IV SA/Gl 771/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2006-10-27
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznazasiłek celowydecyzja ostatecznastwierdzenie nieważnościKodeks postępowania administracyjnegoustawa o pomocy społecznejkontrola legalnościprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje SKO stwierdzające nieważność decyzji przyznającej zasiłek celowy, uznając brak podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa.

Sprawa dotyczyła uchylenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji przyznającej M.S. zasiłek celowy na okres od [...] do [...]. SKO uznało, że przyznawanie zasiłku celowego na dłuższy okres i w sposób periodyczny jest niezgodne z prawem, zmieniając jego charakter z interwencyjnego na okresowy. WSA w Gliwicach uchylił decyzje SKO, uznając, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa, a interpretacja przepisów przez Kolegium była zbyt restrykcyjna, nie uwzględniając indywidualnych potrzeb i kontekstu pracy socjalnej.

Sprawa rozpatrywana przez WSA w Gliwicach dotyczyła skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., która utrzymała w mocy wcześniejszą decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...]r. przyznającej skarżącej zasiłek celowy na bieżące opłaty za nośniki energii, opłaty za przedszkole oraz na zakup leków, z realizacją od [...]r. do [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że przyznawanie zasiłku celowego na dłuższy okres i w sposób periodyczny jest niezgodne z przepisami ustawy o pomocy społecznej, ponieważ zmienia charakter świadczenia z jednorazowego na okresowe i nie może być przyznawane z wyprzedzeniem. WSA w Gliwicach, po analizie całokształtu postępowania, uznał, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Sąd stwierdził, że chociaż praktyka przyznawania zasiłku celowego na dłuższy okres może nie być fortunna, to nie stanowiła ona rażącego naruszenia prawa, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji. Sąd podkreślił, że pojęcia takie jak "niezbędna potrzeba bytowa" są niedookreślone i wymagają indywidualnej interpretacji, a ustawa o pomocy społecznej dopuszcza przyznawanie świadczeń w szczególnie uzasadnionych przypadkach. WSA uchylił decyzje SKO, uznając, że naruszono przepisy postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co otworzyło drogę do wznowienia postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, przyznawanie zasiłku celowego na dłuższy okres czasu i wypłacanie go w sposób periodyczny, choć może nie być fortunne, nie stanowi rażącego naruszenia prawa, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pojęcia "niezbędna potrzeba bytowa" są niedookreślone i wymagają indywidualnej interpretacji. Praktyka przyznawania zasiłku celowego na dłuższy okres, wpisująca się w pracę socjalną z rodziną, nie jest rażącym naruszeniem prawa, a jedynie odmienną wykładnią przepisów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

k.p.a. art. 156 § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Stwierdzenie nieważności decyzji w przypadku rażącego naruszenia prawa.

u.p.s. art. 39 § ust. 1

Ustawa o pomocy społecznej

Zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania.

Pomocnicze

u.p.s. art. 40

Ustawa o pomocy społecznej

Niezależnie od dochodu może być przyznany zasiłek celowy, który może nie podlegać zwrotowi w przypadku zdarzenia losowego.

u.p.s. art. 41 § ust. 2

Ustawa o pomocy społecznej

W szczególnie uzasadnionych przypadkach może być przyznany specjalny zasiłek celowy.

p.u.s.a. art. 1 § § 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem legalności.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. b

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji w przypadku naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 127 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

k.p.a. art. 163

Kodeks postępowania administracyjnego

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak rażącego naruszenia prawa materialnego uzasadniającego stwierdzenie nieważności decyzji.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Samorządowego Kolegium Odwoławczego o niezgodności przyznawania zasiłku celowego na dłuższy okres z prawem.

Godne uwagi sformułowania

"niezbędna potrzeba bytowa" nie jest pojęciem jasnym i klarownym rażące naruszenie prawa jest takie naruszenie, które występuje w danej decyzji i nie wymaga przeprowadzania żadnego procesu wykładni stosowanego przepisu nie ma konkurencyjności dwóch trybów nadzwyczajnych weryfikacji postępowania administracyjnego

Skład orzekający

Elżbieta Kaznowska

przewodniczący

Stanisław Nitecki

sprawozdawca

Teresa Kurcyusz-Furmanik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"rażącego naruszenia prawa\" w kontekście pomocy społecznej oraz dopuszczalności przyznawania zasiłków celowych na dłuższy okres."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki przepisów ustawy o pomocy społecznej i Kodeksu postępowania administracyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne stosowanie przepisów proceduralnych i materialnych w kontekście pomocy społecznej oraz jak sądy interpretują pojęcia niedookreślone.

Czy zasiłek celowy można przyznać na dłużej? Sąd wyjaśnia granice prawa.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Gl 771/05 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2006-10-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-09-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Elżbieta Kaznowska /przewodniczący/
Stanisław Nitecki /sprawozdawca/
Teresa Kurcyusz-Furmanik
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Protokolant sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2006r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. Nr [...] jak również decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. Nr [...] 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w następstwie uruchomionego z urzędu postępowania decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...]r. Nr [...] przyznającej M.S.: zasiłek celowy w wysokości [...] zł miesięcznie z przeznaczeniem na dofinansowanie do bieżących opłat za nośniki energii, zasiłek celowy w wysokości [...]zł miesięcznie z przeznaczeniem na dofinansowanie do opłat za przedszkole; zasiłku celowego w wysokości [...] zł miesięcznie z przeznaczeniem na dofinansowanie do wydatków na leki; z realizacją od [...]r. do [...]r. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...]r. została przez stronę odebrana w dniu [...]r. i stała się decyzją ostateczną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w następstwie przeprowadzonej kontroli powyższej decyzji i postępowania zmierzającego do jej wydania nie stwierdziło naruszeń prawa w zakresie ustalenia sytuacji dochodowej i rodzinnej strony, jednakże organ ten zaznaczył, że stosownie do postanowień art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Z kolei po myśli art. 40 tej ustawy niezależnie od dochodu stronie może być przyznany zasiłek celowy, który może nie podlegać zwrotowi w przypadku poniesienia przez rodzinę straty w wyniku zdarzenia losowego lub w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej, a według art. 41 cytowanej ustawy w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej kryterium dochodowego, który nie podlega zwrotowi, względnie zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. W tak przedstawionym stanie prawnym istotą zasiłku celowego jest przyznanie świadczenia z pomocy społecznej o charakterze interwencyjnym i może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zdaniem Kolegium taka praktyka jest niedopuszczalna i niezgodna z obowiązującymi przepisami, ponieważ zmienia charakter świadczenia z jednorazowego na okresowe. Nadto organ ten stwierdził, że nieprawidłowa i niezgodna z prawem jest praktyka, zgodnie z którą, organ pierwszej instancji w [...] przyznaje pomoc na [...]. Zatem decyzja organu pierwszej instancji wydana została niezgodnie z przepisami prawa, ponieważ organ ten nie mógł przewidzieć swoich możliwości w zakresie przyznania pomocy oraz sytuacji w jakiej znajdzie się strona po upływie czterech miesięcy. W tak przedstawionym stanie prawnym i faktycznym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uznało, że wskazana powyżej decyzja organu pierwszej instancji wydana została z naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wniosła M.S., która wyraziła swoje niezadowolenie z jej treści i wystąpiła o przyznanie jej wskazanych świadczeń zwłaszcza, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, ponieważ stanowi rodzinę niepełną i wychowuje [...] dzieci i z tego powodu występuje w tej rodzinie szczególny przypadek uzasadniający przyznanie zasiłku celowego specjalnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy swoją pierwszą decyzję z dnia [...]r. W uzasadnieniu decyzji organ ten w pierwszej kolejności przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie stwierdził, że nie znajduje żadnych podstaw prawnych, które uzasadniałyby uwzględnienie wniesionego środka odwoławczego. Po ponownym przywołaniu odpowiednich przepisów ustawy o pomocy społecznej dotyczących przyznawania zasiłków celowych organ ten uznał, że świadczenie w postaci zasiłku celowego może zostać przyznane o ile zostaną spełnione określone w przepisach prawa przesłanki, przy czym ich spełnienie nie rodzi jeszcze prawa podmiotowego, ponieważ zasiłek celowy jest świadczeniem z pomocy społecznej o charakterze interwencyjnym, który stosownie do postanowień art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Ponownie organ ten zaznaczył, że niedopuszczalną jest praktyka przyznawania zasiłku celowego na dłuższy okres czasu i wypłacania go w sposób periodyczny, jak również przyznawanie świadczeń w [...] z realizacją w [...]. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. organ administracji winien przeprowadzić postępowanie w celu przyznania stronie pomocy z uwzględnieniem niezbędnych potrzeb strony wnioskującej o pomoc oraz wszystkich okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Natomiast w analizowanej sprawie organ pierwszej instancji nie mógł przewidzieć swoich możliwości w zakresie przyznania pomocy oraz sytuacji w jakiej znajdzie się strona po upływie prawie [...] miesięcy od dnia decyzji i z tego powodu wydana została niezgodnie z przepisami prawa. Odnosząc się do podniesionej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, kwestii dotyczącej występowania w jej rodzinie szczególnego przypadku uzasadniającego przyznanie zasiłku celowego specjalnego w trybie at. 41 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wskazało, że przedmiotem postępowania jest stwierdzenie nieważności decyzji a nie merytoryczne rozpatrywanie sprawy. W ramach postępowania prowadzonego w trybie nadzwyczajnym, istotne jest wyjaśnienie kwestii, czy wystąpiły przesłanki nieważności decyzji i nie może rozpatrywać sprawy co do istoty , jak w postępowaniu odwoławczym.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła M.S., która wystąpiła o jej uchylenie i przyznanie jej wskazanych zasiłków celowych jak również dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka od [...]r. W motywach skargi odniosła się jedynie do decyzji dotyczącej dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sąd administracyjny stosownie do postanowień art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2005 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Kontrola ta przeprowadzana jest pod względem legalności, a zatem w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Przeprowadzona kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa, jednakże z innych powodów niż wskazała to skarżąca. Stosownie bowiem do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz. U. Nr 153, poz. 1270)) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości lub w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przed przystąpieniem do analizy prawidłowości zaskarżonej decyzji należy wpierw przedstawić całość postępowania w tej sprawie, ponieważ jest ono szersze niż zostało to omówione w pierwszej części niniejszego uzasadnienia. Otóż postępowanie w sprawie zostało zainicjowane wnioskiem strony z dnia [...]r. o przyznanie szeregu świadczeń z pomocy społecznej. W następstwie tego wniosku pracownik socjalny w dniu [...]r. przeprowadził wywiad środowiskowy. W wywiadzie tym znajduje się informacja o tym, że skarżąca zgłasza potrzeby w zakresie niezbędności pokrycia opłat za energię elektryczną i gaz, na zakup leków oraz opłat za przedszkole. Z informacji zamieszczonych w tym wywiadzie wynika, że Prezydent Miasta K. przyznał skarżącej pomoc na leki w wysokości [...] zł na okres od [...]r. do [...]r., na bieżące nośniki energii w wysokości [...] zł oraz na pokrycie opłat za przedszkole od [...]r. do [...]r. w wysokości [...] zł. Konsekwencją przeprowadzenia tego postępowania administracyjnego stało się wydanie [...] decyzji administracyjnych z dnia [...]r. Wśród tych decyzji znalazła się decyzja o Nr [...], mocą której przyznano skarżącej zasiłki celowe na dofinansowanie do bieżących opłat za nośniki energii, na dofinansowanie opłat za przedszkole oraz na zakup leków z tym, że realizacja tej decyzji miała nastąpić w [...]r. Z uwagi na nie wniesienie przez stronę odwołania decyzja ta stała się decyzją ostateczną. W dniu [...]r. uruchomione zostało przez Prezydenta Miasta K. postępowanie z urzędu, w ramach którego przeprowadzony został wywiad środowiskowy, na okoliczność uchylenia wskazanej powyżej decyzji z dnia [...]r., a następnie Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] uchylił z dniem [...]r. powyższą decyzję, a jako uzasadnienie podał zmianę okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, gdyż w oparciu o posiadane dochody rodzina jest w stanie sama zaspokajać zgłoszone potrzeby. Strona wyraziła niezadowolenie z otrzymanej decyzji i pismem z dnia [...]r. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Do organu tego odwołanie wpłynęło w dniu [...]r. następnie skarżąca pismem z dnia [...]r. złożonym w siedzibie organu pierwszej instancji wystąpiła o przyspieszenie rozpatrzenia jej odwołania. Pismo to do organu odwoławczego dotarło w dniu [...]r. Z kolei pismem z dnia [...]r. skarżąca wniosła skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Pismo to wpłynęło do wskazanego organu w dniu [...]r. Jednakże organ ten postanowieniem z dnia [...]r. uruchomił z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...]r. i jednocześnie poinformował skarżącą, że rozstrzygnięcie w sprawie jej odwołania od decyzji z dnia [...]r. rozpatrzone zostanie do dnia [...]r. Następnie skarżąca pismem z dnia [...]r. wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. o unieważnienie decyzji z dnia [...]r., z dnia [...]r. i z dnia [...]r. (należy zaznaczyć, że dwie ostatnie decyzje znajdują się poza zakresem niniejszej sprawy). Pismo to wpłynęło do organu odwoławczego w dniu [...]r., a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. pismem z dnia [...]r. zwróciło się do skarżącej z wezwaniem o wskazanie trybu w jakim domaga się kontroli decyzji z dnia [...]r. czy w trybie zwykłym czy też w trybie nadzwyczajnym – stwierdzenia nieważności decyzji, przy czym organ zobowiązał stronę do niezwłocznego wypowiedzenia się w tym zakresie bez wskazania konkretnej daty i poinformował jednocześnie skarżącą, że w przypadku nie wypowiedzenia się w sprawie rozpatrzy odwołanie od decyzji z dnia [...]r. Natomiast w dniu [...] organ ten wydał decyzję w pierwszej instancji dotyczącą stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...]r., którą w następstwie złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy, a z kolei decyzją z dnia [...]r. uchylił decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...]r. i umorzył postępowanie pierwszej instancji, wychodząc z założenia, że w następstwie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...]r. bezprzedmiotowe stało się jej uchylanie w trybie nadzwyczajnym.
Przedstawiona powyżej historia przedmiotowego postępowania pozwala uznać, że zostało ono w znaczny sposób skomplikowane. Pierwszym zagadnieniem jakie należy podnieść to czy organ odwoławczy w sytuacji prowadzenia zwykłego postępowania odwoławczego zmierzającego do weryfikacji prawidłowości wydanej decyzji, w ramach trybu nadzwyczajnego (uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej) jest uprawniony do uruchamiania innego postępowania w trybie nadzwyczajnym (stwierdzenie nieważności) zmierzającym do eliminacji z porządku prawnego decyzji, która stała się powodem wydania decyzji w ramach postępowania nadzwyczajnego (uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej). Na tak postawione pytanie należy udzielić odpowiedzi twierdzącej, a mianowicie w tym przypadku nie ma konkurencyjności dwóch trybów nadzwyczajnych weryfikacji postępowania administracyjnego, ponieważ jedno postępowanie nadzwyczajne prowadzone jest w oparciu o przepisy prawa materialnego (ustawy o pomocy społecznej) i procesowego (art. 163 Kodeksu postępowania administracyjnego) i postępowanie to z uwagi na swój charakter nie oddziałuje w sposób negatywny na możliwość uruchomienia innego postępowania nadzwyczajnego w stosunku do decyzji będącej podstawą zawiązanego stosunku administracyjnoprawnego. Skutkiem bowiem wydania decyzji w ramach trybu nadzwyczajnego regulowanego przepisami prawa materialnego (ustawy o pomocy społecznej) jest z reguły uchylenie lub zmiana obowiązującej decyzji, natomiast skutkiem stwierdzenia nieważności decyzji jest jej eliminacja z porządku prawnego od samego jej początku i przyjęcie fikcji prawnej, że takiej decyzji nigdy w obrocie prawnym nie było. W świetle takiego ustalenia przyjdzie stwierdzić, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. mogło uruchomić postępowanie zmierzające do wyeliminowania z obrotu prawnego rozstrzygnięcia, które od samego początku było wadliwe i nie powinno istnieć w porządku prawnym.
Przyjdzie zgodzić się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., że zasiłek celowy przyznawany jest na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych osoby lub rodziny, co oznacza, że potrzeba ta ma występować w danym momencie i bez jej zaspokojenia osoba czy rodzina nie może w sposób prawidłowy funkcjonować. Podzielić należy także stanowisko wskazanego organu, że nieprawidłowa jest praktyka przyznawania zasiłku celowego na dłuższy okres czasu i wypłacanie go w sposób periodyczny, gdyż w ten sposób następuje zmiana charakteru tego świadczenia z jednorazowego na okresowy. Jednakże przyjdzie zarazem zauważyć, że art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wskazujący na charakter prawny zasiłku celowego zawiera pojęcia niedookreślone, ponieważ pojęcie "niezbędnej potrzeby bytowej" nie jest pojęciem jasnym i klarownym. W zwrocie tym występują terminy wymagające, w każdym przypadku indywidualnego rozwinięcia. Słowo "niezbędny" w cytowanym przepisie może być interpretowane tak jak wskazało to Kolegium, że chodzi o występowanie potrzeby w danym konkretnym momencie, jednakże słowo to może być też ujmowane szerzej, że określona potrzeba ma taki charakter, że będzie wymagała zaspokajania przez dłuższy okres czasu np. w przypadku procesu leczenia czy przebywania dziecka w przedszkolu. W tym ujęciu słowo niezbędna nie ogranicza się do określonego jednostkowego zdarzenia lecz ma charakter szerszy. Analogicznie wygląda sytuacja z pojęciem "potrzeby bytowej", gdyż nie ma ono jednoznacznego zakresu. Potwierdzeniem tego jest treść art. 39 ust. 2 cytowanej ustawy, która zawiera przykłady potrzeb bytowych, których zaspokojenie może nastąpić za pomocą zasiłku celowego. O tym, że wyliczenie to ma charakter przykładowy świadczy wykorzystane w tym przepisie słowo "w szczególności". Dodatkowo należy zauważyć, że świadczenie z pomocy społecznej nie jest przyznawane dla samego przyznania, lecz winno stanowić istotny element w realizowanej z daną osobą bądź rodziną pracy socjalnej mającej na celu wyprowadzenie świadczeniobiorców pomocy społecznej z tego systemu.
W orzecznictwie sądowym oraz w literaturze akcentuje się, że przez rażące naruszenie prawa należy rozumieć tylko kwalifikowane przypadki naruszenia prawa wymienione w art. 145 § 1 i w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (B. Adamiak (w) B. Adamiak, J. Borkowski. Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne. Warszawa 1999 r. s. 258). Zatem rażącym naruszeniem prawa jest takie naruszenie, które występuje w danej decyzji i nie wymaga przeprowadzania żadnego procesu wykładni stosowanego przepisu. Oznacza to zarazem, że rażącym naruszeniem prawa przez organ pierwszej instancji nie jest odmienna wykładnia przepisu prawa przyjęta przez organ odwoławczy.
W świetle przeprowadzonej analizy treści art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz przyjmowanej interpretacji pojęcia "rażące naruszenie prawa" przyjdzie stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...]r. przyznającej M.S. zasiłek celowy na zaspokojenie szeregu wymienionych w niej potrzeb z realizacją w [...]r. Warto zwrócić uwagę na fakt, że przyznane mocą tej decyzji świadczenia stanowiły w znacznym zakresie kontynuację przyznanej już skarżącej pomocy od [...]r. do [...]r. W tej sytuacji można uznać, że decyzja ta wpisana została w realizowaną przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. pracę socjalną z rodziną skarżącej i w system przyznawanych jej świadczeń. Zgodzić się należy z Samorządowym Kolegium Odwoławczym w K., że przyjęta praktyka w tym zakresie nie jest fortunna i zasadna, jednakże wydaje się, że stosownie do obowiązującej w pomocy społecznej zasady indywidualizacji mogą występować sytuacje, w których będzie mogła mieć ona zastosowanie i będzie mieściła się w granicach pracy socjalnej dostosowanej do indywidualnego przypadku. Na marginesie zauważyć należy, że zakres świadczeń udzielanych rodzinie skarżącej jest znaczny i realizowany ze znacznym wyprzedzeniem, jednakże wydaje się również, że skarżąca w nadmierny sposób wykorzystuje fakty wychowywania [...] dzieci i oczekuje od pomocy społecznej zaspokojenia wszystkich jej potrzeb zapominając o tym, że pomoc społeczna winna wspierać osoby i rodziny tylko wówczas, gdy przy wykorzystaniu innych możliwości, uprawnień i środków nie można zaspokoić potrzeb swoich i swoich najbliższych, jak również nie może stanowić ona stałej formy zaspokajania swoich potrzeb. W konsekwencji należy uznać, że wyczerpana została przesłanka uwzględnienia skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a mianowicie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Konsekwencją uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. Nr [...] jest wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji tegoż Kolegium z dnia [...]r. Nr [...], mocą której uchylona została decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...]r. Nr [...] oraz umorzone zostało postępowanie organu pierwszej instancji. Wskazana decyzja z dnia [...]r. oparta była o funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. Skoro Sąd niniejszym wyrokiem uchylił wskazaną decyzję jak również poprzedzającą ją decyzję z dnia [...]r. to tym samym stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 8 Kodeksu postępowania administracyjnego ujawniła się przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną. Jak już zostało to zaznaczone powyżej Sąd stosownie do postanowień art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi. Zatem miał prawo także uchylić wskazaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r., ponieważ stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" wyżej wymienionej ustawy decyzję przesłanką uzasadniającą uwzględnienie skargi jest naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Na marginesie tych uwag Sąd pragnie zwrócić uwagę na pewne uchybienie formalne jakie ujawniło się w ramach tego postępowania. Otóż pismem z dnia [...]r. skarżąca została wezwana do niezwłocznego wypowiedzenia się co do trybu rozpatrzenia jej odwołania od decyzji z dnia [...]r. Wskazane uchybienie sprowadza się do wykorzystania pojęcia niedookreślonego jakim jest "niezwłoczne" wypowiedzenie się w sprawie, organ administracji winien w swoich działaniach wyznaczać precyzyjne terminy zwłaszcza wówczas, gdy wiąże z nimi określone skutki prawne. W niniejszej sprawie uchybienie to nie miało istotnego znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia, jednakże w innych sprawach może mieć już takie znaczenie.
W następstwie niniejszego wyroku sprawa trafia na etap postępowania odwoławczego od decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...]r. W ramach tego postępowania organ odwoławczy winien dokonać analizy przesłanek zmiany lub uchylenia decyzji administracyjnej i sprawdzić, czy w przedmiotowej sprawie takie przesłanki wystąpiły, a uzasadnienie tej decyzji odpowiada wymogom decyzji weryfikacyjnej i pozbawiającej stronę przyznanego świadczenia, jak również zbadać, czy postępowanie w sprawie przeprowadzone zostało w sposób prawidłowy.
Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r., jak również decyzję tegoż organu z [...]r.
SW

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI