IV SA/Gl 830/09

IV SA/Gl 830/09 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2010-04-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-11-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Mikusiński /przewodniczący/
Leszek Kiermaszek
Tadeusz Michalik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7,77,103
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Protokolant sekr. sąd. Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi E.C. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od organu odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z dnia [...] Nr [...] nie stwierdzono u E. C. choroby zawodowej w postaci przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących – w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego wymienionej w pozycji 4 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65 poz. 294).
Decyzja ta wydana została jako kolejne orzeczenie w sprawie, gdyż wskutek kontroli sądowoadministracyjnej przeprowadzonej w stosunku do zapadłych uprzednio rozstrzygnięć uchylono ostateczną decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] [...] utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z dnia [...] Nr [...] o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej - przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych aerozoli drażniących – w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego.
Kontrolę sądowoadministracyjną wskazanych rozstrzygnięć wszczęła skarga od przywołanej decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] [...] wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Wyrokiem z dnia 08 sierpnia 2005r. sygn. akt III SA/Gl 552/04 skarga ta została oddalona, jednakże w wyniku wszczęcia postępowania kasacyjnego sprawę rozpoznał Naczelny Sąd Administracyjny. Wyrokiem tego Sądu z dnia 12 maja 2006r. sygn. II OSK 34/06 uwzględniono skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 07 września 2006 r., sygn. akt IV SA/Gl 877/06, rozpoznając sprawę ponownie, uchylił przywołaną wyżej decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...][...] stosując się do wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wytycznych tych wskazano, iż wydawana przez placówki medyczne opinia lekarska ma charakter dowodu z opinii biegłego i organ prowadzący sprawę winien zadbać o to, by opinia ta była wyczerpująca, uzasadniona i opierała się na możliwych do uzyskania dowodach wyjaśniających istotne dla rozstrzygnięcia fakty. Podniesiono, iż u skarżącego stwierdzone zostało przewlekłe zapalenia oskrzeli, które, gdy zostanie wywołane działaniem substancji toksycznych i doprowadzi do niewydolności narządu oddechowego - jest chorobą zawodową. Także jako niesporną uznał Sąd przesłankę w postaci zatrudnienia E. C. w warunkach narażenia zawodowego. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny potraktował za niewystarczającą przyczynę odmowy uznania schorzenia E. C., jako choroby zawodowej podniesiony w opinii lekarzy znaczny upływ czasu od ustania jego zatrudnienia w kopalni, a także istotny udział czynnika infekcyjnego w etiologii choroby.
Jako konieczne uznano natomiast wnikliwe wyjaśnienie – kiedy skarżący zachorował na chorobę oskrzeli, czy rzeczywiście objawy tej choroby ujawniły się dopiero po kilkudziesięciu latach od ustania zagrożenia i czy wcześniej skarżący cierpiał na te same dolegliwości. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z akt sprawy nie wynikało, by zespoły lekarskie wydające opinie zapoznały się z szeregiem dokumentów lekarskich złożonych do akt, a potwierdzających, iż już w latach sześćdziesiątych, a więc w kilka lat po zaprzestaniu pracy w kopalni, E.C. cierpiał na chorobę oskrzeli. Zespoły lekarskie nie ustosunkowały się także do faktu uzyskania przez skarżącego renty inwalidzkiej .
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż w opiniach tych nie wypowiedziano się o tym, czy obok istotnego wpływu czynnika infekcyjnego w etiologii choroby, nie decydowały też warunki pracy.
Mając na względzie przytoczone stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego , Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zalecił organowi wyjaśnienie sprawy w oparciu o dostępną dokumentację medyczną z lat sześćdziesiątych, przy uwzględnieniu okoliczności, czy E. C. cierpiał na te same co obecnie dolegliwości związane z chorobą oskrzeli.
Rozpoznający ponownie sprawę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. uznał , iż wykonanie wytycznych obu Sądów wymaga uzupełnienia w znacznej części materiału dowodowego, tym samym uchylił wydane przez organ I instancji rozstrzygnięcie, nakazując dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego w oparciu o możliwą do uzyskania dokumentację medyczna E. C., a to opinię[...] Akademii Medycznej z [...] kartę leczenia szpitalnego ze Szpitala Górniczego w B. z [...], wyniki badań lekarskich z lat 1965,1969, 1971, 1973, informacji o leczeniu szpitalnym w M. w N., uzyskanie informacji o przyczynach uzyskania przez stronę renty inwalidzkiej przy uwzględnieniu, iż z decyzji ZUS wynikało prawo strony do renty inwalidzkiej ze schorzeń samoistnych (dychawica oskrzelowa z rozedmą płuc i napadami duszności), a także wnikliwe wyjaśnienie czasu, w którym E. C. zachorował na zapalenie oskrzeli i czy rzeczywiście objawy tej choroby ujawniły się dopiero po kilkudziesięciu latach od ustania narażenia zawodowego, a wcześniej nie cierpiał on na te dolegliwości.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. rozpoznał sprawę ponownie i rozstrzygnął, jak w przytoczonej na wstępie decyzji z dnia [...] Nr[...].
W jej uzasadnieniu przywołano treść pierwszego, wydanego w sprawie orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. z dnia [...], które negowało istnienie u E. C. choroby zawodowej wobec rozpoznania przewlekłego spastycznego zapalenia oskrzeli w okresie wydolności oddechowej. Rozpoznanie to wydano według organu przy uwzględnieniu analizy dokumentacji medycznej z lat 1964 – 2003, badania podmiotowego, przedmiotowego i badań czynnościowych układu oddechowego.
Organ wskazał następnie, iż w wykonaniu wytycznych zawartych w decyzji uchylającej pierwotne rozstrzygnięcie sprawy, po uzupełnieniu materiału dowodowego, zwrócono się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w S. o wydanie nowego orzeczenia lekarskiego uwzględniającego całość dokumentacji medycznej. Placówka medyczna w orzeczeniu wydanym w dniu [...] nie zmieniła jednak swego stanowiska i zanegowała u E. C. istnienie choroby zawodowej w postaci przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących – w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego.
Ze względu na zakwestionowanie orzeczenia placówki medycznej pierwszego szczebla przez stronę postępowania, organ zwrócił się o wydanie opinii przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Przychodni Chorób Zawodowych w S.
W orzeczeniu z dnia [...] placówka ta również zanegowała możliwość rozpoznania choroby zawodowej u E. C. ze względu na całokształt obrazu klinicznego, który uzasadniał zdaniem lekarzy rozpoznanie przewlekłego zapalenia oskrzeli z częściową niewydolnością oddechową, której objawy wystąpiły w okresie dłuższym niż 5 lat od ustania zatrudnienia w narażeniu na pyły i gazy drażniące. Organ wskazał, powołując się na rozpoznanie medyczne, iż jeszcze w [...] a więc w 9 lat po ustaniu narażenia zawodowego, przeprowadzone w Instytucie Medycyny Pracy w S. badania gazometrii krwi kapilarnej wykazywały w pełni zachowaną wydolność układu oddechowego.
Orzecznicy, powołując się na regulację prawną zawartą w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65 poz. 294) uznali, iż brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania etiologii zawodowej przewlekłego zapalenia oskrzeli, które ma ewidentną etiologię infekcyjną.
Uwzględniając wniosek strony o ponowne przeanalizowanie zebranej dokumentacji medycznej, organ wystąpił do placówki orzeczniczej, jednakże uzyskał potwierdzenie dotychczasowego stanowiska prezentowanego przez lekarzy.
Orzecznicy powtórnie wskazali, iż fakt zachowania pełnej wydolności układu oddechowego w 9 lat po ustaniu narażenia wyklucza zakwalifikowanie obecnie występującego schorzenia jako choroby zawodowej, gdyż schorzenie to, o cechach niewydolności oddechowej ma oczywistą etiologię infekcyjną, o czym niezbicie świadczy uzyskana od badanego w trakcie wywiadu informacja o towarzyszących jego chorobie objawach w postaci odksztuszania charakterystyczną wydzieliną. Obecność stałych ognisk zakażenia potwierdziły też, według opiniodawcy, karty informacyjne hospitalizacji z lat 60-tych. Karty te wykluczają przebycie przez stronę zatrucia gazami postrzałowymi.
Organ inspekcji sanitarnej, biorąc pod uwagę opisane w uzasadnieniu opinie placówek medycznych, mimo bezspornego narażenia zawodowego strony, odmówił stwierdzenia choroby zawodowej.
E. C. odwołał się od opisanej decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. W odwołaniu postawiono zarzut naruszenia prawa materialnego, a to w § 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z 18 listopada 1983r. przez negowanie zawodowej etiologii rozpoznanej u odwołującego choroby i dowolne ustalenie, iż przyczyną schorzenia był czynnik infekcyjny, mimo występującego w środowisku pracy odwołującego czynnika toksycznego i drażniącego. Pełnomocnik strony wskazała, iż od czasu zatrucia gazami postrzałowymi E. C. pozostał niezdolny do pracy, aż do czasu uzyskania renty inwalidzkiej. Zdaniem odwołującego okoliczność ta została zbagatelizowana przez organ, który wybiórczo ocenił dowody zebrane w sprawie. Zarzucono, iż rozpoznanie infekcyjnej etiologii choroby oparto wyłącznie na wywiadzie bez przeprowadzenia badań bakteriologicznych, a nadto nie uwzględniono stanowiska strony, co do konieczności przeprowadzenia nowej opinii przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. Pełnomocnik odwołującego uznała, iż nie zweryfikowano należycie wydanego w 2003 r. orzeczenia lekarskiego i nadal pozostaje sporne, czy narażenie zawodowe stanowiło współczynnik powstania i rozwoju schorzenia.
W dodatkowym piśmie odwołujący domagał się ponownie opinii Instytutu spoza S. i podkreślił, iż w wieku 29 lat jego organizm wskutek długoletniego oddziaływania substancji toksycznych nie był zdolny odeprzeć infekcji bakteryjnych, a więc infekcje te powinny być traktowane jako następstwo choroby zawodowej. Zdaniem odwołującego organ inspekcji sanitarnej przeprowadził postępowanie bez uwzględnienia wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
W związku ze złożonym przez odwołującego wnioskiem Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wystąpił o skierowanie E. C. na badania do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Ł.
Pełnomocnik strony pismem z dnia [...] sprecyzowała okoliczności, jakie zdaniem E. C. powinny zostać wyjaśnione przez placówkę medyczną w Ł. Wskazała na konieczność wyjaśnienia czy w przewlekłym zapaleniu oskrzeli rozpoznanym u jej mandanta stwierdzono niewydolność narządu oddechowego w rozumieniu punktu 4 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia z 18 listopada 1983r., czy jakiekolwiek fakty wskazują na występowanie u E. C. dolegliwości płucnych przed ustaleniem inwalidztwa, czy objawy infekcji bakteryjnych, o jakich mowa w wydanym orzeczeniu placówki medycznej drugiego szczebla zostały potwierdzone wynikami badań, a jeśli tak, to z jakiej daty pochodzą te badania. Postawiono nadto pytanie, czy mimo etiologii infekcyjnej, warunki pracy w narażeniu nie stanowiły współczynnika zachorowania. Pełnomocnik wnosił także o ustalenie od jakiego czasu trwa niewydolność oddechowa jego klienta i dostarczenie dokumentacji medycznej poświadczającej ten fakt do Instytutu w Ł.
W orzeczeniu lekarskim wydanym przez lekarza specjalistę medycyny pracy, M. R. stwierdzono, iż E. C. pracował w latach 1954 – 1964 w narażeniu na pył węglowy. Ostatnio wykonane badania ( również w Instytucie w Ł.) wykazały mieszane zaburzenia wentylacyjne płuc z przewagą obturacji, przebiegające z okresowo nasilająca się niewydolnością oddechową spełniającą kryteria rozpoznania przewlekłej obturacyjnej choroby płuc. Według opiniodawcy zdiagnozowanego schorzenia nie można wiązać z warunkami pracy badanego, gdyż od ustania narażenia minęło ponad 40 lat, a jeszcze w roku 1974 stwierdzono pełną wydolność układu oddechowego , a tym samym nie były spełnione kryteria choroby zawodowej. Brak cech niewydolności oddechowej w ciągu 9 lat od ustania narażenia zawodowego, czy opisywanego przez opiniowanego zatrucia gazem postrzałowym, które miało mieć miejsce w [...] wybitnie świadczy o pozazawodowej etiologii choroby układu oddechowego.
W piśmie z dnia [...] pełnomocnik strony podniosła, iż opiniujący stan zdrowia lekarze nie brali pod uwagę dokumentacji medycznej świadczącej o jego schorzeniu trwającym od [...]. Zanegowała możliwość wykluczenia choroby zawodowej wymienionej w poz. 4 wykazu chorób zawodowych w oparciu o jednostkowe badania wydolności płuc prowadzone dla rozpoznania pylicy płuc. Zarzuciła niewykonanie wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego, który uznał za konieczne dla właściwego rozpoznania sprawy odniesienie się do wszystkich dostępnych dokumentów medycznych. Podkreślono, iż obowiązujące przepisy prawa nie uzależniają zakwalifikowania obturacyjnego zapalenia oskrzeli jako choroby zawodowej od czynnika w postaci czasu rozpoznania nasilonych objawów tego schorzenia. W konsekwencji przedstawionego stanowiska zawnioskowała o przeprowadzenie niezależnej opinii specjalistów [...] Akademii Medycznej.
Decyzją Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymano w mocy rozstrzygnięcie organu inspekcji sanitarnej I instancji.
W uzasadnieniu organ przywołał stan faktyczny sprawy, zrelacjonował treść wydanych w sprawie opinii lekarskich i powołał się na dokumenty stanowiące materiał dowodowy. Jako przeprowadzony dowód opisał wyrok Sądu Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia [...] sygn. [...] zatwierdzający decyzję ZUS w R. z dnia [...] przyznającą E. C. prawo do górniczej renty inwalidzkiej ze schorzeń samoistnych na zasadach i warunkach w decyzji tej określonych w oparciu o opinię sądowo-lekarską z dnia [...] prof. J. z I Kliniki Chorób Wewnętrznych ŚLAM stwierdzającą, że rozpoznawane zmiany w narządzie oddechowym będące przyczyną inwalidztwa są schorzeniami samoistnymi ( dychawica oskrzelowa z miernego stopnia rozedmą płuc i częstymi napadami duszności). Opisano też tłumaczoną kopię wypisu Oddziału Płucnego Szpitala Kamiliańskiego w M. z dnia [...] gdzie rozpoznano u hospitalizowanego ostre, chroniczno-obturacyjne zapalenie oskrzeli z oznaczoną w trakcie badań zawartością tlenu w krwi tętniczej z objawami wydolności narządu oddechowego.
Organ dodatkowo powołał się na piśmiennictwo medyczne wskazując, że dopiero utrwalona obniżona zawartość tlenu w krwi tętniczej, tzw. hipoksemia jest niezbędnym warunkiem do wykazania niewydolności narządu oddechowego w przebiegu choroby dotyczącej układu oddechowego.
Od decyzji organu II instancji strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zarzucono w niej błędną oceną materiału dowodowego w postaci wydanych w sprawie opinii lekarskich, nie zastosowanie się do wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a także naruszenie prawa materialnego, § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych. Zdaniem skarżącego bez znaczenia dla sprawy jest upływ czasu od ustania narażenia zawodowego do momentu rozpoznania tej choroby w fazie zaburzeń wentylometrycznych, w dodatku w sytuacji, gdy dokumentacja medyczna pozwala na stwierdzenie, iż schorzenie to pojawiło się już w 1965 r..
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację.
Skarżący nadesłał nadto pismo opisujące jego stan zdrowia oraz przedstawiające jego stanowisko, co do wystąpienia u niego choroby zawodowej. Do pisma załączono orzeczenie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] o braku stwierdzenia choroby zawodowej pylicy płuc.
W uzupełnieniu skargi, ustanowiony przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym pełnomocnik oświadczyła, iż podtrzymuje dotychczasowe twierdzenia o wykonywaniu przez skarżącego pracy w warunkach narażenia zawodowego i wystąpieniu u niego choroby opisanej w poz. 4 wykazu chorób zawodowych. Chorobę tę, zdaniem skarżącego, zdiagnozowali u skarżącego orzecznicy placówek medycznych wydających w sprawie opinie.
Pełnomocnik E. C. zakwestionowała słuszność odwoływania się do dokumentacji medycznej z [...] która obejmowała rozpoznanie w zakresie pylicy płuc i nie mogła negować diagnozy wynikającej z opinii medycznej wydanej przez prof. J.
Odnosząc się do zawartych w tej opinii wniosków, a także wydanego na jej podstawie orzeczenia Sądu Ubezpieczeń Społecznych pełnomocnik wskazała, iż określenie schorzenia skarżącego jako "samoistne" oznaczało tam schorzenie nie mające związku z zatruciem gazem postrzałowym. Inne kwestie medyczne nie były natomiast badane w tej sprawie, a z opinii prof. J. wynikało tylko, iż niewydolność oddechowa skarżącego nie ma związku z zatruciem gazami postrzałowymi.
Wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2009 r., sygn. akt IV SA/Gl 954/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z zapisem zawartym w art. 190 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana w efekcie uwzględnienia skargi kasacyjnej, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ta ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania przekazane są natomiast organowi w orzeczeniu wojewódzkiego sądu administracyjnego i wiążą ten organ, po myśli art. 153 p.p.s.a
Podniesiono, że rozpoznający ponownie sprawę, wykonując wytyczne zawarte w wyroku z dnia 07 września 2006r. sygn. akt IV SA/Gl 877/06, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. uchylił wydane przez organ I instancji rozstrzygnięcie i nakazał dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w oparciu o możliwą do uzyskania dokumentację medyczną E. C., a w szczególności opinię [...] Akademii Medycznej z [...], kartę leczenia szpitalnego ze Szpitala Górniczego w B. z [...], wyniki badań lekarskich z lat 1965,1969, 1971, 1973, informacji o leczeniu szpitalnym w M. w N. Nakazał organowi uzyskanie informacji o przyczynach przyznania stronie renty inwalidzkiej przy uwzględnieniu, iż z decyzji ZUS wynikało prawo strony do renty inwalidzkiej ze schorzeń w postaci dychawicy oskrzelowej z rozedmą płuc i napadami duszności, a także wnikliwe wyjaśnienie czasu, w którym E. C. zachorował na zapalenie oskrzeli i faktu czy rzeczywiście objawy tej choroby ujawniły się dopiero po kilkudziesięciu latach od ustania narażenia zawodowego, a wcześniej nie cierpiał on na te dolegliwości. Zdaniem Sądu wskazania te można było uznać za odpowiadające zaleceniom zawartym w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2006r. sygn. II OSK 34/06 i w wyroku z dnia 07 września 2006r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sygn. akt IV S.A./Gl 877/06. W zaleceniach tych bowiem uznano konieczność wnikliwego wyjaśnienia – kiedy skarżący zachorował na chorobę oskrzeli, czy rzeczywiście objawy tej choroby ujawniły się dopiero po kilkudziesięciu latach od ustania zagrożenia i czy wcześniej skarżący cierpiał na te same dolegliwości. Organ administracji był nadto zobligowany do zapoznania zespołów lekarskich wydających opinie z szeregiem dokumentów lekarskich złożonych do akt, a potwierdzających, iż już w latach sześćdziesiątych, a więc w kilka lat po zaprzestaniu pracy w kopalni, E. C. cierpiał na chorobę oskrzeli i uzyskał prawo do renty inwalidzkiej .
Sąd podkreślił, że w toku prowadzonego postępowania organ uzupełnił materiał dowodowy poprzez dołączenie do akt informacji pochodzącej ze szpitala w M. z hospitalizacji E. C. w 1998r., odpisów orzeczeń Obwodowych Komisji Lekarskich do spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z lat 67, 68, 71, 73, 78, 80 i 81, karty wypisowej z Kliniki Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w S. z października [...]., karty informacyjnej Kliniki Chorób Wewnętrznych Akademii Medycznej z [...], karty informacyjnej Centralnego Szpitala Górniczego z [...], karty wypisowej Kliniki Chorób Wewnętrznych i Zawodowych [...] Akademii Medycznej z [...] a także sprawozdania sądowo-lekarskiego Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej [...] Akademii Medycznej z [...] i opinii [...] Akademii Medycznej z [...] wydanej do sprawy Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych w K. sygn. akt [...]
Wszakże – zdaniem Sądu - zebrana dokumentacja została przekazana placówce medycznej bez wskazania, jakie istotne okoliczności o charakterze medycznym powinny zostać przy jej pomocy wyjaśnione. W konsekwencji tego braku, orzeczenie z dnia [...] wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K., nazwane orzeczeniem uzupełniającym, oparto wyłącznie na karcie wypisowej z [...] pochodzącej z Kliniki Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w S. pomijając analizę pozostałych dokumentów. W oparciu o zawarte w tej karcie wyniki badań orzecznicy uznali, iż w [...] nie rozpoznano u badanego niewydolności narządu oddechowego, a zatem jeżeli nie było w tym czasie podstaw do rozpoznania przewlekłego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego, to również w chwili obecnie nie jest to możliwe. Orzecznicy nie ustosunkowali się natomiast do kwestii, których wyjaśnienie nakazano w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W opinii Sądu stanowisko przedstawione w orzeczeniu z dnia [...] wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K., a także w orzeczeniu placówki szczebla wyższego i orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nie zawierało przeto odpowiedzi kiedy skarżący zachorował na chorobę oskrzeli, czy rzeczywiście objawy tej choroby ujawniły się dopiero po kilkudziesięciu latach od ustania zagrożenia i czy wcześniej skarżący cierpiał na te same dolegliwości. Zatem – zdaniem Sądu - mimo, iż wszystkie wydane w sprawie orzeczenia uniemożliwiały wyjaśnienie istotnych dla sprawy kwestii, ani Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, ani też organ odwoławczy nie podjęły próby uzupełnianie tych dowodów w kierunku zgodnym z wiążącymi organy wytycznymi.
Ponad powyższe, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie decyzji zaskarżonej, jak i decyzji utrzymanej nią w mocy nie spełniało wymogów art. 107 § 3 k.p.a. Podkreślając, iż to do organu inspekcji sanitarnej należy rozstrzygnięcie sprawy, a orzeczenie placówki medycznej jest wyłącznie dowodem w sprawie, zwrócono uwagę na fakt, iż w obu wydanych w sprawie decyzjach organy poprzestały na zacytowaniu stanowisk orzeczników bez jakichkolwiek prób samodzielnej oceny stanu faktycznego sprawy. Tymczasem – w opinii Sądu - treść kolejnych opinii lekarskich dowodzi, iż nie są one przekonywujące. Wydający opinię lekarze powołali się tam przede wszystkim na upływ czasu, jaki nastąpił od ustania narażenia zawodowego, jako na istotną przyczynę odmowy uznania etiologii zawodowej zdiagnozowanego u skarżącego schorzenia. Przeczy słuszności takiego stanowiska zapis zamieszczony w poz. 4 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia z dnia 11 listopada 1983 r., w którym "przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego" nie zawiera w swoim opisie żadnych dalszych określeń. Powoduje to brak podstaw do uzależnienia stwierdzenia choroby zawodowej od okresu jaki minął od ustania narażenia.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego twierdzenia o infekcyjnej etiologii schorzenia skarżącego nie są również przekonywująco uzasadnione, nabierając przeto arbitralnego charakteru. W aktach sprawy brak jest wywiadu ze skarżącym, który miałby potwierdzać objawy świadczące o infekcyjnym pochodzeniu choroby, brak jest też innych dowodów, które czynnik ten pozwalałyby traktować jako "ewidentny" i wyłączny.
Sąd podkreślił, iż w skład zebranego w sprawie materiału dowodowego wchodzi nie tylko karta informacyjna z hospitalizacji skarżącego w [...], lecz także karta wypisowa z [...], pochodząca z Kliniki Chorób Wewnętrznych i Zawodowych [...] Akademii Medycznej, w której ,jako rozpoznanie wskazano "astma bronchiale", a w wynikach badań wentylacji płuc zaznaczono "niewydolność wentylacyjną typu zawężającego średniego stopnia". Opis schorzeń rozpoznanych u skarżącego w szpitalu w M. z [...] sugeruje, iż w tym okresie czasu skarżący cierpiał już na ostre, chroniczne –obturacyjne zapalenie oskrzeli. W [...] w sprawozdaniu sądowo-lekarskim, w powołaniu na wyniki badań lekarskich, rozpoznaje się u badanego miernego stopnia dychawicę oskrzelową. Rozpoznanie to potwierdza się w wyroku Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych sygn. akt II [...] i poprzedzającej ten wyrok decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
W ocenie Sądu w powołaniu na dotychczasowy przebieg sprawy, jako bezsporne należy przyjąć, iż skarżący zatrudniony był do [...] w warunkach narażenia na czynniki szkodliwe, mogące wywołać choroby górnych dróg oddechowych. Również jako ustalone w sprawie należy przyjąć, iż uprawnione placówki medyczne, badające skarżącego w toku niniejszego postępowania stwierdziły u niego przewlekłe zapalenie oskrzeli, które jeśli doprowadzi do niewydolności narządu oddechowego i jest wywołane działaniem substancji toksycznych jest choroba zawodową opisaną pod poz. 4 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia z 11 listopada 1983 r..
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sporny pozostał nadal związek przyczynowy pomiędzy zdiagnozowanym u skarżącego schorzeniem, a warunkami w jakich wykonywał on pracę zawodową.
W opinii Sądu w pierwszej kolejności do niewyjaśnienia wskazanej, istotnej dla ostatecznego rozstrzygnięcia etiologii stanu zdrowia skarżącego przyczyniło się niewykonanie w sposób należyty wytycznych obciążających organy administracji z mocy wyroku tut. Sądu z dnia 07 września 2006 r., a przyczyniła się również pozbawiona należytej wnikliwości ocena zebranej dokumentacji medycznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że w ponownym postępowaniu koniecznym będzie wyjaśnienie w sposób jednoznaczny kwestii kiedy skarżący zachorował na chorobę oskrzeli, czy rzeczywiście objawy tej choroby ujawniły się dopiero po kilkudziesięciu latach od ustania zagrożenia i czy wcześniej skarżący cierpiał na te same dolegliwości.
Ponadto zalecił organowi wykazanie, w oparciu o które dokumenty medyczne przyjęto w opiniach lekarskich wyłączność etiologii infekcyjnej, a gdyby dokumenty te były w istocie przekonywujące, zważenie, czy zasadnie można wykluczyć obok wpływu czynnika infekcyjnego w etiologii choroby, wpływ warunków pracy. Przypomnieć bowiem trzeba, iż do stwierdzenia choroby zawodowej wystarczy ustalenie, że warunki pracy stanowiły jedną z przyczyn stwierdzonego schorzenia, nawet jeśli nie jest to przyczyna przeważająca.
W opinii Sądu istotne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy było także wyjaśnienie relacji zachodzącą pomiędzy rozpoznanymi u skarżącego :
- dychawicą oskrzelową miernego stopnia (sprawozdania sądowo-lekarskiego Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej [...] Akademii Medycznej z [...] i opinii Śląskiej Akademii Medycznej z [...] wydanej do sprawy Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych w K. sygn. akt[...]);
- astmą oskrzelową (asthma bronchiale) z "niewydolnością wentylacyjną typu zawężającego średniego stopnia" - karta wypisowa pochodząca z Kliniki Chorób Wewnętrznych i Zawodowych [...] Akademii Medycznej z[...].;
- dychawicznym zapaleniem oskrzeli (bronchitis chronica asthmatica), - karta wypisowa Centralnego Szpitala Górniczego z[...].;
- spastycznym zapaleniem oskrzeli (bronchitis chronica spastica) – karta informacyjna Kliniki Chorób Wewnętrznych Akademii Medycznej z[...].;
- przewlekłym spastycznym zapaleniem oskrzeli (karta wypisowa z Kliniki Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w S. z października[...].;
- ostrym, chroniczno - obturacyjnym zapaleniem oskrzeli - informacja ze szpitala w M. z hospitalizacji E. C. w[...].;
- przewlekłą chorobą obturacyjną płuc – orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w S. z dnia [...]
- przewlekłym zapaleniem z częściową niewydolnością oddechową- orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w S. z dnia [...]
- przewlekłą obturacyjną chorobą płuc - orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy Prof. H.).
Sąd zaznaczył, iż w toku ponownego postępowania rolą organu będzie ustalić, czy pomiędzy schorzeniami, które rozpoznawano u skarżącego w różnych okresach czasu zachodzi tożsamość, względnie związek przyczynowo-skutkowy.
Nadto Sąd zwrócił uwagę, iż w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 16 kwietnia 1968r. (Dz. U. Nr 14, poz. 86), wymieniono jako 3 osobne schorzenia "przewlekłe, nieodwracalne schorzenia narządu oddechowego, rozedmę płuc i dychawicę oskrzelową. Wykaz chorób zawodowych stanowiący załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 listopada 1974r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U Nr 45 poz. 271) zawiera tyko jedną pozycję – "przewlekłe schorzenie tchawicy, oskrzeli i tkanki płucnej". W wykazie chorób zawodowych zawartym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 11 listopada 1983r. wskazano na dwa schorzenia – "przewlekłe choroby oskrzeli wywołane działaniem substancji powodujących napadowe stany spastyczne oskrzeli i choroby płuc przebiegające z odczynami zapalno-wytwórczymi w płucach np. dychawica oskrzelowa, byssinoza, berylowa" i "przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego". Stąd też – w opinii Sądu - mając na względzie, iż znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja medyczna sporządzana była w okresach czasu odpowiadających różnym reżimom prawnym, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego należało odnieść się do zaobserwowanych u skarżącego schorzeń w aspekcie obowiązujących w tym czasie norm prawnych. Zdaniem Sądu - słusznym wydaje się również wyjaśnienie, czy w istocie organy inspekcji sanitarnej zasadnie skoncentrowały się na chorobie zawodowej wymienionej w pozycji 4 wykazu chorób zawodowych z całkowitym pominięciem choroby zawodowej wymienionej w poz. 3 "przewlekłe choroby oskrzeli wywołane działaniem substancji powodujących napadowe stany spastyczne oskrzeli i choroby płuc przebiegające z odczynami zapalno-wytwórczymi w płucach np. dychawica oskrzelowa, byssinoza, beryloza", gdyż taka wątpliwość rodzi się w szczególności na tle rozpoznania schorzenia skarżącego przez Instytutu Medycyny Pracy w S. w dniu [...] i Instytut Medycyny Pracy Prof. H., jako przewlekłą chorobę obturacyjną płuc.
Z związku z treścią uzasadnienia ostatniego z przywołanych tu wyroków sądowych organ odwoławczy obszernym pismem z dnia [...] ponownie zwrócił się do Przychodni Chorób Zawodowych IMP w Ł. o udzielenie odpowiedzi na pytania postawione w uzasadnieniu tegoż wyroku, dokładnie je precyzując.
W orzeczeniu lekarskim z dnia [...] podpisanym przez lekarza specjalistę z zakresu medycyny pracy M. R. wskazano, że po ponownym przeanalizowaniu całości zgromadzonej dokumentacji lekarskiej, nie znaleziono podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w orzeczeniu z dnia [...]. Podniesiono, iż w roku [...] (a więc 9 lat po ustaniu narażenia zawodowego) u opiniowanego stwierdzano pełną wydolność układu oddechowe- go (pO2 -95mmHg) i tym samym (zgodnie z definicją) nie były spełnione warunki konieczne do rozpoznania choroby zawodowej. Wskazano, iż w przedstawionej dokumentacji lekarskiej z okresu najbliższemu zakończenia narażenia zawodowego, takiej jak sprawozdanie sądowo-lekarskie Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej [...] Akademii Medycznej z [...] roku, opinia prof. J. ze [...] Akademii Medycznej z [...], karta wypisowa Kliniki Chorób Wewnętrznych i Zawodowych ŚI. A.M. z 1965r., karta wypisowa Centralnego Szpitala Górniczego z 1964r., karta informacyjna Kliniki Chorób Wewnętrznych Akademii Medycznej w K. z [...]nie wynika, by w tym czasie stwierdzano u opiniowanego cechy niewydolności układu oddechowego (brak badań gazometrycznych). W opinii stwierdzono, że we wszystkich tych dokumentach widnieje rozpoznanie dychawicy (astmy) oskrzelowej, które to schorzenie nie jest tożsame z przewlekłym zapaleniem oskrzeli, a jej tło stanowi komponenta alergiczna, potwierdzona u opiniowanego w karcie informacyjnej Centralnego Szpitala Górniczego z [...] dodatnimi testami skórnymi (m.in. na sierść krowy, wełnę owczą, pierze gęsie). Zdaniem sporządzającego opinię pacjent w trakcie pracy na stanowisku ładowacza i górnika pod ziemią nie był narażony na czynniki alergizujące, co wyklucza etiologię zawodową rozpoznanej wówczas astmy. Rozpoznawane później postępujące schorzenia układu oddechowego, takie jak przewlekłe zapalenie oskrzeli czy przewlekła choroba obturacyjna płuc, o których mowa w późniejszej dokumentacji lekarskiej nie mogą być uznane za następstwo pracy zawodowej - jako skutek narażenia na pyły i gazy drażniące drogi oddechowe, gdyż zgodnie z wiedzą medyczną, nie jest możliwe ich wystąpienie po upływie tak długiego okresu po ustaniu narażenia zawodowego. Sporządzający opinie wskazał, że najprawdopodobniej istniejące obecnie znaczne upośledzenie wentylacji płuc wraz z niewydolnością oddechową jest konsekwencją trwającej od wielu lat astmy oskrzelowej, do której dołączyły się cechy przewlekłego zapalenia oskrzeli, a nie bez znaczenia na obecny stan kliniczny pozostaje też fakt, iż opiniowany był .wieloletnim palaczem papierosów, czemu przeczył w trakcie badania w placówce, a co zostało udokumentowane w opinii prof. J. ze [...] Akademii Medycznej z [...] czy karcie leczenia w Szpitalu K. w M. w [...] roku. Jednocześnie sporządzający opinie lekarz wyraźnie zaakcentował, ze orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej dotyczy punktu 4 -przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych i aerozoli drażniących -w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego, wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, gdyż tylko w kierunku tej choroby zostało wszczęte postępowanie przez inspekcję sanitarną.
Po zapoznaniu się w w/wym. opinią pełnomocnik skarżącego skierował do organu odwoławczego pismo z dnia [...], gdzie wskazał wprost, iż wyżej przytoczone orzeczenie lekarskie nie stanowi odpowiedzi na pytania sformułowane przez organ odwoławczy, wykonujący polecenia Sądu Administracyjnego. W piśmie podkreślono, że ostatnie orzeczenie wydane zostało przez lekarza niedysponującego wiadomościami związanymi ze specjalnością dotyczącą chorób układu oddechowego jako że podpisany pod orzeczeniem-opinią biegłego lekarz jest specjalistą z dziedziny medycyny pracy, a nie chorób ukłau oddechowego. Zdaniem pełnomocnika ta ogólna "interdyscyplina" nie daje gwarancji, by odpowiedzi na szczegółowo postawione pytania wyspecyfikowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach i Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie dostarczały organowi decyzyjnemu koniecznej i kompetentnej wiedzy co do etiologii schorzenia która nie musi być przyczyną wyłączną. Wskazał, że sporządzający opinie lekarz skoncentrował się na obronie uprzednio zajętego stanowiska jakie przedstawi [...], co WSA w wyroku z 13 października 2008 r. - ze względu na liczne braki - uznał za nieprzekonywujące. Pełnomocnik podkreślił, iż sporządzający opinie lekarz nie udzielił odpowiedzi na wprost zdefiniowane prze organ odwoławczy pytania. Wskazał, że wyliczył jedynie te dokumenty z których w czasokresie lat 1964 - 1973 nie wynika by ujawniono u E. C. cechy niewydolności oddechowej. Pomija natomiast te dokumenty które potwierdziły oceny lekarzy orzeczników ZUS-u dokonane w trakcie postępowania rentowego, iż stopień niewydolności oddechowej występujący u skarżącego nie pozwala na kontynuowanie zatrudnienia zarobkowego po wyczerpaniu okresu pobierania zasiłku chorobowego, gdyż nie odzyskał utraconej sprawności układu oddechowego. Pełnomocnik podkreślił, że rozważania lekarza M. R. nie pozwalają na określenie początku zachorowania na przewlekłe zapalenie oskrzeli. Dalej pełnomocnik skarżącego wskazywał szczegółowo konkretne kwestie wynikające z poszczególnych orzeczeń lekarskich, które nie znalazły wyjaśnienia w opinii lekarskiej. Podkreślił, że sporządzający opinie lekarz w trybie przypuszczającym wiąże obecne znaczne upośledzenie wentylacyjne płuc wraz z niewydolnością oddechową: z przebiegiem jedynie wieloletniej astmy oskrzelowej do której dołączyły cechy przewlekłe go zapalenia oskrzeli. Natomiast nie rozważył kwestii odwrotnej, iż do przewlekłego zapalenia oskrzeli dołączyła się astma oskrzelowa lub by oba schorzenia rozwijały się równolegle. Pełnomocnik skarżącego zauważył, iż w opinii nie podważono rozpoznania Poradni Chorób Zawodowych w K. z [...] kt6re stwierdziło występowanie przewlekłego zapalenia oskrzeli w okresie wydolności oddechowej gdy już w dwa miesiące później w toku kontrolnych badań jednostki służby zdrowia drugiego stopnia IMP w S. po badaniach w toku trzydniowego pobytu pacjenta na oddziale chor6b zawodowych stanowczo stwierdził że występują jednak u skarżącego zaburzenia wentylometryczne, a także świsty i furczenia nad oboma polami płucnymi wraz z zaostrzeniami duszności astmatycznej co znalazło wyraz w treści karty wypisowej z daty [...] Zdaniem pełnomocnika skarżącego w okolicznościach faktycznych sprawy istnieją podstawy dowodowe do ustalenia przez organ administracyjny, że u skarżącego stwierdzono występowanie współistniejących chorób zawodowych, a to z poz.3 i z poz.4 .wykazu chorób zawodowych w rozporządzenia z roku 1983.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 200Or. Nr 98, poz. 1071 ze zmianami) art. 235¹ Kodeksu pracy oraz § 8 i §11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869) Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. orzekł utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z dnia [...] w całości.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 03 lipca 2009r. weszło w życie nowe rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych. Na mocy § 11 ust. 1 tego rozporządzenia do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Dalej organ odwoławczy opisał dotychczasowy tok czynności w postępowaniu i zapadłe w nim orzeczenia organów i sądów administracyjnych.
Podkreślił, że WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 22 kwietnia 2009r. wskazał, że w orzeczeniu IMP w Ł. z dnia [...] nie zawarto odpowiedzi, kiedy E. C. zachorował na zapalenie oskrzeli, czy rzeczywiście objawy tej choroby ujawniły się dopiero po kilkudziesięciu latach od ustania narażenia i czy wcześniej cierpiał na te same dolegliwości. Zaakcentował, iż zdaniem WSA w Gliwicach odmowa rozpoznania zawodowej etiologii schorzenia rozpoznawanego u E. C. poprzez powoływanie się w opiniach lekarskich przede wszystkim na upływ czasu jaki nastąpił od ustania narażenia zawodowego w/w w miejscu pracy oraz twierdzenia o infekcyjnym pochodzeniu narażenia -nie są przekonywująco uzasadnione, przeto w rozumieniu WSA w Gliwicach nabierają arbitralnego charakteru.
Co do uzyskanego nowego orzeczenia lekarskiego z Przychodni Chorób Zawodowych IMP w Ł. z dnia [...] nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u E. C. , organ wskazal jedynie, iż w orzeczeniu tym nie znaleziono podstaw do zmiany stanowiska przedstawionego w orzeczeniu lekarskim Przychodni Chorób Zawodowych IMP w Ł. z dnia [...]
Co do wyżej przytoczono pisma pełnomocnika skarżącego z dnia [...] organ odwoławczy wskazał, że pełnomocnik w tym piśmie wnosił o wydanie decyzji stwierdzającej fakt zachorowania E. C. na chorobę zawodową.
Reasumując organ odwoławczy wskazał, że biorąc pod uwagę całość zebranego materiału dowodowego, m. In:
- wyrok Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia [...] Nr [...] zatwierdzający decyzję ZUS w R. z dnia [...] przyznającą E. C. prawo do górniczej renty inwalidzkiej ze schorzeń samoistnych na zasadach i warunkach w decyzji tej określonych -wydany w oparciu o opinię sądowo-lekarską z dnia [...] prof. J. J.z I Kliniki Chorób Wewnętrznych ŚI.AM w K. stwierdzającą, że rozpoznawane zmiany w narządzie oddechowym u w/w, które są przyczyną inwalidztwa -są schorzeniem samoistnym (dychawica oskrzelowa z miernego stopnia rozedmą płuc i częstymi napadami duszności) -tym samym nie wiążąc istnienia powyższego schorzenia z warunkami pracy E. C.,
- tłumaczoną kopię wypisu z Oddziału Płucnego Szpitala K. w M. z dnia [...] gdzie rozpoznano u E.C. ostre, chroniczno -obturacyjne zapalenie oskrzeli z oznaczoną w trakcie badań zawartością tlenu w krwi tętniczej (ciśnienie parcjalne –pO2 = 76,3 mm Hg), tzn. z objawami wydolności narządu oddechowego,
- orzeczenia lekarskie WOMP w S. z dnia [...] i IMPiZŚ w S. z dnia [...] oraz orzeczenie IMP w Ł. z dnia [...] i orzeczenie z dnia [...] w których lekarze specjaliści odmówili uznania zawodowej etiologii rozpoznawanego u w/w schorzenia oskrzeli,
nie miał podstaw by uwzględnić odwołanie z dnia [...] E. C., tym samym utrzymał w całości w mocy decyzję pierwszej instancji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący E. C. zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie przepisów postępowania określających tryb rozpoznawania i tryb stwierdzania chorób zawodowych, a to naruszenie § 1 i § 10 rozporządzenia R.M. z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych przez brak wszechstronnej i krytycznej oceny niepełnej opinii lekarzy biegłych będących urzędnikami Instytutu Medycyny Pracy, a także przez niewyjaśnienie w niezbędnym zakresie stanu faktycznego, w tym jakie zdaniem Inspektora były przyczyny które wyłącznie zadecydowały o zachorowaniu oraz dlaczego choroba wymieniona pod poz.3 wykazu nie jest objęta rozstrzygnięciem. Zarzucił nadto naruszenia prawa materialnego, a to §1 rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych przez negowanie zawodowej etiologii współistniejących u skarżącego chorób. Domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ja poprzedzającej oraz stwierdzenia przez Sad, iż choruje na choroby wymienione w pozycji 3 i 4 wykazu chorób zawodowych z rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r..
W uzasadnieniu wskazano, ze organ odwoławczy jako uzasadnienie swojej decyzji błędnie wskazał przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 w sprawie chorób zawodowych zdaniem strony . Ustęp 2 § 11 tegoż rozporządzenia jednoznacznie bowiem stanowi, iż postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczęte i niezakończone przed dniem 3 września 2002 r., są prowadzone na podstawie przepisów obowiązujących w dniu ich wszczęcia. Stąd też zastrzeżenia zawarte w § 11 ust.2 cyt rozporządzenia utrzymują w mocy zasady i procedurę orzekania o chorobach zawodowych ustanowioną w rozporządzeniu RM z 18.11.83 w sprawie chorób zawodowych.
Skarżący wskazał, że w myśl art. 74 k.p.a. organ wydający decyzję sam ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność sporna została udowodniona, a tymczasem w zaskarżonej decyzji organ ograniczył się do przytoczenia konkluzji do jakich doszli lekarze IMP, iż nie dostrzegają oni związku przyczynowego pomiędzy: rozpoznaniem u skarżącego choroby wymienionej pod poz.4 wykazu z 1983r., a warunkami 10 letniego narażenia w pracy pod ziemią na oddziaływanie pyłów węglowych, gazów i aerozoli trujących, w tym gazów postrzałowych. Skarżący zaakcentował, że Inspektor Sanitarny pominął też znaczenie faktu, że przed styczniem 1964 r. nie cierpiał na żadne schorzenie oddechowe objawiające się dusznościami, ale po takich zgłoszeniach u lekarza zakładowego w lutym i marcu [...] poddany został leczeniu szpitalnemu w P. , zaś w grudniu [...] wobec nieodzyskania zdolności do pracy umowa o pracę, z inicjatywy kopalni [...] została rozwiązana z jednoczesnym skierowaniem ubezpieczonego na rentę ZUS.
Skarżący zarzucił organowi, że lekarze orzekający dla potrzeb postępowania administracyjnego potwierdzili występowanie schorzenia widniejącego na liście chorób zawodowych już wtedy, gdy jednostka orzecznicza I stopnia w orzeczeniu z [...] dokonała takiego rozpoznania, ale w fazie bez objawów niewydolności oddechowej. Wskazał, że organ nie wyciągnął stosownych wniosków z faktu, że już [...] orzeczenie lekarskie II stopnia stwierdzało, że jednak przewlekłe zapalenie oskrzeli przebiega z zaburzeniami wentylo- metrycznymi co mieści się w pojęciu zaburzeń układu oddechowego w rozumieniu definicji choroby zawodowej z poz.4 cyt. listy. Zdaniem skarżącego wszystkie opinie lekarskie potwierdziły występowanie choroby obok astmy oskrzelowej jako innej choroby objawiającej się również napadami duszności i zaburzeniami układu oddechowego (wymienionej pod poz.3 cyt.listy.). W tej mierze podniósł, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 kwietnia 2009 r. nakazał wyjaśnienie kwestii, czy zasadnie lekarze orzekający w przedmiotowym postępowaniu pomijają wielokrotnie rozpoznaną i potwierdzaną u skarżącego chorobę z poz. 3 cyt. listy jako chorobę mającą związek przyczynowy z warunkami narażenia zawodowego trwającego 10 lat. Podkreślił, że poza sporem jest , że w zgłoszeniu podejrzenia zachorowania na chorobę zawodową z czerwca 1998 skarżący wskazał na choroby z pozycji 3 i 4 wykazu chorób zawodowych z rozporządzenia z 1983 r.
Nadto skarżący zarzucił organowi odwoławczemu, ze w swoich rozważaniach pominął zupełnie argumentację prawną przytoczoną w piśmie skierowanym do organu z dnia [...]
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowana argumentację. Dodatkowo wskazał, że wszczęte przez organ I instancji sanitarnej postępowanie dotyczyło tylko jednostki chorobowej wym. w poz. 4 wykazu chorób zawodowych w/w rozp. R.M. z dnia 18 listopada 1983 r. –"przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących -w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego" , co znajduje potwierdzenie w wydanych przez uprawnione placówki medyczne orzeczeniach lekarskich i dlatego brak jest podstaw prawnych do orzekania o występowaniu innych schorzeń wymienionych w wykazie chorób zawodowych rozporządzeniu R.M. z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.
W kolejnym piśmie z dnia [...] skarżący podtrzymał swoje stanowisko oraz opisał tamże swoje problemy osobiste. Do pisma dołączył opinie prof. J. sporządzona dla Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych w K. wyrok wymienionego tu Sądu z dnia [...], kserokopie kart informacyjnych leczenia szpitalnego oraz książeczki zdrowia.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje.
Skarga musiała odnieść skutek.
W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Analizując niniejszą sprawę w zakresie objętym zarzutami skargi oraz w ramach, wynikającego z art. 134 § 1 powołanej ostatnio ustawy, obowiązku kontroli zaskarżonego aktu z urzędu, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mógł nie dostrzec uchybień skłaniających do uchylenia zaskarżonej decyzji.
W szczególności organ drugiej instancji ponownie rozpoznając sprawę uchybił art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Przepis ten stanowi, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Przed przejściem do zasadniczych rozważań, a to zważając na zarzuty skargi, że organ odwoławczy nie wypowiedział się co do występowania (bądź nie) u skarżącego choroby zawodowej wymienionej w pozycji 3 wykazu chorób zawodowych z roku [...] Sąd w składzie tu orzekającym zauważa, co następuje.
Przedmiotowe postępowanie administracyjne – bez żadnych ku temu wątpliwości, co wynika z treści orzeczeń organów inspekcji sanitarnej, orzeczeń jednostek diagnostycznych, wiążącego wyroku NSA z dnia 12 maja 2006 r. (art. 190 p.p.s.a.), wyroku WSA z dnia 07 września 2006 r. - toczyło się w zakresie dotyczącym rozpoznania choroby zawodowej określonej w pozycji 4 wykazu chorób zawodowych z rozporządzenia RM z roku 1983.
Trzeba wskazać, iż wspomniana wyżej ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana (patrz wyrok WSA w Gorzowie Wlk. Z dnia 28 kwietnia 2009 r. ,sygn. akt I SA/Go 116/09 –zbiór orzeczeń LEX nr 5071751).
W tej mierze należy wskazać, iż żaden przepis prawa nie zezwala Sądowi Administracyjnemu na rozszerzenie zakresu przedmiotowego sprawy administracyjnej , stąd też jakiekolwiek wywody w tej kwestii (rozszerzającej zakres przedmiotowego postępowania na chorobę wym. w poz. 3 wykazu chorób zawodowych z rozporządzenia RM z roku 1983) nie są uprawnione, zaś obowiązek podporządkowania się w tym zakresie ocenie prawnej wyrażonej w poprzednim wyroku WSA (z dnia 22 kwietnia 2009 r.) zostaje wyłączony.
Na marginesie należy zauważyć w tym względzie, iż z pisma pełnomocnika skarżącego z dnia [...] wynika, iż zgłosił on w zakładzie pracy skarżącego wniosek dotyczący chorób zawodowych z pozycji 3 i 4 wykazu chorób zawodowych z rozporządzenia RM z roku 1983. Uprawniony jest zatem pogląd, że wniosek ten w zakresie choroby wymienionej w pozycji 3 wykazu chorób zawodowych z rozporządzenia RM z roku 1983 nie został dotychczas rozpoznany.
Powracając zaś do zasadniczych wywodów na temat art. 153 p.p.s.a powiedzieć można, że tak organ odwoławczy, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny są związane zarówno oceną prawną, jak i wytycznymi do dalszego postępowania zawartymi w poprzednim wyroku wydanym w sprawie.
Organ administracji winien rozstrzygnąć sprawę decyzją, w oparciu o stan faktyczny i prawny istniejący w dacie jej wydania, po wszechstronnym wyjaśnieniu sprawy. Z tego obowiązku, naruszając art. 7 i 77 k.p.a. po raz kolejny nie wywiązał się organ odwoławczy.
Trzeba wprawdzie zauważyć, iż organ odwoławczy prawidłowo podjął starania w celu uzupełnienia materiału dowodowego. Zwrócono się do Instytutu Medycyny Pracy w Ł., z wnioskiem o wydanie orzeczenia, przedstawiając w obszernym piśmie przewodnim z dnia [...] konkretne problemy i pytania do których winna była odnieść się wskazana jednostka diagnostyczna w swojej nowej opinii.
W wyżej już szczegółowo opisanym orzeczeniu IMP w Ł. z dnia [...] nie zawarto jednakże wszystkich wymaganych odpowiedzi na pytania postawione przez WSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 kwietnia 2009 r. i organu odwoławczego w piśmie z dnia [...], a część udzielonych odpowiedzi nie sposób zaliczyć do jasnych i precyzyjnych
W szczególności nie zawarto konkretnej i czytelnej odpowiedzi, kiedy E. C. zachorował na zapalenie oskrzeli, czy rzeczywiście objawy tej choroby ujawniły się dopiero po kilkudziesięciu latach od ustania narażenia i czy wcześniej cierpiał na te same dolegliwości. Nie wykonano zalecenia polegającego na wykazaniu, w oparciu o które dokumenty medyczne przyjęto w opiniach lekarskich wyłączność etiologii infekcyjnej, a gdyby dokumenty te były w istocie przekonywujące, zważenie, czy zasadnie można wykluczyć obok wpływu czynnika infekcyjnego w etiologii choroby, wpływ warunków pracy. Ponownie należy powtórzyć za w/wym. wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 22 kwietnia 2009 r., iż odmowa rozpoznania zawodowej etiologii schorzenia rozpoznawanego u E. C. poprzez powoływanie się w opiniach lekarskich przede wszystkim na upływ czasu jaki nastąpił od ustania narażenia zawodowego w/w w miejscu pracy oraz twierdzenia o infekcyjnym pochodzeniu narażenia - nie są przekonywująco uzasadnione, przeto też nabierają arbitralnego charakteru. Opinia ta nie zawiera także odpowiedzi na szereg innych pytań wskazanych precyzyjnie w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 kwietnia 2009 r. i przez organ odwoławczy w piśmie z dnia [...].
Skoro więc to orzeczenie nie zawiera odpowiedzi na wszystkie kwestie, które zdaniem WSA, wyartykułowanym w wyroku z dnia 22 kwietnia 2009 r. winny być wyjaśnione, to w sposób oczywisty nie może ono być podstawą faktyczną do przyjęcia lub wykluczenia istnienia choroby zawodowej. Orzeczenie to również w jakikolwiek sposób nie odnosi się do innych orzeczeń wydanych przez inne jednostki diagnostyczne orzekające w przedmiotowej sprawie.
Godzi się zaakcentować, iż naruszenie przepisu art. 153 p.p.s.a. powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Administracyjny ogranicza się bowiem do kontroli, czy organy administracji prawidłowo uwzględniły wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku. Te natomiast kwestie, które były już przedmiotem oceny sądu, i co do których Sąd nie dopatrzył się uchybień w działaniu organu administracji, ponownie oceniane być nie mogą.
Trzeba także zaakcentować, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia w sposób oczywisty wymogów stawianych przez art. 107 § 1 k.p.a.. Art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego określa podstawowe części składowe, jakie powinna decyzja zawierać. Do tych części ustawodawca zalicza między innymi uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie zatem stanowi integralną cześć decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji w zakresie czynności podjętych po wyroku WSA z dnia 22 kwietnia 2009 r., a to w szczególności nowej opinii lekarskiej z dnia [...] sprowadza się do lapidarnego i ogólnego stwierdzenia, że jednostka diagnostyczna nie znalazła podstaw do zmiany swojego stanowiska. Brak jest tu jakichkolwiek rozważań w kwestii, czy nowo wydane orzeczenie lekarskie odpowiada na pytania postawione przez WSA w wyroku z dnia 22 kwietnia 2009 r. i organ odwoławczy w piśmie zlecającym wydanie tej opinii. Tego typu uzasadnienie wskazuje na niedbałość organu odwoławczego w rozpoznaniu sprawy, nie pozwala na rozpoznanie motywów, którymi kierowano się przy jej załatwieniu i powoduje, że w zasadzie, poprzez brak rzeczowej argumentacji, decyzja w istocie wymyka się spod kontroli.
Podkreślić także trzeba, że wbrew swym obowiązkom Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie odniósł się konkretnie do żadnego z bardzo wielu argumentów pisma pełnomocnika skarżącego z dnia [...] Należy wskazać organowi orzekającemu, że winien on rozpoznać sprawę merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji. Wspomniane żądania, wnioski i zarzuty mogą być rzecz jasna zawarte także w złożonym przez stronę piśmie. Stąd obowiązkiem organu odwoławczego o podstawowym znaczeniu jest również przytoczenie w tym względzie treści takiego pisma oraz ustosunkowanie się do niego w uzasadnieniu wydanej decyzji. Brak podania w uzasadnieniu decyzji pełnych powodów rozstrzygnięcia uniemożliwia Sądowi dokonanie oceny legalności decyzji, a z drugiej strony powoduje niemożność poznania motywów takiego, a nie innego rozstrzygnięcia.
Należy także wskazać, iż organy inspekcji sanitarnej błędnie powołały się w podstawie prawnej decyzji na przepis § 11 pkt 1 aktualnie obowiązującego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Tymczasem przepis § 11 ust. 2 aktualnie obowiązującego rozporządzenia stanowi, iż postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczęte i niezakończone przed dniem 03 września 2002 r., są prowadzone na podstawie przepisów obowiązujących w dniu ich wszczęcia, a zatem tenże przepis wspomnianej ustawy ma zastosowanie w niniejszej sprawie.
Wobec uchybienia przez organ odwoławczy wyżej opisanym obowiązkom Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) jako wydaną z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. O kosztach orzeczono po myśli art. 200 cyt. ustawy.
Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z wyżej naprowadzonych rozważań. Aktualne pozostają także wywody zawarte w poprzednich rozstrzygnięciach NSA i WSA (oczywiście poza wyżej omówionym wyjątkiem dotyczącym kwestii rozszerzenia zakresu przedmiotowego sprawy administracyjnej). Zatem, przede wszystkim organ zważając na dotychczasowe niedokładności i brak precyzyjnych określeń w opiniach dotychczas wypowiadających się jednostek diagnostycznych, powinien podjąć starania o uzyskanie takiej opinii uzupełniającej jednostki diagnostycznej, w której znajdzie się wyraźne, jasne i jednoznaczne odniesienie się do kwestii awizowanych w poprzednim wyroku WSA z dnia 22 kwietnia 2009 r., przy czym opinia ta winna jasno odnosić się także do kwestii zawartych w dotychczas sporządzonych opiniach jednostek diagnostycznych. Następnie zaś po skompletowaniu materiału dowodowego organ winien wydać prawidłowo umotywowaną decyzję.