IV SA/Gl 795/05

IV SA/Gl 795/05 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2006-12-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-09-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Tyszkiewicz-Ziętek /sprawozdawca/
Małgorzata Walentek
Teresa Kurcyusz-Furmanik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Sygn. powiązane
I OSK 589/07 - Wyrok NSA z 2008-02-01
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.) Protokolant sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2006r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnego świadczenia oddala skargę.
Uzasadnienie
Ostateczną decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta C. na podstawie art. 37 n ust. 1 oraz art. 6 pkt 6lit. b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. Nr 58, poz. 514 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej k.p.a. orzekł o utracie z dniem [...] r. przez E. K. prawa do pobierania świadczenia przedemerytalnego.
Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta C. na podstawie art. 6 pkt 15 lit. c oraz art. 28 ust. 1,2 pkt 3, ust. 7 i art. 37n ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w zw. z art. 30 ust. 4 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz.U. 120, poz. 1252) orzekł wobec E. K. o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia przedemerytalnego za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. w kwocie brutto [...] zł w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano na wstępie, że na podstawie przedłożonych dokumentów i złożonych oświadczeń E.K. został w dniu
[...] r. zarejestrowany jako osoba uprawniona do pobierania świadczenia przedemerytalnego od dnia [...] r. Zgodnie z decyzją Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w C. z dnia [...] r. prawo do świadczenia przyznano stronie w kwocie zaliczkowej w wysokości [...] % kwoty zasiłku dla bezrobotnych, w związku z toczącym się wówczas postępowaniem dotyczącym ustalenia wysokości emerytury dla potrzeb świadczenia przedemerytalnego.
Następnie, decyzją z dnia [...] r. ZUS Oddział w C. ustalił stronie wysokość emerytury dla potrzeb świadczenia przedemerytalnego na dzień [...] r. w wysokości [...] zł.
W związku z powyższym za zgodą strony w trybie art.155 k.p.a. dokonano zmiany decyzji Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w C. z dnia [...] r. w części dotyczącej wysokości przyznanego świadczenia przedemerytalnego, przyznając stronie od dnia [...] r. prawo do świadczenia przedemerytalnego w wysokości [...] % kwoty emerytury określonej w decyzji organu rentowego, tj. w wysokości [...] zł.
Organ I instancji wyjaśnił dalej, że decyzją z dnia [...] r. na wniosek strony z dnia [...] r. ZUS Oddział w C. przyznał stronie prawo do świadczeń emerytalnych od dnia [...] r., o czym strona nie poinformowała Powiatowego Urzędu Pracy w C. i nadal pobierała świadczenie przedemerytalne.
W odpowiedzi na pismo Powiatowego Urzędu Pracy w C. z dnia [...] r. ZUS Oddział w C. pismem z dnia [...] r. poinformował o nabyciu przez stronę prawa do emerytury z dniem [...] r.
W tym stanie rzeczy decyzją ostateczną z dnia [...] r. Prezydent Miasta C. orzekł o utracie przez stronę prawa do świadczenia przedemerytalnego z dniem[...] r. Jednocześnie naliczono wysokość nienależnie pobranego świadczenia przedemerytalnego za okres od [...] r. do [...] r. w łącznej kwocie [...] zł i wnioskiem z dnia [...] r. wystąpiono do ZUS Oddział w C. o przekazanie (na mocy art. 29 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu) w/w kwoty na konto Funduszu Pracy z należnych świadczeń.
ZUS Oddział w C. poinformował, że począwszy od [...] r. dokonuje potrącenia z kwoty świadczeń emerytalnych przysługujących E.K. łącznej kwoty zadłużenia tj. [...] zł w ratach miesięcznych po [...] zł. Pismem z dnia [...] r. ZUS Oddział w C. pismem z dnia [...] r. poinformował Powiatowy Urząd Pracy w C., że z dniem [...]r. zaprzestaje potrącania ze świadczenia emerytalnego E.K. i wystąpił o zwrot potrąconych świadczeń. Do pisma dołączono wyrok Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. (sygn. Akt [...] ) wraz z uzasadnieniem, mocą którego dokonano zmiany zaskarżonej przez stronę decyzji ZUS Oddział w C. w ten sposób, że "nie zmniejsza się ubezpieczonemu E. K. emerytury z tytułu pobranych świadczeń z Funduszu Pracy".
Mając na uwadze opisane powyżej okoliczności faktyczne organ I instancji wskazał, że w dniu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w C. (tj. w dniu [...] r.) strona uprzedzona o odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 Kodeksu karnego za składanie fałszywych zeznań, zobowiązała się (składając własnoręczny podpis w karcie) do bezzwłocznego informowania urzędu o wszelkich zmianach danych zawartych w karcie rejestracyjnej, w tym także o nabyciu prawa do emerytury oraz do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w przypadku niespełnienia warunków wymienionych w ustawie. W dokumentach strony znajduje się także pouczenie dotyczące zasiłków i świadczeń przedemerytalnych, potwierdzone własnoręcznym podpisem strony z dnia [...] r., mocą którego strona zobowiązała się do przestrzegania obowiązków oraz informowania powiatowego urzędu pracy o wszelkich zmianach mających wpływ na ustalenie prawa do świadczenia przedemerytalnego i jego wypłatę oraz zobowiązała się do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Strona była również poinformowana, co także potwierdziła własnoręcznym podpisem, że świadczenie przedemerytalne przysługuje jej do czasu nabycia prawa do emerytury.
Wobec powyższego organ I instancji stwierdził, że w okresie od dnia
[...] r. do dnia [...] r. strona pobierała więc świadczenia pieniężne zarówno z tytułu świadczenia przedemerytalnego jak i z tytułu uprawnień emerytalnych. Nie ma wątpliwości, że strona została należycie pouczona o obowiązku poinformowania urzędu pracy o nabyciu prawa do świadczeń emerytalnych, a także, iż zobowiązała się do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.
Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 2 pkt 3 ustawy
o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu za nienależnie pobrane świadczenie uważa się świadczenie przedemerytalne wypłacone osobie za okres, za który nabyła ona prawo do emerytury. W tym stanie rzeczy świadczenie przedemerytalne w kwocie brutto [...] zł pobrane przez stronę za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. jest świadczeniem nienależnym i podlega zwrotowi, ponieważ z dniem [...] r. strona nabyła prawo do emerytury, a nie informując o tym fakcie urzędu pracy doprowadziła do nadpłaty świadczenia przedemerytalnego, tj. do sytuacji, w której pobierała równocześnie świadczenie przedemerytalne i emeryturę.
W uzasadnieniu decyzji organu I instancji wyjaśniono także, że w dniu
[...] r. Powiatowy Urząd Pracy w C. dokonał na rzecz ZUS Oddział w C. zwrotu kwoty [...] zł, stanowiącej sumę potrąceń z emerytury ubezpieczonego i podano, że strona pismem z dnia [...] r. została poinformowana o wszczęciu postępowania w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia przedemerytalnego i zgłosiła się do Powiatowego Urzędu Pracy w C. w dniu [...] r. oświadczając m.in., że nie składa pisemnie ani ustnie wypowiedzi co do zebranych dowodów i materiałów, nie przedkłada także nowych dokumentów w sprawie bez zgody reprezentującego ją prawnika.
W odwołaniu od powyższej decyzji (termin do jego wniesienia został stronie przywrócony postanowieniem Wojewody Ś. z dnia [...] r., wydanym w trybie art. 54 § 3 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) strona podniosła, że w związku z ukończeniem [...] lat, w dniu [...] r. złożyła w ZUS Oddział w C. wniosek o emeryturę, do którego dołączyła wydane przez Powiatowy Urząd Pracy w C. zaświadczenie z dnia [...] r., z którego wynikało, że strona jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w C. i pobiera świadczenie przedemerytalne od dnia [...] r. Decyzją z dnia [...] r. ZUS Oddział w C. przyznał E. K. od dnia [...] r. świadczenie emerytalne w kwocie [...] zł netto. ZUS Oddział w C. pismem z dnia [...] r. poinformował Powiatowy Urząd Pracy w C. przyznaniu ubezpieczonemu emerytury i konieczności wstrzymania dalszej wypłaty świadczenia przedemerytalnego i wydania stosownej decyzji.
Pomimo powyższego, jak dalej wskazała strona w odwołaniu, stan jednoczesnej wypłaty emerytury i świadczenia przedemerytalnego trwał nadal bez winy strony, a organ zatrudnienia (pomimo, iż posiadał zaświadczenie z dnia
[...] r.) wystąpił do ZUS Oddział w C. pismem z dnia
[...] r. o udzielenie informacji od kiedy strona otrzymuje emeryturę.
W dalszej części odwołania strona wspomniała o decyzji ZUS Oddział w C. z dnia [...] r., zmienionej wyrokiem Sądu Okręgowego w C. z dnia [...]r., a następnie przedstawiła zarzuty dotyczące decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r. W tym zakresie odwołujący się zaakcentował, że sytuacja, w której miała miejsce jednoczesna wypłata świadczenia przedemerytalnego i emerytury zaistniała wyłącznie z przyczyn leżących po stronie Powiatowego Urzędu Pracy w C. oraz ZUS Oddział w C., a strona nie ponosi żadnej odpowiedzialności za ten stan rzeczy. Zaistniałe w obu organach niedbalstwo wyklucza, w ocenie odwołującego się, zastosowanie art. 6 pkt 15 lit. c i art. 28 ust. 1,2 pkt 3, ust. 7 i art. 37 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Odwołujący się wskazał, że zgodnie z art. 29 ust. 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ZUS Oddział w C. powinien do dnia [...] r. wypłacać stronie emeryturę pomniejszoną o kwotę wypłaconego świadczenia przedemerytalnego, za okres od dnia, w którym powziął wiadomość o wypłacaniu świadczenia przedemerytalnego (tj. od dnia [...] r., w którym to dniu strona przedłożyła w ZUS Oddział w C. zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w C. z dnia [...] r.)
Z drugiej strony, jak dalej wskazał odwołujący, Powiatowy Urząd Pracy w C. zobowiązany był w dniu [...] r. (stosownie do pisma ZUS Oddział w C.) wstrzymać wypłacanie świadczenia przedemerytalnego i wydać w tym przedmiocie stosowną decyzję.
W świetle powyższych okoliczności zanegować należy twierdzenie organu
I instancji, że odwołujący się nie poinformował Powiatowego Urzędu Pracy w C. o przyznaniu mu z dniem [...] r. emerytury. Strona podniosła także, iż w sytuacji, gdy Zakład Ubezpieczeń Społecznych miał, począwszy od [...] r. możliwość pomniejszenia wypłacanej ubezpieczonemu emerytury o kwotę wypłacanego jednocześnie świadczenia przedemerytalnego, pobranego przez stronę świadczenia przedemerytalnego nie można uznać za świadczenie nienależne, tym bardziej, że strona nie była pouczona o braku prawa do jego pobierania (a jak wskazano w nadal aktualnym orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 1985 r. sygn. akt II URN 207/85, publ. PiZS z 1986 r., nr 3, s. 71 "obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń można oceniać w aspekcie "wspólnej winy" osoby pobierającej świadczenie i organu rentowego").
Strona podniosła także w odwołaniu, że żądanie zwrotu pobranego świadczenia pozostaje w sprzeczności z art. 409 – 411 Kodeksu cywilnego, gdyż odwołujący się pobierał świadczenie przedemerytalne w dobrej wierze (nie był świadomy, że mu ono nie przysługuje) i przeznaczał je na leczenie i zakup leków (ok. [...] zł miesięcznie), a "odpowiedzialność wzbogaconego w dobrej wierze ogranicza się do zwrotu wzbogacenia istniejącego w chwili żądania zwrotu" (por. "Kodeks cywilny z komentarzem pod red. Jana Winiarza, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1980 r., s.370).
Wobec przedstawionej argumentacji strona wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji oraz wstrzymanie jej wykonania.
Decyzją z dnia [...] r. Wojewoda Ś. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia opisano szczegółowo stan faktyczny sprawy i zaakcentowano, że strona rejestrując się w Powiatowym Urzędzie Pracy w C., uprzedzona o odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 Kodeksu karnego za składanie fałszywych zeznań, oświadczyła w dniu [...] r. m.in., że nie nabyła prawa do emerytury. Nadto zobowiązała się w tym oświadczeniu do informowania o wszelkich zmianach w danych zawartych w karcie rejestracyjnej oraz do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w przypadku niespełnienia warunków wymienionych w ustawie. Strona oświadczyła także w dniu [...] r., że zapoznała się z treścią "informacji dla osób rejestrujących się W PUP", w której (w części IV pkt 10), wskazując obowiązki bezrobotnego, określono przesłanki obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia stosownie do art. 28 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W dniu [...] r. E.K. oświadczył natomiast, że został zapoznany z prawami i obowiązkami osób pobierających zasiłek przedemerytalny lub świadczenie przedemerytalne wynikającymi z ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i zobowiązał się do przestrzegania w/w obowiązków oraz informowania Powiatowego Urzędu Pracy w C. o wszelkich zmianach mających wpływ na ustalenie prawa do świadczenia przedemerytalnego i jego wypłatę oraz zobowiązał się także do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (stronę poinformowano o okolicznościach, w których świadczenie staje się świadczeniem nienależnym).
W dalszej części uzasadnienia decyzji organ odwoławczy wskazał na treść art. 28 ust. 1 i ust. 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, zgodnie z którym osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne (jakim jest świadczenie przedemerytalne wypłacone osobie za okres, za który nabyła prawo do emerytury, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie nie dokonał jego pomniejszenia) zobowiązana jest do jego zwrotu.
Za bezsporne uznać należy w ocenie organu II instancji, że strona rejestrując się w Powiatowym Urzędzie Pracy w C. zobowiązała się do informowania organu zatrudnienia o każdorazowej zmianie danych zawartych w karcie rejestracyjnej oraz do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. E.K. został również należycie poinformowany jakiego rodzaju świadczenie uznaje się za świadczenie nienależne oraz o tym, że świadczenie przedemerytalne przysługuje mu do czasu uzyskania emerytury. Nie ulega zatem wątpliwości, że skoro stronie przyznano z dniem [...] r. emeryturę to miała ona obowiązek niezwłocznego poinformowania Powiatowego Urzędu Pracy w C. o tym fakcie. E.K. nie wywiązał się z tego obowiązku i nadal przez okres od [...] r. do [...] r. pobierał jednocześnie emeryturę i świadczenie przedemerytalne. Skoro więc strona, będąc uprawnioną do emerytury pobierała nadal świadczenie przedemerytalne to w rozumieniu art. 28 ust. 1 i ust. 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu jest zobowiązana do zwrotu świadczenia przedemerytalnego w wysokości ustalonej przez organ zatrudnienia w zaskarżonej decyzji.
Organ II instancji wskazał także, odnosząc się do zarzutów odwołania, że E.K. jest podmiotem stosunku administracyjnoprawnego, w ramach którego stosuje się przepisy prawa materialnego administracyjnego, a zatem wskazane w odwołaniu przepisy Kodeksu cywilnego nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie.
Powyższą decyzję doręczono stronie w dniu [...] r., a pismem z dnia [...] r. (nadanym w urzędzie pocztowym w dniu [...] r.) strona zaskarżyła powyższą decyzję Wojewody Ś. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie.
W uzasadnieniu skargi E. K. opisał szczegółowo stan faktyczny sprawy, akcentując, że ZUS Oddział C. pismem z dnia [...] r. poinformował Powiatowy Urząd Pracy w C., że decyzją z dnia [...] r. została stronie przyznana emerytura od dnia [...] r., (tj. od daty osiągnięcia przez stronę wieku emerytalnego) i wniósł o wstrzymanie dalszej wypłaty świadczenia i nadesłanie stosownej decyzji w tym przedmiocie. Pomimo powyższego skarżącemu wypłacano nadal świadczenie przedemerytalne i emeryturę i stan taki trwał do czasu, kiedy strona zgłosiła się do Powiatowego Urzędu Pracy w C. i przedłożyła kserokopie dwóch decyzji ZUS Oddział w C. o wysokości świadczenia emerytalnego i waloryzacji, w następstwie czego Powiatowy Urząd Pracy w dniu [...] r. wystąpił (pomimo posiadania zaświadczenia z dnia [...] r.) do ZUS Oddział w C. z zapytaniem od kiedy przyznano E.K. emeryturę.
W dalszej części uzasadnienia skargi skarżący wskazał, że z postanowienia Prokuratora Prokuratury Rejonowej C. [...] z dnia [...] r. o umorzeniu przeciwko niemu śledztwa w sprawie doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie [...] zł (sygn. akt [...] ) wynika, że pismo z dnia [...] r., informujące o przyznaniu stronie emerytury ZUS przesłał faksem z datą [...] r. do Powiatowego Urzędu Pracy w C. dopiero w dniu [...] r. Dodał także, iż w odpowiedzi na pismo Powiatowego Urzędu Pracy w C. z dnia [...] r. ZUS Oddział w C. pismem z dnia [...] r. poinformował Powiatowy Urząd Pracy, że stronie przyznano emeryturę od dnia [...]r.
Wobec powyższego skarżący podniósł, że otrzymywane przez niego w okresie od [...] r. do [...] r. świadczenie przedemerytalne nie może być uznane za świadczenie nienależne, zważywszy, że strona sama zgłosiła się do Powiatowego Urzędu Pracy w C. przedkładając decyzję o waloryzacji świadczenia emerytalnego, a przede wszystkim mając na uwadze, że skarżący nie był świadomy, że świadczenie przedemerytalne jest mu przekazywane, gdyż pieniądze z tego tytułu wpływały na rachunek bankowy, na który przelewano także inne środki finansowe. Przekazywanie na rachunek bankowy skarżącego bez wiedzy właściciela rachunku świadczenia przedemerytalnego nastąpiło z przyczyn leżących wyłącznie po stronie Powiatowego Urzędu Pracy w C. i ZUS Oddział C. i wywołane zostało bałaganem w funkcjonowaniu tych instytucji, w związku z czym, w ocenie skarżącego, w sprawie nie może znaleźć zastosowania art. 28 ust. 1 i ust. 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Skarżący podkreślił, że zgodnie z art. 29 ust. 1 powołanej ustawy ZUS Oddział w C. był zobowiązany od dnia [...] r. wypłacać mu emeryturę pomniejszoną o kwotę wypłaconego świadczenia przedemerytalnego za okres od kiedy powziął (na podstawie zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...] r. przedłożonego przez skarżącego w ZUS w dniu [...] r.) wiadomość o wypłacaniu stronie przez Powiatowy Urząd Pracy świadczenia przedemerytalnego. Z drugiej strony – Powiatowy Urząd Pracy w C. powinien z dniem [...] r. wstrzymać przekazywanie stronie świadczenia przedemerytalnego i wydać w tym przedmiocie stosowną decyzję.
Skarżący podkreślił, że, wbrew twierdzeniom organów obu instancji, wypełnił obowiązek poinformowania Powiatowego Urzędu Pracy w C., wynikający z zawartego w karcie rejestracyjnej oświadczenia z dnia [...] r., zgodnie z którym strona zobowiązała się do bezzwłocznego informowania o wszelkich zmianach danych zapisanych w tej karcie, gdyż oświadczył w Powiatowym Urzędzie Pracy w C., że składa do ZUS Oddział w C. wniosek o przyznanie emerytury w związku z osiągnięciem [...] roku życia, na dowód czego Powiatowy Urząd Pracy w C. wydał zaświadczenie z dnia [...] r., w którym potwierdził, że E. K. pobiera świadczenie przedemerytalne, a następnie złożył w Powiatowym Urzędzie Pracy w C. oświadczenie, że przyznano mu emeryturę.
Opisane powyżej okoliczności stanowią dowód, że skarżący niezwłocznie poinformował Powiatowy Urząd Pracy w C., że przyznano mu emeryturę od dnia [...] r., a zatem niezrozumiałe jest zawarte w zaskarżonej decyzji stwierdzenie, że "Pan K. o zmianie swojej sytuacji finansowej i prawnej nie powiadomił urzędu pracy i nadal pobierał jednocześnie emeryturę przyznaną przez ZUS i świadczenie przedemerytalne". Skarżący podniósł także, iż organ II instancji naruszył art. 35 i 36 k.p.a., gdyż zaskarżona decyzja wydana została z [...] miesięcznym opóźnieniem.
Strona wyjaśniła także w skardze, że przekazane mu świadczenie przedemerytalne w kwocie [...] zł przeznaczyła na leczenie oraz zakup leków (na które wydatkuje ok. [...] zł miesięcznie) i wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, stwierdzając, że jej wykonanie pociągnie za sobą nieodwracalne skutki, gdyż pozbawi skarżącego środków na zaspokojenie bieżących potrzeb życiowych (przedmiotowy wniosek uwzględniono postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 października 2005 r.).
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał w całości argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo, odnosząc się do zarzutów skargi organ II instancji stwierdził, że wyjaśnienia skarżącego, że nie był informowany o jednoczesnym przekazywaniu na jego rachunek bankowy świadczenia przedemerytalnego i emerytury nie są uzasadnione, gdyż załączone do akt duplikaty informacji o uzyskanych dochodach (PIT-[...]) za [...] r., [...] r. i [...] r. wskazują, że strona otrzymywała informacje o dochodach otrzymywanych z tytułu wypłaconego świadczenia przedemerytalnego za sporny okres.
Na rozprawie w dniu 1 grudnia 2006 r. pełnomocnik strony skarżącej oświadczył, że skarżący w [...] r. udał się do Powiatowego Urzędu Pracy w C. i okazał pracownicy o nazwisku D. (która wcześniej dokonywała rejestracji strony) kopię decyzji o przyznaniu świadczenia emerytalnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej. Obejmuje ona zarówno przestrzeganie przez organ administracyjny przepisów prawa materialnego, jak i przepisów proceduralnych.
Jak wynika z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne badają przede wszystkim czy kwestionowane decyzje wydane w toku postępowania administracyjnego nie uchybiają przepisom prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisom prawa procesowego
w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania lub mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W zależności od rodzaju stwierdzonego naruszenia prawa – sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Zakres kognicji sądów administracyjnych obejmuje również kontrolę, czy zaskarżone rozstrzygnięcia organów administracji publicznej nie są dotknięte kwalifikowaną wadą prawną skutkującą ich nieważnością, a więc czy nie zachodzą przesłanki określone w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.).
Na mocy art. 37 n ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. Nr 58, poz. 514 ze zm.). prawo do świadczenia przedemerytalnego ustaje z dniem, w którym osoba uprawniona przestała spełniać warunki, o których mowa w art. 2 ust.1 pkt 2 tej ustawy, t.j. m.in.
w sytuacji, gdy nabyła ona prawo do emerytury, a zatem stronie nie może przysługiwać jednocześnie uprawnienie do świadczenia przedemerytalnego i do emerytury.
Zgodnie z art. 30 ust. 4 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz.U. Nr 120, poz. 1252), który wszedł w życie z dniem
1 czerwca 2004 r. dochodzenia zwrotu nienależnie pobranych zasiłków przedemerytalnych i świadczeń przedemerytalnych za okres przypadający przed dniem przejęcia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznawania i wypłaty świadczeń przedemerytalnych dokonują powiatowe urzędy pracy według zasad określonych w przepisach o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Przejęcie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznawania i wypłaty świadczeń emerytalnych nastąpiło (zgodnie z art. 25 ust. 1 powołanej ustawy) z dniem
[...] r.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że w dniu [...] r., tj. w dacie, w której Prezydent Miasta C. orzekł o zwrocie świadczenia przedemerytalnego pobranego przez E.K. w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. kwestię zwrotu nienależnie pobranych świadczeń przedemerytalnych wypłaconych przed dniem [...] r. regulował art. 28 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu Art. 28 ust. 1 powołanej ustawy (w brzmieniu obowiązującym w dniu [...] r.) stanowi, że osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, obowiązana jest do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne.
Zgodnie z art. 28 ust. 2 powołanej ustawy za nienależnie pobrane świadczenie w rozumieniu art. 28 ust. 1 uważa się:
1) świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach;
2) świadczenie wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie;
3) zasiłek, dodatek szkoleniowy, stypendium, świadczenie przedemerytalne lub inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy, wypłacone osobie za okres, za który nabyła prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej lub renty rodzinnej, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 29;
4) koszty szkolenia, w przypadku określonym w art. 16 ust. 4;
5) zasiłek lub świadczenie przedemerytalne wypłacone za okres, za który, w związku z orzeczeniem sądu, wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy lub odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę.
Art. 28 ust. 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu stanowi, że roszczenia z tytułu zasiłków, dodatków szkoleniowych, stypendiów, świadczeń przedemerytalnych i innych świadczeń pieniężnych finansowanych z Funduszu Pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia spełnienia warunków do ich nabycia przez uprawnioną osobę, natomiast roszczenia powiatowego urzędu pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia ich wypłaty.
Odnosząc opisaną powyżej regulację prawną do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy stwierdzić należy na wstępie, że bezsporne jest, że skarżącemu od dnia [...] r. przyznano w oparciu o art. 37 k ust. 1 ustawy
o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu świadczenie przedemerytalne, a z dniem [...] r. strona nabyła prawo do emerytury (przyznanej jej decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. z dnia [...] r.) i w okresie od [...] r. do dnia [...] r. skarżący pobierał oba wymienione świadczenia jednocześnie.
Ostateczną decyzją Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. orzeczono o utracie z dniem [...] r. prawa do pobierania świadczenia przedemerytalnego.
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji sprowadza się zatem do rozstrzygnięcia, czy świadczenie przedemerytalne pobrane przez E. K. w okresie od
[...] r. do [...]r. było świadczeniem nienależnym w rozumieniu art. 28 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Z akt administracyjnych jednoznacznie wynika, że strona - uprzedzona o odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 Kodeksu karnego - własnoręcznym podpisem złożonym w dniu [...] r. (w obecności pracownika PUP o nazwisku Ś.) zobowiązała się do bezzwłocznego informowania o wszelkich zmianach danych zawartych w karcie rejestracyjnej oraz do zwrotu otrzymanego zasiłku w przypadku otrzymania za ten sam okres emerytury lub renty, gdy organ rentowy nie dokonał potrącenia (k. [...]).
W dniu [...] r. E.K. potwierdził własnoręcznym podpisem, że został zapoznany z prawami i obowiązkami osób pobierających świadczenie przedemerytalne, wynikającymi z ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i zobowiązał się do przestrzegania w/w obowiązków oraz informowania powiatowego urzędu pracy o wszelkich zmianach mających wpływ na ustalenie prawa do świadczenia przedemerytalnego i jego wypłatę oraz zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Oświadczenie to strona złożyła po zapoznaniu się z przedłożoną jej pisemną informacją o treści przepisów dotyczących ustania prawa do świadczenia przedemerytalnego oraz przepisów określających pojęcie nienależnie pobranego świadczenia (obejmującego m.in. świadczenie przedemerytalne wypłacone osobie za okres, w którym nabyła ona prawo do emerytury, jeśli organ rentowy, który przyznał świadczenie nie dokonał jego pomniejszenia o kwotę wypłaconych za ten okres świadczeń przedemerytalnych) oraz obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego (k. [...]).
W świetle powyższych okoliczności faktycznych nie może budzić wątpliwości, iż skarżący został prawidłowo pouczony, że świadczenie przedemerytalne nie przysługuje za okres, w którym osoba pobiera emeryturę, a obowiązkiem strony jest informowanie powiatowego urzędu pracy o wszelkich zmianach mających wpływ na ustalenie prawa do świadczenia przedemerytalnego jego wypłatę.
Nie sposób również uznać za wiarygodne zawartego w skardze twierdzenia skarżącego, że nie wiedział, że świadczenie przedemerytalne jest mu przekazywane, gdyż było ono przelewane na rachunek bankowy strony, na który wpływały również środki pieniężne z innych tytułów. Wskazane oświadczenie E. K. pozostaje w sprzeczności z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, które nakazują stwierdzić, że otrzymywanie regularnie przez okres ponad [...] roku dwóch comiesięcznych powtarzalnych świadczeń wypłacanych przez dwie odrębne instytucje nie może następować bez wiedzy posiadacza rachunku. Nie sposób przyjąć, że strona przez wskazany okres czasu nie miała świadomości jakim miesięcznym budżetem dysponuje; mało prawdopodobne jest również przypuszczenie, że sytuacja życiowa E.K. związana była z wieloma rozliczeniami dokonywanymi z nim poprzez rachunek bankowy. Za takim stwierdzeniem przemawia również treść wyjaśnień skarżącego, w których podał on, że pobrane świadczenie przedemerytalne spożytkował na sfinansowanie leczenia oraz okoliczność, że stronie przekazywano w [...] r. i [...] r. informacje o osiągniętych dochodach (PIT -[...]), stanowiące podstawę rozliczenia z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za poszczególne lata podatkowe. Z powyższych względów przyjąć również należy, że skarżący (któremu doręczono decyzje o przyznaniu obydwu świadczeń wskazujące ich pierwotną wysokość,
a w okresie późniejszym doręczano decyzje o ich waloryzacji) miał świadomość, że w okresie od [...] r. od dnia [...] r. otrzymuje emeryturę w pełnej wysokości, tj. niepomniejszoną o kwotę wypłaconego za ten okres świadczenia przedemerytalnego.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że zaistniały przesłanki określone
w art. 28 ust. 2 pkt 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, tj. świadczenie przedemerytalne było za wiedzą skarżącego wypłacane mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, a strona została prawidłowo pouczona, że wraz z otrzymaniem prawa do emerytury ustało jej prawo do pobierania świadczenia przedemerytalnego, a zatem świadczenie przedemerytalne pobrane przez stronę w okresie od [...] r. do [...] r. było świadczeniem nienależnym w rozumieniu art. 28 ust. 2 pkt 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Odnosząc się do podnoszonych w skardze zarzutów dotyczących odpowiedzialności Powiatowego Urzędu Pracy w C. oraz ZUS Oddział w C. za zaistniały stan rzeczy stwierdzić należy, że wskazywana przez stronę okoliczność, iż do składanego w ZUS Oddział C. wniosku o przyznanie emerytury dołączył wydane przez Powiatowy Urząd Pracy w C. zaświadczenie z dnia [...] r., w którym zawarto adnotację o pobieraniu przez skarżącego świadczenia przedemerytalnego nie może zostać uznane za wywiązanie się z obowiązku powiadomienia Powiatowego Urzędu Pracy w C. o wszelkich zmianach danych zawartych w karcie rejestracyjnej oraz danych mających wpływ na ustalenie prawa do świadczenia przedemerytalnego i jego wypłatę (do czego strona zobowiązała się na piśmie
w dniu [...] r. oraz w dniu [...]r.). Wywiązanie się z przedmiotowego obowiązku nie może nastąpić wobec ZUS ani też nie może ograniczać się do poinformowania Powiatowego Urzędu Pracy, że strona zamierza ubiegać się w ZUS o emeryturę, w związku z czym domaga się wydania stosownego zaświadczenia o pobieraniu świadczenia przedemerytalnego. Należy również zauważyć, że jak wykazano powyżej strona miała świadomość, iż oparte na uznanych przez skarżącego za istotne okolicznościach (wystąpienie do Powiatowego Urzędu Pracy o zaświadczenie celem dołączenia go do wniosku o emeryturę) domniemanie, że obie instytucje powzięły informację o utracie uprawnienia strony do pobierania świadczenia przedemerytalnego nie zostało potwierdzone poprzez wstrzymanie wypłaty świadczenia przedemerytalnego.
Reasumując stwierdzić należy, że jak wykazano powyżej świadczenie przedemerytalne pobrane przez E. K. w okresie od [...] r. do [...] r. było świadczeniem nienależnym w rozumieniu art. 28 ust. 2 pkt 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. E. K. podlega zatem określonemu w art. 28 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu obowiązkowi zwrotu tego świadczenia i to niezależnie od kwestii, czy świadczenie to spożytkował i na jaki cel. Zasady określone w art. 409 - art. 411 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) znajdują bowiem, zgodnie z art. 1 tej ustawy, zastosowanie wyłącznie do stosunków cywilnoprawnych, a obowiązek zwrotu nienależnego świadczenia przedemerytalnego obejmuje osobę, która jest podmiotem stosunku administracyjnoprawnego. Dla oceny zasadności nałożenia na skarżącego obowiązku zwrotu przedmiotowego świadczenia bez znaczenia pozostaje okoliczność, że śledztwo w sprawie [...] w kwocie [...] zł Powiatowego Urzędu Pracy w C. przez E.K., tj. o czyn z art. [...] § [...] ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. nr 88, poz. 553 ze zm.) zostało umorzone, gdyż stwierdzono, że czyn ten nie zawiera ustawowych znamion przestępstwa. Wskazać bowiem należy, że stwierdzenie, że przedmiotowe świadczenie jest świadczeniem nienależnym, które podlega zwrotowi nie jest uzależnione od wykazania, że jednoczesne pobieranie przez E.K. świadczenia przedemerytalnego i emerytury wypełniało znamiona czynu zabronionego, a także nadmienić, że art. 11 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że wyłącznie ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny.
Mając na uwadze, że wobec strony wydano w dniu [...] r. decyzję o utracie z dniem [...] r. prawa do pobierania świadczenia przedemerytalnego, która stała się ostateczna oraz uwzględniając okoliczność, że w dniu [...] r. Urząd dokonał zwrotu na rzecz ZUS Oddział w C. kwoty [...] zł stanowiącej sumę potrąceń z emerytury E. K. stwierdzić należy, że decyzja Wojewody Ś.z dnia [...] r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego przez E.K. świadczenia przedemerytalnego za okres od [...] r. do [...] r. jest zgodna z prawem.
W tym stanie rzeczy, Sąd, w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.