II SA/Łd 1306/03

II SA/Łd 1306/03 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2004-09-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-08-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Janusz Nowacki /przewodniczący/
Małgorzata Łuczyńska /sprawozdawca/
Teresa Rutkowska
Symbol z opisem
619  Stosunki pracy i stosunki służbowe, sprawy z zakresu inspekcji pracy
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Dnia 29 września 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie NSA Teresa Rutkowska, p.o. Sędziego WSA Małgorzata Łuczyńska /spr./, Protokolant referendarz sądowy Ewa Alberciak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2004 roku sprawy ze skargi M. P. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej 1/ uchyla zaskarżone orzeczenie i poprzedzające je orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w P. Nr [...] z dnia [...] 2/ orzeka, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Uzasadnienie
Orzeczeniem Nr [...] z dnia [...] Komendant Powiatowy Policji w P. działając na podstawie § 24 ust. 1 pkt 2 w związku z § 24 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997roku w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz.U. Nr 4 z 1998r. poz.14) oraz art. 134 Ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (tekst jedn. Dz.U. Nr 7 z 2002r. poz. 58 z późń.zm.) po rozpatrzeniu sprawy starszego sierżanta M. P. – Referenta Zespołu ds. Kryminalnych Posterunku Policji w W., KP w U. uznał policjanta winnym zarzucanego mu czynu i wymierzył karę dyscyplinarną nagany. M. P. obwiniony był o to, że w dniu 18 kwietnia 2003r. pełniąc służbę w Posterunku Policji w W. zaniechał czynności służbowych i nie przyjął i nie udokumentował zawiadomienia od A. A. zam. w W. ul. A o przestępstwie zaistniałym na jej szkodę na terenie jednostki sąsiedniej – Komendy Powiatowej Policji w Ł. oraz nie sporządził na tę okoliczność żadnego zapisu w prowadzonej dokumentacji.
Od powyższego orzeczenia M. P. wniósł odwołanie do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł., w którym podniósł, że nie zaprzecza, że do jego obowiązków należy przyjmowanie i dokumentowanie zawiadomień o przestępstwie i gdyby doszedł do wniosku, iż przestępstwo miało miejsce z pewnością przyjąłby zawiadomienie o przestępstwie od A. A., jednak w tym wypadku sytuacja taka nie miała miejsca. Wyjaśnił, że A. A. nie prosiła o przyjęcie takiego zawiadomienia, ponieważ wiedziała, że dokumenty zagubiła sama i po tym co zostało ustalone z nią w rozmowie podczas jej wizyty w Posterunku Policji w W., wiedziała, że nie było podstaw do złożenia takiego zawiadomienia.
Rozpoznając sprawę Komendant Wojewódzki Policji w Ł. działając na podstawie § 1 pkt 3 w związku z § 32 ust. 1 i 4 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997roku w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz.U. Nr 4 z 1998r. poz.14) utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że przeprowadzone postępowanie dyscyplinarne potwierdziło fakt naruszenia przez starszego sierżanta M. P. dyscypliny służbowej w zakresie zaniechania czynności służbowych oraz nieudokumentowania zawiadomienia o przestępstwie. Z zebranego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że zamiarem interesantki po przybyciu do Posterunku Policji w W. było zgłoszenie zawiadomienia o popełnieniu na jej szkodę przestępstwa kradzieży. Do obowiązków obwinionego jako referenta Zespołu ds. Kryminalnych zgodnie z wytycznymi Nr 4/2002 Komendanta Głównego Policji z dnia 17 kwietnia 2002roku "w sprawie organizacji oraz szczegółowych zasad posterunku Policji" należy m.in. przyjmowanie i dokumentowanie zawiadomień o przestępstwie. Obwiniony dokumentu "zawiadomienie o przestępstwie" jednak nie przyjął. Za nielogiczne organ odwoławczy uznał argumenty obwinionego, że to interesantka "(...) wykorzystała wiadomości zebrane podczas wizyty na posterunku i po uzyskaniu stosownych pouczeń postanowiła za wszelką cenę złożyć takie zawiadomienie"(o przestępstwie). Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy doszedł do przekonania, że z zebranego materiału dowodowego bezspornie wynika, że obwiniony M. P. winny jest naruszenia regulacji zawartych w wytycznych Nr 4/2002 Komendanta Głównego Policji z dnia 17 kwietnia 2002 roku "w sprawie organizacji oraz szczegółowych zasad posterunku Policji" , a co za tym idzie dyscypliny służbowej. Dodatkową okolicznością obciążającą obwinionego pozostaje fakt, iż znajduje się on w okresie wykonywania kary upomnienia. Komendant Wojewódzki Policji w Ł. uznając, że orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w P. jest zasadne i zgodne z obowiązującym prawem utrzymał je w mocy.
Na powyższe orzeczenie M. P. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W uzasadnieniu dowodził, że w przedmiotowej sprawie miał do czynienia z zagubieniem dokumentów, a nie ich kradzieżą dlatego nie przyjął zawiadomienia o przestępstwie. Sprawę ostatecznie wyjaśniło dochodzenie przeprowadzone przez Komendę Powiatową Policji w Ł., które umorzono z powodu braku cech przestępstwa. Zakwestionował również subiektywną interpretację zeznań świadka st.post. P. T. zinterpretowaną na jego niekorzyść. Zeznania tego świadka w ocenie obwinionego dowodzą jedynie, że na Posterunek Policji w W. zgłosiła się A. A. w przeświadczeniu, że prawdopodobnie skradziono jej dokumenty w Ł. W zeznaniu tym nie ma mowy, aby policjant ten rozpytywał zawiadamiającą na ten temat, co dowodzi, że nie mógł znać okoliczności zdarzenia. Skarżący podnosi, że samo zawiadomienie i podanie okoliczności o utracie dokumentów lub innych rzeczy, które nie zostało w żaden sposób potwierdzone w toku postępowania nie może być dowodem w sprawie, bowiem w innym przypadku możnaby w nieskończoność składać tego typu zawiadomienia wykorzystując organy ścigania do potwierdzania zdarzeń, które nie miały miejsca.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonym orzeczeniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z innych przyczyn aniżeli podniesione w skardze.
Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1271 z późń.zm.) Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji właściwy do rozpatrzenia skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi utworzony z dniem 1 stycznia 2004r. dla obszaru województwa łódzkiego rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003r.w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych/.../ (Dz.U. z 2003r. Nr 52 poz. 652).
Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) obowiązującej od 1 stycznia 2004r. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. W świetle zaś art. 1 § 2 tejże ustawy kontrola , o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1/ uchyla decyzje lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
W przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził, iż doszło do naruszenia przez organy administracji przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 133 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (tekst jedn. Dz.U. Nr 7 z 2002r. poz. 58 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonego orzeczenia – policjant podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie dyscypliny służbowej oraz w innych przypadkach określonych w ustawie.
Na mocy delegacji ustawowej wynikającej z art. 139 ust. 2 tej ustawy minister właściwy do spraw wewnętrznych został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień, przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych, wymierzania w nich kar i ich wykonywania, odwoływania się od wymierzonych kar, a także właściwości przełożonych w tych sprawach.
W dacie wydania zaskarżonego orzeczenia obowiązywał art. 139 ust. 2 tej ustawy (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2002r, K 36/00 OTK-A z 20022r. nr 5 poz. 63), a zatem i przepis wykonawczy wydany w oparciu o powyższą delegację ustawową.
Z treści § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997roku w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz.U. Nr 4 z 1998r. poz.14) wynika, że postępowanie dyscyplinarne ma na celu:
1/ ustalenie, czy zachodzą okoliczności uzasadniające odpowiedzialność dyscyplinarną policjanta,
2/ wszechstronne wyjaśnienie okoliczności i przyczyn popełnienia przewinienia lub naruszenia dyscypliny służbowej, którą stanowić może czyn policjanta popełniony w czasie służby lub podczas wykonywania zadań albo czynności służbowych, polegający na zawinionym niewykonaniu obowiązków wynikających z ustawy, przepisów wykonawczych lub rozkazów i poleceń wydawanych przez uprawnionych przełożonych na podstawie tych przepisów; wyjątkowo może również być to czyn popełniony przez policjanta poza czasem służby lub nie związany z wykonywaniem zadań albo czynności służbowych, jeżeli przepisy szczególne przewidują odpowiedzialność dyscyplinarną,
3/ orzeczenie kary współmiernej do zaistniałego przewinienia lub naruszenia dyscypliny służbowej.
W świetle powyższego uregulowania za zawinione niewykonanie obowiązków przez policjanta, skutkujące odpowiedzialnością dyscyplinarną można więc uznać zachowanie polegające na niewykonaniu obowiązku wynikającego z ustawy, przepisu wykonawczego lub rozkazów i poleceń wydawanych przez uprawnionych przełożonych na podstawie tych przepisów przy założeniu, że obwiniony znał treść przepisów, rozkazów, poleceń służbowych i nie zastosował się do norm z nich wynikających.
W przedmiotowej sprawie organy orzekające uznały, że skarżący nie przyjął i nie udokumentował zawiadomienia o przestępstwie kradzieży dokumentów oraz nie sporządził na te okoliczność żadnego zapisu w prowadzonej dokumentacji. Czynem swym naruszył obowiązki wynikające z Wytycznych Nr 4/2002 Komendanta Głównego Policji z dnia 17 kwietnia 2002r. w sprawie organizacji oraz szczegółowych zadań posterunku Policji. Na marginesie należy podnieść, że powołane Wytyczne (załączone do odpowiedzi na skargę) zawierają VI rozdziałów, a każdy z nich kilka punktów. Prawidłowe określenie kwalifikacji prawnej powinno więc odnosić się nie tylko do wskazania aktu (dokumentu) zawierającego opis zarzucanego obwinianemu czynu, ale konkretne wskazanie, który w tym wypadku rozdział i punkt, stanowi podstawę prawną postawionego zarzutu, tym bardziej gdy wskazane Wytyczne regulują zakres zadań i obowiązki policjantów różnych służb. O ile jednak obowiązek przyjmowania i dokumentowania zawiadomień o przestępstwie należy do zakresu czynności policjantów służy kryminalnej (obwiniony jest referentem w Zespole ds. Kryminalnych) i wynika z rozdziału VI pkt 5 powołanych Wytycznych o tyle nie wyjaśniono i nie powołano podstawy prawnej zarzutu nie sporządzenia żadnej dokumentacji potwierdzającej fakt mającego w dniu 18 kwietnia 2003r zdarzenia. Ze sprawozdaniu z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego jak również uzasadnienia postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego i sprawozdania z przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego wynika, że funkcjonariusz winien dokonać takiego zapisu w książce służby, książce wydarzeń, notatniku służbowym, ale organy prowadzące i orzekające w tej sprawie nie wyjaśniły z jakiego przepisu prawa lub rozkazu ewentualnie polecenia służbowego taki obowiązek wynika i czy obwiniony znał treść tych przepisów. Okoliczność ta jest o tyle istotna, że skarżący jak wynika z treści protokołu przesłuchania obwinionego z dnia 5 czerwca 2003r. kwestionuje ten obowiązek i udowadnia, że "w Posterunku w W. pracuje na etacie referenta ds. kryminalnych, który prowadzi notatnik służby w związku z czynnościami prewencyjnymi wykonywanymi w terenie. Nadmieniam, że w innych tego typu ogniwach nie są prowadzone notatniki służbowe. Przekładając ten przypadek na policjanta Komendy Powiatowej Policji w P., pracującego w pionie kryminalnym, to w takim przypadku policjant nie sporządza żadnej dokumentacji(...) Z uwagi na powyższe nie wpisałem tego faktu ani do notatnika, ani do książki służby lub wydarzeń, gdyż takie zgłoszenie tego nie wymagało, bo nie nosiło miana wydarzenia, z którego sporządzane są dokumenty procesowe."
W tej sytuacji organ winien więc wyjaśnić i wykazać, czy zarzucany skarżącemu czyn polegał na zawinionym niewykonaniu obowiązków wynikających z obowiązujących przepisów prawa lub rozkazów i poleceń służbowych wydawanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów.
W przedmiotowej sprawie w toku prowadzonego postępowania dyscyplinarnego doszło również do naruszenia przepisu § 22 pkt 3 cytowanego rozporządzenia. Stosownie do tego przepisu na postanowienie o odmowie uzupełnienia postępowania obwinionemu służy prawo złożenia zażalenia do przełożonego, który wszczął postępowanie dyscyplinarne. W przedmiotowej sprawie obwiniony zapoznał się w dniu 24 czerwca 2003r. z aktami postępowania dyscyplinarnego i został pouczony o możliwości zgłoszenia w terminie 3 dni wniosku o ich uzupełnienie. Z przysługującego uprawnienia skorzystał i w dniu 26 czerwca 2003r. wystąpił z takim wnioskiem. W świetle § 22 pkt 2 ww rozporządzenia wniosek o uzupełnienie postępowania rozpatruje prowadzący postępowanie, a jak podniesiono wyżej na postanowienie o odmowie uzupełnienia postępowania obwinionemu służy prawo złożenia zażalenia do przełożonego, który wszczął postępowanie dyscyplinarne. Złożony przez obwinionego wniosek został rozpatrzony negatywnie, jednak rozpatrujący ten wniosek prowadzący postępowanie nie pouczył obwinionego o możliwości wniesienia w terminie 3 dni zażalenia na przedmiotowe postanowienie. W ocenie Sądu obowiązek pouczenia obwinionego o możliwości zaskarżenia przedmiotowego postanowienia ma istotne znaczenie procesowe i stanowi jedną z gwarancji zapewnienia obwinionemu realizacji jego praw wynikających z § 17 pkt 2 ww rozporządzenia.
Z akt przedmiotowej sprawy nie wynika również, czy organ prowadzący postępowanie dyscyplinarne zachował się stosownie do przepisów wynikających z art. 79 kpa mających zastosowanie w związku z § 45 i § 15 cytowanego rozporządzenia. Brak jest bowiem w aktach sprawy dowodów na to, że obwiniony był prawidłowo zawiadomiony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków. Okoliczność ta jest istotna z uwagi na rozbieżności wyjaśnień składanych przez obwinionego i pozostałych świadków, a dotyczących przebiegu zdarzenia w dniu 18 kwietnia 2003r.
W tym stanie rzeczy konieczne stało się uchylenie zaskarżonej decyzji celem umożliwienia organom administracji przeprowadzenia dodatkowego niewadliwego postępowania zmierzającego do wyeliminowania opisanych wyżej uchybień procesowych.
Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.