IV SA/Gl 697/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2005-10-28
NSAAdministracyjneŚredniawsa
oświatadyrektor szkołypowierzenie obowiązkównadzórwojewodagminaustawa o systemie oświatysamorząd gminnyzarządzenienieważność

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Gminy H. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Ś. stwierdzające nieważność aktu powierzenia obowiązków dyrektora szkoły wicedyrektorowi na okres przekraczający ustawowe 6 miesięcy.

Gmina H. zaskarżyła rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Ś., które stwierdziło nieważność aktu powierzenia obowiązków dyrektora szkoły wicedyrektorowi B. H. na okres dłuższy niż dopuszczalne 6 miesięcy. Gmina argumentowała, że było to konieczne ze względu na toczące się postępowania sądowe dotyczące wcześniejszych rozstrzygnięć nadzorczych. Sąd uznał jednak, że powierzenie obowiązków dyrektora na okres przekraczający ustawowe 6 miesięcy stanowi istotne naruszenie prawa, niezależnie od okoliczności faktycznych.

Sprawa dotyczyła skargi Gminy H. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Ś., które stwierdziło nieważność zarządzenia Wójta Gminy H. o powierzeniu wicedyrektorowi B. H. pełnienia obowiązków dyrektora Zespołu A w H. na okres do czasu powierzenia stanowiska dyrektora w drodze konkursu, nie dłużej niż na 6 miesięcy. Wojewoda uznał, że powierzenie obowiązków dyrektora B. H. dwukrotnie, na okresy przekraczające łącznie 6 miesięcy, narusza art. 36a ust. 4a ustawy o systemie oświaty. Gmina H. argumentowała, że takie działanie było konieczne ze względu na trwające postępowania sądowoadministracyjne dotyczące wcześniejszych rozstrzygnięć nadzorczych Wojewody, które unieważniały zarządzenia Wójta związane z procedurą konkursową. Sąd uznał, że okoliczności faktyczne nie mają znaczenia dla wykładni prawa w tym zakresie, a przepis art. 36a ust. 4a ustawy o systemie oświaty jest jednoznaczny i ogranicza czas powierzenia obowiązków dyrektora wicedyrektorowi do 6 miesięcy. Sąd podkreślił, że nawet w sytuacji toczących się postępowań, Wójt Gminy H. był zobowiązany do powierzenia stanowiska dyrektora osobie wyłonionej w prawidłowo przeprowadzonym konkursie. W związku z tym, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Gminy H., uznając zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze za zgodne z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, powierzenie pełnienia obowiązków dyrektora szkoły wicedyrektorowi na okres przekraczający 6 miesięcy stanowi istotne naruszenie prawa, niezależnie od okoliczności faktycznych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 36a ust. 4a ustawy o systemie oświaty jednoznacznie ogranicza czas powierzenia obowiązków dyrektora wicedyrektorowi do 6 miesięcy. Naruszenie tego przepisu jest istotnym naruszeniem prawa, które uzasadnia stwierdzenie nieważności aktu przez organ nadzoru, a okoliczności faktyczne, takie jak toczące się postępowania, nie mogą wpływać na tę wykładnię.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (7)

Główne

u.s.o. art. 36a § ust. 3 i 4a

Ustawa o systemie oświaty

Art. 36a ust. 4a stanowi, że organ prowadzący może powierzyć pełnienie obowiązków dyrektora szkoły wicedyrektorowi do czasu powierzenia stanowiska dyrektora w drodze konkursu, jednak nie dłużej niż na okres 6 miesięcy. Powierzenie tych obowiązków na okres dłuższy stanowi istotne naruszenie prawa.

u.s.g. art. 91 § ust. 1 i 4

Ustawa o samorządzie gminnym

Art. 91 ust. 1 stanowi, że nieważna jest uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem. Art. 91 ust. 4 stanowi, że w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru ogranicza się do wskazania naruszenia. Powierzenie obowiązków dyrektora na okres dłuższy niż 6 miesięcy jest istotnym naruszeniem prawa.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

u.s.g. art. 86

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 85

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 171

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 92

Ustawa o samorządzie gminnym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Powierzenie pełnienia obowiązków dyrektora szkoły wicedyrektorowi na okres przekraczający 6 miesięcy stanowi istotne naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności aktu przez organ nadzoru.

Odrzucone argumenty

Konieczność zapewnienia ciągłości funkcjonowania placówki oświatowej w H. i toczące się postępowania sądowoadministracyjne uzasadniały powierzenie obowiązków dyrektora wicedyrektorowi na czas dłuższy niż 6 miesięcy.

Godne uwagi sformułowania

nie można bowiem domniemywać stosowania władczej i jednostronnej formy działania, jaką jest decyzja administracyjna, lecz podstawę do jej wydania trzeba wyprowadzić z powszechnie obowiązujących przepisów prawa materialnego. każda działalność, w tym także polegająca na wydawaniu zarządzeń, bez względu na ich charakter i przedmiot podlega nadzorowi nie każda sprzeczność z prawem uchwały lub zarządzenia organu gminy daje uprawnienia organowi nadzorczemu do stwierdzenia nieważności. Przepis bowiem art. 91 ust. 4 określa, iż w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa. okoliczności faktyczne, jakie towarzyszyły wydawaniu zarządzenia przez Wójta Gminy H. nie mogą mieć znaczenia dla wykładni prawa.

Skład orzekający

Tadeusz Michalik

przewodniczący

Beata Kalaga-Gajewska

członek

Teresa Kurcyusz-Furmanik

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 36a ust. 4a ustawy o systemie oświaty w kontekście powierzania obowiązków dyrektora szkoły oraz zakresu nadzoru Wojewody nad zarządzeniami organów gminy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji powierzania obowiązków dyrektora wicedyrektorowi i stosowania przepisów o nadzorze nad samorządem gminnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w zarządzaniu placówkami oświatowymi i kompetencji organów nadzoru, co jest istotne dla prawników i samorządowców.

Nawet w chaosie prawnym, przekroczenie 6-miesięcznego terminu na powierzenie obowiązków dyrektora szkoły jest nieważne.

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Gl 697/05 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2005-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-08-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Kalaga-Gajewska
Tadeusz Michalik /przewodniczący/
Teresa Kurcyusz-Furmanik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6145 Sprawy dyrektorów szkół
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Sygn. powiązane
I OSK 455/06 - Wyrok NSA z 2006-06-07
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie WSA Beata Kalaga-Gajewska Teresa Kurcyusz-Furmanik /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2005 r. sprawy ze skargi Gminy H. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Ś. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie spraw dyrektorów szkół o d d a l a s k a r g ę
Uzasadnienie
Wójt Gminy H. działając na podstawie art. 36a ust. 4a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572/, z dniem [...]r. powierzył pełnienie obowiązków dyrektora Zespołu A w H. wicedyrektorowi placówki, B. H. na okres do czasu powierzenia stanowiska dyrektora w drodze konkursu, nie dłużej niż na okres [...] miesięcy.
Wicedyrektor placówki, B. H. pełniła obowiązki dyrektora Zespołu A także we wcześniejszym okresie, od dnia [...] r. do dnia [...] r. gdyż również na mocy art. 36a ust. 4a ustawy o systemie oświaty zostały jej one powierzone przez Wójta Gminy H.
Wojewoda Ś. w dniu [...] r. wszczął postępowanie nadzorcze w sprawie stwierdzenia nieważności aktu powierzenia B. H. od [...] r. pełnienia obowiązków dyrektora Zespołu A, gdyż w opinii organu nadzorczego akt ten pozostawał w sprzeczności z przepisem art. 36a ust. 3 i ust. 4a ustawy o systemie oświaty /Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572/.
W uzasadnieniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania nadzorczego wskazane zostało, iż na podstawie art. 36a ust. 4a ustawy o systemie oświaty Wójt Gminy H. od dnia [...] r. do dnia [...] r. powierzył pełnienie obowiązków dyrektora Zespołu A wicedyrektorowi placówki, B. H. W dniu [...] r. konkurs na stanowisko dyrektora tej placówki oświatowej wygrała U. J. Mimo stwierdzenia przez gminę H. prawidłowości w przeprowadzeniu konkursu na stanowisko dyrektora, Wójt Gminy H. nie wystąpił zgodnie z treścią art. 36a ust. 3 ustawy o systemie oświaty do organu nadzoru pedagogicznego o zajęcie stanowiska w sprawie wyłonionej kandydatury, ani też nie powierzył go U. J. Wbrew natomiast zapisowi art. 36a ust. 4a ustawy o systemie oświaty, powtórnie powierzył pełnienie obowiązków dyrektora Zespołu A wicedyrektorowi, B.H.
Odnosząc się do otrzymanego zawiadomienia o wszczęciu postępowania nadzorczego, Wójt Gminy H. w piśmie z dnia [...] r. wyjaśnił, iż w sytuacji, jaka wynikła w związku z wydanymi przez Wojewodę Ś. rozstrzygnięciami nadzorczymi w przedmiocie konkursów na stanowisko dyrektora szkoły, jedynym możliwym prawnie rozwiązaniem było powtórne powierzenie obowiązków dyrektora szkoły wicedyrektorowi tej placówki. W miesiącu [...] r. bowiem Wojewoda Ś. rozstrzygnięciami nadzorczymi stwierdził nieważność zarządzeń Wójta Gminy H. w przedmiocie powołania komisji konkursowej do przeprowadzenia konkursów na stanowisko dyrektorów szkół, a także w sprawie ogłoszenia, przeprowadzenia i unieważnienia konkursów na stanowisko dyrektorów szkół. W sprawach tych Wójt Gminy H. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi. Natomiast zarządzeniem nr [...], po pozytywnym zaopiniowaniu przez Kuratorium Oświaty kandydatury W. B., powołał go na stanowisko dyrektora Zespołu A. Również wobec tego zarządzenia wydane zostało rozstrzygnięcie nadzorcze w sprawie stwierdzenia nieważności tego aktu. W tym stanie rzeczy, po myśli art. 36a ust. 4a ustawy o systemie oświaty Wójt Gminy H. powierzył wicedyrektorowi placówki, B. H. pełnienie obowiązków dyrektora szkoły na czas do powierzenia stanowiska dyrektora w drodze konkursu, na okres od [...] r. do [...] r.
Wójt Gminy H. wyjaśnił nadto, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawach rozstrzygnięć nadzorczych zaskarżonych przez Wójta Gminy H. wydał wyroki w miesiącu [...] r. oddalając skargi, a od tych wyroków skierowane zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargi kasacyjne. W sytuacji wynikłej na skutek trwającego postępowania sądowoadministracyjnego, mając na uwadze konieczność zapewnienia ciągłości funkcjonowania placówki oświatowej w H., Wójt Gminy H. musiał powierzyć wicedyrektorowi pełnienie obowiązków dyrektora na czas od
[...] r. do chwili powołania na to stanowisko dyrektora w drodze konkursu.
Wyjaśnił on także, iż przyczyną nie powierzenia stanowiska dyrektora Zespołu A U.J., która wygrała konkurs na to stanowisko w dniu [...] r. było prowadzone w jej sprawie postępowanie wyjaśniające.
Uznawszy, iż przedstawione przez Wójta Gminy H. wyjaśnienie nie zawiera argumentacji wystarczającej do uznania za zgodne z prawem powierzenie B.H. obowiązków dyrektora Zespołu A w okresie od [...] r. do czasu powierzenia stanowiska dyrektora w drodze konkursu, nie dłużej niż na [...] miesięcy, Wojewoda Ś. rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] r. Nr [...] wydanym na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591/ stwierdził nieważność tego aktu – jako sprzecznego z przepisem art. 36a ust. 3 i ust. 4a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Wojewoda Ś. wskazał, iż akt powierzenia obowiązków dyrektora placówki oświatowej stanowi zarządzenie organu wykonawczego i jako takie podlega w trybie art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nadzorowi Wojewody. Uznawszy zatem akt powierzenia B. H. przez Wójta Gminy H. obowiązków dyrektora Zespołu A od [...] r. za zarządzenie organu wykonawczego, w ramach swoich kompetencji wynikających z wskazanego przepisu Wojewoda Ś. stwierdził, iż zarządzenie to narusza prawo. Przywołany w nim jako podstawa prawna art. 36a ust. 4a ustawy o systemie oświaty pozwala bowiem na powierzenie wicedyrektorowi szkoły pełnienie obowiązków dyrektora szkoły na czas do powierzenia stanowiska dyrektora w drodze konkursu, jednak nie dłużej niż na okres [...] miesięcy. Wójt Gminy H. powierzył B. H. pełnienie obowiązków dyrektora placówki oświatowej dwukrotnie, raz w okresie od [...] r. do [...] r. i powtórnie od [...] r. na czas nie dłuższy niż [...] miesięcy. Takie działanie Wójta Gminy H., w opinii organu nadzorczego wyraźnie naruszyło przepisy prawa oświatowego.
Ponad powyższe Wojewoda Ś. wskazał, iż w dniu [...] r. konkurs na stanowisko dyrektora Zespołu A wygrała U. J., gmina H. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie stwierdzenia prawidłowości w postępowaniu konkursowym przeprowadzonym w celu wyłonienia kandydata na to stanowisko, a legalność tej uchwały nie została zakwestionowana przez organ nadzoru. Mimo tego Wójt Gminy H. wbrew treści art. 36a ust. 3 ustawy o systemie oświaty nie powierzył U. J. stanowiska dyrektora lecz, wbrew treści art. 36a ust. 4a powtórnie powierzył pełnienie obowiązków dyrektora placówki oświatowej B. H.
Przeciwko powyżej opisanemu rozstrzygnięciu nadzorczemu Wojewody Ś. Wójt Gminy H. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę.
Wskazał w niej, iż przyczyną powierzenia powtórnie wicedyrektorowi placówki pełnienia obowiązków dyrektora Zespołu A było toczące się postępowanie sądowoadministracyjne, którego przedmiotem były skargi na rozstrzygnięcia nadzorcze Wojewody Ś. Rozstrzygnięcia te stwierdzały nieważność zarządzeń Wójta Gminy H. zmierzających do powierzenia stanowiska dyrektora szkoły w drodze konkursu. Wojewoda Ś. stwierdził nieważność wszystkich zarządzeń wydanych przez Wójta Gminy H., a zatem w celu umożliwienia dalszego funkcjonowania Zespołu A było konieczne powierzyć pełnienie obowiązków dyrektora wicedyrektorowi na czas powierzenia tego stanowiska w drodze konkursu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ś. wniósł o jej oddalenie podnosząc dotychczasowo prezentowane argumenty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do postanowień art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny oceniając zgodnie z przysługującymi mu kompetencjami legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego w aspekcie zgodności z przepisami prawa procesowego, a także pod względem zgodności z prawem materialnym uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Wobec faktu, iż wydany przez Wójta Gminy H. w dniu [...] r. akt stanowiący przedmiot zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego nie został nazwany, w pierwszej kolejności Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał oceny charakteru prawnego tego oświadczenia woli, a w konsekwencji oceny, czy Wojewodzie Ś. przysługiwało uprawnienie do wykonywania nadzoru w trybie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm./.
Stosownie do postanowień art. 86 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym jednym z organów nadzoru nad działalnością komunalną gmin jest wojewoda wyposażony w ramach przyznanego mu uprawnienia nadzoru w kompetencję do orzekania o nieważności sprzecznej z prawem uchwały lub zarządzenia organu gminy.
Przenosząc się zatem na grunt rozstrzyganej sprawy należy przeto uznać, iż od rodzaju formy prawnej aktu powierzenia obowiązków dyrektora szkoły na mocy art. 36a ust. 4a zależeć będzie kognicja organu nadzoru jakim jest wojewoda.
Problematyka ta była już podejmowana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego /por. m.in. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2002 r. SA/Rz 1969/01, nie publikowany oraz uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 grudnia 1996 r. OPS 6/96, ONSA 1997, nr 2, poz. 48/. Teza uchwały z dnia 16 grudnia 1996 r. ma następujące brzmienie: "Wojewoda może w trybie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. stwierdzić nieważność uchwały zarządu gminy o odwołaniu dyrektora szkoły podstawowej z powodu sprzeczności tej uchwały z przepisami art. 38 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty".
Cytowana uchwała zapadła przed nowelizacją ustawy o samorządzie gminnym dokonana ustawą z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, kiedy to odwołanie dyrektora szkoły w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2, jak i powierzenie stanowiska dyrektora szkoły w trybie art. 36a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty następowało w formie uchwały zarządu gminy, wojewoda zaś mógł na postawie art. 91 ust. 1 powoływanej powyżej ustawy o samorządzie gminnym stwierdzić nieważność takiej uchwały z powodu jej sprzeczności z przepisami art. 38 wymienionej powyżej ustawy.
W wyniku nowelizacji ustawy o samorządzie gminnym odpowiednikiem uchwał kolegialnego zarządu są obecnie zarządzenia wójta /burmistrza, prezydenta miasta/. W konsekwencji, wskazując w pełni podzielone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane w wyroku z dnia 30 czerwca 2004 r. sygn. OSK 439/04 publ. OSS 2005/3/69 należy stwierdzić, iż zarządzenia obok decyzji administracyjnych są prawną formą, w jakiej jednoosobowy organ gminy jakim jest wójt może podejmować władcze rozstrzygnięcia. Skoro art. 36a ust. 4a ustawy o systemie oświaty nie wskazuje formy decyzji administracyjnej do powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora szkoły wicedyrektorowi, do czasu powierzenia stanowiska dyrektora w drodze konkursu jednak nie dłużej niż na okres 6 miesięcy, to oznacza to, że następuje ono w formie zarządzenia wójta. Nie można bowiem domniemywać stosowania władczej i jednostronnej formy działania, jaką jest decyzja administracyjna, lecz podstawę do jej wydania trzeba wyprowadzić z powszechnie obowiązujących przepisów prawa materialnego. Konsekwentnie zatem należy przyjąć, że ten akt władczy podlega nadzorowi wojewody i nie przeczy temu ustawowo określona samodzielność gminy. Według utrwalonych już poglądów "wprawdzie Konstytucja RP przyznaje jednostkom samorządu terytorialnego w zakresie przyznanych im uprawnień samodzielność, która to samodzielność podlega z mocy art. 165 Konstytucji ochronie sądowej, to jednak w art. 171 poddaje ową działalność nadzorowi wskazanych w nim organów z punktu widzenia legalności, co potwierdza także ustawa o samorządzie gminnym w art. 85. Z powyższego wynika, że każda działalność, w tym także polegająca na wydawaniu zarządzeń, bez względu na ich charakter i przedmiot podlega nadzorowi" /por. wyrok NSA z dnia 16 września 2003 r., II SA/Wr 854/03, OwSS 2004, nr 2, poz. 43/.
Przechodząc zatem do dalszych rozważań, Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął się analizą treści art. 91 ustawy o samorządzie gminnym w zakresie dwóch kolejnych przesłanek, zawartych w treści wskazanej normy prawnej, których istnienie jest konieczne dla stwierdzenia w rozstrzygnięciu nadzorczym nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. Jak stanowi bowiem art. 91 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy o samorządzie gminnym nieważna jest taka uchwała lub zarządzenie organu gminy, które są sprzeczne z prawem.
Jednocześnie, nie każda sprzeczność z prawem uchwały lub zarządzenia organu gminy daje uprawnienia organowi nadzorczemu do stwierdzenia nieważności. Przepis bowiem art. 91 ust. 4 określa, iż w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa.
Ustawa nie wylicza rodzajów naruszeń prawa, które będą podstawą stwierdzenia nieważności, a jedynie wyznacza, że granicą tą jest nieistotne naruszenie prawa, gdyż każde "istotne" naruszenie prawa wywołuje skutek w postaci "nieważności" uchwały organu gminy. Zgodnie z utrwalonym już w tym względzie orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przy ustalaniu zakresu pojęcia "istotne naruszenie prawa" należałoby oprzeć się na rozwiązaniach przyjętych w kodeksie postępowania administracyjnego. W orzecznictwie tym przyjęto równocześnie, że "istotne naruszenie prawa", powodujące nieważność uchwały organu gminy czy też rozstrzygnięcia nadzorczego, nie pokrywa się z przesłankami nieważności decyzji w rozumieniu art. 156 § k.p.a. /por.: wyrok NSA z 18 września 1990 r. sygn. akt SA/Wr 849/90, ONSA 1990, nr 4, poz. 2; wyrok NSA z 3 grudnia 1996 r., SA/Wr 949/96, nie publikowany, wyrok NSA z 26 marca 1991 r. sygn. akt SA/Wr 81/91, "Wspólnota" 1991, nr 26, s. 14; wyrok NSA z 16 listopada 2000 r., sygn. akt II SA/Wr 157/99, nie publikowany, a także publikację Barbary Adamiak w Zeszycie 4 nr 23 z 1997 Samorządu Terytorialnego/. Do istotnych naruszeń prawa należy natomiast zaliczyć naruszenie przepisów wyznaczających kompetencje do podejmowania aktów przez organy gminne, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał, gdy na skutek tego naruszenia zapadła uchwała o innej treści niż gdyby naruszenie nie wystąpiło, a także przepisów prawa materialnego przez wadliwą ich wykładnię lub błędne zastosowanie.
W rozpatrywanej sprawie jako prawo naruszone wydanym przez Wójta Gminy H. zarządzeniem stanowiącym przedmiot rozstrzygnięcia nadzorczego organ nadzoru wskazał art. 36a ust. 3 i ust. 4a, ustawy o systemie oświaty, bowiem Wójt Gminy H. nie powierzył stanowiska dyrektora Zespołu A osobie, która wygrała konkurs na to stanowisko, a powierzył pełnienie obowiązków dyrektora Zespołu A wicedyrektorowi tej placówki, który pełnił te obowiązki już przed wydaniem przedmiotowego zarządzenia przez okres [...] miesięcy.
Zgodnie z brzmieniem art. 36 ust. 4a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572/ do czasu powierzenia stanowiska dyrektora, zgodnie z ust. 3 lub 4 tego przepisu, organ prowadzący może powierzyć pełnienie obowiązków dyrektora szkoły wicedyrektorowi, a w szkołach, w których nie ma wicedyrektora, nauczycielowi tej szkoły, jednak nie dłużej niż na okres 6 miesięcy.
Jak wynika z przedstawionego Sądowi stanu faktycznego, wicedyrektor Zespołu A, B. H. pełniła obowiązki dyrektora szkoły na mocy zarządzenia Wójta Gminy H. wydanego na podstawie wskazanej normy prawnej w okresie od [...] r. do [...] r. Okres faktycznego sprawowania obowiązków dyrektora przez B. H. wyczerpał wskazany przez ustawodawcę maksymalny okres 6 miesięcy, w jakim wicedyrektor mógł pełnić powierzone zarządzeniem wójta obowiązki dyrektora. Powierzenie zatem tej samej osobie pełnienia obowiązków dyrektora w następnym okresie, począwszy od [...] r. stanowiło naruszenie prawa materialnego, przywołanego jako podstawa prawna wydanego zarządzenia.
Przepis art. 36a ust. 4a został wprowadzony do ustawy o systemie oświaty ustawą nowelizującą z dnia 23 sierpnia 2001 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty, ustawy – Przepisy wprowadzające reformę ustroju szkolnego, ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. Nr 111, poz. 1194/. Do chwili wejścia w życie wskazanej nowelizacji o długości okresu, na który powierzane było stanowisko dyrektora szkoły stanowił zapis zawarty w art. 36a ust. 8 ustawy o systemie oświaty, a w zdaniu drugim tego przepisu przewidziana była możliwość skrócenia tego okresu z pięciu lat do jednego roku. Przepis ten regulował zarówno sytuację osób, którym powierzono stanowisko dyrektora w drodze konkursu, jak i sytuację osób, które pełniły obowiązki dyrektora na czas do powierzenia tego stanowiska w drodze konkursu /por. stanowisko przedstawione w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 1999 r. sygn. akt I PKN 656/98 publ. OSNP 2000/13/503, gdzie stwierdzono, iż powierzenie stanowiska dyrektora placówki szkolnej "do czasu rozstrzygnięcia konkursu" jest uzasadnionym przypadkiem, o jakim mowa w art. 36a ust. 8 zdanie drugie ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty /jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329 ze zm./, pozwalającym na powierzenie tego stanowiska na okres krótszy niż 5 lat szkolnych, nie krótszy jednak niż 1 rok szkolny/.
Wprowadzony przywołaną wcześniej ustawą nowelizującą przepis art. 36a ust. 4a wskazał na wolę ustawodawcy uregulowania w sposób wyraźny zagadnienia związanego z sytuacją pełnienia obowiązków dyrektora szkoły przez osobę nie wyłonioną z konkursu, na czas do powierzenia stanowiska dyrektora szkoły w drodze konkursu. Wskazanie w tym przepisie okresu 6 miesięcy, jako ograniczenie czasowe nie budzi wątpliwości, zwłaszcza w zestawieniu z poprzednią regulacją prawną, zawartą w cytowanym art. 36a ust. 8 ustawy o systemie oświaty.
W konsekwencji należy stwierdzić, iż powierzenie pełnienia obowiązków dyrektora szkoły osobie wicedyrektora na okres dłuższy niż 6 miesięcy stanowi istotne naruszenie prawa o jakim mowa w art. 91 ust. 1 ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591/, pozwalające organowi nadzoru, jakim jest Wojewoda, na stwierdzenie nieważności takiego aktu.
Ustosunkowując się do stanowiska skarżącego, jakie zostało przedstawione w skardze, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż okoliczności faktyczne, jakie towarzyszyły wydawaniu zarządzenia przez Wójta Gminy H. nie mogą mieć znaczenia dla wykładni prawa. Stan faktyczny towarzyszący wydaniu zarządzenia Wójta Gminy H. i prawidłowość jego ustalenia miałyby istotne znaczenie dla oceny słuszności zarzutów skargi, gdyby prawo materialne stanowiące podstawę wydanego zarządzenia uzależniało określone rozstrzygnięcie od wystąpienia określonych przesłanek faktycznych. Treść natomiast art. 36a ust. 4a ustawy o systemie oświaty jest jednoznaczna i nie zawiera żadnych dodatkowych przesłanek pozwalających na przedłużenie okresu czasu w przepisie tym wskazanego. Tym samym stwierdzenia Wójta Gminy H. o konieczności zabezpieczenia normalnego funkcjonowania Zespołu A na czas do wydania prawomocnych wyroków w sprawach zaskarżonych przez Wójta rozstrzygnięć nadzorczych również nie zasługiwały na uwzględnienie zarówno z przyczyn podanych wyżej, jak i ze względu na fakt, iż w drodze konkursu, który został rozstrzygnięty w dniu [...] r. został wyłoniony kandydat na stanowisko dyrektora szkoły i Wójt Gminy H., po myśli art. 36a ust. 3 ustawy o systemie oświaty był zobowiązany do powierzenia tego stanowiska osobie, która konkurs wygrała. W tym bowiem czasie nie wydane zostały jeszcze wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygające w sprawach zarządzeń Wójta w przedmiocie ogłoszenia, unieważnienia konkursu na stanowisko dyrektora szkoły, jak również w sprawie powołania komisji konkursowej oraz w sprawie powierzenia stanowiska dyrektora szkoły po myśli art. 36a ust. 4 ustawy o systemie oświaty. Do chwili prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzenie przez organ nadzoru nieważności wskazanych zarządzeń Wójta Gminy H. wstrzymało ich wykonanie z mocy prawa w zakresie objętym stwierdzeniem nieważności, z dniem doręczenia rozstrzygnięcia nadzorczego /art. 92 ustawy o samorządzie gminnym/.
Uchylenie aktu nadzoru nie znosi skutków prawnych od chwili wydania aktu lecz od chwili ogłoszenia prawomocnego wyroku, a zatem do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawach poddanych kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego Wójt Gminy H. nie miał podstaw do odmowy powierzenia stanowiska dyrektora szkoły w trybie art. 36a ust. 3 ustawy o systemie oświaty osobie, która wygrała ogłoszony i przeprowadzony konkurs.
Poprzez przeto powierzenie B. H. pełnienia obowiązków dyrektora Szkoły na mocy art. 36a ust. 4a o systemie oświaty na łączny okres przekraczający [...] miesięcy bezspornie nastąpiło naruszenie przepisów prawa stanowiących podstawę prawną podjęcia aktu organu wykonawczego gminy.
Wobec powyższego, uznając, iż zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze nie narusza granic dopuszczalnej ingerencji wyznaczonej w art. 91 ust. 1 i ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym, na mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.
SJ/

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI