że przypominający o terminie sms nie może zostać wysłany w niedzielę. W tym miejscu jeszcze raz podkreślić trzeba, że sms miał jedynie charakter przypominający bowiem termin został wyznaczony w innej formie (pisemnej), a jak wyżej opisano skarżący został prawidłowo o tym terminie poinformowany w dniu [...] – co jest bezsporne i udokumentowane.
Sąd stwierdza, że wszystkie okoliczności relewantne prawnie zostały przez organ odwoławczy ustalone, a ustalenie to, w świetle rozkładu ciężaru dowodu, należy ocenić jako prawidłowe i kompletne. Sąd nie dopatrzył się naruszeń proceduralnych. Również wykładnia stosowanych przez organy przepisów była prawidłowa. Okoliczność, iż skarżący o swoje interesy nie zadbał, nie stanowi podstawy do odkodowania art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy w sposób pomijający wyżej zaprezentowaną wykładnię językową i systemową. Również wykładnia celowościowa tego przepisu nie daje podstaw do odstąpienia od stosowania sankcji. Nie ma bowiem aksjologicznego uzasadnienia w demokratycznym państwie prawa interpretacja pomijająca cel ustawy związany z promocją zatrudnienia, łagodzeniem skutków bezrobocia oraz aktywizacją zawodową. Osoba posiadająca status bezrobotnego winna być dyspozycyjna, gotowa do podjęcia pracy oraz dokładająca należytej staranności w zakresie wypełnienia obowiązków wiążących się z tym statusem. Jak wynika z akt sprawy skarżący nie wykazał należytej dbałości co do wypełnienia obowiązków ustawowych.
Odnosząc się do zarzutów skarżącego dotyczących bezprawności pozbawienia go opieki medycznej Sąd stwierdza, że są one chybione. Prawidłowo organ odwoławczy pouczył skarżącego o możliwości korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych również w przypadku utraty statusu osoby bezrobotnej. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tj.: Dz. U. z 2015 r., poz. 581 ze zm.) do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo inne niż ubezpieczeni osoby posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które posiadają obywatelstwo polskie lub uzyskały w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. poz. 1650 oraz z 2014 r. poz. 463 i 1004), spełniające kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163), co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych. Stosownie natomiast do art. 54 ust. 1 tej ustawy dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo.
Jeszcze raz zaakcentować przyjdzie, że celem przyznania statusu bezrobotnego nie jest zapewnienie świadczeń medycznych lecz aktywizacja zawodowa bezrobotnego. Samo pozostawanie bez pracy, rejestracja w organie zatrudnienia czy zamiar korzystania z określonych świadczeń i przywilejów nie determinują jeszcze przynależności do grupy bezrobotnych w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Istotnymi cechami charakteryzującymi pojęcie prawne "bezrobotnego" jest bowiem zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia. Z powyższego bezspornie zatem wynika, że bezrobotny powinien tak zorganizować swoje sprawy, aby mógł wywiązać się z powinności przewidzianej w art. 33 ust. 3 ustawy. Takie okoliczności jak zapomnienie, czy pomylenie terminu nie mogą stanowić uzasadnionej przyczyny niestawiennictwa w urzędzie pracy celem potwierdzenia w wyznaczonym terminie gotowości do podjęcia zatrudnienia. Zaniedbanie tego obowiązku z przyczyn, które nie mogą być zakwalifikowane do uzasadnionych, obliguje organ do pozbawienia bezrobotnego statusu bezrobotnego na odpowiedni okres od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy. W tym przypadku na 180 dni (drugie niestawiennictwo).
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., oddalił skargę.