IV SA/Gl 780/05

IV SA/Gl 780/05 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2006-08-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-09-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Kalaga-Gajewska /przewodniczący/
Elżbieta Kaznowska /sprawozdawca/
Małgorzata Walentek
Symbol z opisem
6198 Inspekcja pracy
Skarżony organ
Inspektor Pracy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędziowie WSA Elżbieta Kaznowska (spr.) WSA Małgorzata Walentek Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2006r. sprawy ze skargi Zakładów A w P. na decyzję Państwowej Inspekcji Pracy- Okręgowy Inspektor Pracy w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie inspekcji pracy oddala skargę
Uzasadnienie
Nakazem z dnia [...] Nr[...] , wydanym na podstawie art. 9 pkt 2a w związku z art. 21 pkt 1 oraz art. 21a ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tj. Dz. U. z 2001 r., Nr 124, poz. 1362 ze zm.), Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w K. - Oddział w Z., po przeprowadzeniu kontroli w dniach [...] i [...] nakazał, Zakładom A w P., wypłacić wynagrodzenie za pracę pracownikom: K. E. –[...] zł, K. Ł. –[...] zł i M. Ł. –[...]zł za miesiąc [...] a za miesiąc[...] K. Ł. –[...]zł i M. Ł. –[...]zł, wypłacić ekwiwalent za pranie odzieży roboczej za [...]– K. E. – w kwocie[... ] zł, K. Ł.i M. Ł. w kwocie po [...] zł każdej, a w miesiącu [...]– K. Ł. w kwocie [...]zł; wypłacić wynagrodzenie za okres choroby w miesiącu[...]– K. E.- w kwocie [...]zł, a w miesiącu [...]– K. Ł. – w kwocie [...] zł i M. Ł. – w kwocie [...]zł; wypłacić K. E. ekwiwalent na niewykorzystany urlop w kwocie [...] zł, wypłacić wynagrodzenie za urlop za [...]– K. E. –[...] zł, K. Ł. –[...] zł i M. Ł. –[...] zł; oraz wypłacić K. E. wynagrodzenie za dzień zwolnienia od pracy z tytułu wychowywania dziecka w wieku do 14 lat za [...] i za [...]zł. oraz nadał temu nakazowi rygor natychmiastowej wykonalności w oparciu o art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu nakazu podniósł, iż w trakcie przeprowadzonej kontroli stwierdzono, że pracodawca nie wypłacił na rzecz wymienionych pracowników świadczeń pieniężnych wynikających ze stosunku pracy za miesiąc[...] i [...] Dlatego, zdaniem organu administracyjnego, naruszono w ten tym samym przepisy art. 94 pkt 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm.. ) oraz wyczerpano przesłankę określoną w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem w interesie społecznym było wypłacenie świadczeń wynikających ze stosunku pracy, których termin wymagalności już minął.
Od powyższego nakazu odwołanie wniósł pracodawca – Zakłady A w P., zgłaszając żądanie uchylenia tego nakazu. W uzasadnieniu odwołania, nie negując zasadności wymienionych należności pracowniczych, wskazała, że przeprowadzona kontrola i wydany nakaz przedstawiają sytuację jednostronnie, gdyż nie uwzględniają interesu zakładu pracy. Podkreśliła, że wymienione w nakazie pracownice doprowadziły do znacznego niedoboru mienia, a takim zjawiskom pracodawca musi w sposób zdecydowany przeciwdziałać. Dodając, że nie jest to zjawisko jednostkowe i odosobnione a w ostateczności może doprowadzić do upadłości pracodawcy, wskazała, że pracownik, powinien wiedzieć, że przywłaszczając sobie mienie zakładu postępuje niewłaściwie i w pierwszej kolejności winien wyrównać poniesioną przez zakład stratę. Kodeks pracy stanowi przecież, iż pracownik jest obowiązany jest wykonywać pracę sumiennie i starannie, a w szczególności powinien dbać o dobro zakładu i chronić jego mienie. Tolerowanie nagannego zachowania wymienionych pracownic nie leży zatem w interesie społecznym, jak i pracodawcy, a wypłata należności zawartych w nakazie w tej sytuacji jest nagrodą dla niesumiennych pracownic, a dla zakładu pracy podwójną karą i obciążeniem.
Okręgowy Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w K. decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 16 ust.1 pkt 4 ustawy z 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tj. Dz. U. z 2001 r., Nr 124, poz. 1362 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję (nakaz). W uzasadnieniu przyjętego rozstrzygnięcia przywołał treść obowiązujących przepisów Kodeksu pracy, a w szczególności art. 80, art. 85, art. 91 i art. 94 pkt 5, nakładających na pracodawcę obowiązek wypłaty wynagrodzenia oraz innych elementów z nim związanych - art. 92 § 1, art. 171, czy art. 188 Kodeksu pracy. Zdaniem organu odwoławczego zebrany w toku czynności kontrolnych materiał dowodowy pozwolił jednoznacznie stwierdzić, że pracownice objęte nakazem nie otrzymały należnych wynagrodzeń za pracę w miesiącu [...] i [...] oraz świadczeń wynikających ze stosunku pracy, a mianowicie wynagrodzenia za czas niezdolności pracownika do pracy wskutek choroby (art. 92 § 1), ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop (art. 171), wynikającego z art. 188 – wynagrodzenia za dzień zwolnienia od pracy z tytułu wychowywania dziecka w wieku do 14 lat czy ekwiwalentu za pranie odzieży. Podkreślił, że problematyka wypłaty wynagrodzenia oraz innych elementów z nim związanych regulowana jest przepisami bezwzględnie obowiązującymi, wymienione należności pozostają bezsporne a fakt złożenia przez pracodawcę zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa, z powodu działania przez pracownika na szkodę pracodawcy, nie powoduje, że sprawa wypłaty zaległego wynagrodzenia i pozostałych świadczeń staje się sprawą sporną. W podsumowaniu stwierdził nadto, że w odwołaniu przedstawiono jedynie pozaprawne argumenty, które nie zasługują na uwzględnienie.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła skarżąca Spółka A W odwołaniu wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, przywołując argumenty zgłoszone już w odwołaniu od rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. Zwracając uwagę na duży niedobór w wysokości [...], do którego doprowadziły pracownice K. E., oraz K. i M. Ł. szczególnie wyrafinowane ich działanie świadczące o przemyślanym działaniu, nie można dodatkowo nagradzać ich wypłatą wynagrodzeń czy innych świadczeń. Dlatego też, w ocenie skarżącej, wstrzymanie wypłaty wymienionych świadczeń było w pełni uzasadnione.
Okręgowy Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w K. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ ten wskazał, że argumenty podnoszone przez skarżącą nie zasługują na uwzględnienie, wypłata przedmiotowych należności związanych ze stosunkiem pracy wynika z obowiązujących przepisów prawa pracy i sam fakt złożenia przez pracodawcę zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa nie sprawia, że sprawa wypłaty zaległego wynagrodzenia staje się sprawą sporną. Wyjaśnił, że potrącenie z wynagrodzenia za pracę jest możliwe tylko w ściśle określonych sytuacjach (art. 87 § 1 Kodeksu pracy). Przepisy tego kodeksu (art. 114 – 127) regulują także kwestie związane z odpowiedzialnością pracowników za mienie pracodawcy i wynika z nich, że pracodawca nie ma prawa, bez pisemnej zgody lub prawomocnego wyroku z klauzulą wykonalności, potrącać z wynagrodzenia pracownika żadnych kwot z tytułu poniesionych strat. Skoro zatem pracodawca był bezwzględnie obowiązany do wypłacenia wynagrodzenia i pozostałych świadczeń, to przedmiotowy nakaz jest w pełni uzasadniony.
Na rozprawie w dniu [...] skarżąca Spółka podtrzymała zarzuty skargi i poinformowała, że w Sądzie Rejonowym w S. prowadzona jest sprawa z powództwa K. i M. Ł., a w dniu [...]ma być podpisana w tej sprawie ugoda.
Pełnomocnik organu administracyjnego w całości poparł stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie zatem do brzmienia przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd ten uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w przypadku, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze.
Przeprowadzając, w oparciu o powyższe uregulowania, ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć należy stwierdzić, że decyzje organów administracyjnych obu instancji nie naruszają obowiązujących przepisów prawa materialnego czy procesowego.
W rozpatrywanej sprawie podstawę materialnoprawną podjętych w niej rozstrzygnięć stanowił art. 9 ust. 1 pkt 2a ustawy z 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tj. z 2001 r. Dz. U. Nr 124, poz. 1362 ze zm.). Dlatego w pierwszej kolejności należy przywołać ten przepis, który mówi, iż w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy uprawnione są do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innych składników z nim związanych.
Zatem zadaniem nakazu wystawionego przez inspektora pracy jest "wymuszenie" na pracodawcy wypełnienia obowiązku, wynikającego z umowy zawartej z pracownikiem w zakresie wypłaty wynagrodzenia, ale tylko wówczas, gdy ten obowiązek jest wymagalny i całkowicie bezsporny. W przypadku zaś wystąpienia sporu co do zasadności wypłaty należnego pracownikowi wynagrodzenia ze stosunku pracy, w tym też co do jego wysokości, inspektor pracy nie może nałożyć na pracodawcę obowiązku jego wypłaty. Przy czym zgodnie z przepisami prawa pracy spór może zaistnieć tylko między pracownikiem i pracodawcą, jako stronami stosunku pracy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny reprezentuje pogląd, iż przepis art. 9 ust. 1 pkt 2a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy nie jest przepisem szczególnym, o którym mowa w art. 2 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego, wyłączającym rozstrzyganie sporów między pracodawcą a pracownikiem z kompetencji sądu powszechnego i przenoszącym to uprawnienie do organu administracji publicznej – Państwowej Inspekcji Pracy. Nadto sądy powszechne w dalszym ciągu są jedynym organem państwa uprawnionym do rozstrzygania ewentualnych roszczeń wynikających ze stosunku pracy, w tym sporów o wypłatę wynagrodzenia między pracownikiem i pracodawcą, ponieważ są to sprawy cywilne podlegające ich kognicji.
W rozpatrywanej sprawie, zdaniem Sądu, nie zaistniał spór co do zasadności wypłaty przedmiotowego wynagrodzenia i związanych z nim należności wynikających ze stosunku pracy, jaki łączył wymienione w nakazie pracownice i skarżącą. Skarżąca Spółka nie negowała w trakcie przeprowadzonego postępowania zasadności wymienionych w nakazie należności wynikających zresztą z wymienionych powyżej przepisów Kodeksu pracy. Mianowicie, na podstawie art. 94 pkt 5 Kodeksu – pracodawca jest obowiązany w szczególności terminowo i prawidłowo wypłacać wynagrodzenie za pracę, na mocy art. 92 § 1 wynagrodzenie za czas niezdolności pracownika do pracy wskutek choroby, z art. 171 wynika przysługujące pracownikowi prawo do ekwiwalentu pieniężnego w przypadku niewykorzystanego urlopu, a z art. 188 – prawo zwolnienia od pracy (2 dni w roku kalendarzowym) z zachowaniem prawa do wynagrodzenia przysługujące pracownikowi wychowującemu dziecko w wieku do 14 lat czy wypłaty ekwiwalentu za pranie odzieży zgodnie z zapisem art. 237 § 3 Kodeksu pracy. Skarżąca Spółka - pracodawca nie negując zasadności wypłaty pracownicom tych świadczeń, nie kwestionując ich wysokości, podkreśliła tylko, że wobec świadomego działania sprzedawczyń na szkodę pracodawcy zmuszona jest przeciwdziałać takim praktykom. Wskazując nadto na fakt, iż działania Państwowej Inspekcji Pracy – jej kontrole i zalecenia pokontrolne, czyli nakazy, powodują, że coraz większa liczba sklepowych przeświadczona jest, iż pomimo zawinionych przez nie niedoborów otrzyma wynagrodzenie za pracę a następnie wynagrodzenie za okres niezdolności do pracy od zakładu pracy a na koniec zasiłek chorobowy z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Nie godząc się z takim procederem, uważa, że w przypadku zawinionego działania pracownic, jedynym rozwiązaniem jest wstrzymanie wypłaty należności przynależnych pracownikom, gdyż wskutek zagarnięcia mienia, praktycznie uzyskali już przysporzenie majątkowe. Podnosząc te argumenty, jeszcze raz wypada podkreślić, że Spółka nie negowała i nie neguje zasadności oraz wysokości należności wymienionych w przedmiotowym nakazie.
W ocenie Sądu, tylko w przypadku sporu co do zasadności wypłaty należności wynagrodzenia czy innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy, w tym też sporu co do jego wysokości, organy inspekcji pracy nie są władne rozstrzygać tej kwestii, a w konsekwencji nie posiadają kompetencji do obligowania pracodawcy do zapłaty spornej należności, przed rozstrzygnięciem tej sprawy przez właściwy sąd.
W niniejszej sprawie bezspornym jest fakt, iż skarżąca Spółka nie dokonała wypłaty wymienionych w nakazie świadczeń na rzecz pracownic K. E., K. Ł. i M. Ł. Zasadność ich wypłaty wynika z zacytowanych powyżej przepisów Kodeksu pracy.
Do obowiązków organów inspekcji pracy należało zatem w niniejszej sprawie dokonanie kontroli wywiązania się pracodawcy z ciążących, na mocy wskazanych przepisów prawa, obowiązków i nie można podzielić poglądu skarżącego, iż organy te przekroczyły swoje kompetencje.
Odnosząc się w tym miejscu do zarzutu skarżącej rozpatrzenia sprawy w sposób jednostronny i uwzględnienia w toku przeprowadzonego postępowania jedynie interesów pracowników, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż zarzuty te w świetle poczynionych wcześniej rozważań pozbawione są słuszności.
Na gruncie rozstrzyganej sprawy należy nadto zauważyć, że wskazany przez pełnomocnika skarżącej spółki fakt, iż aktualnie toczy się sprawa dotycząca tych należności przez sądem powszechnym – Sądem Pracy w S., nie ma w tym zakresie znaczenia. W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż zaskarżona decyzja podlega ocenie na dzień orzekania organów administracyjnych, a po drugie – o toczącej się przed sądem powszechnym sprawie poinformowano dopiero w dniu [...] w związku z wyznaczeniem terminu rozprawy. Z pisma tego wynika, że nadal bezsporna pozostaje sprawa należnych wynagrodzeń, a przedmiotem sprawy jest możliwość potrącenia wzajemnych należności i rozliczenie stwierdzonych niedoborów. Z tych więc względów Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił poglądu skarżącej co do tego, że sprawa ma charakter sporu o należność pracowniczą i w konsekwencji wyklucza przymuszenie pracodawcy do wykonania jego obowiązków w stosunku do pracownika.
Żądanie skarżącej zmierza bowiem w istocie do tego, by pracownice zrzekły się prawa do przysługujących im świadczeń, które nie zostały im jeszcze wypłacone.
Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, iż jednym z przejawów ochrony wynagrodzenia pracowniczego jest zakaz zrzeczenia się prawa do wynagrodzenia przez pracownika ( por. uchwała Sądu Najwyższego z 8 kwietnia 1981 r., V URN 1/81, OSPiKA 1982/1-2/46). Zakaz ten jest bezwarunkowy.
Skarżąca nie może więc żądać by organy inspekcji pracy wbrew obowiązującym przepisom prawa pozbawiły wymienione pracownice należnego mu wynagrodzenia i wskazanych świadczeń wynikających ze stosunku pracy.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.