IV SA/Gl 880/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą umorzenia zadłużenia alimentacyjnego, uznając brak szczególnych okoliczności uzasadniających umorzenie.
Skarżący F.W. domagał się umorzenia zadłużenia alimentacyjnego w kwocie ponad 61 tys. zł. Organy administracji odmówiły umorzenia, wskazując na brak przesłanek ustawowych oraz uznaniowy charakter decyzji. Sąd administracyjny, kontrolując legalność decyzji, uznał, że organy prawidłowo oceniły stan faktyczny i prawny, stwierdzając brak szczególnych okoliczności uzasadniających umorzenie, mimo trudnej sytuacji zdrowotnej i finansowej skarżącego. Skarga została oddalona.
Sprawa dotyczyła skargi F.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą umorzenia zadłużenia alimentacyjnego w kwocie 61.324,09 zł. Skarżący powoływał się na trudną sytuację zdrowotną (problemy z kręgosłupem), finansową i rodzinną (czwórka dzieci, płacenie alimentów na dwie córki z poprzedniego związku). Organy administracji, opierając się na art. 30 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, uznały, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia. Stwierdzono, że skarżący jest osobą w wieku produkcyjnym, pracuje na 1/2 etatu, a jego dochody, wraz z dochodami żony i świadczeniami rodzinnymi, nie pozwalają na zakwalifikowanie sytuacji jako "szczególnej" w rozumieniu ustawy. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, podkreślił, że umorzenie zadłużenia alimentacyjnego jest instytucją wyjątkową i ma charakter uznaniowy. Sąd skontrolował legalność zaskarżonej decyzji, stwierdzając, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawny, a ich decyzja nie nosi znamion dowolności. Sąd podzielił stanowisko organów, że problemy zdrowotne skarżącego, choć uciążliwe, nie uniemożliwiają pracy i nie kwalifikują się jako "szczególne okoliczności". Podobnie sytuacja finansowa i rodzinna, mimo trudności, nie była uznana za wyjątkową. Sąd oddalił skargę, wskazując na obowiązek poszukiwania przez dłużnika rozwiązań umożliwiających wywiązanie się z zobowiązań alimentacyjnych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli okoliczności te nie mają charakteru "szczególnego" i nie są niezależne od dłużnika, a dłużnik nie wykorzystał wszystkich możliwości poprawy swojej sytuacji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że umorzenie zadłużenia alimentacyjnego jest instytucją wyjątkową. Mimo problemów zdrowotnych i trudnej sytuacji finansowej, skarżący jest osobą w wieku produkcyjnym, pracuje, a jego sytuacja nie nosi znamion "szczególnych" w rozumieniu ustawy. Organy prawidłowo oceniły stan faktyczny i prawny, nie przekraczając granic uznania administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.o.a. art. 30 § 1
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
u.p.o.a. art. 30 § 2
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
Przepis ten ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ma możliwość, ale nie obowiązek umorzenia należności, nawet w przypadku stwierdzenia szczególnie uzasadnionych okoliczności. Decyzja musi być jednak oparta na prawidłowej ocenie stanu faktycznego i nie może być dowolna.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
u.p.o.a. art. 28 § 1
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
k.r.o. art. 133 § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy prawidłowo oceniły stan faktyczny i prawny sprawy. Nie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające umorzenie zadłużenia alimentacyjnego. Decyzja organów nie nosi znamion dowolności i mieści się w granicach uznania administracyjnego. Obowiązek alimentacyjny jest fundamentalny, a jego umorzenie jest instytucją wyjątkową.
Odrzucone argumenty
Sytuacja zdrowotna, finansowa i rodzinna skarżącego uzasadnia umorzenie zadłużenia alimentacyjnego.
Godne uwagi sformułowania
umorzenie należności alimentacyjnych jest instytucją wyjątkową decyzja w przedmiocie umorzenia zaległości ma charakter uznaniowy działanie organu nie może cechować się dowolnością, nie może przekraczać granic uznania administracyjnego dobro dziecka jest wartością najważniejszą, podlegającą konstytucyjnej ochronie obowiązek poszukiwania rozwiązań umożliwiających wywiązanie się przez ojca z jego obowiązków alimentacyjnych nie można przerzucić na barki społeczeństwa obowiązków alimentacyjnych ojca w stosunku do małoletnich dzieci
Skład orzekający
Małgorzata Walentek
przewodniczący
Beata Kalaga-Gajewska
członek
Bożena Miliczek-Ciszewska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umorzenia zadłużenia alimentacyjnego w kontekście uznania administracyjnego oraz oceny \"szczególnych okoliczności\" przez sądy administracyjne."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i indywidualnej oceny sytuacji dłużnika. Interpretacja uznania administracyjnego może być stosowana w innych sprawach, gdzie organy dysponują swobodą decyzyjną.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje trudną sytuację dłużników alimentacyjnych i zasady stosowania instytucji umorzenia zadłużenia. Pokazuje, jak sądy administracyjne kontrolują decyzje uznaniowe organów.
“Czy problemy ze zdrowiem i brak pieniędzy zwalniają z obowiązku spłaty długu alimentacyjnego? Sąd wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 61 324,09 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Gl 880/15 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2016-03-31 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2015-09-17 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Beata Kalaga-Gajewska Bożena Miliczek-Ciszewska /sprawozdawca/ Małgorzata Walentek /przewodniczący/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2012 poz 270 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity. Dz.U. 2012 poz 1228 art. 30 ust. 2 Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Bożena Miliczek - Ciszewska (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2016 r. sprawy ze skargi F. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zadłużenia alimentacyjnego oddala skargę. Uzasadnienie W dniu 6 października 2014 r. do Prezydenta Miasta T. (dalej "organ pierwszej instancji") wpłynął wniosek F. W.(dalej "wnioskodawca", "strona" lub "skarżący") o umorzenie zadłużenia powstałego z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych na rzecz A. i W. W.. Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] r. odmówił stronie umorzenia zadłużenia alimentacyjnego, jednakże Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej "organ odwoławczy" lub "Kolegium") decyzją z dnia [...] r. uchyliło tę decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Kolejna odmowna decyzja pierwszoinstancyjna z dnia [...]r. została usunięta z obrotu decyzją Kolegium z dnia [...] r. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] organ pierwszej instancji odmówił wnioskodawcy umorzenia zadłużenia alimentacyjnego w łącznej kwocie 61.324,09 zł, na którą składa się należność główna w kwocie 40.684,20 zł oraz odsetki naliczone na dzień 16 czerwca 2015 r. w kwocie 20.639,89 zł, powstałego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego A. W. i W.W. w okresie od 1 października 2008 r. do 30 września 2013 r. W uzasadnieniu wskazał, że w jego ocenie nie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające wnioskowane umorzenie w oparciu o art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm., dalej "ustawa"), ponieważ strona jest osobą pracującą, osiągającą dochód. Niedomaganie się zwrotu ww. świadczeń naruszałoby nie tylko interes fiskalny Państwa ale i wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak sprawiedliwość społeczna i zaufanie obywateli do organów władzy. W toku wypłacania świadczeń alimentacyjnych dłużnik alimentacyjny ani Komornik Sądowy prowadzący postępowanie egzekucyjne nie przekazał organowi jakichkolwiek kwot na spłatę przedmiotowego zadłużenia; nie zachodzą więc również przesłanki do umorzenia określone w art. 30 ust. 1 ustawy. Odwołując się od tej decyzji wnioskodawca okazał niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia i podniósł, że jest pod stałą kontrolą w poradni neurologicznej i cały czas zażywa leki wspomagające jego kręgosłup i leki przeciwbólowe. Strona przedstawiła trudną sytuację swojej rodziny i ponownie wniosła o umorzenie ww. należności, co dałoby - w jej ocenie - szansę na normalne życie, podjęcie stałej pracy i zaspokojenie potrzeb dzieci. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu w pierwszej kolejności syntetycznie opisało przebieg postępowania, treść decyzji z dnia [...] r. i zarzuty odwołania. Kolejno organ odwoławczy opisał ustalenia dowodowe poczynione w sprawie. W tym zakresie wskazał, że z akt sprawy wynika, że wnioskodawca posiadał zadłużenie powstałe z tytułu wypłaconych na rzecz A.i W. i W. W. świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz zaliczki alimentacyjnej. Należność do zwrotu w wysokości 61.324,09 zł obejmuje należność główną oraz odsetki naliczone na dzień 16 czerwca 2015 r., z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla ww. osób uprawnionych na podstawie decyzji z dnia [...] r. nr [...] w kwocie 400 zł miesięcznie w okresie od 01.10.2008 r. do 30.09.2009 r., decyzji z dnia [...]r. nr [...]w kwocie 800 zł miesięcznie w okresie od 01.10.2009 r. do 30.09.2010 r. decyzji z dnia [...]r. decyzji z dnia [...]r. nr [...] w kwocie 800 zł miesięcznie w okresie od 01.10.2011 r. do 30.09.2012 r. oraz decyzji z dnia [...] r. nr [...] ze zm. w kwocie 800 zł miesięcznie w okresie od 01.10.2012 r. do 31.03.2013 r. oraz w kwocie 400 zł miesięcznie w okresie od 01.04.2013 r. do 30.09.2013 r. Kolejno organ odwoławczy przytoczył art. 30 ust 1 i 2 ustawy zaznaczając, że należności, które można umorzyć na podstawie tych przepisów obejmują również należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych. Mając na uwadze bezsporne ustalenie, iż ani dłużnik alimentacyjny, ani komornik sądowy nie przekazali jakichkolwiek kwot na spłatę zadłużenia powstałego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz zaliczki alimentacyjnej Kolegium stwierdziło, że strona nie spełniła warunków umożliwiających umorzenie na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy. Natomiast odnosząc się do regulacji zawartej w art. 30 ust. 2 ustawy Kolegium podkreśliło uznaniowy charakter rozstrzygnięcia opartego na tym przepisie prawnym, przybliżając instytucję uznania administracyjnego oraz zasady jej stosowania – również w zakresie umorzeń przedmiotowych zadłużeń. Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy Kolegium stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa, została oparta na należycie ustalonym - z poszanowaniem przepisów proceduralnych - stanie faktycznym i nie doszło naruszenia granic uznania administracyjnego. Ustalono, iż strona od 16 lutego 2015 r. jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę na 1/2 etatu. Wysokość wynagrodzenia wyniosła 676,08 zł netto. Do marca strona wykonywała prace dorywcze, z których uzyskiwała dochód w wysokości ok. 1000 zł miesięcznie. Kolegium zauważyło, że strona jest osobą w wieku produkcyjnym, mogącą w przyszłości podjąć lepiej płatną pracę. Nadto organ odwoławczy wskazał, że strona nie prowadzi działalności gospodarczej; nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Wnioskodawca zgłosił problemy zdrowotne (neurologiczne) dotyczące kręgosłupa, w związku z którymi pozostaje pod stałą opieką poradni neurologicznej oraz zażywa leki wspomagające kręgosłup i leki przeciwbólowe. Na dochód rodziny ponadto składa się wynagrodzenie w wysokości 1100 zł z pracy zarobkowej wykonywanej przez K. K., świadczenia rodzinne na dzieci w kwocie 369 zł miesięcznie, alimenty na dzieci P. i W. w wysokości 700 zł miesięcznie. Stałe miesięczne wydatki to: opłata za wynajem domu 400 zł, energia elektryczna 125 zł, gaz 60 zł, opłata za przedszkole 290 zł, opłaty za telefon i Internet ok. 150 zł, paliwo i bilety komunikacji miejskiej ok. 346,50 zł, opał ok. 100 zł, alimenty 300 zł, żywność i środki czystości 400 zł. Ponadto K. K. spłaca kredyt konsumpcyjny w wysokości 11.893,82 zł zaciągnięty w styczniu 2015 r. Kolegium podkreśliło, że obowiązek alimentacyjny ciąży na każdym z rodziców i jeżeli osoba zobowiązana do alimentacji nie wywiązuje się ze swojego obowiązku musi mieć świadomość, że zadłużenie będzie wzrastać i będzie zobowiązana do spłaty tych należności, zaś dobro dziecka jest wartością najważniejszą, podlegającą konstytucyjnej ochronie ze strony Państwa. Kolegium podzieliło pogląd wyrażony w decyzji organu pierwszej instancji, iż w przypadku strony nie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające umorzenie ww. należności. Nadto akcentowało tezę, że spośród możliwości poprawy sytuacji dłużnika alimentacyjnego określonych w art. 30 ust. 2 ustawy winien on w pierwszej kolejności ubiegać się o możliwość odroczenia terminu spłaty występującego zadłużenia lub rozłożyć tę spłatę na raty, a dopiero w ostateczności występować o umorzenie występującej należności. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona wniosła prośbę o całkowite umorzenie wyżej opisanego zadłużenia alimentacyjnego. Skarżący akcentował trudną sytuację zdrowotną, finansową i rodzinną; podkreślając fakt pełnej współpracy z organami w zakresie ustalenia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia – w tym dochodów i wydatków. Wskazał, że pomimo młodego wieku ma bardzo poważne problemy zdrowotne – w szczególności związane z chorobą kręgosłupa stanowiącą efekt wielu lat ciężkiej pracy. Aktualnie pracuje jako spawacz na pół etatu, nie dźwigając ciężkich rzeczy, a pomimo tego pozostaje pod opieką poradni neurologicznej i cały czas bierze leki przeciwbólowe oraz wspomagające kręgosłup. Nie zgodził się z twierdzeniem organów, że nie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające umorzenie należności. Wskazał, że razem z żoną posiadają czwórkę dzieci – a nadto płaci alimenty na dwie córki, z których jedna z nich korzysta w sposób niezgodny z przeznaczeniem. Wyraził rozgoryczenie z powodu nieuwzględnienia jego argumentów przez organy. Wskazał, że jego rodzina nie korzysta z pomocy społecznej, ponieważ przekraczają kryterium dochodowe – również w związku z zaciągniętym kredytem konsumpcyjnym w wysokości 11.000 zł, który został wydatkowany na komunię córki, spłatę wcześniejszych kredytów i zaspokojenie podstawowych potrzeb. Podkreślił, że jest mu wstyd, gdy organ przeprowadza wywiad środowiskowy; ustala sytuację jego rodziny wśród sąsiadów i bliskich. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, w pełnym zakresie podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz. U. 2014, poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "ustawą p.p.s.a."). Na mocy art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z przytoczonych przepisów wynika, że sąd administracyjny nie orzeka merytorycznie, lecz kontroluje legalność działania organów administracji. Już tylko z tego powodu prośba skarżącego, aby Sąd umorzył przedmiotowe zadłużenie nie może odnieść skutku. Natomiast Sąd dokonał kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie swoich uprawnień, a więc na zasadach wyżej wskazanych i stwierdził, że skarga jest niezasadna. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję o odmowie umorzenia skarżącemu zadłużenia alimentacyjnego w łącznej kwocie 61.324,09 zł, powstałego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego A. W. i W. W. w okresie od 1 października 2008 r. do 30 września 2013 r. Bezsporna w sprawie jest okoliczność, iż nie zachodzą przesłanki do umorzenia zadłużenia określone w art. 30 ust. 1 ustawy. Zgodnie bowiem z tym przepisem prawnym organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości: 1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3) 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Natomiast ustalenia dowodowe, niekwestionowane przez skarżącego, jednoznacznie wykazały, że ani dłużnik alimentacyjny, ani komornik sądowy nie przekazali jakichkolwiek kwot na spłatę zadłużenia powstałego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz zaliczki alimentacyjnej. W tym stanie rzeczy spór skoncentrował się wokół kwestii, czy istniały podstawy do umorzenia zaległości na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy, który stanowi, że organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Wnioskodawca domagał się zastosowania wobec niego tej najdalej idącej możliwości – umorzenia zadłużenia. Zaakcentować trzeba, że zobowiązania alimentacyjne rodziców względem dzieci, które wynikają z art. 133 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego mają charakter obligatoryjny i zwolnić się z nich można tylko w szczególnie wyjątkowych sytuacjach. Nadto zasadą jest egzekwowanie długów; natomiast ich umorzenie winno być traktowane jako wyjątek. Dlatego nie ulega wątpliwości, że umorzenie należności alimentacyjnych jest instytucją wyjątkową, a jej zastosowanie wymaga istnienia szczególnych okoliczności po stronie dłużnika alimentacyjnego, które powinny podlegać ocenie w toku indywidualnego postępowania administracyjnego. Wskazać trzeba, że decyzja w przedmiocie umorzenia zaległości ma charakter uznaniowy. Powyższe oznacza, że organ ma możliwość, ale nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w razie stwierdzenia, że zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji dochodowej i rodzinnej zobowiązanego. Z tym zastrzeżeniem, że działanie organu nie może cechować się dowolnością, nie może przekraczać granic uznania administracyjnego. Kwestia działania organów administracji publicznej w ramach uznania administracyjnego była przedmiotem licznych orzeczeń sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 listopada 1999 r. (sygn. akt III SA 7900/98, LEX nr 47243) wskazał, że "w celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny", natomiast NSA wyroku z 28 kwietnia 2003 r. (sygn. akt II SA 2486/01, LEX nr 149543) zwrócił uwagę, że "podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 k.p.a. ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych". Decyzje uznaniowe podlegają kontroli sądu administracyjnego w ograniczonym zakresie. Sąd nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór jest słuszny, a zatem Sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej; takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Decyzja uznaniowa w pełnym zakresie podlega natomiast badaniu, co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi i ocenie czy organ administracji publicznej prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia zaległości mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz, czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne (zob. wyrok NSA, sygn. akt I SA/Gd 1507/00; dostępny: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Decyzja uznaniowa może być przez Sąd uchylona w przypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa materialnego czy procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego. W analizowanej sprawie nie doszło do naruszeń prawa, które stanowiłyby podstawę do usunięcia z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że ustalenia stanu faktycznego, które stanowiły podstawę do wydania zaskarżonej decyzji są prawidłowe i zostały poczynione w toku postępowania prowadzonego w sposób nie uchybiający przepisom proceduralnym w sposób mający wpływ na rozstrzygnięcie. Ustalono, iż strona od 16 lutego 2015 r. jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę na 1/2 etatu. Wysokość wynagrodzenia wyniosła 676,08 zł netto. Do marca strona wykonywała prace dorywcze, z których uzyskiwała dochód w wysokości ok. 1000 zł miesięcznie. Kolegium zauważyło, że strona jest osobą w wieku produkcyjnym, mogącą w przyszłości podjąć lepiej płatną pracę. Nadto organ odwoławczy wskazał, że strona nie prowadzi działalności gospodarczej; nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Wnioskodawca zgłosił problemy zdrowotne (neurologiczne) dotyczące kręgosłupa w związku z którymi pozostaje pod stałą opieką poradni neurologicznej oraz zażywa leki wspomagające kręgosłup i leki przeciwbólowe. Na dochód rodziny ponadto składa się wynagrodzenie w wysokości 1100 zł z pracy zarobkowej wykonywanej przez K. K., świadczenia rodzinne na dzieci w kwocie 369 zł miesięcznie, alimenty na dzieci P. i W. w wysokości 700 zł miesięcznie. Stałe miesięczne wydatki to: opłata za wynajem domu 400 zł, energia elektryczna 125 zł, gaz 60 zł, opłata za przedszkole 290 zł, opłaty za telefon i Internet ok. 150 zł, paliwo i bilety komunikacji miejskiej ok. 346,50 zł, opał ok. 100 zł, alimenty 300 zł, żywność i środki czystości 400 zł. Ponadto K. K.spłaca kredyt konsumpcyjny w wysokości 11.893,82 zł zaciągnięty w styczniu 2015 r. Skarżący tych ustaleń faktycznych nie kwestionował; jedynie w skardze poinformował o korzystaniu z alimentów przez A. W. w sposób niezgodny z przeznaczeniem. Podkreślić też trzeba, że opisane ustalenia dowodowe zostały poczynione we współpracy ze skarżącym i jego żoną, którzy nie uchylali się od przedstawienia dokumentów pozwalających na rzetelne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i składali oświadczenia. Skarżący nie godził się jedynie z oceną ustaleń dowodowych w świetle podnoszonej przez Kolegium przesłanki szczególnych okoliczności uzasadniających umorzenie zadłużenia wywodząc, że jego sytuacja zdrowotna, finansowa i rodzinna jest tak trudna, iż wymóg szczególnych okoliczności został spełniony (szczegóły tej argumentacji zostały przedstawione przy prezentacji zarzutów skargi i nie będą w tym miejscu powtarzane). Sąd stwierdza, że dokonany przez organy wybór rozstrzygnięcia podjętego w ramach uznania administracyjnego nie ma cech dowolności; nie przekroczono granic uznania administracyjnego. Został oparty na prawidłowej ocenie – jak wyżej wskazano - rzetelnie ustalonego stanu faktycznego sprawy i nie stanowi naruszenia podstawowych wartości chronionych w demokratycznym państwie prawa. Zdaniem Sądu, argumentacja zaprezentowana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest prawidłowa i zasadnie akcentuje wyjątkowość umorzenia oraz to, że w sytuacji osoby występującej o podjęcie takiej decyzji muszą wystąpić szczególne okoliczności. Argumentacja skarżącego, jak również podnoszone przez niego okoliczności nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego wniosku, gdyż okoliczności tych w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie można zakwalifikować jako szczególnych. Pomimo tego, że wynik przeprowadzonego postępowania jest niezgodny z oczekiwaniami strony skarżącej nie oznacza to, że zaskarżona decyzja narusza prawo. W sprawie niniejszej nie doszło bowiem do naruszenia przez organy art. 30 ust. 2 ustawy. Sąd nie kwestionuje problemów zdrowotnych skarżącego związanych z bólem kręgosłupa, utrudniających stronie wykonywanie pracy spawacza. Jednakże stan zdrowotny skarżącego nie został zakwalifikowany jako niepełnosprawność uniemożliwiająca wykonywanie pracy. Skarżący pracę wykonuje, chociaż w mniejszym wymiarze czasu pracy. Ze względu na stosunkowo młody wiek skarżącego (niespełna 40 lat) nie jest również wykluczone przekwalifikowanie się w celu wykonywania pracy mniej obciążającej kręgosłup. Ta uwaga nie została poczyniona w celu wskazania na bliżej nieokreślone perspektywy polepszenia sytuacji strony, lecz w celu zaakcentowania obowiązku poszukiwania rozwiązań umożliwiających wywiązanie się przez ojca z jego obowiązków alimentacyjnych w stosunku do dzieci. Sąd podziela pogląd organów, że sytuacji zdrowotnej skarżącego nie sposób kwalifikować jako szczególnej. Problemy z kręgosłupem, nie uniemożliwiające jednak wykonywania pracy, w aktualnym stanie zdrowotnym społeczeństwa, nie mogą zostać zakwalifikowane jako szczególne. Sąd nie znalazł również podstaw do kwestionowania stanowiska organów, że sytuacja rodzinna i dochodowa skarżącego (i jego rodziny) nie może być oceniana jako szczególna. Konieczność utrzymywania przez pracujących małżonków 6-osobowej rodziny i obowiązek płacenia przez skarżącego alimentów na córek funkcjonujące poza tym związkiem (łącznie 300 zł miesięcznie) niewątpliwie czyni sytuację finansową rodziny trudną, ale nie są to trudności o jakimś wyjątkowym charakterze. Rodzina mieszka w wynajętym domu i otrzymuje – poza wynagrodzeniami z tytułu pracy małżonków (676,08 zł i 1100 zł - netto) - również alimenty w kwocie 700 zł miesięcznie na dzieci żony oraz 369 zł zasiłków rodzinnych. Nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej. Natomiast żona skarżącego zaciągnęła kredyt konsumpcyjny na prawie 12 tysięcy złotych. Ze skargi wynika, że nie było to spowodowane jakimiś wyjątkowymi okolicznościami związanymi z koniecznością ratowania życia czy zdrowia, wyremontowania mieszkania ze względu na stan budynku zagrażający mieszkającym w nim osobom, czy też z innymi potrzebami związanymi z nieprzewidzianymi i niezależnymi od rodziny sytuacjami, wymagającymi szybkiej interwencji lub podjęcia działań ratunkowych. Pieniądze zostały przeznaczone na pokrycie wydatków komunijnych, zaspokojenie bieżących potrzeb i spłatę wcześniejszych kredytów. Zgodzić się trzeba z organami, że powyższe nie może stanowić argumentu przemawiającego za przerzuceniem na barki społeczeństwa obowiązków alimentacyjnych ojca w stosunku do małoletnich dzieci. Sąd wskazuje, że nadużyciem instytucji ulg w spłacie należności alimentacyjnych byłoby udzielanie takich ulg wszystkim osobom znajdującym się w trudnej sytuacji finansowej. Wskazana instytucja prawna ma charakter wyjątkowy i interpretowanie przesłanek udzielenia ulgi musi respektować ten wyjątkowy charakter. Wydając decyzję o charakterze uznaniowym organ jest związany nie tylko przepisem, ale i celem ustanowionego przepisu oraz uwarunkowaniami aksjologicznymi. W przypadku decyzji uznaniowych organ administracyjny zobowiązany jest wyważyć słuszny interes obywatela odkodowany w oparciu o aprobowaną hierarchię wartości i obiektywne kryteria (a nie subiektywne przekonania ubiegającego się o ulgę) oraz interes społeczny. Interes społeczny wymaga domagania się należności od dłużników alimentacyjnych bowiem obowiązkiem rodziców jest utrzymywanie dzieci, a środki publiczne przeznaczane na szeroko rozumianą pomoc społeczną nie mają nieograniczonego rozmiaru i stanowią obciążenie społeczeństwa. Niewątpliwie dobro dziecka ma charakter priorytetowy, ale brak aksjologicznych przesłanek przemawiających za odstąpieniem od domagania się zwrotu świadczeń alimentacyjnych od zobowiązanego rodzica. Takie aksjologiczne uwarunkowania wpisujące się w obiektywnie słuszny interes obywatela pojawiają się dopiero w sytuacjach, gdy dłużnik wykorzystał wszystkie możliwości poprawy swojej sytuacji, a dostrzeżone trudności mają wyłącznie obiektywny – niezależny od niego charakter; jednocześnie domaganie się należności od dłużnika zachwiałoby podstawami jego egzystencji Taka sytuacja jednak w sprawie nie wystąpiła. Sąd stwierdza, że organy prawidłowo przeprowadziły proces stosowania prawa w ramach instytucji uznania administracyjnego. Podjęte rozstrzygnięcie zostało należycie uzasadnione, zarówno w aspekcie uzasadnienia faktycznego, jak i prawnego. Organ wyjaśnił powody, dla których ulgi nie udzielił, a w świetle jego wywodów dokonany wybór rozstrzygnięcia nie ma charakteru dowolnego i został prawidłowo umotywowany. Podkreślenia także wymaga, że organ odwoławczy poinformował skarżącego o możliwości złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności, bądź rozłożenia na raty powstałej zaległości. Mając powyższe na względzie Sąd, na mocy art. 151 ustawy p.p.s.a., oddalił skargę.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI