IV SA/Gl 814/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2005-12-19
NSAAdministracyjneWysokawsa
pas drogowyopłatazajęcie pasadrogi publiczneurządzenia infrastrukturydecyzja administracyjnanieważność decyzjiprawo procesowe administracyjnek.p.a.

WSA w Gliwicach stwierdził nieważność decyzji w części nakładającej coroczną opłatę za zajęcie pasa drogowego, uznając brak podstawy prawnej do jej poboru.

Spółka skarżyła decyzję SKO utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta o zezwoleniu na zajęcie pasa drogowego i nałożeniu opłat. Spółka kwestionowała obowiązek ponoszenia corocznej opłaty za umieszczenie urządzeń w pasie drogowym. WSA uznał, że brak było podstawy prawnej do nałożenia takiej opłaty, co stanowiło rażące naruszenie prawa, i stwierdził nieważność decyzji w tej części.

Sprawa dotyczyła skargi Spółki A Oddział w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta D. G. zezwalającą na zajęcie pasa drogowego w celu budowy kablowej linii energetycznej. Kluczowym elementem sporu była kwestia corocznej opłaty za umieszczenie urządzenia obcego w pasie drogowym. Spółka argumentowała, że ustawa o drogach publicznych nie przewiduje takiej opłaty, a jedynie opłatę za samo zajęcie pasa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko organu pierwszej instancji, wskazując na obowiązek naliczenia opłaty rocznej zgodnie z art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, stwierdził, że organy administracji nie wykazały podstawy prawnej do nałożenia na stronę corocznego obowiązku opłaty. Sąd uznał, że brak takiej regulacji stanowił rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), w związku z czym stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji w części utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji zobowiązujące skarżącą do ponoszenia corocznych opłat, a także nieważność w zakresie tego samego rozstrzygnięcia w decyzji organu I instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, brak jest podstawy prawnej do nakładania corocznej opłaty za umieszczenie urządzeń infrastruktury technicznej w pasie drogowym na podstawie ustawy o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że ustawa o drogach publicznych (art. 40) oraz przepisy wykonawcze nie zawierały regulacji pozwalającej na zobowiązanie strony do ponoszenia corocznej opłaty za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia tam urządzeń infrastruktury technicznej. Termin uiszczenia opłaty określony w ustawie (14 dni od uprawomocnienia się decyzji) wskazywał na jednorazowy charakter opłaty.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (11)

Główne

u.d.p. art. 40

Ustawa o drogach publicznych

Literalne brzmienie art. 40 ust. 5 w zw. z ust. 11 i 13 nie pozwalało na przyjęcie, by organ administracji posiadał uprawnienie do nałożenia innej niż jednorazowa opłaty za zajęcie pasa drogowego. Termin uiszczenia opłaty (14 dni od uprawomocnienia się decyzji) wskazywał na jednorazowy charakter.

Pomocnicze

u.d.p. art. 19

Ustawa o drogach publicznych

Określa zarządcę drogi.

u.d.p. art. 20

Ustawa o drogach publicznych

Określa kompetencje zarządcy drogi, w tym wydawanie zezwoleń na zajęcie pasa drogowego i pobieranie opłat.

u.g.n. art. 124 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Dotyczy ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, ale nie odnosi się do dróg publicznych.

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, w tym rażące naruszenie prawa.

k.p.a. art. 107 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymaga wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymaga uzasadnienia prawnego decyzji.

p.p.s.a. art. 134

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek sądu administracyjnego do kontroli legalności zaskarżonego aktu z urzędu.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia o uchyleniu decyzji.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o wykonalności decyzji.

u.p.o.l. art. 40

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Zróżnicowanie sposobu obliczania stawek opłat za zajęcie pasa drogowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak podstawy prawnej do nałożenia corocznej opłaty za zajęcie pasa drogowego.

Odrzucone argumenty

Argumenty dotyczące kompetencji Prezydenta Miasta do wydania zezwolenia. Argumenty dotyczące stosowania art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami jako przepisu szczególnego.

Godne uwagi sformułowania

brak było regulacji prawnej pozwalającej na zobowiązanie podmiotu zajmującego pas drogowy do uiszczenia opłaty w jakimkolwiek innym terminie, a w tym w kolejnych latach upływających po terminie wydania zezwolenia na zajęcie pasa. nielegalne jest zarówno działanie organu podjęte niezgodnie z obowiązującymi przepisami jak i działanie bez podstawy prawnej

Skład orzekający

Teresa Kurcyusz-Furmanik

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie podstaw prawnych do nakładania opłat za zajęcie pasa drogowego, interpretacja przepisów ustawy o drogach publicznych dotyczących opłat."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2005 roku; późniejsze nowelizacje mogły zmienić stan prawny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu opłat za zajęcie pasa drogowego i pokazuje, jak kluczowe jest istnienie jasnej podstawy prawnej dla nałożenia obowiązku finansowego na obywatela.

Czy coroczna opłata za zajęcie pasa drogowego jest legalna? Sąd rozwiewa wątpliwości.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Gl 814/05 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2005-12-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-10-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Teresa Kurcyusz-Furmanik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji w części
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi Spółki A Oddział w B. – B. Zakład A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zajęcia pasa drogowego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w części utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] r. Nr [...] Prezydenta Miasta D. G. w zakresie w jakim zobowiązuje ona stronę skarżącą do uiszczania corocznej opłaty za umieszczenie urządzenia obcego w pasie drogowym w wysokości [...] zł. [...], 2. stwierdza nieważność decyzji z dnia [...] r. Nr [...] Prezydenta Miasta D. G. w zakresie w jakim zobowiązuje ona stronę skarżącą do uiszczania corocznej opłaty za umieszczenie urządzenia obcego w pasie drogowym w wysokości [...]zł słownie [...] złotych [...], 3. określa, że zaskarżona decyzja w części w jakiej stwierdzono nieważność nie podlega wykonaniu, 4. w pozostałej części skargę oddala.
Uzasadnienie
Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Prezydent Miasta D. G. działając w oparciu o art. 40 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( Dz. U. z 2000 r. Nr 71 poz. 838 z późn. zm.) oraz na podstawie uchwały z dnia [...] r. Nr [...] Rady Miejskiej w D. G. w sprawie ustalenia dla dróg, których zarządcą jest Prezydent Miasta wysokości stawek opłaty za zajmowanie pasa drogowego w celu umieszczenia urządzeń i obiektów niezwiązanych z funkcjonowaniem dróg oraz reklam (Dz. U. W. Śl. Nr 18 poz.500), art. 7 ust. 1 pkt 2 i art. 39 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( Dz. U. z 1996 r. Nr 13 poz. 74 ), po rozpatrzeniu wniosku Spółki A Oddział w B. B. Zakład A, zezwolił wnioskodawcy na zajęcie pasa drogowego w ciągu ulicy [...] w D. G. celem budowy kablowej linii energetycznej. Jednocześnie zarządca dróg ustalił wysokość opłaty za zajęcie pasa drogowego na łączną kwotę [...] i wskazał, iż termin uiszczenia opłaty wynosi 14 dni od dnia, w którym przedmiotowa decyzja stała się ostateczna. W ramach łącznej kwoty opłaty mieściły się opłaty za zajęcie pobocza w okresie od [...] r. do [...] r., opłata za [...] r. z tytułu umieszczenia urządzenia w postaci rury i opłata za [...] r. z tytułu umieszczenia urządzenia w postaci kabla.
Ponad wskazane rozstrzygnięcie, w powołaniu na przytoczone powyżej normy prawne, a to art. 40 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( Dz. U. z 2000 r. Nr 71 poz. 838 z późn. zm.) i uchwałę z dnia [...] r. Nr [...] Rady Miejskiej w D. G. w sprawie ustalenia dla dróg, których zarządcą jest Prezydent Miasta wysokości stawek opłaty za zajmowanie pasa drogowego w celu umieszczenia urządzeń i obiektów niezwiązanych z funkcjonowaniem dróg oraz reklam ( Dz. U. W. Śl. Nr 18 poz. 500 ) zarządca dróg na terenie Gminy D.G. nałożył na wnioskodawcę coroczny obowiązek uiszczania opłaty za umieszczenie urządzenia obcego w pasie drogowym w wysokości [...] zł płatnej w terminie do dnia [...] każdego kolejnego roku począwszy od [...] roku, zastrzegając, iż w przypadku zmiany stawek opłat za umieszczenie urządzenia obcego w pasie drogowym Zarząd w formie decyzji powiadomi stronę o ich nowej wysokości.
Organ uznał nadto, iż wobec uwzględnienia w całości żądania strony, zachodzą okoliczności pozwalające na mocy art. 107 § 4 k.p.a. odstąpić od uzasadnienia wydanego orzeczenia.
Od decyzji Prezydenta Miasta D. G. wnioskodawca odwołał się wnosząc o jej częściowe uchylenie w zakresie opłat za umieszczenie urządzenia obcego (rura, kabel) w prasie drogowym i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Uzasadniając żądanie zawarte w odwołaniu Spółki A Oddział w B. wskazała, iż w treści ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych nie ma mowy o obowiązku uiszczania corocznej opłaty lub opłaty za część roku, a art. 40 ust. 3 i 11 wskazanego aktu prawnego mówi tylko o opłacie za zajęcie pasa drogowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją Nr [...] z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o drogach publicznych ( Dz. U. z 2004 r. Nr 204 poz. 2086 ) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przytoczono art. 38 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych wskazując, iż przebudowa lub remont obiektów budowlanych i urządzeń nie związanych z gospodarką drogową lub obsługą ruchu, które nie powodują zagrożenia i utrudnień ruchu drogowego i nie zakłócają wykonywania zadań zarządu drogi należy do ich właściciela i wymaga zgody zarządcy drogi. Przytoczono również art. 39 ust. 3 tego samego aktu prawnego stwierdzając, iż na podstawie tego przepisu w szczególnie uzasadnionych przypadkach może nastąpić zlokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. Sytuacja ta jednakże wymaga zezwolenia właściwego zarządcy drogi wydanego w drodze decyzji administracyjnej zgodnie z treścią art. 40 ustawy o drogach publicznych, a za zezwolenie to pobiera się opłatę.
W dalszym ciągu swoich wywodów organ II instancji wskazał, iż bezspornie odwołujący wystąpił o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego w celu budowy kablowej linii energetycznej niskiego napięcia, a uzyskawszy to zezwolenie zakwestionował prawidłowość naliczenia opłaty rocznej.
Ustosunkowując się do stanowiska odwołującego Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż z art. 40 ust. 5 w zw. z ust. 2 pkt 2 ustawy o drogach publicznych wynika obowiązek naliczenia opłaty rocznej i zgodnie z przywołanymi normami prawnymi opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy urządzenia i rocznej stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego. Inne natomiast stawki stosuje się za zajęcie pasa drogowego z tytułu prowadzenia tam robót.
Z tych względów zdaniem organu II instancji w sposób prawidłowy naliczono wnioskodawcy dwie opłaty. Pierwsza z nich dotyczyła zajęcia pasa drogowego w związku z prowadzeniem robót polegających na zajęciu pasa i ustalona została w oparciu o art. 40 ust. 3 i 4 ustawy o drogach publicznych jako konsekwencja zezwolenia wydanego na podstawie jej art. 40 ust. 2 pkt 1, a stawki ustalono na podstawie § 1 pkt 8 lit. c uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w D.G. z dnia [...] r.
Druga natomiast opłata według Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczyła umieszczenia w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego w postaci kabla energetycznego. Ustalenie tej opłaty nastąpiło w oparciu o art. 40 ust. 3 i 5 ustawy o drogach publicznych jako konsekwencja zezwolenia wydanego na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 2 w/w ustawy. Organ podkreślił nadto, iż nałożenie opłaty wynikającej z treści art. 40 ust. 4 do 6 ustawy o drogach publicznych ma charakter obligatoryjny, co nie pozwala na wydanie decyzji o charakterze uznaniowym.
Nie godząc się ze stanowiskiem organu II instancji Spółki A Oddział w B. skierowała przeciwko jego rozstrzygnięciu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 1997 r. Nr 115 poz. 741 ) oraz naruszenie art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż opłata za zajęcie pasa drogowego ma charakter opłaty za każdy rok pozostawania urządzenia w pasie drogowym.
Przytaczając sformułowanie zawarte w art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych skarżąca zwróciła uwagę na zawarte tam określenie "roczna stawka opłaty", co jej zdaniem uniemożliwia pobieranie przez zarządcę drogi opłat corocznych. Takie stanowisko, w opinii skarżącej, dodatkowo potwierdza okoliczność braku uregulowania prawnego w zakresie ustalania i poboru opłaty w kolejnych latach. Na poparcie swego poglądu wskazała orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T.
([...]) i R. ([...]).
Uzasadniając nieważności zaskarżonej decyzji skarżąca podniosła, iż wydający decyzję Naczelnik Wydziału Gospodarki Komunalnej nie miał prawa orzekać w przedmiotowej sprawie, gdyż art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest przepisem szczególnym wobec art. 40 ustawy o drogach publicznych, a w konsekwencji umieszczenie urządzenia energetycznego zakładanego w ramach realizacji celów publicznych nie powinno być traktowane jako umieszczanie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego.
W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze powtórzyło argumentację przywołaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) – zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne nie orzekają co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku stanowiącego przedmiot postępowania administracyjnego, lecz jedynie kontrolują legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia zgodności z przepisami prawa, przez co należy rozumieć przepisy prawa materialnego a także procesowego biorąc pod uwagę zarzuty skargi a także zgodnie z obowiązkiem wynikającym dla sądów administracyjnych z mocy art. 134 p.p.s.a., oceniając legalność zaskarżonego aktu prawa z urzędu.
Wychodząc poza zarzuty skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważania swoje rozpoczął od kontroli postępowania administracyjnego pod kątem zgodności z przepisami prawa procesowego i zauważył, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję I instancji w istocie nie rozpoznało sprawy w zakresie postawionych w odwołaniu zarzutów.
Wnosząc o częściowe uchylenie zaskarżonej decyzji strona zakwestionowała bowiem słuszność nałożenia na nią obowiązku corocznej opłaty za zajęcie pasa drogowego.
Uzasadnienie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dużej mierze poświęcone jest analizie niekwestionowanych, a zbędnych dla zaskarżonego rozstrzygnięcia norm prawnych. Niezrozumiały jest natomiast wywód organu odwoławczego odnoszący się do dwóch opłat, jakie zostać miały naliczone w decyzji Prezydenta Miasta D. G.
W rzeczywistości bowiem w decyzji organu I instancji nalicza się jedną łączną opłatę za zajęcie pasa drogowego składającą się z trzech pozycji – za zajęcie pobocza w okresie od [...] do [...] r, za umieszczenie rury za [...] r. i za umieszczenie kabla za [...] r. Nadto nakłada się na stronę obowiązek uiszczania corocznej opłaty płatnej do [...] każdego kolejnego roku. Ten właśnie obowiązek w postaci corocznej opłaty zakwestionowała strona skarżąca.
Należy w tym miejscu przypomnieć, iż podstawą materialnoprawną decyzji może być jedynie przepis prawa powszechnie obowiązującego. Jednak ani decyzja organu pierwszej instancji, ani też decyzja zaskarżona, wydana przez organ odwoławczy, nie zawierają uzasadnienia prawnego, z którego można byłoby uzyskać informację o tym, jaki przepis prawa materialnego upoważniał do nałożenia na stronę corocznego obowiązku opłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza nadto, iż w decyzji przez Prezydenta Miasta D. G. nie wskazano w ogóle podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Nie można bowiem uznać za prawidłowe powołanie podstawy prawnej decyzji administracyjnej wskazanie całego art. 40 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Kolejne bowiem jego ustępy stanowiące samodzielne normy prawne, a w konsekwencji samodzielne podstawy materialne rozstrzygnięcia zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. powinny zostać w decyzji w sposób należyty wskazane.
Oceniając postępowanie zakończone decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego trzeba stwierdzić, iż organ odwoławczy na skutek zarzutów zawartych w odwołaniu powinien był ustosunkować się przede wszystkim do kwestii materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia, w szczególności rozważyć pod kątem przepisów prawa materialnego możliwość nałożenia na stronę corocznej opłaty, przedstawiwszy swoje stanowisko zajęte w tym zakresie stosownie do wymogów art. 107 § 3 Kpa.
Zaskarżona decyzja nie spełnia jednak tych wymagań.
Przechodząc do badania legalności zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta Miasta D. G. z dnia [...] r. Nr [...] w aspekcie zarzutów zawartych w skardze Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił poglądu skarżącej co do braku kompetencji Prezydenta Miasta D. G.( mylnie prawdopodobnie określonego jako Naczelnika Wydziału Gospodarki Komunalnej ) do orzekania w przedmiotowej sprawie jako organ I instancji.
Kompetencje Prezydenta Miasta do wydawania zezwoleń na zajęcie pasa drogowego wynikają z przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( Dz. U. z 2004 r. Nr 204 poz. 2086 ), a to art. 19 stanowiącego, iż organ administracji rządowej lub jednostki samorządu terytorialnego, do którego właściwości należą sprawy z zakresu planowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg jest zarządcą drogi. Zarządcą dróg gminnych jest prezydent miasta, do którego kompetencji na mocy art. 20 wskazanej ustawy należy w szczególności wydawanie zezwoleń na zajęcie pasa drogowego i zjazdy z dróg oraz pobieranie opłat i kar pieniężnych.
Sąd nie podzielił również poglądu skarżącej co do tego, by ustawa o gospodarce nieruchomościami, a w szczególności jej art. 124 ust. 1 miał pełnić rolę lex specialis w stosunku do art. 40 ustawy o drogach publicznych. Przepis art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami upoważnia bowiem starostę, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej do ograniczenia w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to nie odnosi się natomiast do nieruchomości posiadających status drogi publicznej wyłączonych spod gospodarki nieruchomościami i stanowiących własność albo Skarbu Państwa ( drogi krajowe), albo własność samorządu województwa, powiatu lub gminy ( drogi wojewódzkie, powiatowe czy gminne ).
Skoro ustawa o gospodarce nieruchomościami nie odnosi się do dróg publicznych, których system prawny tworzy ustawa o drogach publicznych nie można twierdzić, by zezwolenie, o którym mowa w przepisie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami miałaby charakter szczególny wobec zezwolenia na zajęcie pasa drogowego, gdyż pomiędzy oboma przywołanymi aktami prawnymi nie zachodzi związek przedmiotowy.
Sąd podzielił natomiast w pełni drugi zarzut skargi, a dotyczący braku podstawy prawnej zawartego w decyzji organu I instancji rozstrzygnięcia o nałożeniu na stronę corocznego obowiązku opłaty za umieszczenie w pasie drogowym urządzeń niezwiązanych z funkcjonowaniem dróg.
Organy orzekające w toku postępowania administracyjnego mają obowiązek kierować się zasadami proceduralnymi wynikającymi w szczególności z przepisów art. 6 i 7 k.p.a., a zatem mają obowiązek orzekać zgodnie z zasadą praworządności. Zgodność
z prawem, do której obliguje organ administracji wskazana zasada, powoduje konieczność wydawania rozstrzygnięć w postępowaniu administracyjnym tylko w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, gdyż w postępowaniu administracyjnym nie stosuje się zasady, że wszystko co nie jest zakazane jest dozwolone. Dlatego nielegalne jest zarówno działanie organu podjęte niezgodnie z obowiązującymi przepisami jak i działanie bez podstawy prawnej ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 1996 r. sygn. III SA 535/95 publ. LEX nr 27157). Tak też trzeba przyjąć, iż wszelkie obowiązki obywateli nakładane decyzją, mogą wynikać wyłącznie z przepisów prawa.
Prezydent Miasta D. G. w decyzji Nr [...] z dnia [...] r. zawierającej zezwolenie na zajęcie pasa drogowego nałożył na skarżącą opłatę z tytułu zajęcia pasa drogowego na czas trwania prac budowlanych i opłatę za rok [...] z tytułu umieszczenia w pasie drogi urządzeń infrastruktury technicznej. Poza tym, orzeczenie I instancji zawiera jeszcze jedno rozstrzygnięcie o zobowiązaniu strony do ponoszenia w kolejnych latach corocznej opłaty za zajęcie pasa drogowego z tytułu umieszczonych tam urządzeń infrastruktury technicznej, której termin zapłaty wyznaczony został na dzień [...] każdego kolejnego roku.
Zważyć należy, iż ustawodawca w art. 40 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( Dz. U. z 2002 r. Nr 9 poz. 84 ) dokonał zróżnicowania w sposobie obliczania stawek opłat za zajęcie pasa drogowego ze względu na rodzaj prowadzonych prac i jedynie w przypadku umieszczania tam urządzeń infrastruktury ustalił stawkę roczną.
Tę podstawę materialnoprawną do wymierzenia opłaty za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia w nim urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego stanowi art. 40 ust. 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Wskazany przepis ze względu na swoją niejednoznaczność budzić może kontrowersje, zauważa się bowiem, iż jego literalne brzmienie nie pozwala na udzielenie nie budzącej wątpliwości odpowiedzi na pytanie czy opłata wymierzana na jego podstawie jest opłatą jednorazowo naliczaną czy też jest opłatą coroczną.
Wykładnia celowościowa analizowanego przepisu pozwala na uznanie za zasadny ten pogląd, który uważał za słuszne nie tylko jednorazowe obciążenie finansowymi konsekwencjami podmioty korzystające przez dłuższy czas lub na trwale z cudzej własności lecz stosowanie tej odpłatności przez cały czas korzystania z cudzej własności.
Nie można jednak poprzestać na dokonaniu wykładni pojęcia "stawka roczna opłaty" bez analizy porównawczej przepisów, w których to pojęcie również się pojawia.
Termin "roczna stawka" nie jest terminem odosobnionym w polskim ustawodawstwie i pojawia się na przykład również w ustawie z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( Dz. U. z 2002 r. Nr 9 poz. 84 ). We wskazanych przepisach ustawodawca określając, iż opłata jest stawką roczną wskazał jednak sposób i termin jej zapłaty w kolejnych latach ( por. art. 9 i 19 lub wskazanej ustawy ).
Analiza natomiast art. 40 ust. 11 i ust. 13 w zw. z ust. 3 nie pozwala na przyjęcie, by organ administracji orzekający o zezwoleniu na zajęcie pasa drogowego posiadał uprawnienie do nałożenia innej niż jednorazowa opłaty. Przemawia za takim stanowiskiem treść ust. 13 art. 40 omawianej ustawy, który wskazuje, iż termin uiszczenia opłaty wynosi 14 dni od dnia, w którym decyzja ustalająca jej wysokość stała się ostateczna, a zatem również w terminie 14 dni od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja o zezwoleniu na zajęcie pasa drogowego ( art. 40 ust. 11 ). Brak natomiast jakiejkolwiek regulacji prawnej pozwalającej organowi administracji na zobowiązanie podmiotu zajmującego pas drogowy do uiszczenia opłaty w jakimkolwiek innym terminie, a w tym w kolejnych latach upływających po terminie wydania zezwolenia na zajęcie pasa. W konsekwencji należałoby przyjąć, iż ustawodawca nie przewidywał możliwości nakładania przez zarządcę drogi innych niż jednorazowa opłata. Potwierdza to dodatkowo uregulowanie zawarte w art. 39 ust. 7 ustawy o drogach publicznych, gdzie ustawodawca przewidział możliwość zawierania przez zarządcę długookresowych umów najmu lub dzierżawy kanału technologicznego w celu umieszczenia tam urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego i pobierania z tego tytułu opłat za czas trwania umowy.
Pogląd ten także wydaje się w pełni uzasadniony w świetle treści uzasadnienia projektu rządowego ustawy o zmianie ustawy o drogach publicznych ( druk sejmowy 3921 ), gdzie stwierdza się, iż wprowadzone w treści art. 40 nowelizowanej ustawy poprawki mają na celu dopuszczenie wydania zezwolenia na umieszczenie urządzenia na dłuższy niż rok okres i pobieranie opłat za kolejne lata w terminach określonych w ustawie.
Opłata roczna za umieszczenie obcych urządzeń ma być uiszczona pierwszy raz przed odebraniem decyzji ustalającej jej wysokość i liczona proporcjonalnie do liczby miesięcy w roku, a następnie w terminie do [...] każdego roku z góry za dany rok.
Stwierdzając przeto, iż w czasie wydawania zaskarżonej decyzji, a także utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji brak było regulacji prawnej pozwalającej na zobowiązanie strony do ponoszenia corocznych opłat za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia tam urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż rozstrzygnięcie takie nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa ( art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. ) i stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji w części utrzymującej w mocy rozstrzygniecie organu I instancji zobowiązujące skarżącą do ponoszenia corocznych opłat za zajęcie pasa drogowego, a nadto, korzystając z uprawnień nadanych na mocy art. 135 p.p.s.a. stwierdził nieważność w zakresie tego samego rozstrzygnięcia w decyzji I instancji.
Z tych przyczyn w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 lit. c i art. 119 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
W kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na mocy art. 152 p.p.s.a.
su.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI