IV SA/Gl 825/04

IV SA/Gl 825/04 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2006-03-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-10-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Stanisław Nitecki /przewodniczący sprawozdawca/
Teresa Kurcyusz-Furmanik
Zofia Borowicz
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie NSA Zofia Borowicz, WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita, po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi D.. K. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Policji w R. z dnia [...] r. nr [...], 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana.
Uzasadnienie
Komendant Miejski Policji w R. rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] r. wydanym na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji ( Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.) zwolnił ze służby z dniem [...] r. [...] D. K.. Decyzji tej nadany został rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia wskazał, że w dniu [...] r. do Komendy Miejskiej Policji w R. wpłynęło postanowienie Prokuratora Okręgowego w G. o przedstawieniu D. K. zarzutów o to, że będąc funkcjonariuszem Komendy w zamian za [...] mającej stanowić rzekomą podstawę podjęcia decyzji o umorzeniu prowadzonego przez niego postępowania w sprawie [...], przyjął od R. G. korzyść majątkową w kwocie [...] zł. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że funkcjonariusz został zatrzymany na gorącym uczynku popełnionego przestępstwa, a materiały w postaci przesłuchań świadków nie budzą żadnych wątpliwości, co do winy policjanta. Okoliczności te wskazują na oczywistość popełnienia przestępstwa i wyczerpanie przesłanek zwolnienia ze służby określonych w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji.
Odwołanie od tej decyzji wniósł D. K., który wyraził niezadowolenie z jej treści. Zarzucił organowi pierwszej instancji naruszenie art. 7, art. 10 § 1, art. 79, art. 81 i art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. W szczególności odwołujący zarzucił organowi pierwszej instancji nie zapewnienie mu czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu, jak również to, że nie został zapoznany ze zgromadzonym w postępowaniu materiałem dowodowym. Zaakcentował brak powiadomienia go o wszczęciu stosownego postępowania. Zdaniem odwołującego się takie postępowanie organu pierwszej instancji stanowi naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, czyli zasady sformułowanej w art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zakwestionował także nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
[...] Komendant Wojewódzki Policji w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji wskazał, że organ pierwszej instancji prowadząc przedmiotowe postępowanie dopuścił się naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Organ ten uznał, że w postępowaniu tym nie zapewniono aktywnego udziału pełnomocnikowi skarżącego. Nadto organ odwoławczy zaakcentował, że uzasadnienie decyzji nie spełnia wszystkich wymogów wynikających z postanowień art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz brak jest w nim opinii w formie uchwały właściwej organizacji zakładowej związków zawodowych.
Raportem z dnia [...] r. D. K. zwrócił się do Komendanta Miejskiego Policji w R. o zwolnienie ze służby w Policji, z uwagi na nabycie uprawnień emerytalnych. Komendant Miejski Policji w R. pismem z dnia [...] r. poinformował skarżącego, że nie może rozpatrzyć jego raportu w sposób pozytywny. Organ ten rozkazem nr [...] z dnia [...] r. wydanym na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 i art. 45 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji zwolnił ze służby [...] D. K. z dniem
[...] r. i decyzji tej nadał rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg prowadzonego postępowania, a następnie działania jakie zostały podjęte w ramach ponownie prowadzonego postępowania. W ramach tych działań przesłuchano świadków w sprawie jak również zwrócono się do organizacji związkowej o zajęcie stanowiska w sprawie. Zdaniem organu z zebranego w sprawie materiału dowodowego bezsprzecznie wynika, że D. K. udowodniono popełnienie przestępstwa określonego w art. 228 § 3 Kodeksu karnego. Nadto organ ten wskazał, że z uwagi na szczególną funkcję Policji jaką sprawuje w społeczeństwie, służbę w formacji tej mogą pełnić osoby o nieposzlakowanej opinii, nie karane i korzystające z pełni praw publicznych. Temu celowi służy zwolnienie policjanta ze służby, który dopuścił się popełnienia przestępstwa. Z uwagi na oczywistość popełnienia przestępstwa przez D. K. Komendant Miejski Policji w R. uznał, ż istnieją przesłanki uzasadniające zwolnienie skarżącego ze służby w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, a z uwagi na interes społeczny wyczerpane zostały przesłanki uzasadniające nadanie temu rozstrzygnięciu rygoru natychmiastowej wykonalności. W końcowej części uzasadnienia organ ten wskazał na czynności, przy pomocy których zapewnił skarżącemu czynny udział w prowadzonym postępowaniu.
Pismem z dnia [...] r. D. K. wniósł odwołanie od podjętego rozstrzygnięcia i wyraził w nim swoje niezadowolenie z jego treści. Odwołanie to zostało skierowane bezpośrednio do organu wyższego stopnia. Zarzucił decyzji naruszenie treści art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji oraz wniósł o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowe. Zdaniem odwołującego się, organ pierwszej instancji zobligowany był w jego przypadku uwzględnić raport z dnia
[...] r. o zwolnienie z Policji, ponieważ w terminie trzech miesięcy od dnia jego sporządzenia nie zakończyło się postępowanie o zwolnienie w oparciu o inną podstawę prawną.
[...] Wojewódzki Komendant Policji w K. postanowieniem z dnia
[...] r. Nr [...] wydanym na podstawie art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przekazał wniesione do niego odwołanie do organu pierwszej instancji. Organ ten nie skorzystał z uprawnień wynikających z treści art. 132 wyżej wymienionego Kodeksu i przekazał całość akt do organu wyższego stopnia.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. [...] Wojewódzki Komendant Policji w K. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ ten wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie zajął stanowisko w sprawie. Organ odwoławczy podzielił argumentację przedstawioną w decyzji organu pierwszej instancji i nie stwierdził uchybień w działaniach procesowych prowadzonych przez ten organ.
Z decyzją taką nie zgodził się D. K., który wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej zarzucił zaskarżonej decyzji rażące naruszenie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, polegające na jego niezastosowaniu. W motywach skargi wskazał, że uwagi na wystąpienie w dniu [...] r. o zwolnienie ze służby winien być zwolniony w oparciu o wskazany powyżej przepis, który ma tu pierwszeństwo. Nadto skarżący polemizuje z organem pierwszej instancji co do oczywistości popełnienia przez niego przestępstwa.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i przywołał analogiczną argumentację jaką zamieścił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do podniesionego zarzutu, organ odwoławczy wskazał, że Komendant Miejski Policji w R. pismami z dnia [...] r. i z dnia [...] r. poinformował skarżącego o nieuwzględnieniu jego wniosku o zwolnienie ze służby.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje :
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do postanowień art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję administracyjną uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi : naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Stosownie do postanowień art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Po myśli art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji ( Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.) policjanta można zwolnić ze służby w przypadkach popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostawanie w służbie. Natomiast według art. 41 ust. 3 tej ustawy policjanta zwalnia się ze służby w terminie do 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez niego wystąpienia ze służby. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że wniosek o zwolnienie ze służby powinien zostać uwzględniony, o ile w terminie wskazanym w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji nie zapadłoby orzeczenie dyscyplinarne o wydaleniu ze służby
( wyrok NSA z 4 listopada 2003 r. sygn. akt II SA 1924/03 Lex 158431 ).
Przywołanie powyższych przepisów prawa jak również stanowiska orzecznictwa sądów administracyjnych ma istotne znaczenie w niniejszej sprawie, ponieważ w tym zakresie organy administracji dopuściły się naruszenia przepisów prawa uzasadniającego uwzględnienie skargi.
Organ pierwszej instancji w dniu [...] r. uruchomił postępowanie w sprawie zwolnienia skarżącego z Policji w następstwie uruchomienia względem niego postępowania karnego o popełnienie przestępstwa przewidzianego art. 228 § 3 Kodeksu karnego, co znalazło udokumentowanie w postanowieniu Prokuratora Okręgowego w G. z dnia [...] r. sygn. akt [...] o postawieniu zarzutów D. K.. W dniu [...] r. skarżący złożył do Komendanta Miejskiego Policji w R. raport o zwolnienie ze służby. Organ pierwszej instancji uznał, że wskazany raport o zwolnienie ze służby nie będzie rozpatrywany, ponieważ toczy się postępowanie o popełnienie czynu o znamionach przestępstwa, a popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostawanie w służbie. Organ ten postępowanie w sprawie zakończył decyzją z dnia [...] r., jednakże organ odwoławczy decyzją z dnia [...] r. uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Skutkiem tej decyzji organ pierwszej instancji ponowne rozstrzygnięcie w sprawie podjął w dniu [...] r., a organ odwoławczy utrzymał je w mocy decyzją z dnia [...] r. Oznacza to, że w dniu [...] r. postępowanie w sprawie zwolnienia skarżącego z policji w oparciu o postanowienia art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie zostało zakończone. Należy przypomnieć, że skarżący raportem z dnia [...] r., po raz drugi wystąpił do Komendanta Miejskiego Policji w R. o zwolnienie z policji w trybie art. 41 ust. 3 wyżej wymienionej ustawy. Jednakże i ten raport nie został uwzględniony, a w terminie do [...] postępowanie administracyjne w zakresie zwolnienia skarżącego ze służby nie zostało zakończone.
W rozpatrywanej sprawie kluczowe znaczenie ma interpretacja postanowień art. 41 ust. 3 ustawy o Policji. W myśl tego przepisu policjanta zwalnia się ze służby w terminie do 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez niego wystąpienia ze służby. Zatem we wskazanym terminie organ administracji może uwzględnić zgłoszony wniosek względnie zwolnić policjanta ze służby w oparciu o inną podstawę prawną jeżeli wystąpią ku temu podstawy. Inaczej mówiąc organ administracji dysponuje zawitym terminem, w trakcie którego może rozwiązać stosunek służby z policjantem, powołując się na inną podstawę prawną, jednakże z chwilą upływu tego terminu, przysługująca organowi administracji możliwość wyboru trybu odpada i jest on zobligowany uwzględnić zgłoszony wniosek. Należy także zauważyć, że upływ tego terminu wywołuje określone prawem skutki i organ administracji nie może tego terminu wydłużyć, jak również prowadzenie postępowania dyscyplinarnego zmierzającego do zwolnienia policjanta ze służby w oparciu o inną podstawę prawną nie stanowi przesłanki umożliwiającej przerwanie biegu tego terminu czy też całkowite jego pominięcie. Odrębną kwestią jest to, czy organ administracji po wpłynięciu takiego wniosku może w sposób prawnie skuteczny wypowiedzieć się w tym zakresie. Otóż istotą wskazanego wniosku jest uzewnętrznione oświadczenie woli policjanta, który stwierdza, że nie znajduje podstaw do dalszego pełnienia służby w Policji. A zatem organ administracji nie może wbrew woli osoby zgłaszającej wniosek utrzymywać zawiązany stosunek służbowy. Wskazany w tym przepisie termin stanowi jedynie instrument ochrony przysługujący organowi administracji by nie był zaskakiwany składanymi oświadczeniami i miał możliwość dostosowania organizacji pracy do zmienionej sytuacji faktycznej. Organ ten może uwzględnić taki wniosek w każdym momencie tego trzymiesięcznego terminu, jednakże wybór takiego terminu będzie uzależniony od okoliczności faktycznych w jakich przyjdzie podejmować mu decyzję. Oznacza to, że organ administracji nie może odmówić uwzględnienia zgłoszonego wniosku, jeżeli we wskazanym terminie nie rozwiąże stosunku służbowego w innym trybie. Na gruncie niniejszej sprawy oznacza to, że organ pierwszej instancji pismami z dnia [...] r. jak i z dnia [...] r. w sposób wadliwy udzielił skarżącemu informacji, że nie respektuje złożonego przez niego raportu o zwolnienie ze służby. Skoro skarżący pierwszy raport o zwolnienie złożył w dniu [...] r. to organy administracji zobligowane były w terminie do [...] r. zakończyć przedmiotowe postępowanie o zwolnienie skarżącego ze służby, względnie z tym dniem zwolnić skarżącego ze służby w oparciu o wskazany art. 41 ust. 3 ustawy o Policji. W tym miejscu przyjdzie zauważyć, że skarżący w trakcie prowadzonego postępowania nie jest konsekwentny, ponieważ uznaje, że postępowanie względem niego winno zakończyć się do dnia [...] r., a zatem do dnia upływu trzymiesięcznego terminu związanego z jego raportem o zwolnienie złożonym w dniu [...] r. Tym samym skarżący nie widzi swojego wniosku z dnia [...] r. i wynikających z tego konsekwencji. Wskazana niekonsekwencja skarżącego w tym zakresie nie ma żadnego skutku prawnego dla składanych przez niego oświadczeń woli. Zarazem oznacza to, że organy administracji zobligowane były w terminie do [...] r. zakończyć postępowanie administracyjne, jeżeli zamierzały zwolnić skarżącego w oparciu o inną podstawę prawną niż przywołany art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, dający możliwość samodzielnego policjantowi rozwiązania stosunku służbowego. Skoro we wskazanym terminie organy administracji nie zakończyły własnego postępowania zmierzającego do zwolnienia skarżącego z Policji w oparciu o inną podstawę prawną, to winny to postępowanie umorzyć, a stosunek służbowy rozwiązać we wskazanym trybie. W tym stanie faktycznym podjęcie decyzji o zwolnieniu skarżącego z Policji w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego i w tym zakresie przyjdzie zgodzić się ze skarżącym. Tym samym wyczerpana została przesłanka uwzględnienia skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniesionej przez skarżącego, ponieważ organ administracji zastosował wadliwe przepisy do zwolnienia skarżącego ze służby w Policji, a tym samym dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Z uwagi na wskazaną powyżej postawę uwzględnienia wniesionej skargi Sąd nie przeprowadzał już kontroli zaskarżonej decyzji jak również poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, co do prawidłowości zamieszczonych w nich ustaleń i trafności przyjętej wykładni wykorzystanego do zwolnienia skarżącego ze służby przepisu ustawy o Policji.
Na marginesie powyższych rozważań należy zauważyć, że postępowanie skarżącego w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego nie ułatwiało zadania organowi je prowadzącemu, jednakże nie można tego oceniać w sposób negatywny, ponieważ skarżący wykorzystywał przysługujące mu uprawnienia tak by osiągnąć dla siebie jak najlepszy efekt końcowy, natomiast zadaniem organów administracji obu instancji było także przeprowadzenie stosownego postępowania by we wskazanym terminie zakończyć uruchomione postępowanie. Jednakże jak zauważył to organ odwoławczy w decyzji z dnia [...] r. pierwotne postępowanie Komendanta Miejskiego Policji w R. obarczone było licznymi uchybieniami, które nie były związane z aktywnością skarżącego lecz zaniedbaniami ze strony tegoż organu.
W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji kierując się motywami niniejszego wyroku winien podjąć stosowną decyzję w sprawie.
Sąd po myśli art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.
Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" cytowanej ustawy uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Policji w R. z dnia [...] r. Nr [...].