IV SA/GL 640/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające przyznania pomocy na kontynuowanie nauki, uznając, że organy nie zbadały wystarczająco sytuacji życiowej i finansowej skarżącej.
Skarżąca, wychowanka placówki opiekuńczo-wychowawczej, ubiegała się o pomoc pieniężną na kontynuowanie nauki w liceum dla dorosłych. Organy administracji odmówiły jej przyznania, uznając, że proces jej usamodzielnienia został zakończony z uwagi na zawarcie związku małżeńskiego i urodzenie dziecka. Sąd administracyjny uchylił te decyzje, stwierdzając, że organy nie zbadały wystarczająco sytuacji faktycznej skarżącej i nie wykazały, że jej proces usamodzielnienia faktycznie się zakończył.
Sprawa dotyczyła skargi S. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., która utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. odmawiającą przyznania pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki. Skarżąca, będąca uczennicą liceum dla dorosłych, argumentowała, że spełnia przesłanki do otrzymania pomocy. Organy administracji uznały, że proces usamodzielnienia skarżącej został zakończony, ponieważ zawarła związek małżeński, urodziła dziecko i mieszka z rodziną, mimo że jest bezrobotna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił obie decyzje. Sąd podkreślił, że samo zawarcie związku małżeńskiego czy posiadanie dziecka nie przesądza o zakończeniu procesu usamodzielnienia. Wskazał na potrzebę szczegółowego zbadania sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej skarżącej, zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej. Sąd uznał, że organy nie zebrały i nie rozpatrzyły wszystkich istotnych dowodów, a naruszenia przepisów postępowania administracyjnego mogły mieć wpływ na wynik sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, samo zawarcie związku małżeńskiego i posiadanie dziecka nie przesądza o zakończeniu procesu usamodzielnienia. Konieczne jest szczegółowe zbadanie sytuacji życiowej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy administracji zbyt pochopnie uznały proces usamodzielnienia skarżącej za zakończony, opierając się jedynie na fakcie zawarcia małżeństwa i posiadania dziecka. Podkreślono, że definicja osoby usamodzielnianej jest szersza i wymaga indywidualnej oceny.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (25)
Główne
u.p.s. art. 88
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 88 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o pomocy społecznej
Pomocnicze
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.s. art. 106 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.s. art. 89 § ust. 7-9
Ustawa o pomocy społecznej
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 61 § § 1 i 3
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.s. art. 150
Ustawa o pomocy społecznej
rozp. MPiPS z 23.12.2004 art. 2 § ust. 3 pkt 3 i ust. 4
Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej w sprawie udzielania pomocy na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie
u.p.s. art. 89 § ust. 2
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 88 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 107
Ustawa o pomocy społecznej
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.s. art. 154 § ust. 8
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 33 p § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 29 listopada 1990 r.
Ustawa o pomocy społecznej
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 1 i § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 152
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nie zbadały wystarczająco sytuacji życiowej i finansowej skarżącej. Fakt zawarcia małżeństwa i posiadania dziecka nie przesądza o zakończeniu procesu usamodzielnienia. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego dotyczących obowiązku wyjaśnienia istotnych okoliczności i zebrania materiału dowodowego.
Odrzucone argumenty
Proces usamodzielnienia skarżącej został zakończony z uwagi na zawarcie związku małżeńskiego i urodzenie dziecka. Skarżąca ma zapewnione środki utrzymania i samodzielnie funkcjonuje w społeczeństwie.
Godne uwagi sformułowania
Sama data fizycznego opuszczenia placówki opiekuńczo-wychowawczej bądź ukończenia 18-tego roku życia, czy też okoliczność zawarcia związku małżeńskiego i posiadania dziecka nie stanowi o samym procesie jej usamodzielnienia. Definicja 'osoby usamodzielnianej' wynikająca z omawianej ustawy jest szersza niż wskazana przez organy administracji obu instancji. Organy orzekające nie zebrały i nie rozpatrzyły wszystkich istotnych dla załatwienia niniejszej sprawy materiałów dowodowych, a tym samym nie zostały wyjaśnione jej istotne okoliczności.
Skład orzekający
Beata Kalaga-Gajewska
sprawozdawca
Małgorzata Walentek
członek
Teresa Kurcyusz-Furmanik
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'usamodzielnienie' w kontekście pomocy społecznej dla wychowanków placówek, obowiązki organów w zakresie postępowania dowodowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy społecznej i jej przepisami przejściowymi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest indywidualne podejście organów administracji i dokładne badanie stanu faktycznego, nawet w pozornie oczywistych sytuacjach. Podkreśla, że formalne kryteria nie zawsze odzwierciedlają rzeczywistość życiową.
“Czy małżeństwo i dziecko to koniec drogi po pomoc na naukę? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Gl 640/06 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2007-04-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-06-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Kalaga-Gajewska /sprawozdawca/
Małgorzata Walentek
Teresa Kurcyusz-Furmanik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy na kontynuowanie nauki uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...]r. , Nr [...].
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...]r. S. D. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o pomoc pieniężną na kontynuowanie nauki w Liceum [...] dla Dorosłych w Z., bowiem od dnia [...] r. jest jego uczennicą w klasie drugiej (drugi semestr).
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta S. przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), odmówiono S. D. przyznania wnioskowanej pomocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ administracji podniósł, że niezbędną przesłanką jej przyznania jest kontynuowanie nauki przez osobę, która ubiega się o taką pomoc. Powołując się na zakres pojęcia "kontynuowanie" wywiódł, że jest to taki stan rzeczy, w którym dana osoba na bieżąco zalicza kolejne stopnie edukacji, a w konsekwencji kolejne klasy w szkołach lub lata akademickie na studiach. Skoro zatem wnioskodawczyni nie uzyskała promocji i w związku z tym po raz drugi uczęszcza do drugiej klasy Liceum [...] dla Dorosłych w Z., to proces jej kontynuowania nauki został zakłócony i nie przebiega prawidłowo, co uzasadnia rozstrzygnięcie podjęte w sprawie.
W odwołaniu od tej decyzji strona wniosła o udzielenie jej pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki od momentu podjęcia przez nią nauki, w drugim semestrze klasy drugiej Liceum [...] dla Dorosłych w Z., bowiem spełnia wszystkie ustawowe przesłanki do jej przyznania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wywiódł, iż z odwołującą w dniu [...]r. został spisany indywidualny program usamodzielniania, do którego w dniu [...]r. sporządzono aneks w związku z podjęciem przez nią nauki w klasie pierwszej Liceum [...] dla Dorosłych w Z.. Akceptując ustalenia organu pierwszej instancji, co do stwierdzonego stanu faktycznego, organ odwoławczy uznał, że obecnie odwołująca nie spełnia warunków do ubiegania się o wnioskowaną pomoc, bowiem jej proces usamodzielniania został zakończony, o czym świadczy jej zamieszkanie w Z. wraz z mężem i synem. Dodatkowo zaznaczył, że odwołująca już w [...]r. opuściła placówkę opiekuńczą - [...] w Z. i zawarła związek małżeński oraz urodziła dziecko. Nadto, obecnie jej rodzina mimo, że sama odwołująca jest osobą bezrobotną, ma zapewnione środki utrzymania w postaci świadczeń takich, jak zasiłek okresowy, dodatek mieszkaniowy i zasiłek rodzinny na rzecz syna. Podkreślił jednocześnie, że wnioskowana pomoc ma umożliwić osobom opuszczającym placówki opiekuńcze start do "życia w dorosłości" i dostosowanie ich do samodzielnego życia w społeczeństwie, co nie ma miejsca w sytuacji odwołującej, która już samodzielnie funkcjonuje zarówno w społeczeństwie, jak i środowisku.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca nie zgodziła się z argumentacją organu odwoławczego i domagała się uchylenia krzywdzącej dla niej decyzji oraz udzielenia jej pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki od momentu podjęcia przez nią nauki w drugim semestrze klasy drugiej Liceum [...] dla Dorosłych w Z.. Powołując się na treść art. 88 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) zaznaczyła, że jej zdaniem, dla dalszej wypłaty świadczenia na kontynuowanie nauki nie ma żadnego znaczenia moment, w którym osoba ubiegająca się o taką pomoc staje się usamodzielniona. Wyjaśniła, że nie założyła rodziny jako osoba samodzielna, ale urodziła syna i zawarła związek małżeński będąc jeszcze wychowanką [...] w Z., dlatego nie można jej odmówić bądź zawiesić wnioskowanej pomocy, na podstawie art. 89 ust. 7-9 ustawy o pomocy społecznej.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie prezentując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi podniósł, że skarżąca opuściła placówkę opiekuńczo-wychowawczą oraz nie budzi wątpliwości, że z chwilą zawarcia związku małżeńskiego i urodzenia dziecka nastąpiło już jej życiowe usamodzielnienie (bez względu na to, kiedy miało miejsce opuszczenie placówki). Zdaniem organu odwoławczego, odmienne stanowisko doprowadziłoby do tego, że skarżąca utrzymywałaby własną rodzinę ze środków przeznaczonych na kontynuowanie przez nią nauki. Jednocześnie stwierdził, że rozpatrując wniosek skarżącej w pierwszej kolejności należy ustalić, czy może być ona uznana za osobę usamodzielnianą, a dopiero później należy stwierdzić, czy zachodzą przesłanki pozytywne lub negatywne do przyznania pomocy, wymienione w art. 89 ust. 7-9 ustawy o pomocy społecznej. Zatem fakt otrzymania już pomocy na usamodzielnienie, jak to miało miejsce w przypadku skarżącej, daje podstawę do udzielenia jej pomocy dopiero po ukończeniu nauki, co wynika wprost z treści art. 89 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej.
Na rozprawie skarżąca jeszcze raz zaznaczyła, że już w czasie pobytu w placówce opiekuńczo-wychowawczej zawarła związek małżeński i nie zmieniła szkoły, a do zakończenia nauki pozostał jej jeden rok.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, iż sąd administracyjny powołany jest do kontroli zgodności z prawem poddanych jego właściwości decyzji, postanowień, czynności i innych aktów prawnych. Zatem bada czy podczas ich wydania nie doszło do naruszenia prawa materialnego lub procesowego i to w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 z późn. zm.), powoływanej dalej w skrócie jako ustawa p.p.s.a., sądy nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w nich podstawą prawną, ale zobowiązane są badać legalność zaskarżonych aktów także z urzędu, w zakresie zarzutów nie podniesionych w skardze. Natomiast na mocy art. 135 ustawy p.p.s.a. mogą stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
W niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym Sąd zbadał zgodność z prawem wydanych w postępowaniu administracyjnym decyzji i uznał, że przy ich wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego w zakresie, w jakim stosowały go oba organy orzekające.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca w dniu [...]r. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki na czas trwania drugiego semestru roku szkolnego [...]/[...]. Wniosek ten w myśl art. 61 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego wszczął postępowanie administracyjne i w skutek jego rozpatrzenia wydano decyzje w niniejszej sprawie. Zatem w pierwszej kolejności należy rozważyć czy prawidłowo zastosowano w sprawie przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji.
W zakresie ustaleń faktycznych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy przyjęto, że skarżąca urodziła się dnia [...]r. oraz przez [...] lat i [...] miesięcy przebywała w placówce opiekuńczo-wychowawczej tj. [...] w Z., którą opuściła w [...] r. Nadto, już w dniu [...] r. sporządzony został znajdujący się w aktach administracyjnych "indywidualny plan pomocy usamodzielniania wychowanka placówki", w którym Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. zobowiązał się do pomocy skarżącej w kontynuowaniu nauki i znalezieniu pracy (pkt 2), poprzez nawiązanie kontaktu z doradcą zawodowym Powiatowego Urzędu Pracy, w celu uzupełnienia jej kwalifikacji (kursy) oraz do przyznania specjalnego świadczenia pieniężnego wraz z pomocą rzeczową (pkt 4 i 5). Ten plan pomocy został zmieniony aneksem do Indywidualnego Programu Usamodzielnienia z dnia [...]r. w związku z podjęciem przez skarżącą nauki w klasie pierwszej w Liceum [...] dla Dorosłych im. [...] w Z..
Skarżąca, jak sama przyznała w skardze, skorzystała już z pomocy pieniężnej na usamodzielnienie, pomocy rzeczowej na zagospodarowanie oraz pomocy na kontynuowanie nauki.
Zdaniem organu odwoławczego skarżąca samodzielnie funkcjonuje zarówno w społeczeństwie, jak i środowisku, a jej proces usamodzielniania został zakończony, o czym świadczy opuszczenie placówki opiekuńczej, zawarcie związku małżeńskiego i zamieszkanie w Z. wraz z mężem i synem oraz ma zapewnione środki utrzymania w postaci świadczeń takich, jak zasiłek okresowy, dodatek mieszkaniowy, zasiłek rodzinny na rzecz syna.
Mając na uwadze powyższe zaakcentować trzeba, iż z dniem 1 maja 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), zwana dalej w skrócie ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z brzmieniem jej art. 150 do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 maja 2004 r. stosuje się przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.
Stosownie do treści art. 88 i art. 89 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji, osoba pełnoletnia opuszczająca placówkę opiekuńczo-wychowawczą typu rodzinnego i socjalizacyjnego, zostaje objęta pomocą mającą na celu jej życiowe usamodzielnienie i integrację ze środowiskiem przez pracę socjalną, a także pomoc:
1) pieniężną na usamodzielnienie;
2) pieniężną na kontynuowanie nauki;
3) w uzyskaniu odpowiednich warunków mieszkaniowych, w tym w mieszka- niu chronionym;
4) w uzyskaniu zatrudnienia;
5) na zagospodarowanie - w formie rzeczowej.
Warunkiem uzyskania tej pomocy jest zobowiązanie się osoby usamodzielnianej do realizacji indywidualnego programu usamodzielnienia, zwanego dalej w skrócie "programem usamodzielnienia", opracowanego wspólnie z opiekunem usamodzielnienia i zatwierdzonego przez kierownika powiatowego centrum pomocy rodzinie (por. art. 88 ust. 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej).
Oznacza to, że stosownie do uregulowań zawartych w § 2 ust. 3 pkt 3 i ust. 4 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 23 grudnia 2004 r. w sprawie udzielania pomocy na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie (Dz. U. z 2005 r., Nr 6, poz. 45), którego przepisy mają zastosowanie w niniejszej sprawie, pomoc pieniężna może być przyznana na kontynuowanie nauki (art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej), jak również na usamodzielnienie, po spełnieniu warunków określonych w § 2 ust. 1 i 2 tego samego rozporządzenia, z przeznaczeniem na pokrycie wydatków związanych z nauką osoby usamodzielnianej, innych niż określone w powołanym już art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej.
Zdaniem Sądu celem tej pomocy na usamodzielnienie oraz na kontynuowanie nauki jest umożliwienie kontynuowania nauki i prowadzenia samodzielnej egzystencji, a zatem świadczenia te nie służą zaspokojeniu niezbędnych potrzeb bytowych, lecz stanowią część pomocy mającej na celu życiowe usamodzielnienie i integrację ze środowiskiem osoby spełniającej wymogi do ich otrzymania oraz zmierzają do stworzenia jej warunków umożliwiających normalne funkcjonowanie w społeczeństwie. Zatem pomoc ta przysługuje osobie, która się usamodzielnia chociaż jest już osobą pełnoletnią, ale życiowo nieusamodzielnioną lub niezintegrowaną ze środowiskiem.
Pomoc na usamodzielnienie ma charakter świadczenia jednorazowego, co nie jest równoznaczne z tym, że musi być wypłacona jednorazowo, ponieważ może być wypłacana w ratach, stosownie do występujących potrzeb osoby usamodzielnianej. W przypadku osób uczących się świadczenie to wypłacane jest dopiero po ukończeniu nauki.
Natomiast pomoc pieniężna na kontynuowanie nauki jest świadczeniem o charakterze okresowym, przyznawanym przez okres nauki do czasu jej ukończenia, jednakże nie dłużej niż do ukończenia 25 roku życia. Istotą tego świadczenia jest takie wsparcie osoby by zdobyła jak najlepsze wykształcenie. Z tego też powodu istotnym jest by taka osoba kształciła się na coraz wyższym poziomie, a nie pozostawała na tym samym, co skutkuje tym, że ograniczona jest możliwość zmiany szkół na tym samym poziomie. Nadto, wysokość tego świadczenia jest ustalona sztywno dla wszystkich i wynosi 30 % podstawy miesięcznie, co przy podstawie 1 621,- zł. stanowi kwotę 486,30 - zł. (por. art. 89 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej).
Organ odwoławczy prawidłowo zaznaczył, iż podstawową przesłanką do przyznania skarżącej pomocy jest ustalenie, czy jeszcze się nie usamodzielniła.
W aktach sprawy znajduje się program usamodzielnienia ("indywidualny plan pomocy usamodzielniania wychowanka placówki") sporządzony w dniu [...]r. wraz z aneksem z dnia [...]r. Jednak organy orzekające w uzasadnieniach obu podjętych rozstrzygnięć nie odniosły się bliżej do zawartych w nim treści, w której brakuje stwierdzenia, że skarżąca jest już usamodzielniona finansowo, samodzielne funkcjonuje w środowisku i ma zapewnione wszystkie potrzeby, w tym również potrzebę kontynuowania nauki. Niezrozumiały zatem jest brak rozważań w tym zakresie wobec faktu, że skarżąca jest osobą bezrobotną i jak oświadczyła na rozprawie kontynuuje naukę w Liceum [...] dla Dorosłych im. [...] w Z..
Odnosząc się do pytania, czy skarżąca jeszcze się nie usamodzielniła trzeba pamiętać o tym, iż sama data fizycznego opuszczenia placówki opiekuńczo-wychowawczej bądź ukończenia 18-tego roku życia, czy też okoliczność zawarcia związku małżeńskiego i posiadania dziecka nie stanowi o samym procesie jej usamodzielnienia.
Skarżąca bowiem opuszczając placówkę nie była usamodzielniona tylko przez to, iż była osobą pełnoletnią i matką. Trudno więc stwierdzić, aby ta fragmentaryczna ocena zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji była wystarczająca do uznania, że skarżąca jest już usamodzielniona, a jej proces usamodzielnienia został zakończony.
Zdaniem Sądu z samego faktu ukończenia 18 lat, bądź posiadania dziecka nie można wyprowadzać takiego wniosku mimo, że przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. nie definiują szczegółowo pojęcia osoba "usamodzielniana".
W art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wskazano tylko, iż osoba pełnoletnia opuszczająca placówkę opiekuńczo wychowawczą typu rodzinnego i socjalizacyjnego, zwana jest dalej "osobą usamodzielnianą". Z gramatycznej wykładni tego przepisu wynika, że definicja "osoby usamodzielnianej" wynikająca z omawianej ustawy jest szersza niż wskazana przez organy administracji obu instancji. Definicja ta obejmuje, zdaniem Sądu, nie tylko fakt osiągnięcia pełnoletniości oraz założenia rodziny przez osobę podlegającą procesowi usamodzielniania, ale także wskazaną już wcześniej m. in. pomoc pieniężną na usamodzielnienia i pomoc w uzyskaniu odpowiednich warunków do egzystencji.
W ocenie Sądu oznacza to, że nie sam fakt uzyskania pełnoletniości, opuszczenia placówki czy też założenia rodziny decyduje o zakończeniu procesu usamodzielnienia. Zatem w niniejszej sprawie należało rozważyć czy i kiedy w przypadku skarżącej proces ten się rozpoczął, zakończył oraz czy trwa nadal. Obowiązek ten spoczywa na organach orzekających, które w przypadku ustalenia, że proces usamodzielnienia skarżącej trwa nadal winny wykazać czy wskazana jest pomoc objęta jej wnioskiem.
W tym celu należało szczegółowo ustalić sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową skarżącej w oparciu o art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, bowiem sam fakt złożenia wniosku w przedmiotowej sprawie świadczy już o tym, że skarżąca w jej ocenie nie jest osobą usamodzielnioną i nadal posiada nie zaspokojoną wcześniej potrzebę kontynuowania nauki. Z przytoczonych powyżej względów należało dojść do wniosku, że organy orzekające nie zebrały i nie rozpatrzyły wszystkich istotnych dla załatwienia niniejszej sprawy materiałów dowodowych, a tym samym nie zostały wyjaśnione jej istotne okoliczności.
Stosownie do treści art. 89 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej organ właściwy w sprawie, może odmówić przyznania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie i pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki w szczególnie uzasadnionych okolicznościach np. gdy istnieje uzasadnione przypuszczenie, iż pomoc pieniężna zostanie wykorzystana niezgodnie z celem na jaki została przyznana. Organy orzekające w tej sprawie nie dokonały w tym zakresie żadnych ustaleń, jedynie zasugerowały, że pomoc na kontynuowanie nauki mogła by zostać wykorzystana na utrzymanie rodziny skarżącej. Ocena ta nie została wykazana w sposób określony w art. 107 § 3 K.p.a.
Dodatkowo w rozpoznawanej sprawie należało rozważyć jaką dotychczas pomocą i kiedy została objęta skarżąca. Wówczas to, z uwagi na treść art. 154 ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w związku z art. 33 p ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r., Nr 68, poz. 414 z późn. zm.), można by ustalić kiedy rozpoczął się w stosunku do skarżącej proces usamodzielnienia. Jeżeli rozpoczął się on i nastąpił przed dniem 1 maja 2004 r. oraz do tego dnia została wydana decyzja przyznająca skarżącej jakąkolwiek formę pomocy wymienioną w art. 33 p ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada o pomocy społecznej, to w sprawie zastosowanie będą miały przepisy ustawy obowiązującej do dnia 30 kwietnia 2004 r. tj. ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. Skoro bowiem postępowanie w rozpoznawanej sprawie zostało wszczęte wnioskiem skarżącej z dnia [...] r., czyli po dniu 1 maja 2004 r., to obowiązkiem organów administracji było ustalenie powołanych okoliczności. Nadto, z treści skargi wynika, że skarżąca skorzystała już z pomocy pieniężnej na usamodzielnienie, pomocy rzeczowej na zagospodarowanie i na kontynuowanie nauki. Z tych względów należało szczegółowo ustalić sytuację osobistą, finansową i mieszkaniową skarżącej oraz realizację jej programu usamodzielnienia w okresie od daty jego sporządzenia do dnia [...]r. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż brak ustaleń w powyższym zakresie mógł spowodować nieuzasadnioną odmowę przyznania pomocy określonej w art. 33 p ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej.
Trzeba zauważyć, że z treści art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wynika, że wywiad środowiskowy przeprowadza się także w celu przyznania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie. Przepis ten w prawie niezmienionej formie, jako art. 43 obowiązywał pod rządami wcześniej obowiązującej ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. W art. 107 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ustawodawca zawarł sformułowanie, że w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, to sporządza się aktualizację wywiadu. Jednakże w aktach sprawy znajduje się oryginał wywiadu środowiskowego, z której wynika, że został on przeprowadzony w dniu [...]r., czyli po złożeniu wniosku przez skarżącą.
Organy orzekające w sprawie nie dokonały w powołanym zakresie żadnych ustaleń, co oznacza, że wydanie decyzji, mogło nastąpić przy naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego traktującego o obowiązku dokładnego wyjaśnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego w powiązaniu ze słusznym interesem strony (por. wyrok NSA z dnia 9 października 1985r. sygn. II SA 1346-1349/85 – niepublikowany).
Reasumując, z przytoczonych powyżej względów, należało dojść do wniosku, że organy orzekające nie wyjaśniły w sposób dostateczny wszystkich kwestii związanych z sytuacją ekonomiczną, życiową i mieszkaniową skarżącej.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały zatem wydane z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7, art. 10, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i zastosowanie w niej przepisów prawa materialnego, w tym również art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania administracyjnego w znacznym zakresie oraz niezbędność ponownej oceny sytuacji osobistej i majątkowej skarżącej Sąd uchylił zarówno decyzję organu odwoławczego, jak i organu pierwszej instancji.
W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ pierwszej instancji ustali prawidłowo i rzetelnie stan faktyczny sprawy, dokona oceny całokształtu zebranego w sprawie i uzupełnionego materiału dowodowego oraz poczyni stosowne rozważania faktyczne i prawne w oparciu o powołane wyżej wskazania. Tym samym udzieli jednoznacznej odpowiedzi na pytanie czy w przypadku skarżącej występują przesłanki wskazujące na to, że wnioskowana pomoc może być jej udzielona.
W tym stanie rzeczy skargę należy uznać za zasadną, dlatego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Z uwagi na fakt, że mocą uchylonej decyzji, skarżącej odmówiono przyznana wnioskowanego świadczenia, Sąd w oparciu o treść art. 152 ustawy p.p.s.a. nie orzekł o jej wykonaniu.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI