IV SA/Gl 767/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2018-05-14
NSAAdministracyjneWysokawsa
służba cywilnasłużba celno-skarbowapropozycja zatrudnieniadecyzja administracyjnaprawo pracyprawo administracyjneuchylenie decyzjikoszty postępowania

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje dotyczące propozycji zatrudnienia w Służbie Celno-Skarbowej, uznając je za wadliwe z powodu braku uzasadnienia i niewłaściwej formy prawnej.

Skarżący, funkcjonariusz celny, zakwestionował propozycję zatrudnienia w Służbie Celno-Skarbowej, kwestionując jej charakter prawny i brak uzasadnienia. Sąd uznał, że propozycja ta powinna mieć formę decyzji administracyjnej i być odpowiednio uzasadniona, uwzględniając kwalifikacje i przebieg służby funkcjonariusza. Uchylono zaskarżone decyzje, wskazując na naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania.

Sprawa dotyczyła skargi funkcjonariusza celnego G. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. dotyczącą propozycji określającej warunki zatrudnienia w ramach korpusu służby cywilnej. Skarżący kwestionował charakter prawny tej propozycji, domagając się jej uchylenia i pozostawienia go w dotychczasowym statusie. Sąd administracyjny, po analizie przepisów ustawy wprowadzającej Krajową Administrację Skarbową, uznał, że propozycja zatrudnienia skierowana do funkcjonariusza powinna mieć charakter decyzji administracyjnej i być odpowiednio uzasadniona, uwzględniając kwalifikacje i przebieg służby. Stwierdzono naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 165 ust. 7 ustawy) poprzez brak wskazania przesłanek skierowania propozycji oraz naruszenie przepisów postępowania, gdyż organ błędnie uznał, że nie działa w ramach postępowania administracyjnego. W konsekwencji uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Propozycja zatrudnienia skierowana do funkcjonariusza w ramach reformy KAS powinna mieć charakter decyzji administracyjnej, a nie czynności cywilnoprawnej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skoro stosunek prawny funkcjonariusza powstał w drodze aktu administracyjnego, to wszelkie jego zmiany lub rozwiązanie powinny następować w analogicznej formie prawnej lub z mocy ustawy. Propozycja służby w Służbie Celno-Skarbowej jest decyzją administracyjną, a propozycja zatrudnienia skierowana do funkcjonariusza powinna być traktowana analogicznie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (6)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględnia skargę, jeśli stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy.

ustawa wprowadzająca KAS art. 165 § 7

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej

Organy KAS składają pracownikom i funkcjonariuszom propozycje nowych warunków zatrudnienia lub służby, uwzględniając kwalifikacje, przebieg służby i miejsce zamieszkania.

ustawa wprowadzająca KAS art. 169 § 4

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej

Propozycja pełnienia służby w Służbie Celno-Skarbowej stanowi decyzję ustalającą warunki pełnienia służby, do której stosuje się przepisy KPA.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi.

ustawa wprowadzająca KAS art. 170 § 1

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej

Stosunki pracy i służbowe wygasają, jeżeli pracownicy lub funkcjonariusze nie otrzymają propozycji lub odmówią jej przyjęcia.

k.p.a. art. 162 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Reguluje przypadki wygaśnięcia decyzji administracyjnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Propozycja zatrudnienia powinna mieć formę decyzji administracyjnej. Organ naruszył prawo materialne, nie uwzględniając kwalifikacji i przebiegu służby przy składaniu propozycji. Organ naruszył prawo procesowe, błędnie uznając, że nie działa w ramach postępowania administracyjnego.

Godne uwagi sformułowania

Propozycja pełnienia służby w Służbie Celno-Skarbowej stanowi decyzję ustalającą warunki pełnienia służby. Rozstrzygnięcia organu administracji skarbowej noszą znamiona samowoli działania organu, albowiem nie przedstawił on skarżącemu na żadnym etapie prowadzonego postępowania motywów, którymi się kierował.

Skład orzekający

Beata Kalaga-Gajewska

sędzia

Bożena Miliczek-Ciszewska

przewodniczący sprawozdawca

Edyta Żarkiewicz

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie charakteru prawnego propozycji zatrudnienia/służby w kontekście reformy KAS oraz wymogów formalnych decyzji administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy w związku z reformą KAS; interpretacja przepisów przejściowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych i materialnoprawnych związanych z reformą administracji skarbowej i prawami funkcjonariuszy, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i pracy.

Propozycja zatrudnienia jako decyzja administracyjna – kluczowa interpretacja WSA w sprawie reformy KAS.

Dane finansowe

WPS: 497 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Gl 767/17 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2018-05-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2017-08-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Kalaga-Gajewska
Bożena Miliczek-Ciszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Edyta Żarkiewicz
Symbol z opisem
6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
Hasła tematyczne
Służba celna
Sygn. powiązane
III OSK 6595/21 - Wyrok NSA z 2024-01-30
III OSK 373/21 - Postanowienie NSA z 2021-09-24
III SA/Po 373/21 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2021-07-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1369
art.  145  par. 1 pkt 1 lit. a i  lit.  c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2016 poz 1948
art. 165
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2018 r. sprawy ze skargi G. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie propozycji określającej warunki zatrudnienia w ramach korpusu służby cywilnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r nr [...]; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 497 zł (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] r. r., doręczonym w dniu 16 maja 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej też organ), w oparciu o przepis art. 165 ust. 7 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1948 ze zm., dalej ustawa), złożył skarżącemu G. P. (dalej też strona) pisemną propozycję określającą warunki zatrudnienia w ramach korpusu służby cywilnej w Izbie Administracji Skarbowej w Katowicach, na stanowisku starszy kontroler skarbowy w [...]w Pierwszym Urzędzie Skarbowym w C.. Wskazał, że te warunki – po ich przyjęciu, będą obowiązywać od dnia 1 maja 2017 r. W pouczeniu podał, że wyżej wymieniony powinien w terminie 14 dni od otrzymania propozycji złożyć oświadczenie o jej przyjęciu lub odmowie przyjęcia, a niezłożenie stosownego oświadczenia we wskazanym terminie jest równoznaczne z odmową przyjęcia propozycji zatrudnienia. W przypadku odmowy przyjęcia propozycji zatrudnienia stosunek służbowy wygaśnie po upływie 3 miesięcy, nie później niż 31 sierpnia 2017 r. W propozycji przedstawiono też zasady ustalania wysokości wynagrodzenia przysługującego stronie w następstwie złożonej propozycji.
Pismem z dnia 26 maja 2017 r. strona skierowała do organu wezwanie do złożenia propozycji służby w formie decyzji administracyjnej, a organ w piśmie z dnia 31 maja 2017 r. wyjaśnił, że brak jest podstaw prawnych do wydania decyzji administracyjnej w postaci propozycji służby w Służbie Celno-Skarbowej.
Pismem z dnia 29 maja 2017 r. skarżący złożył odwołanie od - jak to określił – propozycji zawierającej decyzję o zwolnieniu ze służby. Wniósł o uchylenie tej decyzji i pozostawienie go jako funkcjonariusza w Służbie Celno-Skarbowej.
W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia 12 czerwca 2017 r. organ poinformował skarżącego, że przepisy nie przewidują trybu odwoławczego od propozycji zatrudnienia przedkładanej funkcjonariuszowi, przybliżając regulację prawną.
Oświadczeniem z dnia 30 maja 2017 r. skarżący przyjął przedstawioną mu propozycję pracy.
Pismami z dnia 31 maja 2017 r. strona zwróciła się do organu o wypłatę świadczenia należnego odpowiednio w związku z likwidacją urzędu albo zniesieniem jednostki organizacyjnej (odprawy) oraz o wydanie świadectwa służby; na co organ odpowiedział negatywnie dla strony, pismami z dnia 19 czerwca 2017 r. i 25 lipca 2017 r.
Następnie pismem z dnia 12 czerwca 2017 r. strona w oparciu o przepis art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa i przedstawienia jej propozycji służby na podstawie art. 165 ust. 7 ustawy.
W odpowiedzi na powyższe organ poinformował skarżącego pismem z dnia 25 lipca 2017 r. że brak jest podstaw prawnych do przedstawienia propozycji służby – zgodnie z wezwaniem; akcentując jednocześnie pogląd, że propozycja pracy dla funkcjonariusza, składana na podstawie ustawy, nie ma charakteru decyzji.
W skardze z dnia 14 lipca 2017 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wskazał, że przedmiotem zaskarżenia jest propozycja pracy z dnia [...]r., określająca nowe warunki zatrudnienia w ramach korpusu służby cywilnej; kwalifikując ją jako czynność lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy p.p.s.a.
Zaskarżonej propozycji zarzucił nieważność i bezprawność z uwagi na brak podstaw prawnych do złożenia mu propozycji pracy w świetle przepisów ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o KAS, a przez to naruszenie art. 165 ust. 3 i 7 oraz art. 170 ust. 1 tej ustawy oraz art. 179 i art. 180 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) poprzez faktyczne zwolnienie go ze służby, pomimo braku zajścia wskazanych tam przesłanek. Nadto zarzucił niekonstytucyjność skarżonego aktu/czynności poprzez niezgodność z art. 2, 7, 32 ust. 1 oraz art. 60 Konstytucji RP.
Z ostrożności procesowej podniósł, że gdyby Sąd uznał, że co do zasady było możliwe składanie funkcjonariuszom propozycji pracy, to nie było to właściwe w stosunku do jego osoby z uwagi na fakt, że właściwe zastosowanie art. 165 ust. 7 ustawy winno prowadzić do przedłożenia mu propozycji służby.
Kolejno wskazał, że złożenie mu propozycji pracy nie powinno mieć miejsca w stosunku do jego osoby ze względu na regulację zamieszczoną w art. 170 ustawy.
Wniósł o uchylenie zaskarżonego aktu lub czynności.
W przypadku gdyby Sąd nie podzielił poglądu skarżącego co do charakteru propozycji pracy i uznał, że jest to decyzja administracyjna o zwolnieniu ze służby, poprosił o wyraźne podkreślenie tego elementu w wyroku, gdyż może to mieć istotny wpływ na jego prawa i obowiązki.
Powyższe zarzuty i żądania zostały szczegółowo umotywowane.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie.
Argumentując w zakresie pierwszego z tych żądań przybliżył i zinterpretował regulację prawną, którą zastosowano w przypadku skarżącego, stanowczo zaprzeczając zarzuconym naruszeniom przepisów prawnych. Wyjaśnił, że nie była wydana decyzja administracyjna w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż nie ma podstaw prawnych do wydania takiej decyzji. Odwołując się do treści art. 3 § 3 pkt 2 k.p.a., wyłączającego co do zasady stosowanie k.p.a. do postępowania w sprawach podległości służbowej wskazał, że zasada domniemania załatwiania sprawy w formie decyzji administracyjnej nie znajduje zastosowania.
Organ stwierdził, że w sprawie występuje niedopuszczalność drogi sądowej przez którą rozumie się sytuację, w której skarga dotyczy aktów lub czynności nieobjętych zakresem właściwości sądów administracyjnych, określonej w art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4 ustawy p.p.s.a., lub gdy dotyczy sprawy wyłączonej z właściwości tych sądów (art. 5 ustawy p.p.s.a.).
W piśmie procesowym z dnia 19 października 2017 r. skarżący polemizował ze stanowiskiem organu wskazując, że do rozpoznania jego skargi właściwy jest tutejszy Sąd. Odwołał się do poglądów prezentowanych w orzecznictwie sądów powszechnych oraz do konstytucyjnego prawa do sądu.
Postanowieniem z dnia 7 listopada 2017 r. Sąd dopuścił Związek Zawodowy A w O. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania.
Na rozprawie w dniu 12 marca 2018 r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, że przedmiotem zaskarżenia jest pismo organu z dnia 12 czerwca 2017 r. stanowiące odpowiedź na odwołanie. Sąd zobowiązał pełnomocnika strony do udokumentowania daty wniesienia skargi – w terminie 7 dni, a pełnomocnika organu do wykazania daty doręczenia odpowiedzi na odwołanie – w terminie 7 dni.
Przy piśmie procesowym z dnia 19 marca 2018 r. pełnomocnik organu przedłożył potwierdzenie odbioru odpowiedzi na odwołanie od otrzymanej propozycji zatrudnienia, z którego wynika, że jest to dzień 19 czerwca 2017 r.
W piśmie procesowym z dnia 16 marca 2018 r. pełnomocnik skarżącego podał, że strona skarżąca nie dysponuje potwierdzeniem nadania skargi, gdyż kopia potwierdzenia została załączona do skargi. Stwierdził, że termin złożenia skargi nie jest istotny, gdyż organ nie stosował żadnych pouczeń w tym zakresie. Pełnomocnik odwołał się do poglądów prezentowanych w judykaturze na okoliczność, iż brak pouczenia w przedmiocie skargi do sądu administracyjnego powoduje, że termin do wniesienia skargi nie biegnie. Z ostrożności procesowej wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wskazując, iż strona nie ponosi winy w uchybieniu terminu. W tym zakresie odwołał się do poglądu prezentowanego w postanowieniu WSA w Krakowie z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 1580/17.
Pełnomocnik skarżącego oświadczył, że strona skarżąca zaskarża decyzję/ akt lub czynność organu. Podkreślił, że orzecznictwo sądów administracyjnych cechuje się daleko idąca rozbieżnością w przedmiocie kwalifikacji propozycji pracy przedkładanych funkcjonariuszom, co zmusza do formułowania alternatywnych wniosków i żądań - w celu maksymalnego zabezpieczenia uprawnień skarżących.
W przypadku uznania, że pismo utrzymujące w mocy propozycję pracy oraz ta propozycja są decyzjami administracyjnymi wniósł o uchylenie decyzji z dnia [...] r., przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z wiążącym zaleceniem przedstawienia propozycji służby, ewentualnie uznanie uprawnienia do otrzymania propozycji służby, uznanie że po wyroku – do wydania poprawnej propozycji, strona pozostaje w dalszym ciągu funkcjonariuszem, gdyż termin 31 maja 2017 r. ma jedynie charakter instrukcyjny. To żądanie było motywowane groźbami organu, że po uchyleniu propozycji strona nie będzie ani pracownikiem, ani funkcjonariuszem.
W przypadku uznania propozycji za akt lub czynność wniósł o uchylenie tego aktu lub czynności, uznanie czynności za bezskuteczną, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z wiążącym zaleceniem przedstawienia propozycji służby, ewentualnie uznanie uprawnienia do otrzymania propozycji służby, uznanie że po wyroku – do wydania poprawnej propozycji, strona pozostaje w dalszym ciągu funkcjonariuszem, gdyż termin 31 maja 2017 r. ma jedynie charakter instrukcyjny. To żądanie było motywowane groźbami organu, że po uchyleniu propozycji strona nie będzie ani pracownikiem, ani funkcjonariuszem.
W przypadku uznania, że propozycja pracy jest decyzją o zwolnieniu ze służby pełnomocnik wniósł o wyraźne podkreślenie tego elementu w wyroku.
Nadto wniesiono o wyznaczenie rozprawy i zasądzenie kosztów postępowania.
W obszernym uzasadnieniu pełnomocnik motywował te żądania odwołując się do poglądów sądów administracyjnych i powszechnych; przy czym kwestionował stanowisko prezentowane w najnowszym orzecznictwie NSA również ze względów aksjologicznych. Pełnomocnik polemizował także z treścią odpowiedzi na skargę, zarzucając wadliwość wykładni. Podkreślił wagę prawa do sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a to oznacza , że samodzielnie dokonuje oceny przedłożonych mu akt administracyjnych i czynności podejmowanych przez wypowiadający się w sprawie organ administracji publicznej.
Stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, wystąpi przesłanka wznowienia postępowania albo naruszenie przepisu postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie niniejszych rozważań w pierwszej kolejności rozstrzygnąć należy kwestię dopuszczalności rozpoznania przedmiotowej skargi, a zatem ustalić, czy sąd administracyjny jest władny wypowiedzieć się w tej sprawie.
W tym miejscu Sąd wskazuje, że w sprawie o zbliżonym przedmiocie zapadły już w tym Sądzie wyroki. Za najbardziej reprezentatywny uznać trzeba wyrok z dnia 22 stycznia 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 684/17. W niniejszej sprawie Sąd odwoła się do argumentacji prezentowanej w tym wyroku, którą przyjmuje za własną.
W wyroku tym wyjaśniono, że stosownie do postanowień art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnych sąd administracyjny właściwy jest do rozpoznania między innymi skarg na: decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996, 1579 i 2138 oraz z 2017 r. poz. 935), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, 648, 768 i 935), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; a także na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach wyżej wymienionych oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż decyzje i postanowienia aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zakres kognicji sądu administracyjnego jest czytelny i sąd ten może wypowiedzieć się w sposób merytoryczny jedynie wówczas, gdy przedmiotem skargi wniesionej do niego będzie decyzja lub postanowienie organu administracji wydane w ramach jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego, względnie postanowienie w ramach postępowania egzekucyjnego lub zabezpieczającego, albo też inna czynność lub akt mocą której organ wpływa na prawa i obowiązki adresata czynności lub aktu.
Udzielenie odpowiedzi na postawione powyżej pytanie dotyczące dopuszczalności rozpoznania przedmiotowej skargi możliwe będzie po przeprowadzeniu analizy obejmującej status skarżącego oraz charakter prawny czynności podejmowanych w sprawie przez organ administracji skarbowej.
W pierwszej kolejności w rozpoznawanej sprawie przyjdzie określić status prawny skarżącego. Jak wynika z akt administracyjnych i co nie budzi żadnej wątpliwości przed reformą Krajowej Administracji Skarbowej skarżący był funkcjonariuszem celnym i pełnił służbę. Można zaznaczyć, że w aktach przedłożonych Sądowi brak jest dokumentu potwierdzającego w sposób formalny status prawny skarżącego, jednakże mając na uwadze treść pism skarżącego oraz odpowiedzi udzielanych przez organ administracji publicznej można uznać, że przed reformą administracji skarbowej pełnił służbę jako funkcjonariusz celny, a począwszy od 1 marca 2017 r. jako funkcjonariusz Służby Celno-Skarbowej. Fakt ten posiada w rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie, ponieważ status prawny funkcjonariusza celnego regulowany był i jest w drodze decyzji administracyjnej, a zatem w drodze aktu administracyjnego. Oznacza to zarazem, że wszelkie zmiany w zakresie tak ukształtowanego statusu prawnego funkcjonariusza mogą być dokonywane w dwojaki sposób, albo w drodze decyzji administracyjnej zmieniającej status takiej osoby lub uchylającej go, albo też w drodze ustawowej, przy czym wówczas sam przepis ustawy musiałby stwierdzać, że dany akt administracyjny przestaje obowiązywać (dany stosunek prawny zostaje rozwiązany). Takie ujęcie tego zagadnienia wynika z tego, że między organem administracji publicznej a funkcjonariuszem celnym zawiązany został stosunek administracyjnoprawny i wszelkie zmiany w ramach tego stosunku prawnego wymagają zmian dokonywanych w drodze czynności publicznoprawnej przy wykorzystaniu, której został zawiązany lub też z mocy samej ustawy. W tym drugim przypadku ustawodawca wprowadza do ustawy rozwiązanie polegające na zakończeniu zawiązanego stosunku prawnego z mocy ustawy, bez konieczności podejmowania przez organ administracji dodatkowych rozstrzygnięć potwierdzających czy zatwierdzających określony w danej ustawie skutek. Na marginesie można dodać, że rozwiązanie zawiązanego stosunku administracyjnoprawnego z mocy prawa może wymagać podjęcia przez organ administracji decyzji przewidzianej treścią art. 162 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej k.p.a.), a zatem decyzji wygaszającej dotychczasowy stosunek prawny. Podmiotami zawiązanego stosunku administracyjnoprawnego są organ administracji publicznej i adresat działania tego organu a zatem funkcjonariusz celny. Przedmiot tego stosunku wyznaczony jest przepisami prawa administracyjnego, a w szczególności danej pragmatyki służbowej leżącej u podstaw jego zawarcia, jak również postanowieniami przedmiotowej ustawy normującej wprowadzenie w życie reformy administracji skarbowej, natomiast treść tego stosunku związana jest z prawami jakie przysługują funkcjonariuszowi i obowiązkami, które na nim ciążą. Treść tego stosunku wynika z aktu administracyjnego wydanego przez organ administracji skarbowej, a skierowanego do adresata – czyli funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej.
W świetle poczynionych ustaleń przyjdzie stwierdzić, że stosunek prawny wiążący funkcjonariusza celnego z organem administracji skarbowej może być zmieniony lub uchylony w drodze konkretnego przepisu ustawy, bez konieczności podejmowania przez organ administracji jakichkolwiek działań, Może być on uchylony mocą postanowień konkretnego przepisu ustawy z niezbędnością wydania decyzji o wygaśnięciu decyzji administracyjnej leżącej u jego podstaw, natomiast jeżeli ustawodawca zamierza wprowadzać do jego treści jakiekolwiek zmiany, mocą czynności organu administracji publicznej, wówczas obowiązany jest zastosować taką prawną formę działania organu, przy wykorzystaniu, której możliwa będzie weryfikacja zawiązanego stosunku administracyjnoprawnego.
Skoro zawiązanie stosunku prawnego nastąpiło w drodze decyzji, a zatem stosownie do powyżej przeprowadzonej analizy, wszelkie zmiany w tym zakresie będą wymagały analogicznej prawnej formy działania organu administracji publicznej. Ubocznie można zasygnalizować jeszcze problematykę praw dobrze nabytych, ponieważ ukształtowanie sytuacji prawnej funkcjonariusza celnego w drodze decyzji administracyjnej wiąże się nie tylko z jego stosunkiem zatrudnienia, ale także odnosi się to do szeregu praw przysługujących mu z tego tytułu, jak również określonych ograniczeń uniemożliwiających funkcjonariuszowi korzystanie z pełni praw przynależnych osobie nie będącej funkcjonariuszem.
Powyższe ustalenia pozwalają na przyjęcie, iż stosunek prawny funkcjonariusza celnego zawiązany w drodze aktu administracyjnego może być zmieniony lub rozwiązany jedynie w drodze analogicznego aktu administracyjnego lub też ustawodawca dokona tego z mocą postanowień przyjętej przez siebie ustawy, bez konieczności podejmowania działań ze strony organu administracji skarbowej.
Ustalenie statusu prawnego funkcjonariusza celnego (celno-skarbowego) i wskazanie mechanizmów przy wykorzystaniu, których status ten może zmieniany lub rozwiązywany, determinowało będzie analizę unormowań zamieszczonych w ustawie z 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1948 ze zm.).
W rozpoznawanej sprawie stan prawny normowany jest przepisami wyżej wymienionej ustawy "Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej", albowiem wszystkie czynności organu administracji publicznej kierowane do skarżącego w tym czynności oddane kontroli Sądu, czyli propozycja skierowana do skarżącego z dnia 12 maja 2017 r. jak również odpowiedź organu z dnia 12 czerwca 2017 r. na wniesione przez skarżącego odwołanie podjęte zostały na mocy postanowień wskazanej ustawy. Organ ten w podstawie prawnej przywołał postanowienia art. 165 ust. 7 tej ustawy oraz w pouczeniach o konsekwencjach przyjęcia lub odmowy przyjęcia przedłożonej propozycji zatrudnienia wskazał treść postanowień art. 170 ust. 1 i 2 przywoływanej ustawy.
Stosownie do postanowień art. 165 ust. 7 tej ustawy Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, dyrektor izby administracji skarbowej oraz dyrektor Krajowej Szkoły Skarbowości składają odpowiednio pracownikom oraz funkcjonariuszom, w terminie do dnia 31 maja 2017 r., pisemną propozycję określającą nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby, która uwzględnia posiadane kwalifikacje i przebieg dotychczasowej pracy lub służby, a także dotychczasowe miejsce zamieszkania. Z kolei po myśli art. 169 ust. 4 tej ustawy propozycja pełnienia służby w Służbie Celno-Skarbowej stanowi decyzję ustalającą warunki pełnienia służby. W terminie 14 dni od dnia przyjęcia propozycji przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W myśl ust. 6 tego przepisu do postępowań w sprawach, o których mowa jest w ust. 4 tego przepisu, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996 i 1579). Zgodnie natomiast z ust. 7 przywoływanego artykułu od decyzji wydanej w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Przywołane powyżej przepisy nie są czytelne i wzbudzają istotne wątpliwości interpretacyjne, co znalazło odzwierciedlenie w działaniach podejmowanych przez organy administracji publicznej w pismach składanych przez skarżących, jak również w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych. Za zbędne uznać należy przywoływanie podejmowanych w tym zakresie orzeczeń, ponieważ prezentują one pełen wachlarz przyjmowanych rozwiązań i akceptowanych oraz odrzucanych argumentów. Ten ostatni fakt skłania skład orzekający w niniejszej sprawie do samodzielnej próby wykładni mających tu zastosowanie przepisów.
W pierwszej kolejności przyjdzie rozstrzygnąć, jak się wydaje fundamentalne zagadnienie, w kontekście działań podejmowanych przez organ administracji skarbowej, a mianowicie ustalić charakter prawny przedłożonej skarżącemu propozycji zatrudnienia z dnia 12 maja 2017 r. (doręczonej w dniu 16 maja 2017 r.) i odpowiedzi tegoż organu z dnia 12 czerwca 2017 r. na wniesione przez niego odwołanie od otrzymanej propozycji zatrudnienia, ponieważ ustalenie to warunkowało będzie kognicję sądu administracyjnego do merytorycznego rozpoznania wniesionej do niego skargi.
Stosownie do treści zdania pierwszego art. 165 ust. 7 tej ustawy "Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, dyrektor izby administracji skarbowej oraz dyrektor Krajowej Szkoły Skarbowości składają odpowiednio pracownikom oraz funkcjonariuszom, w terminie do dnia 31 maja 2017 r., pisemną propozycję określającą nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby". Zdanie to jest odmiennie interpretowane przez organ administracji skarbowej, a inaczej jest widziane przez skarżącego. Organ administracji występujące w tym zdaniu słowo "odpowiednio" wiąże z poszczególnymi organami w nim wymienionymi, natomiast skarżący słowo to łączy z pracownikami i funkcjonariuszami. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że dyrektywy preferencji systemowej i funkcjonalnej nakazują akceptację tylko takiego znaczenia tekstu, które prowadzi do rekonstrukcji norm zgodnych z innymi normami obowiązującego systemu prawa (por. J. Wróblewski, Sądowe stosowanie prawa, Warszawa 1972 r., s. 241 i n.). Interpretując tekst prawny w celu odtworzenia normy należącej do jakieś instytucji prawnej, należy wybrać takie jej znaczenie, które prowadzi do odtworzenia normy najpełniej odpowiadającej funkcji tej instytucji. W tym kontekście wykładni należy dokonywać na podstawie całokształtu obowiązujących przepisów dotyczących określonej instytucji, a nie na podstawie jednego przepisu w oderwaniu od innych (zob. uchwała NSA z 11 grudnia 2017 r. sygn. akt II OPS 2/17, CBOSA). W słowniku języka polskiego pod pojęciem "odpowiedni" widzi się szereg różnych znaczeń ale w pierwszej kolejności akcentuje się, że jest to "odpowiadający celowi, przeznaczeniu, spełniający wymagane warunki, stosowny dla kogoś, nadający się do czegoś, właściwy, należyty" (Słownik Języka Polskiego T. 2, pod red. red. M. Szymczaka. Warszawa 1979 s. 469). Analiza przedmiotowego przepisu uwzględniająca powyższe wskazanie skłania do opowiedzenia się za stanowiskiem prezentowanym przez skarżącego, że słowo to wiązane musi być z pracownikami oraz funkcjonariuszami. Oznacza to, że skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska prezentowanego przez wypowiadający się w sprawie organ administracji publicznej, że słowo to łączone musi być z organami administracji skarbowej wymienionymi we wskazanej regulacji. Za takim ujęciem tego zagadnienia przemawia to, że we wskazanym przepisie ustawodawca dokonuje wpierw wyliczenia organów administracji skarbowej, które mają składać pracownikom w nich zatrudnionym stosowne propozycje, a następnie ustawodawca stwierdza, że organy te składają propozycje pracownikom i funkcjonariuszom, przy czym słowo odpowiednio odnosi się do składanych propozycji. Takie ujęcie wynika z kolejności słów występujących w tym przepisie. Zatem wykładnia literalna jest w tym przypadku jednoznaczna. Wiązanie wskazanego słowa z organami byłoby możliwe wówczas, gdyby we wskazanych organach zatrudnione były tylko ściśle określone kategorie pracowników, czyli tylko pracownicy cywilni bądź tylko funkcjonariusze, natomiast we wskazanych organach zatrudnieni są pracownicy legitymujący się różnymi statusami prawnymi. Także wykorzystanie innych rodzajów wykładni doprowadza do uzyskania analogicznego rezultatu, gdyż wykładnia celowościowa tej regulacji skłania do opowiedzenia się za przyjętym rozwiązaniem, ponieważ celem tej regulacji jest unormowanie sytuacji prawnej osób zatrudnionych w administracji skarbowej. Wykładnia systemowa również nakazuje się opowiedzieć za wskazanym ujęciem, gdyż weryfikacja zawiązanych stosunków prawnych musi odbywać się w formach właściwych dla nich i w przypadku stosunku administracyjnoprawnego muszą to być mechanizmy właściwe prawu administracyjnemu. Marginalnie można zaznaczyć, że podzielenie stanowiska prezentowanego przez organ administracji, że przedmiotowe słowo "odpowiednio" odnosi się do podmiotów wymienionych w art. 165 ust. 7 przywoływanej ustawy oznaczałoby, że wymienione w nim organy w sposób dowolny dokonują wyboru ofert pracy lub służby dla zatrudnionych w nich pracowników lub funkcjonariuszy. Zatem przy tym ujęciu wymienione w powyższym przepisie organy administracji skarbowej w sposób dowolny podejmowałyby decyzje o formie zatrudnienia obu kategorii pracowników w nich pracujących.
Wskazane ustalenie posiada fundamentalne znaczenie dla dalszej oceny działań i czynności podejmowanych przez organ administracji publicznej. Oznacza ono bowiem, że poszczególne organy (podmioty) administracji publicznej wymienione w art. 165 ust. 7 przedmiotowej ustawy obowiązane są do składania stosownych propozycji pracownikom oraz funkcjonariuszom w nich zatrudnionym lub pełniących służbę. Tym samym pracownikom zatrudnionym we wskazanych organach (podmiotach) składane są propozycje zatrudnienia a funkcjonariuszom propozycje służby. Zatem z treści analizowanego przepisu wynika, że ustawodawca posłużył się w nim ujęciem podmiotowym adresata działań organu (podmiotu) administracji skarbowej, a nie ujęciem przedmiotowym związanym z merytoryczną zawartością przedłożonej propozycji. Inne odczytanie analizowanego przepisu nie będzie zgodne z jego treścią. Na marginesie można jedynie zaakcentować, że założenia z jakimi inicjator uchwalenia tej ustawy występował do Sejmu nie mają na tym etapie istotniejszego znaczenia, ponieważ Sąd dokonuje oceny konkretnej normy prawnej uzewnętrznionej w przepisie zamieszczonym w przyjętej ustawie, a nie kieruje się założeniami, którymi kierował się inicjator postępowania ustawodawczego. Założenia takie będą miały znaczenie w przypadku wykorzystywania wykładni historycznej i analizowania rozwoju danej instytucji w obowiązującym porządku prawnym. Sąd natomiast obowiązany jest do przeprowadzania analizy normy prawnej, która została przez uprawnione organy państwa (parlament wraz z prezydentem) przyjęta. Intencje wnioskodawcy na tym etapie nie mają już istotniejszego znaczenie, gdyż ocenie poddawany jest finalny efekt pracy – przyjęta norma prawna.
Drugim przepisem, który wymaga przybliżenia jest art. 169 ust. 4 – 7 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej. Zgodnie z tym przepisem propozycja pełnienia służby w Służbie Celno-Skarbowej stanowi decyzję ustalającą warunki pełnienia służby. W terminie 14 dni od dnia przyjęcia propozycji przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W myśl ust. 6 tego przepisu do postępowań w sprawach, o których mowa jest w ust. 4 tego przepisu, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996 i 1579). Zgodnie natomiast z ust. 7 przywoływanego artykułu od decyzji wydanej w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Mając w polu widzenia treść art. 170 ust. 1 pkt. 2 przedmiotowej ustawy odmowa przyjęcia propozycji służby skutkuje wygaśnięciem zawiązanego stosunku służbowego, czyli zawiązanego stosunku administracyjnoprawnego i w tym zakresie organ administracji skarbowej winien wydać w oparciu o postanowienia art. 162 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, stosowną decyzję o wygaśnięciu stosunku służbowego funkcjonariusza. Jak się wydaje regulacja ta jest czytelna i nie nastręcza istotniejszych wątpliwości interpretacyjnych. Na mocy przywołanych postanowień propozycja służby ma charakter decyzji administracyjnej, a zatem aktu administracyjnego i ujęcie takie wpisuje się w rozważania, które były prowadzone powyżej, a odnoszące się do zasad zmiany lub uchylenia zawiązanego stosunku administracyjnoprawnego. Propozycja pełnienia służby w Służbie Celno-Skarbowej jest decyzją administracyjną, a funkcjonariuszowi przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
W świetle dotychczas prowadzonych rozważań analizie należy poddać sytuację funkcjonariuszy w Służbie Celno-Skarbowej, którzy otrzymali propozycję zatrudnienia, a nie propozycję służby. Ustalenia w tym zakresie pozwolą na udzielenie odpowiedzi co do kognicji tutejszego Sądu do merytorycznego rozpoznania sprawy. Z treści przywołanych powyżej przepisów wynika, że brak jest argumentów przemawiających za tym, aby organy (podmioty) administracji skarbowej wymienione w art. 165 ust. 7 przedmiotowej ustawy dysponowały możliwością dowolnego przedkładania propozycji zatrudnienia albo służby funkcjonariuszom Służby Celno-Skarbowej. Organy te obowiązane były w myśl przedstawionej powyżej wykładni przedkładać funkcjonariuszom wskazanej służby propozycję służby, względnie w terminie do 31 maja 2017 r. nie przedstawiać im takiej propozycji. Zdaniem składu orzekającego przedłożenie propozycji zatrudnienia wskazanym funkcjonariuszom możliwe było jedynie po uprzednim uregulowaniu ich sytuacji formalnoprawnej jako funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej. Skoro organ administracji skarbowej uprzednio nie unormował sytuacji formalnoprawnej skarżącego to tym samym złożona mu propozycja zatrudnienia musi być widziana jako propozycja służby i w przypadku przyjęcia jej traktowana jako decyzja administracyjna. Następstwem przydania tej propozycji takiego charakteru jest stwierdzenie, że od takiej decyzji skarżącemu przysługiwał wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy oraz służy skarga do sądu administracyjnego.
Odmienne ujęcie propozycji zatrudnienia złożone skarżącemu skutkowałoby powstaniem trudnej do uwzględnienia w demokratycznym państwie prawa sytuacji prawnej skarżącego. Ujęcie takie spowodowałoby, że stosunek administracyjnoprawny jaki istniał między skarżącym a organem administracji publicznej (stosunek służbowy pracownika Służby Celno-Skarbowej) zostałby zmieniony w drodze czynności mającej charakter cywilnoprawny (propozycji zatrudnienia), nadto stanowiłby przykład dowolności doboru funkcjonariusza, do którego skierowano propozycję zatrudnienia a nie propozycję służby. W przedłożonej propozycji zatrudnienia brak jest bowiem wskazania jakichkolwiek przesłanek przemawiających za skierowaniem do skarżącego propozycji zatrudnienia a nie propozycji służby, co pozostaje w oczywistej opozycji do treści art. 165 ust. 7 przedmiotowej ustawy, który to przepis zawiera katalog przesłanek, który winien być brany pod uwagę przy przedkładaniu stosownej propozycji. Marginalnie już można zaznaczyć, że rozwiązanie takie pozostaje w opozycji do postanowień art. 60 Konstytucji RP, który gwarantuje równy dostęp do służby publicznej.
Przedstawione powyżej rozważania widzieć należy również w kontekście postanowień art. 170 przedmiotowej ustawy, ponieważ potwierdzają one przyjęte wcześniej stanowisko. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu stosunki pracy osób zatrudnionych w jednostkach Krajowej Administracji Skarbowej (izbach administracji skarbowej) oraz stosunki służbowe osób pełniących służbę w jednostkach Krajowej Administracji Skarbowej (izbach administracji skarbowej), wygasają: z dniem 31 sierpnia 2017 r., jeżeli osoby te w terminie do dnia 31 maja 2017 r., nie otrzymają pisemnej propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby; po upływie 3 miesięcy, licząc od miesiąca następującego po miesiącu, w którym pracownik albo funkcjonariusz złożył oświadczenie o odmowie przyjęcia propozycji zatrudnienia albo pełnienia służby, jednak nie później niż dnia 31 sierpnia 2017 r. Z kolei po myśli ust. 2 przywołanego przepisu pracownik albo funkcjonariusz, któremu przedstawiono propozycję zatrudnienia albo pełnienia służby, składa w terminie 14 dni od dnia jej otrzymania oświadczenie o przyjęciu albo odmowie przyjęcia propozycji. Niezłożenie oświadczenia w tym terminie jest równoznaczne z odmową przyjęcia propozycji zatrudnienia albo pełnienia służby. Treść przywołanych unormowań potwierdza przyjętą wykładnię występującego w art. 165 ust, 7 przedmiotowej ustawy słowa odpowiednio, ponieważ osobom zatrudnionym przedkłada się propozycję zatrudnienia a funkcjonariuszom propozycję pełnienia służby. Dodatkowo w polu widzenia należy mieć postanowienia przywoływanego już powyżej art. 162 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowiącego o wygaśnięciu decyzji administracyjnej. Mając na uwadze przesłanki wygaśnięcia decyzji administracyjnej przewidziane we wskazanym przepisie, przyjdzie uznać, że art. 170 ust. 1 przedmiotowej ustawy nakazuje organom administracji zamknąć zawiązany stosunek administracyjnoprawny właśnie poprzez wydanie stosownej decyzji administracyjnej, która w sposób formalny zakończy relację między tymi dwoma podmiotami.
Dla pełnego obrazu występującej sytuacji dostrzec należy jeszcze treść art. 171 przedmiotowej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu w przypadku przyjęcia propozycji zatrudnienia albo pełnienia służby, z dniem określonym w propozycji, dotychczasowy: stosunek pracy na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony albo określony, stosunek służby w służbie przygotowawczej albo stałej - przekształca się odpowiednio w stosunek pracy albo służby w Służbie Celno-Skarbowej, odpowiednio na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony albo określony, mianowania do służby przygotowawczej albo służby stałej.
W podsumowaniu prowadzonej analizy postanowień przedmiotowej ustawy leżących u podstaw składania stosownej propozycji dla skarżącego przyjdzie stwierdzić, że propozycję "zatrudnienia" przedłożoną skarżącemu uznać należy za decyzją administracyjną wydawaną w oparciu o postanowienia Kodeksu postępowania administracyjnego, ze zmianami wynikającymi z przywoływanej powyżej ustawy. Nie jest bowiem dopuszczalne, aby propozycja pochodząca od tego samego organu (podmiotu) administracji skarbowej kierowana do tej samej grupy adresatów w jedynych przypadkach przybierała formę decyzji administracyjnych (propozycja służby), a w innych nie legitymowała się takim charakterem (propozycja zatrudnienia). Następstwem takiego ustalenia jest przyjęcie stanowiska, że przedmiotowa sprawa podlega kognicji sądu administracyjnego i może być oceniana stosownie do reguł obowiązujących przed tymi sądami.
Powyższe ustalenie determinuje zakres przedmiotowy kontroli sprawowanej przez sąd względem rozstrzygnięć podejmowanych przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach wobec skarżącego. Stosownie bowiem do postanowień art. 52 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skuteczne wniesienie skargi do sądu administracyjnego na decyzję administracyjną wydaną przez organ administracji publicznej jest możliwe po uprzednim wyczerpaniu środków zaskarżenia, co w kontekście przedmiotowej sprawy oznacza, po wniesieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Za przyjęciem takiej drogi instancyjnej w tego typu postępowaniach przemawia treść art. 169 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej, zgodnie z którym od dnia przyjęcia propozycji przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nadanie propozycjom "zatrudnienia" kierowanym do funkcjonariuszy celnych charakteru decyzji administracyjnych, skłania do przyjęcia analogicznej drogi prawnej w zakresie oceny jej legalności co przyjęta propozycja służby przez tegoż funkcjonariusza. Na marginesie można zaznaczyć, że zmiany obowiązujące od 1 czerwca 2017 r. w zakresie zasad wnoszenia skarg do sądu administracyjnego na decyzje podejmowane w ramach instancyjnego postępowania administracyjnego nie mają zastosowania do rozpoznawanej sprawy, a zatem skarżący obowiązany był do wyczerpania środków zaskarżenia w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego, tj. złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i dopiero w następnej kolejności mógł wnieść skargę do sądu administracyjnego.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy przyjdzie zatem stwierdzić, że propozycja zatrudnienia z dnia 12 maja 2017 r. złożona skarżącemu w dniu 16 maja 2017 r. jest decyzją administracyjną, od której skarżącemu przysługiwał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący w piśmie z dnia 29 maja 2017 r. oznaczonym jako odwołanie, wskazał jednoznacznie, że nie zgadza się z doręczonym mu aktem, zatem wykorzystał przysługujące mu prawo i skorzystał ze środka zaskarżenia. Wadliwe określenie pisma jako "odwołanie" nie może wywoływać żadnych negatywnych konsekwencji, ponieważ w przedłożonej mu propozycji "zatrudnienia" nie zawarto żadnych pouczeń. W świetle powyższego uznać należy, że skarżący w sposób prawidłowy skorzystał z przysługującego mu środka odwoławczego.
W sprawie tej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach pismem z dnia 12 czerwca 2017 r. udzielił odpowiedzi skarżącemu (data doręczenia: 19 czerwca 2017 r.), odnosząc się do wniesionego odwołania. W odpowiedzi tej wskazał, że przepisy przedmiotowej ustawy nie zawierają regulacji o charakterze odwoławczym jak również nie przewidują formy decyzji administracyjnej dla propozycji pracy dla funkcjonariusza (propozycji zatrudnienia). Następnie odwołał się do postanowień art. 170 ust. 2 i art. 171 ust. 1 pkt. 2 wskazanej ustawy i zaakcentował, iż ustawa ta nie przewiduje, że przekształcenie stosunku służbowego w stosunek pracy traktuje się jako zwolnienie ze służby. Zatem organ ten podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko. W tym miejscu przyjdzie zauważyć, że pismo to spełnia minimalne wymogi stawiane decyzji administracyjnej, ponieważ wynika z niego od którego organu pochodzi, jest wskazane w nim do kogo jest adresowane, jak również zawiera rozstrzygnięcie oraz zostało podpisane przez osobę uprawnioną do podejmowania władczych rozstrzygnięć. Zatem powyższe pismo uznać należy za decyzję administracyjną w znaczeniu materialnym.
Skargę do tutejszego Sądu skarżący sporządził 14 lipca 2017 r. i skierował ją za pośrednictwem organu, który wydał przedstawione powyżej rozstrzygnięcie, zatem przedmiotowa skarga wniesiona została w sposób prawidłowy i może być merytorycznie rozpoznana. Bezprzedmiotowy okazał się wniosek pełnomocnika skarżącego o przywrócenie terminu, gdyż koperta znajdująca się w aktach sprawy, w której skargę nadano potwierdza jej terminowość.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi przyjdzie stwierdzić, że zarzuty skarżącego formułowane pod adresem organu administracji skarbowej zawarte w skardze, a odnoszące się do uznania propozycji zatrudnienia z dnia [...] r. za akt lub czynność inną niż decyzja administracyjna lub postanowienie wydane w ramach postępowania administracyjnego, egzekucyjnego czy zabezpieczającego, nie są trafne i z tego powodu nie będą przedmiotem analizy ze strony składu orzekającego. Stanowisko takie wynika z tego, że sąd administracyjny po myśli art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest związany treścią skargi.
Stosownie do postanowień art. 165 ust. 7 przywoływanej powyżej ustawy wymienione w nim organy składają odpowiednio pracownikom oraz funkcjonariuszom, w terminie do dnia 31 maja 2017 r., pisemną propozycję określającą nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby, która uwzględnia posiadane kwalifikacje i przebieg dotychczasowej pracy lub służby, a także dotychczasowe miejsce zamieszkania. Oznacza to, że po myśli przywołanego przepisu przedłożona propozycja winna uwzględniać posiadane kwalifikacje adresata aktu oraz przebieg dotychczasowej służby i miejsce zamieszkania. W poddanych kontroli rozstrzygnięciach organu administracji skarbowej przesłanki te nie były brane pod uwagę, a przynajmniej nie zostały w żaden sposób w nich wyeksponowane. Zatem podzielić należy zarzuty skarżącego, że nie znane są motywy, którymi kierował się organ administracji publicznej przedkładając mu propozycję zatrudnienia, w której nie odniesiono się do kwalifikacji i przebiegu służby skarżącego. W świetle dokonanego ustalenia przyjdzie stwierdzić, że rozstrzygnięcia organu administracji skarbowej noszą znamiona samowoli działania organu, albowiem nie przedstawił on skarżącemu na żadnym etapie prowadzonego postępowania motywów, którymi się kierował. Sąd rozumie, że organ administracji publicznej musi dysponować dużą dozą swobody w kształtowaniu kadr zatrudnionych w administracji publicznej, jednakże w przypadku, gdy dobór ten odbywa się w drodze aktu administracyjnego, wówczas zakres tej samodzielności doznaje istotnego ograniczenia, ponieważ organ administracji publicznej obowiązany jest podejmować rozstrzygnięcia z uwzględnieniem reguł obowiązujących w ramach jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego, a tym samym podejmowane rozstrzygnięcie musi odwoływać się do motywów, którymi organ administracji publicznej kierował się, zwłaszcza wówczas, gdy przepis ustawy takowe wprowadza. Jak zostało to zaznaczone w rozpoznawanej sprawie organ administracji publicznej w żadnym z podjętych rozstrzygnięć nie zamieścił stosownych rozważań. Z treści pism kierowanych do skarżącego w ramach tego postępowania, jak również z innych a zalegających w aktach administracyjnych można dostrzec, że organ ten nie zamierzał i nie zamierza uzasadniać swojego stanowiska, ograniczając się wyłącznie do stwierdzenia, że dysponuje swobodą w tym zakresie. W konsekwencji przyjdzie stwierdzić, że naruszony został art. 165 ust. 7 przedmiotowej ustawy, a tym samym wyczerpana została przesłanka uwzględnienia wniesionej skargi przewidziana art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a mianowicie naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Ubocznie już Sąd stwierdza, że w ramach poddanego kontroli postępowania organu administracji skarbowej, organ ten dopuścił się licznych naruszeń przepisów postępowania administracyjnego normujących zasady wydawania decyzji administracyjnych, jednakże okoliczność ta wynikła z tego, że organ u podstaw swojego działania wadliwie przyjął, iż podejmowane przez niego rozstrzygnięcia nie są podejmowane w ramach jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego, a tym samym nie mają one charakteru aktu administracyjnego i przy ich wydawaniu nie jest konieczne respektowanie postanowień przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Okoliczność ta pozwala stwierdzić, że wyczerpana została także przesłanka uwzględnienia skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c przywoływanej powyżej ustawy.
W ramach ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego organ administracji publicznej obowiązany będzie stosownie do ustaleń zawartych w uzasadnieniu niniejszego wyroku przedłożyć skarżącemu stosowną propozycję służby. W przypadku przyjęcia tej propozycji przez skarżącego stanie się ona po myśli art. 169 ust. 4 przedmiotowej ustawy decyzją, od której ewentualnie skarżący będzie mógł wystąpić z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy. W przypadku, gdyby skarżący nie przyjął przedłożonej mu propozycji, wówczas organ ten będzie zobowiązany do wydania decyzji przewidzianej w art. 162 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, mocą której wygaszony zostanie stosunek administracyjnoprawny łączący skarżącego z organem administracji (decyzja o wygaśnięciu decyzji kształtującej stosunek prawny funkcjonariusza celnego). Z uwagi na fakt, iż przewidziane w przedmiotowej ustawie terminy już minęły, zatem organ administracji skarbowej obowiązany będzie do podejmowania działań w ramach ogólnych reguł rządzących jurysdykcyjnym postępowaniem administracyjnym.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI