IV SA/GL 817/06

IV SA/Gl 817/06 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2006-12-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-07-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Kalaga-Gajewska
Małgorzata Walentek /przewodniczący sprawozdawca/
Teresa Kurcyusz-Furmanik
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Protokolant sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2006r. sprawy ze skargi Huty A. w K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...], Nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. na podstawie art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 roku o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U. Nr 90, poz. 575 ze zm.), § 1, § 7 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u W.D. choroby zawodowej – [...] wymienionej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącej załącznik do w/wym. rozporządzenia.
Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że jej wydanie nastąpiło na podstawie orzeczeń Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w S. z dnia [...]. Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w S. z dnia [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Nadto dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że W.D. będąc zatrudniony w latach [...] w Przedsiębiorstwie B spółce z o.o. w Z. na stanowisku mechanika samochodowego i ślusarza oraz w latach [...] w Hucie A S.A. w K. na stanowisku elektrodowego, ciągacza cynku nie pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o ponowne wnikliwe rozpatrzenie jego sprawy.
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, gdyż obie placówki diagnostyczne wykluczyły zawodową etiologię rozpoznanego u W.D. schorzenia w postaci [...]. Dochodzenie epidemiologiczne wykazało bowiem brak narażenia w/wym. na działanie czynnika o udowodnionym działaniu [...] w odniesieniu do układu [...].
Na skutek skargi W.D., Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 grudnia 2004 r. sygn. akt 3/IISA/Ka 485/03, uchylił zaskarżoną decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]. W ocenie Sądu organ uznając, że skarżący nie był narażony na działanie czynnika szkodliwego o niekorzystnym działaniu na układ [...] nie wskazał, który czynnik lub czynniki mogły powodować [...] tego układu i czy w środowisku pracy skarżącego czynniki te występowały. Istniała zatem potrzeba wskazania, które czynniki mogły być przyczyną powstania [...], uzupełnienia materiału dochodzenia epidemiologicznego o ustalenia, czy w środowisku pracy skarżącego takie czynniki występowały, a przy pozytywnym ich ustaleniu wystąpienie do placówki II stopnia o wydanie nowej opinii. W motywach orzeczenia Sąd wyraził pogląd, iż w celu spełnienia przesłanki określonej w § 1 rozporządzenia wystąpienie szkodliwych czynników w środowisku pracy nie musiało być zawinione przez pracodawcę i nie musiało wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm. Wystarczyło wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który był szkodliwy tylko dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość.
W następstwie powyższego wyroku przeprowadzono dochodzenie epidemiologiczne obejmujące kilkakrotnie dokonaną ocenę narażenia zawodowego z udziałem przedstawicieli zakładu pracy oraz W.D. (karty oceny narażenia z dnia [...] i [...], [...] i [...], [...]), przeprowadzono dowody z zeznań świadków oraz zgromadzono dokumenty (karty charakterystyki używanych klejów oraz toluenu, karty magazynowe, księgi rejestru faktur od [...] do [...], faktura zakupu toluenu technicznego) na okoliczność używania jako rozpuszczalnika benzolu oraz toluenu technicznego oraz czynności wykonywanych przez tegoż pracownika na stanowisku elektrodowego i ściągacza cynku. Następnie zwrócono się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o wydanie orzeczenia podsumowującego, przyjmując z przeważającym prawdopodobieństwem, że W. D. był narażony na [...] zawarty w [...] i w [...] (tzw. [...]) – stosowanymi do rozpuszczania klejów używanych przy uzupełnianiu ubytków wykładzin w wannach elektrolitycznych na wydziale cynku – oddziale elektrolizy – hali wanien huty, gdzie w/wym. pracował.
W oparciu o wyniki dochodzenia epidemiologicznego orzeczeniem z dnia [...], lekarze orzecznicy Instytutu Medycyny Pracy rozpoznali u W.D. chorobę zawodową – [...] pochodzenia zawodowego, wobec narażenia tegoż pracownika na [...] będący udowodnionym czynnikiem [...] w odniesieniu do układu [...].
Decyzją z dnia [...], Nr [...], Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 roku o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U. Nr 90, poz. 575 ze zm.) § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. dot. chorób zawodowych i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294 ), uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...] i stwierdził u W.D. chorobę zawodową – [...] wym. w poz. [...] wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.
W uzasadnieniu przedstawiono dotychczasowy stan sprawy, a następnie wskazano, że wobec oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego został uzupełniony materiał dowodowy dotyczący narażenia na czynniki [...] jak również uzyskano nowe orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...], w który rozpoznano chorobę zawodową przewlekłą [...] pochodzenia zawodowego. Biorąc pod uwagę fakt wieloletniej pracy W.D. w narażeniu na czynniki [...] oraz rozpoznanie choroby zawodowej przez lekarzy orzeczników organ uznał, że spełnione zostały przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej – [...] z poz. [...] wykazu chorób zawodowych.
Skargę od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł zakład pracy – Huta A S.A. z siedzibą w K. reprezentowany przez pełnomocnika, który zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 art. 77 art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uchybienie obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, oparcie rozstrzygnięcia na podstawie stanu faktycznego odbiegającego od prawdy obiektywnej, przez przyjęcie, iż W.D. był przez wiele lat narażony w miejscu wykonywania pracy na działanie czynników [...], przy jednoczesnym braku wskazania na jakich dowodach organ w tym zakresie się oparł oraz naruszenia prawa materialnego, a to § 1 ust. 2 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że choroba [...] spowodowana została działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy.
Zarzuty te uzasadniono w następujący sposób:
- u skarżącej nie stosowano jako rozpuszczalnika do klejów używanych do uszczelniania wanien z cynkiem benzenu lecz toulenu, który nie posiada właściwości [...], zatem bezpodstawne są twierdzenia W.D. że był narażony na działanie benzenu stosowanego jako rozpuszczalnik oraz twierdzenia powołanych przez niego świadków, którzy podali, że czuli zapach benzenu w trakcie pracy,
- nawet gdyby przyjąć, że skarżąca stosowała benzen, co w żaden sposób nie zostało udowodnione, należy wykluczyć, aby przy sposobie organizacji pracy W. D. był narażony na jego działanie w stężeniu, w jakim wywiera on niepożądane działanie u ludzi. Kleje do których używano rozpuszczalników były stosowane, kiedy tenże nie wykonywał pracy (po zakończeniu zmiany),
- hala, na której w/wym. pracował była budynkiem o znacznej kubaturze (ok. 200 m2) wentylowanym, a pracownicy byli zobowiązani do stosowania masek ochronnych,
- niemożliwym jest udowodnienie jakoby w przypadku stosowania benzenu jako rozpuszczalnika w hali zostały przekroczone najwyższe dopuszczalne dla zdrowia stężenia tej substancji,
- benzol jest szkodliwy dla zdrowia ludzi, jeśli stosuje się go w preparacie o stężeniu nie mniejszym niż 0,1%, co wynika z załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z 1 grudnia 2004 r. w sprawie substancji, preparatów i czynników lub procesów technologicznych o działaniu [...] lub mutagennym w środowisku pracy. W takim stężeniu benzol nie mógł być stosowany jako rozpuszczalnik do klejów, bowiem te straciłyby swoje właściwości i nienadawałyby się do zastosowania zgodnie z przeznaczeniem,
- nie zbadano genetycznych predyspozycji W.D. do zachorowania na [...] układu [...], tymczasem uważa się, iż [...] ma takie podłoże w znacznej ilości przypadków.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy organowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Ponadto zawnioskował o przeprowadzenie przez Sąd dowodu z zeznań wskazanych w skardze dwóch świadków na okoliczność organizacji pracy na wydziale elektrolizy cynku oraz stosowanych środków ochrony osobistej.
W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o oddalenie skargi, wskazując, że zaskarżoną decyzję oparto o udokumentowany fakt narażenia na benzen w środowisku pracy W.D. oraz rozpoznanie u tegoż choroby zawodowej. Wyjaśnił, że etiologia [...] jest złożona uwarunkowana różnymi czynnikami wrodzonymi i zewnątrzpochodnymi, niedostatecznie jeszcze poznanymi, dlatego opracowano m.in. wykaz czynników o udowodnionym działaniu [...] u ludzi – uzupełniany w miarę postępu wiedzy – w którym wymieniony jest benzen z jego [...] działaniem na [...]. Podkreślił, że wg aktualnego stanu wiedzy nie są znane progowe dawki lub stężenia poszczególnych substancji [...] poniżej których wystąpienie [...] jest niemożliwe.
W piśmie procesowym z dnia [...] uczestnik postępowania W.D. podniósł, że zakład pracy nie wykazał zaangażowania w wyjaśnieniu narażenia zawodowego na jego stanowisku pracy. Już w [...] podczas dochodzenia epidemiologicznego ze względu na okres przechowywania faktur zakład mógł udowodnić jakiego rodzaju produkty były używane choć w częściowym okresie jego zatrudnienia, czego nie uczynił. Stosowanie rozpuszczalników zawierających benzen zostało udokumentowane zeznaniami świadków oraz w kartach magazynowych, gdzie widniejące numery indeksowe odpowiadają wyrobom benzolowym i benzenowym, a dopiero w późniejszym okresie toluenowi technicznemu, na który zakład nie posiadał karty charakterystyki, przy czym nie wiadomo w jakich ilościach i czy w ogóle był on zamiennikiem benzolu na wydziale elektrolizy cynku, gdzie pracował. Podkreślił, że na kartach tych prócz numerów widniał zapis – benzol. Wskazując na fakt, że nie skorygowano zapisów w dokumentach dotyczących zamawiania benzolu stwierdził, że w procesie technologicznym należy przestrzegać norm i wymogów zważywszy na trudne warunki technologiczne. Zaprzeczył jakoby na hali była dobra wentylacja, zaś maski ochronne były stosowane dopiero w końcowym okresie jego zatrudnienia. Podniósł, że zakład nie starał się o powołanie świadków w toku postępowania, powołał jedynie J.B., który tak jak inni świadkowie potwierdził stosowanie benzolu.
W piśmie procesowym pełnomocnika skarżącej z dnia [...] podtrzymano dotychczasowe stanowisko podkreślając, iż organ nie wskazał dowodów, w oparciu o które ustalono występowanie substancji [...] oraz ich stężenia. Podkreślono, że kleje były stosowane kiedy pracownik nie wykonywał pracy, hale były stale wietrzone tak, że stężenie benzolu (nawet gdyby przyjąć, że był on stosowany w hali wanien) w powietrzu w hali w czasie wykonywania pracy przez W.D. nie mogło osiągać nawet ułamkowych części stężenia granicznego. Wobec tego, zdaniem pełnomocnika skarżącej, prawdopodobieństwo wywołania choroby przez czynniki występujące w środowisku pracy należy ocenić jako znikome.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącej podtrzymując skargę oświadczył, że inspektor sanitarny miał inne możliwości dowodowe w zakresie ustalenia występowania czynnika szkodliwego w postaci benzenu, z których to możliwości nie skorzystał.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do brzmienia przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia
2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie ustawa P.p.s.a., sądy badają czy zaskarżone akty uchybiają przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na jej wynik. Dodatkowo badają, czy organ orzekający lnie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością zaskarżonego aktu. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze.
Przeprowadzając kontrolę legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że decyzja ta w ostateczności odpowiada prawu.
Przede wszystkim zauważyć należy, że organ wydając zaskarżoną decyzję związany był - w myśl art. 153 P.p.s.a. - oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 grudnia 2004 r. Sąd uznał za konieczne wyjaśnienie sprawy poprzez wskazanie, które czynniki mogły być przyczyną powstania nowotworu układu krwiotwórczego, uzupełnienie materiału dochodzenia epidemiologicznego o ustalenia, czy w środowisku pracy skarżącego takie czynniki występowały, a przy pozytywnym ich ustaleniu wystąpienie do placówki II stopnia o wydanie nowej opinii. Sąd wskazał również, iż zgodnie z § 10 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115) przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinny mieć zastosowanie dotychczasowe przepisy.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż organ przeprowadził postępowanie we wskazanym przez Sąd zakresie i uzupełnił materiał dowodowy, w oparciu o który wydał zaskarżoną decyzję zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) oraz przepisami procedury administracyjnej.
Stosownie, do § 1 ust. 1 tegoż rozporządzenia za chorobę zawodową uważało się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli spowodowana została działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Przedmiotem badania organu były więc okoliczności stanowiące przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej, tj. fakt istnienia schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych oraz kwestia związku przyczynowego między schorzeniem a szkodliwymi czynnikami występującymi w środowisku pracy. Z konstrukcji cyt. przepisu wynika, ze w przypadku pozytywnego ustalenia, że rozpoznanie u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, a wykonywana przez niego praca odbywała się w warunkach narażających na jej powstanie, to istnieje domniemanie związku przyczynowego między schorzeniem będącym chorobą zawodową, a takimi warunkami (por. wyrok SN z dnia 11 marca 1999r. sygn. akt III RN 128/98 OSNAP 1999/24/771).
W rozpoznanej sprawie postępowanie dotyczyło choroby wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych, określonej jako [...] powstałe w następstwie działania czynników [...] występujących w środowisku pracy.
W sprawie bezsporne jest, że u W.D. stwierdzono przewlekłą [...]. Istota sprawy sprowadza się natomiast do ustalenia czy w środowisku pracy w/wym. pracownika występował czynnik o udowodnionym działaniu [...] na układ [...]. Zdaniem Sądu organ sanitarny trafnie uznał, że na taki czynnik pracownik był narażony. Jak wynika z akt sprawy w wyniku przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego ustalono, że W.D. wykonując pracę w Hucie A S.A. z przeważającym prawdopodobieństwem był narażony w latach [...] na czynnik [...] - zawarty w benzolu i w toluenie zanieczyszczonym (tzw. technicznym), stosowanymi do rozpuszczania klejów typu "Butapren" i "Pronikol OBT III" używanych przy uzupełnianiu m.in. ubytków wykładzin w wannach elektrolitycznych na Wydziale Cynku- Oddziale elektrolizy-hali wanien.
Wszelkie informacje dotyczące narażenia w środowisku pracy W.D. zostały zawarte w kartach oceny narażenia zawodowego z [...],[...] oraz [...]. W oparciu o te informacje oraz wyjaśnienia W.D. przeprowadzono również dowody z przesłuchania świadków oraz zgromadzono dokumenty (karty magazynowe, niekompletny rejestr faktur za okres od [...] do [...], faktura zakupu toluenu technicznego) celem wykazania, że na wydziale cynku gdzie pracownik ten wykonywał czynności na stanowisku elektrodowego i ściągacza cynku w latach [...] używano jako rozpuszczalnika benzolu oraz toluenu technicznego jak również, że podczas wykonywania tych czynności pracownik ten był narażony na czynnik [...] tj. benzen – zawarty w tych rozcieńczalnikach. W oparciu o materiał zgromadzony w sprawie i ustalenia jakie organ poczynił na jego podstawie Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w orzeczeniu z dnia [...] uznał zawodową etiologię rozpoznanego u poszkodowanego pracownika schorzenia.
Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom skarżącej, organ nie naruszył reguł prowadzenia postępowania dowodowego określonych w art. 7 i 77 k.p.a. i ustalił istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, zaś wniosek organu wyprowadzony z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykracza poza swobodną ocenę dowodów (art. 80 k.p.a.), nie stanowi więc naruszenia prawa. Ponadto organ zapewnił stronie skarżącej czynny udział w postępowaniu oraz powiadomił przed wydaniem zaskarżonej decyzji o prawie zajęcia stanowiska co do całości materiału zebranego w sprawie oraz wezwał do przedstawienia okoliczności i dowodów, z którego to prawa skarżąca nie skorzystała.
Odnosząc się do twierdzenia skarżącej, iż nie stosowano jako rozpuszczalnika do klejów używanych do uszczelniania wanien z cynkiem benzenu tylko toluen, który nie posiada właściwości [...], trzeba wskazać, że dochodzenie epidemiologiczne nie daje podstaw do przyjęcia takiego stanowiska.
W wyniku dochodzenia epidemiologicznego ustalono, że w kartach magazynowych magazynu głównego z okresu [...], obok nazwy toluen wpisana jest również nazwa benzol. Ponadto znajdujące się na tych kartach zapisy numerów indeksowych (SWWiKU) odpowiadają chemikaliom typu "benzen do innych celów (inny niż benzen bez tiofenu)"; "produkty benzolowe do innych celów" i "toluen do innych celów". Wskazać przyjdzie, że benzol jest mieszaniną zawierającą głównie benzen, (Encyklopedia Powszechna. PWN 1994), a ponadto toluen, ksylen i inne substancje. Wobec stwierdzenia powyższych zapisów przedstawiciel zakładu wyjaśnił, że "substancja benzolu mogła być historycznie oznaczona kodem i w kartotece magazynowej była powielana, zaś oznaczenie to zmieniało się a kod nie był nanoszony" (karta oceny narażenia zawodowego z dnia [...]). Zatem nie wykluczono, że benzol był stosowany, co znajduje potwierdzenie w zeznaniach świadków J.B. (starszy mistrz na Wydziale Cynku), H.M. (kierownik oddziału elektrolizy wydziału cynku w latach [...]), A.K. (kierownik wydziału zaopatrzenia i gospodarki materiałowej od [...] do [...]), z których wynika, że na wydziale cynku był używany benzol. W szczególności z zeznań tego ostatniego wynika, że dostawcą benzolu była najczęściej "[...]", zaś na dostarczanych fakturach również był zapis – benzol. Nadto w.w. stwierdził, że dopuszcza możliwość równoległych dostaw zamiennika, czyli toluenu technicznego. Fakt dokonania zakupu toluenu technicznego potwierdza faktura z dnia [...]. Natomiast, wbrew twierdzeniom skarżącej, z zeznań świadków nie wynika, że czuli zapach benzenu w trakcie pracy, co miałoby uzasadniać fakt stosowania benzenu jako rozpuszczalnika.
Pomimo, iż organ w piśmie z dnia [...] skierowanym do skarżącej wskazał na ustalenia dotyczące zakupu toluenu technicznego oraz używania benzolu, wymagające dodatkowej konfrontacji, strona skarżąca nie przedstawiła jakichkolwiek argumentów przemawiających, wbrew dotychczasowym ustaleniom organu, za całkowitym wykluczeniem używania rozcieńczalników zawierających benzen, co pozwoliłoby organowi na prowadzenie w tym kierunku dalszego postępowania dowodowego. Na żądanie organu zakład przedłożył wyłącznie kartę charakterystyki toluenu (po aktualizacji) nie odnosząc się do poczynionych w sprawie ustaleń wskazujących na stosowanie innych rozcieńczalników. Za pozbawione podstaw należy zatem uznać stwierdzenie pełnomocnika skarżącej na rozprawie, że inspektor miał inne możliwości dowodowe w zakresie ustalenia występowania czynnika szkodliwego w postaci benzenu, z których to możliwości nie skorzystał, zważywszy, że w toku postępowania skarżąca na takie możliwości w żaden sposób nie wskazała. Wprawdzie zgodnie z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w toku postępowania organy podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, jednakże nie może to oznaczać obciążenia organu nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W interesie strony było współdziałanie w realizacji tego obowiązku zwłaszcza, że materiał dowodowy zgromadzony przez organ w sprawie prowadził do ustaleń, z których wynikają wnioski przeciwne do ogólnych sformułowań strony skarżącej i to zawartych dopiero na etapie skargi. Natomiast z akt sprawy wynika, że organ spełnił obowiązek wynikający z art. 10 § 1 i art. 81 kpa, poprzez umożliwienie stronie skarżącej ustosunkowania się co do przeprowadzonych dowodów oraz zebranego w sprawie materiału dowodowego zapewniając tym samym stronie czynny udział w postępowaniu.
W tej sytuacji niczym nie poparte jest również stwierdzenie skarżącej, iż stężenie benzenu jako rozpuszczalnika klejów nie mogło przekraczać stężenia granicznego określonego w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z 1 grudnia 2004 r. w sprawie substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy (Dz.U. Nr 280, poz. 2771). Skoro nie przedłożono karty charakterystyki rozpuszczalników, tj. benzolu oraz toluenu technicznego, to ustalenie stężenia benzenu w ich składzie chociażby na tej podstawie nie było możliwe. Przy czym zauważyć przyjdzie, że przed wejściem w życie w/wym. rozporządzenia, co nastąpiło 1 marca 2005 r. a więc w okresie zatrudnienia pracownika u skarżącej przepisy wówczas obowiązujące nie określały stężeń granicznych benzenu w preparacie, kwalifikujących go jako [...]. Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 11 września 1996 r. w sprawie czynników rakotwórczych w środowisku pracy oraz nadzoru nad stanem zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz. U. Nr 121, poz. 571ze zm.), określało generalnie benzen jako substancję [...].
Nie znajduje również uzasadnienia w materiałach sprawy twierdzenie, że kleje zawierające rozpuszczalniki były stosowane w czasie, kiedy W.D. nie wykonywał pracy. Z dochodzenia epidemiologicznego wynika (karta oceny narażenia z dnia [...]), że podczas eksploatacji wanien wykonywane były prace naprawcze przy użyciu klejów i rozpuszczalników. W tygodniu wykonywano około 10 napraw w obrębie hali o pow. 300 m2, w której było 288 wanien, z czego W.D. obsługiwał 12. Tylko w czasie unieruchomienia stanowiska pracy (kaskada 12 wanien) pracownicy zatrudnieni na stanowisku elektrodowego i ściągacza cynku kierowani byli do innych prac, w tym m.in. do sprzątania hali wanien, zaś w innych przypadkach wyłączenia awaryjnego podczas dokonywania naprawy (klejenia nakładki) 1 wanny, ściągacz cynku obsługiwał pozostałe 11 (karta oceny narażenia zawodowego z [...]). Powyższe znajduje potwierdzenie w znajdujących się w aktach sprawy zeznaniach wszystkich przesłuchanych w tym zakresie świadków. W.D. był zatrudniony od [...] do [...] jako elektrodowy, zaś od [...] do [...] jako ściągacz cynku.
Natomiast w kwestii wniosku pełnomocnika skarżącej zawartego w skardze, o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków celem wykazania, że organizacja pracy tegoż pracownika wykluczała kontakt z rozpuszczalnikami należy wskazać, że zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a w postępowaniu przed sądem administracyjnym postępowanie dowodowe może być prowadzone tylko jako postępowanie uzupełniające ograniczone do dowodów z dokumentów. Po myśli wskazanego przepisu prowadzenie jakichkolwiek innych dowodów, poza dowodami z dokumentów jest niedopuszczalne. Trzeba podkreślić, że skarżąca w toku postępowania administracyjnego, miała zagwarantowaną możliwość czynnego udziału w tym postępowaniu, a tym samym wystepowania z wnioskami o przeprowadzenie dowodów. Ponadto zauważyć przyjdzie, że kwestia owego narażenia poszkodowanego pracownika w związku z wykonywaniem czynności elektrodowego i ściągacza, co wynika z karty oceny narażenia zawodowego z [...], była przedmiotem ustaleń organu czynionych przy udziale przedstawicieli zakładu, którzy nie wnosili w tym zakresie żadnych zastrzeżeń.
Nie zmienia oceny narażenia pracownika na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia podnoszona okoliczność, iż był on zaopatrzony w środki ochrony (maski ochronne) zaś hala, na której pracował była wietrzona, bowiem nie można uznać, że stosowane powyżej środki całkowicie eliminowały kontakt pracownika z czynnikami szkodliwymi. Zaznaczyć natomiast należy, że zgodnie z utrwalonym poglądem w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażonym na gruncie rozporządzenia z 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, którego przepisy mają zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, w celu spełnienia przesłanki określonej w § 1 tegoż rozporządzenia, występowanie szkodliwych czynników w środowisku pracy nie musiało być zawinione przez pracodawcę i nie musiało wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm. Wystarczyło samo występowanie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość, (wyrok NSA z dnia 7 stycznia 1994 r. sygn. akt I SA 1640/93 opublik. ONSA 1995/1/28, wyrok NSA z dnia 27 lutego 1998 sygn. akt I SA 1862/97, LEX nr 45840). Taki też pogląd wyraził również Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 grudnia 2004 r. wydanym w rozpoznawanej sprawie.
W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zdaniem Sądu, ustalenia organu orzekającego, że W.D. był narażony na działanie czynnika [...] – benzenu zawartego w rozpuszczalnikach używanych do klejów stosowanych do uszczelniania wanien elektrolitycznych na hali, gdzie ten pracował, nie są dowolne. Brak też podstaw do przyjęcia, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji naruszono art. 7, 77 k.p.a. Ponadto z orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy wynika, iż rozpoznano u skarżącego chorobę zawodową [...] pochodzenia zawodowego. Orzekający w sprawie organ uprawniony był zatem do stwierdzenia u pracownika choroby zawodowej.
Aczkolwiek uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest lakoniczne, nie spełniające wymogów przewidzianych w art. 107 § 3 k.p.a., to jednak organ orzekający odwołuje się w nim do ustaleń i wyników dochodzenia epidemiologicznego. Nie można w ocenie Sądu uznać, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie naruszenie zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c stanowiłoby podstawę do uchylenia decyzji.
Należy podkreślić, że w odniesieniu do chorób zawodowych, do stwierdzenia bądź braku stwierdzenia których mają zastosowanie przepisy rozporządzenia z 1983 r., ustawodawca przyjął domniemanie związku przyczynowego z pracą. Zatem aby to domniemanie obalić należało wykazać, że zachorowanie nie pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Domniemania tego skarżąca w toku postępowania administracyjnego nie obaliła. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela natomiast w całości pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 1982, sygn. akt II SA 372/82 opubl. ONSA 1982/1/33, w związku z przyjętym w § 1 rozporządzenia domniemaniem związku przyczynowego, iż do uznania danej choroby za zawodową wystarczy ustalenie, że choroba ta mieści się w wykazie chorób zawodowych i została spowodowana wykonywaniem zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały.
Uwzględniając powyższe stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja nie narusza § 1 cyt. rozporządzenia. Ponadto organ prawidłowo zrealizował wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 grudnia 2004 r.
Z tych przyczyn skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.