IV SA/Gl 698/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2006-04-19
NSAinneŚredniawsa
świadczenie przedemerytalnezwrot nienależnego świadczeniaprawo pracyubezpieczenia społecznepostępowanie administracyjneuzasadnienie decyzjipodstawa prawnaprzedawnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia przedemerytalnego z powodu naruszeń proceduralnych i braku prawidłowego uzasadnienia.

Sprawa dotyczyła zwrotu nienależnie pobranego świadczenia przedemerytalnego przez W. K. Organy administracji zobowiązały go do zwrotu kwoty wynikającej z różnicy między świadczeniem pobranym a należnym, po uchyleniu wcześniejszych decyzji. Skarżący kwestionował podstawę prawną i sposób wyliczenia tej kwoty. Sąd uchylił decyzje organów I i II instancji, wskazując na naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym brak prawidłowego uzasadnienia i niejasne wyliczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę W. K. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w K. o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia przedemerytalnego. Organy administracji zobowiązały skarżącego do zwrotu kwoty wynikającej z różnicy między świadczeniem pobranym na podstawie uchylonej decyzji a świadczeniem należnym na mocy ostatecznej decyzji. Skarżący zarzucał brak podstawy prawnej, niejasne wyliczenia oraz naruszenie praw nabytych. Sąd administracyjny, analizując sprawę, stwierdził istotne naruszenia prawa materialnego i procesowego przez organy orzekające. Wskazano na niewłaściwe powołanie podstawy prawnej (art. 28 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu) bez wskazania konkretnych przesłanek uznania świadczenia za nienależne, a także na brak wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego, w tym brak mechanizmu wyliczenia spornej kwoty. Dodatkowo, sąd zwrócił uwagę na potencjalne przedawnienie roszczeń organu pracy, wskazując na brak uregulowań w zakresie przerwy biegu przedawnienia w stosowanej wówczas ustawie. Z tych powodów, sąd uchylił zaskarżone decyzje, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazanych uchybień.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organy naruszyły przepisy prawa materialnego i procesowego, w szczególności poprzez niewłaściwe powołanie podstawy prawnej i brak wyczerpującego uzasadnienia.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że organy nie powołały konkretnych przepisów ani nie wyjaśniły ich zastosowania, a także nie przedstawiły mechanizmu wyliczenia kwoty nienależnego świadczenia, co stanowi naruszenie art. 107 § 1 i 3 k.p.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

u.z.p.b. art. 28 § ust. 1 i 2

Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

Definicja nienależnego świadczenia; podstawa do żądania zwrotu.

k.p.a. art. 107 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi formalne decyzji, w tym uzasadnienie.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Treść uzasadnienia decyzji (faktyczne i prawne).

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a oraz c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

u.ś.p. art. 30 § ust. 4

Ustawa o świadczeniach przedemerytalnych

Dochodzenie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń przedemerytalnych przez powiatowe urzędy pracy.

u.z.p.b. art. 28 § ust. 3

Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

Przedawnienie roszczeń z tytułu świadczeń.

Pomocnicze

u.z.p.b. art. 37 § pkt 8

Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

Dotyczy zbiegu świadczeń.

u.p.z.i.i.r.p. art. 146

Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

Użyty przez organ II instancji, ale uznany za nieprawidłowy.

u.z.p.b. art. 37 § l ust. 1 i 2

Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

Przyznanie świadczenia przedemerytalnego.

u.z.p.b. art. 24 § ust. 6 a

Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

Waloryzacja zasiłków.

Ustawa o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu art. 31 § ust. 1

Zmiana ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

u.p.z.i.i.r.p. art. 76 § ust. 5

Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

Odesłanie do Kodeksu cywilnego w zakresie przerwania biegu terminu przedawnienia.

k.c.

Kodeks cywilny

Przepisy dotyczące przerwania biegu terminu przedawnienia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez organy administracji przepisów prawa materialnego i procesowego. Brak prawidłowego wskazania podstawy prawnej decyzji. Niewystarczające uzasadnienie faktyczne i prawne, w tym brak mechanizmu wyliczenia kwoty nienależnego świadczenia. Potencjalne przedawnienie roszczeń organu pracy.

Godne uwagi sformułowania

organy orzekające wydając rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie naruszyły przepisy prawa materialnego, jak i procesowego podstawa prawna decyzji administracyjnej musi być zatem powołana dokładnie i w sposób pełny uzasadnienie prawne i faktyczne winny się wzajemnie przeplatać i uzupełniać brak uregulowań w zakresie przerwy biegu przedawnienia wprost wynikających z ustawy lub odsyłających do innych aktów prawnych, powoduje, iż przedawnienie pobranych świadczeń przedemerytalnych nastąpiło z upływem 3 lat od dnia ich wypłaty

Skład orzekający

Adam Mikusiński

sprawozdawca

Stanisław Nitecki

członek

Zofia Borowicz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Naruszenia proceduralne w decyzjach administracyjnych dotyczących zwrotu świadczeń, wymogi formalne uzasadnienia decyzji, kwestie przedawnienia roszczeń."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej ze świadczeniami przedemerytalnymi i przepisami obowiązującymi w danym okresie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje typowe błędy proceduralne popełniane przez organy administracji, które mogą prowadzić do uchylenia decyzji, a także porusza kwestię przedawnienia roszczeń, co jest istotne praktycznie.

Błędy w uzasadnieniu decyzji administracyjnej i przedawnienie roszczeń – jak sąd uchylił zwrot świadczenia przedemerytalnego.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Gl 698/04 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2006-04-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-09-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Mikusiński /sprawozdawca/
Stanisław Nitecki
Zofia Borowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędziowie: NSA Adam Mikusiński (spr.) NSA Stanisław Nitecki Protokolant st. ref. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2006 roku sprawy ze skargi W. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia przedemerytalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzje oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w K. z dnia [...] roku, nr [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] roku, Nr [...] Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy w K. działając z upoważnienia Prezydenta Miasta K. na podstawie art. 6 pkt 15 lit. c, art. 28 ust. 1, art. 37 k ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U z 2001 roku, Nr 6, poz. 56 z pózn. zm.) i art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 roku o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 roku, Nr 154, poz. 1793 z późn. zm), zobowiązał W. K. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia przedemerytalnego za okres od [...] 2000 roku do [...] 2002 w łącznej kwocie brutto [...] złotych.
Organ I instancji w uzasadnieniu wskazał, iż Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach z siedzibą w Gliwicach wyrokiem z dnia 10 lipca 2003 roku w sprawie sygn. akt II SA/Ka 2130/01 orzekł o uchyleniu decyzji Wojewody [...] z dnia [...] roku Nr [...] zobowiązując go do ponownego rozpatrzenia odwołania skarżącego od decyzji Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w K. w przedmiocie daty nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego. Wojewoda [...] po ponownym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z dnia [...] roku Nr [...] uchylił decyzję Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w K. Nr [...] z dnia [...] roku i orzekł o przyznaniu skarżącemu świadczenia przedemerytalnego w kwocie [...] złotych od dnia [...] 2000 roku. Organ orzekający powołując się na treść art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U z 2001 roku, Nr 6, poz. 56 z późn. zm.) podał, iż rozliczenie dotyczy pobranych świadczeń przedemerytalnych w oparciu o uchyloną wyrokiem sądu decyzję Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] roku z kwotą świadczeń przedemerytalnych należnych na mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] roku Nr [...] w okresie od [...] 2000 roku do [...] 2002 roku.
W odwołaniu z dnia [...] 2004 roku W. K. podał, iż nie zgadza się z wydaną decyzją, która nie zawiera podstawy prawnej w zakresie zwrotu części pobranego świadczenia, nie posiada jakiegokolwiek wyliczenia kwotowego oraz została podjęta z ograniczeniem praw nabytych na jego niekorzyść. Odwołujący wyjaśnił, iż przysługuje mu prawo do świadczeń przedemerytalnych od dnia [...] 2000 roku, a jednocześnie na podstawie decyzji organu I instancji z dnia [...] roku wraz późniejszymi dodatkowymi decyzjami posiadał prawo do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...] 1999 roku do [...] 2000 roku. Nastąpiła więc zbieżność świadczeń, o której mowa w art. 37 k pkt 8 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, wobec czego, oświadczył, iż w okresie od [...] 1999 roku do [...] 2000 roku będzie pobierał zasiłek przedemerytalny, natomiast od dnia [...] 2000 roku będzie pobierał świadczenie przedemerytalne na podstawie wyliczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na dzień [...] 2000 roku i obowiązującego w dniu [...] 2000 roku, w związku z czym oczekuje zwrotu świadczeń od dnia [...] 2000 roku do [...] 2000 roku.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] roku, Nr [...], działając na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. Nr 58, poz. 514 z późn. zm.) w zw. z art. 146 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99, poz. 1001) w trybie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy w motywach rozstrzygnięcia podał, iż W. K. nabył prawo do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...] 1999 roku, a następnie na jego wniosek z dnia [...] 2000 roku przyznane mu zostało z dniem [...] 2000 roku prawo do świadczenia przedemerytalnego. Następnie skorzystał z przysługującego mu prawa wyboru świadczenia i będąc uprawnionym do zasiłku przedemerytalnego oraz spełniając warunki do nabycia świadczenia przedemerytalnego, złożył wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego, wobec czego kolejne oświadczenie o wyborze innej daty przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego jest bezskuteczne.
Organ II instancji wskazał, iż zachodzi konieczność rozliczenia pobranych przez skarżącego świadczeń przedemerytalnych wypłaconych przez Powiatowy Urząd Pracy w K. za okres od [...] 2000 roku do [...] 2002 roku z kwotą świadczeń przedemerytalnych należnych mu z mocy decyzji ostatecznej Wojewody [...] z dnia [...] roku, Nr [...]. Różnica dotyczy w szczególności okresu od [...] 2000 roku do [...] 2002 roku, w którym to okresie W. K. pobierał świadczenie w oparciu o ostateczną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] roku, Nr [...], przyznającą mu prawo do świadczenia przedemerytalnego od dnia [...] 2000 roku w wysokości 90% emerytury ustalonej w decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] roku, uchyloną następnie wyrokiem z dnia 10 lipca 2003 roku, w którego uzasadnieniu stwierdzono, iż skarżącemu należy przyznać prawo do świadczenia przedemerytalnego od dnia [...] 2000 roku w wysokości ustalonej w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 lutego 1997 roku w sprawie szczegółowych zasad przyznawania świadczeń określonych w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Wysokość tak ustalonego świadczenia jest niższa od wysokości świadczenia pobranego na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] roku. Łączna kwota nadpłaconego świadczenia według wyliczeń i zestawień podanych przez organ odwoławczy wynosi [...] złotych i stanowi nienależnie pobrane świadczenie w rozumieniu art. 28 ust. 1 i 2 pkt 1 i 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Organ II instancji wskazał nadto, iż odwołujący zaskarżając decyzje Wojewody [...] z dnia [...] roku miał świadomość, iż zmiana daty przyznania mu świadczenia przedemerytalnego i jego wysokości będzie wiązała się z koniecznością dokonania przez Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w K. rozliczenia pomiędzy kwota świadczenia pobraną w oparciu o zaskarżoną decyzję, a kwotą świadczenia ustaloną w oparciu o wyrok Sądu. Organ ten podał również, iż w trakcie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym W. K. okazał decyzję organu rentowego z dnia [...] roku ustalającą wysokość emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego na dzień [...] 2000 roku w kwocie [...] złotych i nie poinformował, że została ona uchylona przez kolejną decyzję z dnia [...] roku.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu II instancji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji podając, iż są one pozbawione merytorycznych podstaw w zakresie zwrotu pobranego świadczenia w wysokości [...] złotych.
W uzasadnieniu skarżący stwierdził, iż nie kwestionuje zaskarżonych decyzji w części dotyczącej daty przysługującego mu prawa do świadczenia przedemerytalnego tj. [...] 2000 roku, choć zauważa, iż spełnia warunki do jego otrzymania od [...] 1999 roku, co powoduje powstanie zbieżności dwóch świadczeń do zasiłku przedemerytalnego od [...] 1999 roku do [...] 2000 roku oraz prawo do świadczenia przedemerytalnego od [...] 2000 roku do [...] 2002 roku. Skarżący oświadczył nadto, iż z dniem [...] 2000 roku rezygnuje z zasiłku przedemerytalnego. Jednocześnie wnioskuje o wypłatę świadczenia przedemerytalnego w wysokości obliczonej przez organ rentowy na dzień [...] 2000 roku.
Argumentując podniesione zarzuty W. K. podał, iż organ I instancji nie wskazał podstawy prawnej ani wyliczeń żądanej kwoty. Wyliczenia te przedstawił organ II instancji. Podana zaś podstawa prawna w postaci "art. 28 pkt 1 pkt 2 podpunkt 1" jego nie dotyczy. Skarżący przedstawił wyliczenia różnicując za sobą kwotę przekazanych przez Powiatowy Urząd Pracy na jego rachunek kwot, z kwotą podaną przez organ orzekający. Z uwagi, iż podane kwoty nie zostały skarżącemu wypłacone, przeto żądanie ich zwrotu należy uznać za niezasadne.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy przytaczając szczegółowo stan faktyczny sprawy, wniósł o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutów skargi podał, iż sprawa daty, od której skarżącemu przysługuje świadczenie przedemerytalne oraz sposób wyliczenia emerytury zostały załatwione decyzją Wojewody [...] z dnia [...] roku.
Przyznanie świadczenia przedemerytalnego z dniem [...] 2000 roku zgodne jest z wyrokiem sądu z dnia 10 lipca 2003 roku oraz przepisami rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 lutego 1997 roku w sprawie szczegółowych zasad przyznawania świadczeń określonych w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. nr 25, poz. 132). Z tym dniem skarżący utracił prawo do zasiłku przedemerytalnego i nie zachodzi podnoszony przez skarżącego zbieg prawa do świadczeń. Organ ten podał, iż aktualnie pozostają w obrocie decyzja z dnia [...] roku o przyznaniu prawa do zasiłku przedemerytalnego, decyzja o jego utracie z dniem [...] roku i przyznaniu świadczenia przedemerytalnego oraz decyzja o pozbawieniu skarżącego prawa do świadczenia przedemerytalnego z dniem [...] roku z powodu ukończenia [...]-ego roku życia. Z powyższego wynika więc, iż skarżący uprawniony był do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...] 1999 roku do [...] 2000 roku, do świadczenia przedemerytalnego w okresie od dnia [...] 2000 roku do [...] 2002 roku. W tym stanie rzeczy żądanie skarżącego w zakresie świadczenia przedemerytalnego od dnia [...] 2000 roku w oparciu o kwotę bazową emerytury obowiązująca od [...] 2000 roku jest bezprzedmiotowe.
Organ II instancji powołał w dalszej części przepis art. 28 ust. 1 oraz art. 37 l ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Organy obu instancji działając na podstawie art. 37 l ust. 2 orzekły o przyznaniu świadczenia przedemerytalnego od dnia [...] 2000 roku (od dnia następnego po złożeniu wniosku) w wysokości ustalonej w oparciu o wyższą obowiązująca po [...] 2000 roku kwotę bazową. Wykonując ostateczną decyzję Wojewody z dnia [...] roku organ Instancji podjął wypłatę świadczenia w wyższej kwocie. Organ ten podał również, iż skarżący wprowadził sąd w błąd okazując decyzję organu rentowego z dnia [...] roku, która wskazywała wysokość emerytury na dzień [...] 2000 roku ustaloną o kwotę bazową w wysokości [...] złotych. Zataił fakt, iż decyzją tą zostało uchylone rozstrzygnięcie z dnia [...] roku, z którego wynikało, że podana kwota bazowa ma tylko zastosowanie w przypadku ustalenia wysokości emerytury w celu ustalenia świadczenia przedemerytalnego na dzień [...] 2000 roku.
Kwestionowana należność stanowi natomiast różnicę pomiędzy kwotą świadczenia przedemerytalnego ustaloną w oparciu o decyzję Wojewody [...] z dnia [...] roku uchyloną wyrokiem z dnia 10 lipca 2003 roku, a kwotą świadczenia przedemerytalnego należną na mocy decyzji z dnia [...] roku. Wyliczenia podane przez skarżącego nie uwzględniają okoliczności, iż wskazana w decyzji kwota jest kwotą brutto i nie zawiera odprowadzonych zaliczek na poczet podatku dochodowego i składek na ubezpieczenie zdrowotne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która przeprowadzana jest pod względem zgodności z prawem. Dokonując zatem oceny zaskarżonych decyzji co do ich zgodności z prawem zarówno materialnym, jak i procesowym Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.
Organy orzekające wydając rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie naruszyły przepisy prawa materialnego, jak i procesowego. W pierwszym rzędzie wskazać należy, iż w dniu 1 czerwca 2004 roku weszła w życie ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 roku o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. z 2004 roku, Nr 120, poz. 1252), która w art. 30 ust. 4 określiła, iż dochodzenia zwrotu nienależnie pobranych zasiłków przedemerytalnych i świadczeń przedemerytalnych za okres przypadający przed dniem przejęcia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznawania i wypłaty świadczeń przedemerytalnych dokonują powiatowe urzędy pracy według zasad określonych w przepisach o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Stosownie zaś do art. 23 ust. 3 cytowanej ustawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych przejął zadania związane z przyznawaniem i wypłatą świadczeń przedemerytalnych z dniem 1 sierpnia 2004 roku. Oznacza to, iż właściwym przepisem odsyłającym do uregulowań szczególnych w zakresie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia przedemerytalnego winien być art. 30 ust. 4 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 roku o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U z 2004 roku, Nr 120, poz. 1252), a nie powołany przez organ II instancji art. 146 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001).
Podstawę materialprawną orzeczonego wobec W. K. obowiązku zwrotu pobranego świadczenia przedemerytalnego stanowił przepis art. 28 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 1997 r. Nr 25, poz. 128 z późn. zm.). Przepis ten zawiera ustawową definicję pojęcia nienależnego świadczenia, przez którą rozumie się:
1) świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach;
2) świadczenie wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie;
3) zasiłek, dodatek szkoleniowy, stypendium, świadczenie przedemerytalne lub inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy, wypłacone osobie za okres, za który nabyła prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej lub renty rodzinnej, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 29;
4) koszty szkolenia, w przypadku określonym w art. 16 ust. 4;
5) zasiłek lub świadczenie przedemerytalne wypłacone za okres, za który, w związku z orzeczeniem sądu, wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy lub odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę;
6) świadczenie wypłacone z Funduszu Pracy za okres po śmierci uprawnionego.
Z uzasadnienia decyzji organów orzekających wynika, iż podstawą obciążenia skarżącego obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranego świadczenia przedemerytalnego był fakt, iż skarżący od [...] 2000 roku do dnia nabycia uprawnień emerytalnych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych tj. do dnia [...] 2002 roku pobrał świadczenie w wyżej wysokości tj. [...] złotych z uwzględnieniem zasad waloryzacji w porównaniu ze świadczeniem przedemerytalnym ustalonym od dnia [...] 2000 roku na podstawie decyzji z dnia [...] roku w wysokości [...] złotych z uwzględnieniem zasad waloryzacji, o których mowa w art. 37 l ust. 3 powołanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Organ II instancji podał nadto, iż skarżący posługiwał się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym uchyloną decyzją organu rentowego ustalającą wysokość emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego.
Podstawa prawna zwrotu wypłaconego świadczenia przedemerytalnego określona została przez organy orzekające jako art. 28 ust. 1 oraz art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 1997 r. Nr 25, poz. 128 z późn. zm.) bez odesłania do konkretnych sytuacji wymienionych w ust. 2 na podstawie, których zgodnie z definicją ustawową uznaje się, iż świadczenie jest nienależne. Wynik zatem przeprowadzonej kontroli w ramach powołania podstawy prawnej daje podstawę, by stwierdzić, że organy naruszyły art. 107 § 1 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem, decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Wyliczenie to oznacza, iż w zakresie powołania podstawy prawnej organ administracji nie może ograniczyć się do wskazania jedynie nazw aktów prawnych, ale jest zobowiązany powołać konkretne przepisy, tj. artykuły, paragrafy, ustępy itd. (Komentarz do art. 107 kodeksu postępowania administracyjnego pod red. Cz. Martysz, Zakamycze, 2005) oraz wytłumaczyć się dlaczego dany przepis zastosował. Podstawa prawna decyzji administracyjnej musi być zatem powołana dokładnie i w sposób pełny. Winna zatem uwzględniać przepisy prawa materialnego z przytoczeniem jednostek redakcyjnych stosowanego aktu prawnego. Podać należy, iż zastosowana podstawa prawna jest wynikiem dokonanej subsumpcji stanu faktycznego sprawy do obowiązującej normy prawa materialnego. Analiza okoliczności podanych przez organ II instancji na uzasadnienie podstawy prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia, ograniczonej jedynie do art. 28 ust. 1 oraz 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 1997 r. Nr 25, poz. 128 z późn. zm.), prowadzi do wniosku, iż nie wyczerpują one przesłanek uznania wypłaconych należności przedemerytalnych za świadczenie nienależne.
Nadto podnieść należy, iż organy decyzyjne domagały się zwrotu świadczenia za okres za okres od [...] 2002 roku do [...] 2002 roku, pomijając całkowicie treść art. 28 ust. 3 cytowanej ustawy. Przepis ten stanowi, iż roszczenia z tytułu zasiłków, dodatków szkoleniowych, stypendiów, świadczeń przedemerytalnych i innych świadczeń pieniężnych finansowanych z Funduszu Pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia spełnienia warunków do ich nabycia przez uprawnioną osobę, natomiast roszczenia powiatowego urzędu pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia ich wypłaty.
Z treści przepisu wynika, iż upływ terminu przedawnienia powoduje niemożność dochodzenia zwrotu od strony wypłaconego jej świadczenia. Oznacza to, iż część roszczeń urzędu pracy mogłaby być w dniu wydania decyzji organu I i II instancji przedawniona, a zatem nie powinna być uwzględniania przy wyliczeniu kwoty nienależnego świadczenia. Podnieść przy tym należy, iż wydana w dniu [...] roku przez Kierownika Urzędu Pracy w K. decyzja Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia nie spowodowała przerwy biegu przedawnienia. Regulacja przedawnienia należności pobranych z tytułu świadczenia przedemerytalnego zawarta w ustawie z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 1997 r. Nr 25, poz. 128 z późn. zm.) odnosi się jedynie do określenia jego terminu. Przepisy ustawy nie zawierają natomiast żadnych szczegółowych rozwiązań w zakresie przerwy biegu przedawnienia. Uregulowania takie znalazły się dopiero w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U, Nr 99, poz. 1001). Art. 76 ust. 5 powołanej ustawy odsyła do przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny w zakresie dotyczącym przerwania biegu terminu przedawnienia.
Powracając zatem na grunt przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 1997 r. Nr 25, poz. 128 z późn. zm.), które miały zastosowanie w niniejszej sprawie, stwierdzić należy, iż brak uregulowań w zakresie przerwy biegu przedawnienia wprost wynikających z ustawy lub odsyłających do innych aktów prawnych, powoduje, iż przedawnienie pobranych świadczeń przedemerytalnych nastąpiło z upływem 3 lat od dnia ich wypłaty.
Odnosząc się do kwestionowanego przez skarżącego wyliczenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia, stwierdzić, należy, iż z treści art. 28 ustawy obowiązującej w dniu wydania decyzji organu I instancji, wynika, iż zwrot kwoty otrzymanego świadczenia obejmuje przekazaną od tego świadczenia zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne, co stanowi kwotę brutto. Podnieść jednak należy, iż organ I Instancji nie przedstawił mechanizmu wyliczenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia. Zestawienie kwot świadczeń wypłaconych i należnych, których różnica stanowi kwotę nienależnie pobranego świadczenia, zawarł w uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy. Z wyliczeń tego organu wynika, iż uwzględniają one zmiany wskaźnika waloryzacji, o którym mowa w art. 37 k. ust. 3 cytowanej ustawy. Według zaś art. 24 ust. 6 a tej ustawy, zasiłki podlegały waloryzacji o wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych w poprzednim kwartale, od pierwszego dnia trzeciego miesiąca po upływie tego kwartału. Pierwsza waloryzacja nastąpiła z dniem 1 czerwca 1996 roku. Od dnia 1 lipca 2000 roku ustawa z dnia 31 marca 2000 roku o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2000, Nr 31, poz. 384), nadała nowe brzmienie powołanemu wyżej art. 24 ust. 6 a, stanowiąc, iż zasiłki podlegają waloryzacji o wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w poprzednim półroczu, w terminach 1 marca i 1 września. Matematyczna weryfikacja kwot podanych w uzasadnieniu organu odwoławczego przy uwzględnieniu powołanych przepisów prawa materialnego oraz wskaźników waloryzacji nie potwierdziły wyliczenia w zakresie kwot należnego świadczenia. Sąd administracyjny nie znając działań, którym posługiwały się organy obu instancji, dochodząc do wyników nienależnego świadczenia, nie był w stanie ocenić poprawności wyliczenia tych kwot. Kwestia prawidłowości wyliczenia tej kwoty ma dla sprawy tym większe znaczenie, iż stała się ona przedmiotem zarzutów w skierowanych przez skarżącego zarówno w odwołaniu jak i w skardze.
W uzasadnieniu decyzji obu organów brak natomiast omówienia wyliczenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia. W tym miejscu zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a niezwykle istotnym składnikiem prawidłowo wydanej decyzji jest jej uzasadnienie. Stosownie do postanowień art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie decyzji składa się z uzasadnienia faktycznego, zawierającego w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej oraz uzasadnienia prawnego zawierającego wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, które zadecydowały o treści decyzji. Treść uzasadnienia prawnego i faktycznego winny się wzajemnie przeplatać i uzupełniać. Organ II instancji w sposób szczegółowy przytoczył okoliczności stanu faktycznego, nie wskazując merytorycznych zabiegów prowadzących do kwotowego wyliczenia nienależnie pobranego świadczenia. W takiej sytuacji pominięcie elementu składającego się na treść uzasadnienia będzie stanowi istotne naruszenie prawa, skutkujące uchyleniem takiej decyzji (C. Martysz, Komentarz do art. 107 kodeksu postępowania administracyjnego [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I i II, Zakamycze, 2005). Strony zaś mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji, bowiem w przeciwnym wypadku nie mają one możliwości obrony swoich słusznych interesów przed organem odwoławczym, jak i przed sądem administracyjnym (J. Zimmermann, glosa do wyroku NSA z dnia 19 czerwca 1997 r., V SA 1512/96, OSP 1998, z. 2, poz. 29).
Powyższe uchybienia w ocenie Sądu miały istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy. Przy ponownym jej rozpatrywaniu konieczne będzie prawidłowe wyliczenie kwot nienależnie pobranego świadczenia przedemerytalnego, a w szczególności wskazanie mechanizmu, który pozwoli na ocenę zasadności wyliczonej kwoty przy uwzględnieniu treści art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 1997 r. Nr 25, poz. 128 z późn. zm.).
Z tych wszystkich względów w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm), orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI