IV SA/Gl 720/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające przyznania pomocy na usamodzielnienie wychowankowi rodziny zastępczej, uznając, że organy nie zebrały wystarczających dowodów na zakończenie procesu usamodzielnienia.
Skarżąca, wychowanka rodziny zastępczej, wnioskowała o pomoc na usamodzielnienie. Organy administracji dwukrotnie odmówiły, uznając, że skarżąca jest już usamodzielniona, co potwierdza założenie rodziny i wspólne gospodarstwo domowe z konkubentem. Sąd uchylił te decyzje, stwierdzając, że organy nie zebrały wystarczających dowodów na zakończenie procesu usamodzielnienia i nie zbadały dokładnie sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej skarżącej.
Sprawa dotyczyła wniosku J. K. o pomoc na usamodzielnienie, która została dwukrotnie odrzucona przez organy administracji. Pierwsza decyzja odmowna opierała się na przekroczeniu kryterium dochodowego, gdy skarżąca mieszkała z babcią. Druga decyzja, utrzymująca w mocy pierwszą, uznała, że skarżąca jest już usamodzielniona, ponieważ założyła rodzinę z konkubentem i prowadzi z nim wspólne gospodarstwo domowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił obie decyzje, uznając, że organy nie zebrały wystarczających dowodów do stwierdzenia zakończenia procesu usamodzielnienia. Sąd podkreślił, że sam fakt ukończenia 18 lat, posiadania dzieci czy założenia rodziny nie przesądza o zakończeniu tego procesu. Organy miały obowiązek szczegółowo zbadać sytuację osobistą, rodzinną i majątkową skarżącej, w tym przeprowadzić aktualny wywiad środowiskowy, czego nie uczyniły. Sąd wskazał na naruszenie przepisów proceduralnych, w szczególności obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania materiału dowodowego, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organy administracji nie zebrały wystarczających dowodów, aby stwierdzić zakończenie procesu usamodzielnienia. Sam fakt ukończenia 18 lat, posiadania dzieci czy założenia rodziny nie jest wystarczający do takiej oceny.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy nie zbadały wystarczająco dokładnie sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej skarżącej, a także nie przeprowadziły aktualnego wywiadu środowiskowego, co narusza przepisy proceduralne i mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (22)
Główne
u.p.s. art. 88
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 89
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 159
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 88 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 88 § ust. 6
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 107
Ustawa o pomocy społecznej
Pomocnicze
u.p.s. art. 33 § 1 pkt 1
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 4 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.s. art. 150
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 89 § ust. 7
Ustawa o pomocy społecznej
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 152
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 61 § § 1 i 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 1 i § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nie zebrały wystarczających dowodów na zakończenie procesu usamodzielnienia skarżącej. Sam fakt ukończenia 18 lat, posiadania dzieci czy założenia rodziny nie przesądza o zakończeniu procesu usamodzielnienia. Naruszenie przepisów proceduralnych dotyczących obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania materiału dowodowego.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów administracji o zakończeniu procesu usamodzielnienia skarżącej na podstawie założenia rodziny i wspólnego gospodarstwa domowego z konkubentem.
Godne uwagi sformułowania
Sąd zbadał zgodność z prawem wydanych decyzji i uznał, że przy ich wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego w zakresie, w jakim stosowały go oba organy orzekające. Nie sam fakt uzyskania pełnoletności, opuszczenia rodziny zastępczej czy też założenia rodziny decyduje o zakończeniu procesu usamodzielnienia. Organy orzekające nie zebrały i nie rozpatrzyły istotnych dla załatwienia sprawy materiałów dowodowych, a tym samym nie zostały wyjaśnione istotne okoliczności sprawy.
Skład orzekający
Zofia Borowicz
przewodniczący
Barbara Rymaszewska
członek
Beata Kalaga-Gajewska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'usamodzielnienia' w kontekście pomocy społecznej dla wychowanków rodzin zastępczych oraz obowiązki organów w zakresie postępowania dowodowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej wychowanków rodzin zastępczych i przepisów ustawy o pomocy społecznej z okresu orzekania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie stanu faktycznego przez organy administracji i jak łatwo można naruszyć prawa strony przez pochopne oceny. Ma znaczenie praktyczne dla osób w podobnej sytuacji.
“Czy założenie rodziny oznacza koniec usamodzielnienia? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Gl 720/04 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2006-02-23 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2004-09-17 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Barbara Rymaszewska Beata Kalaga-Gajewska /sprawozdawca/ Zofia Borowicz /przewodniczący/ Symbol z opisem 6324 Rodzina zastępcza, pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej Sygn. powiązane I OSK 963/06 - Wyrok NSA z 2007-03-13 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędziowie: WSA Barbara Rymaszewska /del./ WSA Beata Kalaga – Gajewska /spr./ Protokolant: referent Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2006 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pomocy na usamodzielnienie się dla wychowanka rodziny zastępczej 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...]; 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Uzasadnienie Wnioskiem z dnia [...] r. J. K. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o pomoc rzeczową i finansową na usamodzielnienie. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta K. przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej na podstawie art. 33 p ust. 1 pkt 1 i art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) w związku z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 października 2001 r. w sprawie udzielania pomocy na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie dla pełnoletnich osób z rodzin zastępczych oraz osób opuszczających niektóre typy placówek opiekuńczo-wychowawczych i domów pomocy społecznej, zakłady poprawcze, schroniska dla nieletnich (Dz. U. Nr 120, poz. 1293) odmówiono J. .K. przyznania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, że stronie już wcześniej w dniu [...]r. została wydana decyzja nr [...] odmawiająca przyznania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie z uwagi na niespełnienie przesłanek wymienionych w § 5 rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 października 2001 r. w sprawie udzielania pomocy na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie dla pełnoletnich osób z rodzin zastępczych (...), bowiem wówczas dochód rodziny strony przekroczył [...] % kryterium dochodowego określonego na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990 r. Dlatego obecnie nie ma możliwości ponownego przyznania stronie pomocy pieniężnej na usamodzielnienie, gdyż ta forma pomocy jest przyznawana jednorazowo i wcześniej wydana decyzja w tym zakresie jest nadal obowiązująca. W odwołaniu od tej decyzji strona wniosła o udzielenie jej wnioskowanej pomocy. Powołała się na okoliczność, iż w miesiącu [...] r. złożyła wniosek o pomoc dla usamodzielniającego się wychowanka i jej nie otrzymała. Wówczas będąc w ciąży była studentką [...] roku [...] w K. i mieszkała u babci, ale po urodzeniu w dniu [...] r. córki wyprowadziła się do mieszkania rodziców konkubenta. Akcentowała, iż wtedy podstawą decyzji odmownej było przekroczenie kryterium dochodowego liczonego wspólnie z babcią, chociaż faktycznie gospodarowała już z konkubentem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wywiódł, iż przedmiotowe odwołanie będzie rozpoznawane z uwzględnieniem stanu prawnego wynikającego z ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Powołał się na okoliczności faktyczne, które miały miejsce w sprawie, a w szczególności, iż strona na podstawie orzeczenia sądu przebywała w rodzinie zastępczej jeden rok i [...] miesięcy, gdzie ukończyła 18 lat, a w dniu [...] r. złożyła wniosek o przyznanie pomocy pieniężnej z przeznaczeniem za wydatki związane z kontynuowaniem nauki. Ze sporządzonego wówczas programu jej usamodzielnienia wynikało, iż strona zamierzała podjąć płatne licencjackie studia zaoczne, których faktycznie nie podjęła. W konsekwencji otrzymała powołaną decyzję z dnia [...]r. nr [...] odmawiającą przyznania jej pomocy pieniężnej na usamodzielnienie. W dniu [...] r. strona złożyła wniosek o pomoc finansową i rzeczową na usamodzielnienie, a na jego podstawie została dokonana "Modyfikacja Indywidualnego Programu Usamodzielnienia". Organ odwoławczy przytoczył treść art. 88, art. 89 i art. 159 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) oraz § 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 października 2001r. w sprawie udzielania pomocy na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie dla pełnoletnich osób z rodzin zastępczych (...) i uznał, iż błędnie organ I instancji uzależnił odmowę przyznania stronie pomocy pieniężnej na jej usamodzielnienie od wydania już wcześniej decyzji odmownej. Jednakże, zdaniem organu odwoławczego, analiza stanu faktycznego sprawy pozwala uznać, iż strona jest usamodzielniona, a jej proces usamodzielnienia został zakończony. Obecnie strona pozostaje w nieformalnym związku z ojcem jej dzieci i prowadzi z nim wspólne gospodarstwo domowe, czyli razem stanowią rodzinę w świetle art. 6 pkt 14 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej. W związku z tym strona usamodzielniła się już wcześniej i jako osoba samodzielna założyła rodzinę oraz wychowuje swoje dzieci. Podkreślił też, iż strona nie realizowała ustalonego "indywidualnego programu usamodzielniania" i nie modyfikowała go, aż do miesiąca [...] r. Akceptując ustalenia organu I instancji co do stwierdzonego stanu faktycznego sprawy organ odwoławczy wskazał, że w oparciu o art. 154 ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej strona może wystąpić do starosty z wnioskiem o przyznanie jej pomocy. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz uznała, iż jej proces "usamodzielnienia się" rozpoczął się w [...] r., ale zakończył się tylko w sferze osobistej. Nadal więc obowiązuje ją program usamodzielnienia, bowiem nie został on zrealizowany zgodnie z jego pierwotnym kształtem. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie prezentując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, iż sąd administracyjny powołany jest do kontroli zgodności z prawem poddanych jego właściwości decyzji, postanowień, czynności i innych aktów prawnych. Zatem bada czy podczas ich wydania nie doszło do naruszenia prawa materialnego lub procesowego i to w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie: ustawą p.p.s.a.) sądy nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w nich podstawą prawną, ale zobowiązane są badać legalność zaskarżonych aktów także z urzędu, w zakresie zarzutów nie podniesionych w skardze. Natomiast na mocy art. 135 ustawy p.p.s.a. mogą stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym Sąd zbadał zgodność z prawem wydanych decyzji i uznał, że przy ich wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego w zakresie, w jakim stosowały go oba organy orzekające. Z akt sprawy wynika, że skarżąca w dniu [...] r. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej pomocy na usamodzielnienie, którą chciała przeznaczyć na bieżące wydatki związane z nauką. Wniosek ten w myśl art. 61 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego wszczął postępowanie administracyjne, ale nie został rozpatrzony zgodnie z jego treścią, na co zwróciła uwagę sama skarżąca w odwołaniu z dnia [...] r. Następnie w dniu [...] r. przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej została wydana decyzja ostateczna nr [...] odmawiająca przyznania skarżącej pomocy pieniężnej na usamodzielnienie, bowiem wówczas dochód rodziny skarżącej przekroczył [...] % kryterium dochodowego, określonego na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990 r. Na skutek złożonego przez skarżącą nowego wniosku z dnia [...] r. o pomoc rzeczową i finansową na jej usamodzielnienie wydano decyzje w niniejszej sprawie. Wymagało więc w pierwszej kolejności rozważenia czy zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu nie doszło do takiej sytuacji, bowiem zastosowanie przepisu art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. następuje tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość ta będzie istniała, gdy wystąpią w sprawie te same podmioty bądź dotyczyć ona będzie tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w nie zmienionym stanie faktycznym sprawy. Stan faktyczny sprawy musi być natomiast brany pod uwagę przy ocenie, czy ma miejsce tożsamość sprawy, lecz tylko w odniesieniu do faktów prawotwórczych (por. "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" pod red. B. Adamiak, J. Borkowski, 7 wydanie zaktualizowane i rozszerzone, Wyd. C.H. Beck W-wa 2005, str. 739 i 740). W pierwszej kolejności należało więc ustalić jaki był stan faktyczny sprawy przy wydaniu decyzji z dnia [...] r. nr [...], a następnie zaskarżonych w niniejszym postępowaniu decyzji obu organów orzekających. W tym zakresie Sąd uznał, iż przy wydaniu przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzji z dnia [...] r. nr [...] w zakresie ustaleń faktycznych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy przyjęto, że skarżąca zamieszkiwała wraz z babcią i bratem, a dochód ustanowionej dla niej rodziny zastępczej przekroczył wówczas [...]% kryterium dochodowego, określonego na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990 r., co stanowiło bezpośrednią przyczynę odmowy przyznania skarżącej pomocy pieniężnej na usamodzielnienie. Natomiast podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie w tym zakresie było przyjęcie, że skarżąca zamieszkuje wraz z konkubentem i ich wspólnymi dziećmi, co zdaniem organów orzekających miało świadczy o wcześniejszym usamodzielnieniu się skarżącej i stworzeniu rodziny. W ocenie Sądu ten stan faktyczny ma charakter tzw. faktów prawotwórczych, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, iż nie można mówić o tożsamości sprawy w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Jednak, w zakresie ustaleń faktycznych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych i sytuacji skarżącej, dlatego przedmiotowe postępowanie powinno być prowadzone w kierunku zmiany wcześniejszej decyzji ostatecznej z dnia [...] r. nr [...]. Mając na uwadze powyższe zaakcentować trzeba, iż z dniem 1 maja 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), zwana dalej w skrócie ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z brzmieniem jej art. 150 do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 maja 2004 r. stosuje się przepisy tej ustawy, a także do czasu wydania nowych przepisów wykonawczych na podstawie jej art. 159 stosuje się dotychczasowe przepisy wykonawcze, wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.). Stosownie do treści art. 88, art. 89 i art. 159 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji, osoba, która osiągnęła pełnoletniość w rodzinie zastępczej, zostaje objęta pomocą mającą na celu jej życiowe usamodzielnienie i integrację ze środowiskiem przez pracę socjalną, a także pomoc: 1) pieniężną na usamodzielnienie; 2) pieniężną na kontynuowanie nauki; 3) w uzyskaniu odpowiednich warunków mieszkaniowych, w tym w mieszkaniu chronionym; 4) w uzyskaniu zatrudnienia; 5) na zagospodarowanie - w formie rzeczowej. Oznacza to, że stosownie do uregulowań zawartych w § 7 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 października 2001 r. w sprawie udzielania pomocy na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie dla pełnoletnich osób z rodzin zastępczych oraz osób opuszczających niektóre typy placówek opiekuńczo-wychowawczych i domów pomocy społecznej, zakłady poprawcze, schroniska dla nieletnich (Dz. U. Nr 120, poz. 1293, zwanego dalej w skrócie: "rozporządzeniem"), którego przepisy mają zastosowanie w niniejszej sprawie pomoc pieniężna na usamodzielnienie może być przyznana na zaspokojenie ważnej życiowej potrzeby osoby usamodzielnianej, w szczególności na polepszenie warunków mieszkaniowych (pkt 1), stworzenie warunków do działalności zarobkowej, w tym podniesienie kwalifikacji zawodowych (pkt 2) i pokrycie wydatków związanych z nauką osoby usamodzielnianej (pkt 3). Warunkiem udzielenia pomocy, o której mowa w art. 88 ust. 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, jest zobowiązanie się osoby usamodzielnianej do realizacji indywidualnego programu usamodzielnienia, zwanego "programem usamodzielnienia", opracowanego wspólnie z opiekunem usamodzielnienia i zatwierdzonego przez kierownika powiatowego centrum pomocy rodzinie. Program ten m.in. określa sposób i formę pomocy w uzyskaniu odpowiednich warunków mieszkaniowych (§ 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 rozporządzenia). Do zadań opiekuna należy zaś m.in. opiniowanie wniosku o pomoc pieniężną na usamodzielnienie (§ 5 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia). Wobec skarżącej, jako wychowanki rodziny zastępczej, zastosowanie mieć będą powołane powyżej przepisy prawa (art. 88 ust. 2, ust. 3 i ust. 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r.), a organ odwoławczy prawidłowo zaznaczył, iż podstawową przesłanką do przyznania jej pomocy na usamodzielnienie jest ustalenie, czy skarżąca jeszcze się nie usamodzielniła. W aktach sprawy znajduje się program sporządzony w dniu [...]r., który nie był realizowany i nowy wniosek skarżącej z dnia [...] r. o pomoc rzeczową i finansową na usamodzielnienie wraz z "Modyfikacją Indywidualnego Programu Usamodzielnienia" z dnia [...] r. Jednak organy orzekające w uzasadnieniach obu podjętych rozstrzygnięć nie odniosły się bliżej do tego programu, w którym brakuje stwierdzenia, że skarżąca jest usamodzielniona finansowo i ma zapewnione potrzeby mieszkaniowe. Należy jednak zważyć, że skarżąca podała, iż obecnie jest bezrobotna, ale aktywnie poszukuje pracy i uczęszcza na zajęcia dla osób bezrobotnych w ramach programu "[...]". W ocenie organu odwoławczego skarżąca w pełni samodzielne funkcjonuje w środowisku i ma możliwość sama rozwiązywać swoje problemy, dlatego jej proces usamodzielnienia, jako osoby opuszczającej rodzinę zastępczą uległ zakończeniu. Dodatkowo organ ten akcentował, iż skarżąca ma obecnie [...] lata i jako osoba samodzielna założyła rodzinę (nieformalny związek) i wychowuje swoje dzieci. Odnosząc się do postawionego wcześniej pytania, czy skarżąca jeszcze się nie usamodzielniła trzeba pamiętać o tym, iż sama data fizycznego opuszczenia rodziny zastępczej, bądź ukończenia 18-tego roku życia lub okoliczność posiadania dzieci przez skarżącą nie stanowi o samym procesie jej usamodzielnienia. Skarżąca bowiem opuszczając rodzinę zastępczą nie była usamodzielniona tylko przez to, iż była osoba pełnoletnią i matką. Trudno więc stwierdzić, aby ta fragmentaryczna ocena zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji była wystarczająca do uznania, że skarżąca jest już usamodzielniona, a jej proces usamodzielnienia został zakończony. Z samego faktu ukończenia 18 lat, bądź posiadania dzieci nie można wyprowadzać takiego wniosku mimo, że przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. nie definiują szczegółowo pojęcia "osoba usamodzielniona". W art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. wskazano tylko, iż osoba która osiągnęła pełnoletniość w rodzinie zastępczej zwana jest dalej "osobą usamodzielnioną". Podobna regulacja zawarta jest w § 1 pkt 1 rozporządzenia, a jego tytuł wskazuje, iż przyznana forma pomocy na usamodzielnienie się, o której mowa w art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r., dotyczy osób pełnoletnich, które opuszczając rodzinę zastępczą nie są usamodzielnione. W ocenie Sądu oznacza to, że nie sam fakt uzyskania pełnoletniości, opuszczenia rodziny zastępczej czy też założenia rodziny decyduje o zakończeniu procesu usamodzielnienia. Zatem w niniejszej sprawie należało rozważyć czy w przypadku skarżącej proces ten się rozpoczął, zakończył czy też trwa nadal. Obowiązek ten spoczywa na organach orzekających, które w przypadku ustalenia, że proces usamodzielnienia skarżącej trwa nadal winny wykazać czy wskazana jest pomoc objęta jej wnioskiem. W tym celu należało szczegółowo ustalić sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową skarżącej w oparciu o art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004r., bowiem sam fakt sporządzenia tak obszernej "Modyfikacji Indywidualnego Programu Usamodzielnienia" z dnia [...] r. świadczy już o tym, że skarżąca nie jest usamodzielniona i nadal posiada nie zaspokojone wcześniej potrzeby. Reasumując, jednoznacznie należy określić, czy okoliczności sprawy dają podstawę do uznania, że w przypadku skarżącej występują przesłanki do przyznania jej pomocy, o jakiej stanowi powołany powyżej art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. Niemniej według Sądu ocena działań skarżącej co do już posiadanych warunków mieszkaniowych nie jest wystarczająca do automatycznej oceny, iż w sprawie zostały spełnione w pełni przesłanki z § 14 rozporządzenia. Trzeba zauważyć, że z treści art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wynika, że wywiad środowiskowy przeprowadza się także w celu przyznania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie. Przepis ten w prawie niezmienionej formie, jako art. 43 obowiązywał pod rządami wcześniej obowiązującej ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. W ust. 4 powołanego wyżej przepisu art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ustawodawca zawarł co prawda sformułowanie, że w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie to sporządza się aktualizację wywiadu. Jednakże w aktach sprawy znajduje się kserokopia wywiadu środowiskowego, z której wynika, że został on przeprowadzony w dniu [...] r., a zatem dopiero pięć miesięcy po złożeniu nowego wniosku skarżącej z dnia [...] r. o pomoc rzeczową i finansową na usamodzielnienie. Wywiad ten nie wyjaśniał jednak wszystkich kwestii związanych z sytuacją ekonomiczną, życiową i mieszkaniową skarżącej, a w szczególności tych które pozwoliły by stwierdzić, iż skarżąca jest niezależna finansowo. Stosownie do art. 89 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej organ właściwy w sprawie, może odmówić przyznania pomocy pieniężnej m.in. na usamodzielnienie w szczególnie uzasadnionych okolicznościach np. gdy istnieje uzasadnione przypuszczenie, iż pomoc pieniężna zostanie wykorzystana niezgodnie z celem na jaki została przyznana. Organy orzekające w sprawie nie dokonały w tym zakresie żadnych ustaleń, co oznacza, że wydanie decyzji, mogło nastąpić przy naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego traktującego o obowiązku dokładnego wyjaśnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego w powiązaniu ze słusznym interesem strony (por. wyrok NSA z dnia 9 października 1985r. sygn. II SA 1346-1349/85 – niepublikowany). Z przytoczonych powyżej względów, należało dojść do wniosku, że organy orzekające nie zebrały i nie rozpatrzyły istotnych dla załatwienia sprawy materiałów dowodowych, a tym samym nie zostały wyjaśnione istotne okoliczności sprawy. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały zatem wydane z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7, art. 10, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i zastosowanie w niej przepisów prawa materialnego art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. Z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania administracyjnego w znacznym zakresie oraz niezbędność ponownej oceny sytuacji osobistej i majątkowej skarżącej Sąd uchylił zarówno decyzję organu odwoławczego, jak i organu pierwszej instancji. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ pierwszej instancji ustali prawidłowo i rzetelnie stan faktyczny sprawy, dokona oceny całokształtu zebranego w sprawie i uzupełnionego materiału dowodowego oraz poczyni stosowne rozważania faktyczne i prawne w oparciu o powołane wyżej wskazania. W tym stanie rzeczy skargę należy uznać za zasadną, a Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Z uwagi na treść art. 152 ustawy p.p.s.a. Sąd orzekł też, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI