IV SA/GL 721/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające przyznania pomocy na zagospodarowanie osobie usamodzielnianej, wskazując na konieczność ponownego, rzetelnego zbadania jej sytuacji faktycznej i prawnej.
Skarżąca, wychowanka rodziny zastępczej, ubiegała się o pomoc na zagospodarowanie w formie rzeczowej. Organy administracji odmówiły jej przyznania, uznając, że proces usamodzielnienia się skarżącej został zakończony. Sąd administracyjny uchylił te decyzje, stwierdzając naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania. Sąd podkreślił, że samo ukończenie 18 lat czy założenie rodziny nie przesądza o zakończeniu procesu usamodzielnienia, a organy nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego do oceny sytuacji skarżącej.
Sprawa dotyczyła skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. odmawiającą przyznania pomocy na zagospodarowanie w formie rzeczowej dla wychowanka rodziny zastępczej. Skarżąca wnioskowała o pomoc na usamodzielnienie, wskazując na potrzebę wyposażenia mieszkania. Organy administracji odmówiły, uznając, że skarżąca jest już usamodzielniona, ponieważ założyła własną rodzinę i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubentem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał skargę za zasadną i uchylił obie decyzje. Sąd stwierdził, że organy nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd podkreślił, że sam fakt ukończenia 18 lat, opuszczenia rodziny zastępczej czy założenia rodziny nie przesądza o zakończeniu procesu usamodzielnienia. Konieczne było rzetelne ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej skarżącej oraz ocena, czy proces usamodzielnienia trwa nadal. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, nakazując przeprowadzenie ponownego postępowania z uwzględnieniem wskazówek sądu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, sam fakt ukończenia 18 lat, opuszczenia rodziny zastępczej czy założenia rodziny nie przesądza o zakończeniu procesu usamodzielnienia. Konieczne jest indywidualne ustalenie, czy proces ten trwa nadal i czy istnieją przesłanki do przyznania pomocy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy administracji błędnie przyjęły, iż skarżąca jest już w pełni usamodzielniona tylko na podstawie faktu założenia rodziny i prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego. Podkreślono, że ustawa nie definiuje szczegółowo pojęcia 'osoba usamodzielniona', a kluczowe jest indywidualne ustalenie, czy proces usamodzielnienia się rozpoczął, zakończył czy trwa nadal, co wymaga analizy sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (22)
Główne
u.p.s. art. 88 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
Definiuje 'osobę usamodzielnioną' jako osobę, która osiągnęła pełnoletność w rodzinie zastępczej.
Pomocnicze
u.p.s. art. 33 p § ust. 1 pkt 5
Ustawa o pomocy społecznej
Wskazana jako podstawa odmowy przyznania pomocy na zagospodarowanie.
u.p.s. art. 35 a § ust. 1 pkt 7
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 43 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie udzielania pomocy na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie dla pełnoletnich osób z rodzin zastępczych (...)
Określa zasady udzielania pomocy na usamodzielnienie.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji przez organ odwoławczy.
u.p.s. art. 150
Ustawa o pomocy społecznej
Stosowanie przepisów nowej ustawy do spraw wszczętych i niezakończonych.
u.p.s. art. 159
Ustawa o pomocy społecznej
Stosowanie dotychczasowych przepisów wykonawczych.
u.p.s. art. 89 § ust. 7
Ustawa o pomocy społecznej
Możliwość odmowy przyznania pomocy w uzasadnionych okolicznościach.
u.p.s. art. 107
Ustawa o pomocy społecznej
Obowiązek przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.
p.u.s.a. art. 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kognicji sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji przez sąd.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Środki stosowane przez sąd w celu usunięcia naruszenia prawa.
p.p.s.a. art. 152
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o wykonalności decyzji.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej i dochodzenia do uzasadnienia.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada przekonywania.
k.p.a. art. 61 § § 1 i 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wszczęcie postępowania administracyjnego.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego.
u.p.s. art. 6 § pkt 14
Ustawa o pomocy społecznej
Definicja rodziny.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy administracji nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego miało istotny wpływ na wynik sprawy. Sam fakt ukończenia 18 lat, założenia rodziny czy prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego nie przesądza o zakończeniu procesu usamodzielnienia.
Godne uwagi sformułowania
nie sam fakt uzyskania pełnoletności, opuszczenia rodziny zastępczej, czy też założenia rodziny decyduje o zakończeniu procesu usamodzielniania się skarżącej nie można wyprowadzać takiego wniosku mimo, że przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. nie definiują szczegółowo pojęcia 'osoba usamodzielniona' obowiązkiem organów orzekających było ustalenie, czy w przypadku skarżącej proces ten trwa nadal
Skład orzekający
Zofia Borowicz
przewodniczący
Barbara Rymaszewska
członek
Beata Kalaga-Gajewska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'osoba usamodzielniona' w kontekście ustawy o pomocy społecznej oraz obowiązki organów w zakresie postępowania dowodowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wychowanków rodzin zastępczych ubiegających się o pomoc na zagospodarowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest indywidualne podejście organów administracji i rzetelne badanie stanu faktycznego, nawet w pozornie prostych przypadkach dotyczących pomocy społecznej.
“Czy założenie rodziny oznacza koniec usamodzielnienia? Sąd wyjaśnia, kiedy przysługuje pomoc społeczna.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Gl 721/04 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2006-02-23 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2004-09-17 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Barbara Rymaszewska Beata Kalaga-Gajewska /sprawozdawca/ Zofia Borowicz /przewodniczący/ Symbol z opisem 6324 Rodzina zastępcza, pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej Sygn. powiązane I OSK 965/06 - Wyrok NSA z 2007-03-28 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędziowie: WSA Barbara Rymaszewska /del./ WSA Beata Kalaga – Gajewska /spr./ Protokolant: referent Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2006 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy na zagospodarowanie w formie rze- -czowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...]; 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Uzasadnienie Wnioskiem z dnia [...] r. J. K. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o pomoc rzeczową i finansową na usamodzielnienie wychowanka rodziny zastepczej. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta K. przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej na podstawie art. 33 p ust. 1 pkt 5, art. 35 a ust. 1 pkt 7 i art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) w związku z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 października 2001 r. w sprawie udzielania pomocy na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie dla pełnoletnich osób z rodzin zastępczych oraz osób opuszczających niektóre typy placówek opiekuńczo-wychowawczych i domów pomocy społecznej, zakłady poprawcze, schroniska dla nieletnich (Dz. U. Nr 120, poz. 1293) odmówiono J. K. przyznania pomocy na zagospodarowanie w formie rzeczowej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ ten, powołując się na przeprowadzone postępowanie wyjaśniające stwierdził, że J. K. jest wychowankiem rodziny zastępczej i ukończyła 18 lat w dniu [...] r. Nadto w roku [...] "stworzyła" swoją rodzinę, gdyż w dniu [...] r., po urodzeniu córki, wyprowadziła się wraz z dzieckiem do mieszkania rodziców konkubenta. Tym samym usamodzielniła się, bowiem obecnie zamieszkuje i gospodaruje z konkubentem oraz dwoma córkami, a jedynym dochodem jej rodziny są dwa zasiłki rodzinne. W odwołaniu od tej decyzji strona wniosła o udzielenie jej wnioskowanej pomocy. Powołała się na okoliczność, iż w miesiącu [...] r. złożyła wniosek o pomoc dla usamodzielniającego się wychowanka rodziny zastępczej i jej nie otrzymała, chociaż wówczas będąc w ciąży była studentką [...] roku [...] w K. i mieszkała w rodzinie zastępczej u babci. Akcentowała, iż wtedy podstawą decyzji odmownej było przekroczenie kryterium dochodowego liczonego wspólnie z babcią, chociaż faktycznie gospodarowała już z konkubentem. Dodała, iż wówczas oczekiwała pomocy na kontynuację nauki, ale nie otrzymała w tej sprawie decyzji. Wnioskowała wówczas o zawieszenie pomocy rzeczowej zgodnie z zawartym programem usamodzielnienia, bowiem oczekiwała na mieszkanie, które otrzymała dopiero po trzech latach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wywiódł, iż przedmiotowe odwołanie, w oparciu o art. 150 i art. 159 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 z późn. zm.), rozpoznawane będzie z uwzględnieniem stanu prawnego wynikającego z tej ustawy i dotychczasowych przepisów wykonawczych wydanych na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. Powołał się na okoliczności faktyczne, które miały miejsce w sprawie, a w szczególności, iż strona na podstawie orzeczenia sądu przebywała w rodzinie zastępczej jeden rok i [...] miesięcy, gdzie ukończyła 18 lat, a w dniu [...] r. złożyła wniosek o przyznanie pomocy pieniężnej z przeznaczeniem za wydatki związane z kontynuowaniem nauki. Ze sporządzonego wówczas programu jej usamodzielnienia wynikało, iż strona nie kontynuuje nauki, a w miesiącu [...] r. złożyła wniosek o przydział lokalu mieszkalnego. W tym stanie sprawy strona otrzymała decyzję ostateczną z dnia [...] r. nr [...] odmawiającą przyznania jej pomocy pieniężnej na usamodzielnienie. Strona złożyła też oświadczenie z dnia [...] r., w którym zrezygnowała z pomocy rzeczowej na usamodzielnienie się z powodu braku przydziału lokalu na mieszkanie. W związku z tym Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. postanowieniem z dnia [...] r. (bez numeru) zawiesił postępowanie w sprawie przyznania jej pomocy rzeczowej. W dniu [...] r. strona, jej konkubent i dwoje dzieci zostali zameldowani na pobyt stały w lokalu należącym do Gminy K.. Wówczas strona w dniu [...] r. złożyła wniosek o pomoc finansową i rzeczową na usamodzielnienie oraz zakup wyposażenia do tego lokalu wraz z umową najmu lokalu socjalnego na czas określony od dnia [...] r. do dnia [...] r. Na podstawie tego wniosku została dokonana "Modyfikacja Indywidualnego Programu Usamodzielnienia", a w dodatkowych wyjaśnieniach strona podała, iż ubiega się o pomoc rzeczową w postaci pieca kuchennego gazowego, bojlera, lodówki, mebli pokojowych i kuchennych, wersalki i stołu pokojowego na łączną kwotę [...]- zł. i pomoc finansową na zakup pralki, wersalki i zlewozmywaka na łączną kwotę [...], - zł. W tych okolicznościach faktycznych sprawy Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. postanowieniem z dnia [...] r. (bez numeru) na wniosek strony podjął zawieszone postępowanie w sprawie przyznania jej pomocy rzeczowej na zagospodarowanie. W dalszej kolejności organ odwoławczy przytoczył treść art. 88, art. 89 i art. 159 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) oraz § 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 października 2001 r. w sprawie udzielania pomocy na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie dla pełnoletnich osób z rodzin zastępczych (...) i uznał, iż błędnie organ I instancji wskazał na pomoc pieniężną, o której mowa w art. 33 p ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.), jako podstawę wydania decyzji odmownej, a nie na art. 33 p ust. 1 pkt 5 tej samej ustawy z dnia 29 listopada 1990r. Zdaniem organu odwoławczego analiza stanu faktycznego sprawy pozwala uznać, iż strona jest usamodzielniona, a jej proces usamodzielnienia został zakończony, gdyż strona pozostaje w nieformalnym związku z ojcem jej dzieci i prowadzi z nim wspólne gospodarstwo domowe, czyli razem stanowią rodzinę w świetle art. 6 pkt 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W związku z tym, strona usamodzielniła się już wcześniej i już jako osoba samodzielna założyła rodzinę oraz wychowuje swoje dzieci. Podkreślił też, iż strona nie realizowała ustalonego "indywidualnego programu usamodzielniania" i nie modyfikowała go, aż do miesiąca [...] r., a także nie kontynuowała nauki. Akceptując ustalenia organu I instancji co do stwierdzonego stanu faktycznego sprawy organ odwoławczy wskazał, że w oparciu o art. 154 ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej strona może wystąpić do starosty z wnioskiem o przyznanie jej pomocy. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz uznała, iż jej proces "usamodzielnienia się" rozpoczął się w [...] r., ale zakończył się tylko w sferze osobistej. Nadal więc obowiązywać winien wobec niej program usamodzielnienia, bowiem nie został on zrealizowany zgodnie z jego pierwotnym kształtem. Zarzuciła, iż zaskarżona decyzja narusza konstytucyjne prawo każdego człowieka i obywatela do wolności oraz zasady postępowania administracyjnego, określone w art. 7, art. 8 i art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie prezentując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga w przedmiotowej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, iż stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem jej rozstrzygnięć. Zadaniem tego sądu jest zatem kontrola zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami prawa obowiązującego w dacie jej wydania, a nie orzekanie pod względem merytorycznym. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie: ustawa p.p.s.a. wynika, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w przypadku, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na mocy art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Natomiast na podstawie art. 135 ustawy p.p.s.a. może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przeprowadzona przez Sąd ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazała, iż ta decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem zastosowanych w nich przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie zauważyć trzeba, iż z dniem 1 maja 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), zwana dalej w skrócie ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z brzmieniem jej art. 150 do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 maja 2004 r. stosuje się przepisy tej ustawy, a także do czasu wydania nowych przepisów wykonawczych na podstawie jej art. 159 stosuje się dotychczasowe przepisy wykonawcze, wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.). Stosownie jednak do treści art. 88, art. 89 i art. 159 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji, osoba, która osiągnęła pełnoletniość w rodzinie zastępczej, zostaje objęta pomocą mającą na celu jej życiowe usamodzielnienie i integrację ze środowiskiem przez pracę socjalną, a także pomoc: 1) pieniężną na usamodzielnienie; 2) pieniężną na kontynuowanie nauki; 3) w uzyskaniu odpowiednich warunków mieszkaniowych, w tym w mieszkaniu chronionym; 4) w uzyskaniu zatrudnienia; 5) na zagospodarowanie - w formie rzeczowej. Oznacza to, że stosownie do uregulowań zawartych w § 7 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 października 2001 r. w sprawie udzielania pomocy na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie dla pełnoletnich osób z rodzin zastępczych oraz osób opuszczających niektóre typy placówek opiekuńczo-wychowawczych i domów pomocy społecznej, zakłady poprawcze, schroniska dla nieletnich (Dz. U. Nr 120, poz. 1293, zwanego dalej w skrócie: "rozporządzeniem"), którego przepisy mają zastosowanie w niniejszej sprawie pomoc pieniężna na usamodzielnienie może być przyznana na zaspokojenie ważnej życiowej potrzeby osoby usamodzielnianej, w szczególności na polepszenie warunków mieszkaniowych (pkt 1), stworzenie warunków do działalności zarobkowej, w tym podniesienie kwalifikacji zawodowych (pkt 2) i pokrycie wydatków związanych z nauką osoby usamodzielnianej (pkt 3). Warunkiem udzielenia pomocy, o której mowa w art. 88 ust. 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej jest zobowiązanie się osoby usamodzielnianej do realizacji indywidualnego programu usamodzielnienia, zwanego "programem usamodzielnienia", opracowanego wspólnie z opiekunem usamodzielnienia i zatwierdzonego przez kierownika powiatowego centrum pomocy rodzinie. Program ten m.in. określa sposób i formę pomocy w uzyskaniu odpowiednich warunków mieszkaniowych (§ 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 rozporządzenia). Do zadań opiekuna należy zaś m.in. opiniowanie wniosku o pomoc pieniężną na usamodzielnienie (§ 5 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia). Prawidłowo zatem organ odwoławczy zaznaczył, iż podstawową przesłanką przyznania skarżącej pomocy na jej usamodzielnienie się jest ustalenie, czy skarżąca już się nie usamodzielniła. Z akt sprawy wynika, że skarżąca w dniu [...] r. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej pomocy na usamodzielnienie, którą chciała przeznaczyć na bieżące wydatki związane z nauką. Wniosek ten w myśl art. 61 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego wszczął postępowanie administracyjne, ale nie został rozpatrzony zgodnie z jego treścią, na co zwróciła uwagę sama skarżąca w odwołaniu z dnia [...] r. W programie sporządzonym w dniu [...] r., na potrzeby przyznania skarżącej pomocy w tym zakresie, znajdują się jedynie przekreślone zapisy dotyczące pomocy pieniężnej w kwocie [...],- zł. kwartalnie i [...],- zł. miesięcznie, opatrzone nieczytelnym podpisem. Wobec powyższego uznać trzeba, iż wniosek skarżącej z dnia [...] r. na "bieżące wydatki związane z nauką" uruchomił w rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne w celu przyznania jej pomocy rzeczowej na usamodzielnienie, w związku ze złożeniem przez skarżącą w miesiącu [...]r. wniosku o przydział mieszkania z zasobów Gminy K.. Postępowanie objęte powołanym zakresem zostało prawidłowo zawieszone postanowieniem z dnia [...]r. (oświadczenie skarżącej z dnia [...]r.) i podjęte postanowieniem z dnia [...]r. z chwilą złożenia przez skarżącą nowego wniosku z dnia [...] r. o pomoc finansową i rzeczową na usamodzielnienie oraz zakup wyposażenia do przyznanego lokalu socjalnego. Na podstawie nowego wniosku, w dniu [...] r. została dokonana "Modyfikacja Indywidualnego Programu Usamodzielnienia" i ustalono, iż skarżąca ubiega się o pomoc rzeczową w postaci pieca kuchennego gazowego, bojlera, lodówki, mebli pokojowych i kuchennych, wersalki i stołu pokojowego na łączną kwotę [...]- zł. oraz pomoc finansową na polepszenie warunków mieszkaniowych, czyli zakup pralki, wersalki i zlewozmywaka na łączną kwotę [...], - zł. W tych okolicznościach faktycznych wydano decyzje, będące przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie. Podstawą ich rozstrzygnięcia było przyjęcie, iż skarżąca jest już usamodzielniona, a jej proces usamodzielnienia się został zakończony, bowiem pozostaje w nieformalnym związku z ojcem jej dzieci i prowadzi z nim wspólne gospodarstwo domowe, czyli stanowią razem rodzinę w świetle art. 6 pkt 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zaznaczyć w tym miejscu trzeba, iż w aktach sprawy znajduje się program sporządzony w dniu [...] r., który nie był realizowany i nowy wniosek skarżącej z dnia [...] r. o pomoc rzeczową i finansową na usamodzielnienie wraz z "Modyfikacją Indywidualnego Programu Usamodzielnienia" z dnia [...] r. Jednak organy orzekające w uzasadnieniach obu podjętych rozstrzygnięć nie odniosły się bliżej do tego programu, w którym brakuje stwierdzenia, że skarżąca jest niezależna finansowo. W ocenie organów orzekających data fizycznego opuszczenia rodziny zastępczej, bądź już sama data ukończenia 18-tego roku życia stanowi o procesie usamodzielnienia się skarżącej. Trudno więc stwierdzić, aby ta fragmentaryczna ocena zawarta w uzasadnieniu decyzji organu I instancji była wystarczającą do uznania, że skarżąca jest już usamodzielniona, a jej proces usamodzielnienia się został zakończony, bowiem ukończyła 18 lat i jako osoba samodzielna założyła rodzinę, wychowuje swoje dzieci, prowadzi z ich ojcem wspólne gospodarstwo domowe oraz nie realizuje programu usamodzielnienia. Z samego faktu ukończenia 18 lat, bądź posiadania dzieci nie można wyprowadzać takiego wniosku mimo, że przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. nie definiują szczegółowo pojęcia "osoba usamodzielniona". W art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. wskazano tylko, iż osoba która osiągnęła pełnoletniość w rodzinie zastępczej zwana jest dalej "osobą usamodzielnioną". Podobna regulacja zawarta jest w § 1 pkt 1 rozporządzenia, a jego tytuł wskazuje, iż przyznana forma pomocy na usamodzielnienie się, o której mowa w art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r., dotyczy osób pełnoletnich, które opuszczając rodzinę zastępczą nie są usamodzielnione. W ocenie Sądu oznacza to, że nie sam fakt uzyskania pełnoletniości, opuszczenia rodziny zastępczej, czy też założenia rodziny decyduje o zakończeniu procesu usamodzielniania się skarżącej, a więc w niniejszej sprawie należało rozważyć czy w przypadku skarżącej proces ten się rozpoczął, zakończył czy też trwa nadal. Sam fakt sporządzenia tak obszernej "Modyfikacji Indywidualnego Programu Usamodzielnienia" z dnia [...] r. świadczy już o tym, że skarżąca nadal posiada nie zaspokojone wcześniej potrzeby. Tym samym jednoznacznie należy określić, czy okoliczności sprawy dają podstawę do uznania, że w przypadku skarżącej występują przesłanki do przyznania jej pomocy, o jakiej stanowi zacytowany powyżej art. 88 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. Z treści § 15 ust. 3 rozporządzenia wynika, iż w skład pomocy na zagospodarowanie mogą wchodzić materiały niezbędne do przeprowadzenia remontu i wyposażenia mieszkania, niezbędne urządzenia domowe, pomoce naukowe, sprzęt rehabilitacyjny i taki, który może służyć do podjęcia zatrudnienia. Zatem obowiązkiem organów orzekających było ustalenie, czy w przypadku skarżącej proces usamodzielnienia się w tym zakresie trwa nadal, a jeżeli tak, to czy wskazana jest pomoc objęta jej wnioskiem. Dlatego należało ustalić szczegółowo sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową skarżącej w oparciu o art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. Niemniej według Sądu ocena działań skarżącej co do już posiadanych warunków mieszkaniowych nie jest wystarczająca do automatycznej oceny, iż w sprawie zostały spełnione w pełni przesłanki z § 14 rozporządzenia. Trzeba zauważyć, że z treści art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wynika, że wywiad środowiskowy przeprowadza się także w celu przyznania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie. Przepis ten w prawie niezmienionej formie, jako art. 43 obowiązywał pod rządami wcześniej obowiązującej ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. W ust. 4 powołanego wyżej przepisu art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ustawodawca zawarł co prawda sformułowanie, że w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie to sporządza się aktualizację wywiadu. Jednakże w aktach sprawy znajduje się kserokopia wywiadu środowiskowego, z której wynika, że został on przeprowadzony w dniu [...] r., a zatem dopiero pięć miesięcy po złożeniu nowego wniosku skarżącej z dnia [...] r. o pomoc rzeczową i finansową na usamodzielnienie. Wywiad ten nie wyjaśniał jednak wszystkich kwestii związanych z sytuacją mieszkaniową skarżącej, a w szczególności tych będących w związku z jej planami co do uzyskania lokalu mieszkalnego, a nie tylko lokalu socjalnego. Te okoliczności, jak i sprawy związane z kontynuacją nauki, uzupełnieniem wykształcenia w celu podjęcia zatrudnienia przez skarżącą powinny być wyjaśnione przed wydaniem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Stosownie do art. 89 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej organ właściwy w sprawie, może odmówić przyznania pomocy pieniężnej m.in. na usamodzielnienie w szczególnie uzasadnionych okolicznościach np. gdy istnieje uzasadnione przypuszczenie, iż pomoc pieniężna zostanie wykorzystana niezgodnie z celem na jaki została przyznana. Organy orzekające w sprawie nie dokonały w tym zakresie żadnych ustaleń, co oznacza że wydanie decyzji mogło nastąpić przy naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego, traktujących o obowiązku dokładnego wyjaśnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego w powiązaniu ze słusznym interesem strony (por. wyrok NSA z dnia 9 października 1985r. sygn. II SA 1346-1349/85 – niepubl.). Z przytoczonych powyżej względów, należało dojść do wniosku, że organy orzekające nie zebrały i nie rozpatrzyły istotnych dla załatwienia sprawy materiałów dowodowych, a tym samym nie zostały wyjaśnione istotne okoliczności sprawy. Tym samym w ocenie Sądu zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały zatem wydane z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7, art. 10, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego art. 88 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. Z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania administracyjnego w znacznym zakresie oraz niezbędność ponownej oceny sytuacji osobistej i majątkowej skarżącej Sąd uchylił zarówno decyzję organu odwoławczego, jak i organu pierwszej instancji. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ pierwszej instancji ustali prawidłowo i rzetelnie stan faktyczny sprawy, dokona oceny całokształtu zebranego w sprawie i uzupełnionego materiału dowodowego oraz poczyni stosowne rozważania faktyczne i prawne w oparciu o powołane wyżej wskazania. W tym stanie rzeczy skargę należy uznać za zasadną, a Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Z uwagi na treść art. 152 ustawy p.p.s.a. Sąd orzekł też, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI