IV SA/Gl 625/05

IV SA/Gl 625/05 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2006-09-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2005-07-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Szczepan Prax
Tadeusz Michalik
Teresa Kurcyusz-Furmanik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6036 Inne sprawy dotyczące dróg publicznych
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Sygn. powiązane
I OSK 16/07 - Wyrok NSA z 2007-03-28
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Sędzia NSA Szczepan Prax, Protokolant St. ref. Agnieszka Janecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2006 r. sprawy ze skargi A. P., J. P.-K. o wznowienie postępowania w sprawie ze skargi E. P. na uchwałę Rady Gminy R. z dnia [...] r. nr [...] zakończonego wyrokiem tut. Sądu z dnia 5 kwietnia 2004 r. sygn. 4 II SA/Ka 2981/03 w przedmiocie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oddala skargę
Uzasadnienie
Wskutek wniesionej przez E. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargi na uchwałę Rady Gminy R. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych, wyrokiem tego Sądu z dnia 5 kwietnia 2004 r. sygn. akt 4 II SA/Ka 2981/03 stwierdzono nieważność § [...] zaskarżonej uchwały, a w pozostałym zakresie skargę E. P. oddalono.
Skarżąca nie wystąpiła ze skargą kasacyjną i wyrok ten stał się prawomocny.
W dniu [...] 2005 r. skarżąca E. P. i A. P., jako współwłaściciel nieruchomości graniczącej z nieruchomością zaliczoną sporną uchwałą Gminy R. do dróg gminnych, wnieśli skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, przywołanym powyżej.
Wnioskując o uchylenie wskazanego wyroku i wydanie nowego rozstrzygnięcia w sprawie, jako podstawę swego żądania skarżący wskazali art. 273 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ), gdyż ich zdaniem dowody istniejące w dniu wydawania ostatecznej decyzji nie były znane organowi wydającemu tę decyzję i zgłoszone są w skardze o wznowienie postępowania sądowego po raz pierwszy.
Nadto skarżący podnieśli, iż istnieje uzasadnione prawdopodobieństwo fałszerstwa aktów prawa miejscowego przez urzędników Gminy R., co dotyczy uchwały nr [...] Zarządu Powiatu C. z dnia [...] r. w sprawie opinii dotyczącej zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych na terenie gminy R., na którą to uchwałę powołał się Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 kwietnia 2004 r.
Na dowód tych twierdzeń skarżący wskazali będące w ich posiadaniu dwa egzemplarze cyt. uchwały potwierdzone za zgodność z oryginałem. Na jednej kserokopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem przez Zastępcę Wójta figurowało pięć podpisów członków Zarządu jako osób głosujących za uchwałą.
Z drugiej kserokopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem przez radcę prawnego wynikało, iż przedmiotowa uchwała powzięta została czterema oddanymi przez członków Zarządu głosami.
Uzasadniając przesłankę wykrycia nowych okoliczności i dowodów nie znanych w chwili rozstrzygania sprawy, skarżący podnieśli, iż rozpoznający sprawę Sąd orzekał, nie rozpoznawszy całości zagadnienia, nie badając wszystkich aktów normatywnych wydanych w związku z zaliczeniem nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr A km [...] obręb R. do dróg gminnych. Błędnie zostało bowiem przyjęte, że przedmiotowa droga o szerokości 3 m stanowiąca nieutwardzony pas gruntu pomiędzy zabudowaniami została skomunalizowana a w następstwie tego błędu bezzasadnie wpisano Gminę R. jako właściciela tej drogi, do ksiąg wieczystych.
Skarżący wskazali również, iż na skutek ich wniosku skierowanego do Wójta Gminy R. o rozgraniczenie nieruchomości wszczęte zostało w przedmiocie postępowanie administracyjne. Dla tego to postępowania znaczenie prejudycjalne ma rozstrzygnięcie w przedmiocie zaliczenia drogi oznaczonej nr ewidencyjnym A do kategorii dróg publicznych, a więc również sprawa tocząca się ze skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego.
Zdaniem skarżących podstawę żądania wznowienia postępowania sądowego stanowić powinny także wątpliwości co do istnienia dokumentacji określającej szerokość i powierzchnie działki nr A. Na pytanie bowiem skarżących o szerokość pasa gruntu oznaczonego jako działka nr A, Wójt Gminy R. nie udzielił takiej odpowiedzi, mimo, iż uprzednio dysponować miał dokumentacją określającą te parametry. Skarżący podkreślili, iż na planie zagospodarowania przestrzennego droga oznaczona w ewidencji gruntów nr A nie była opisana symbolem.
Powołując się na stanowisko judykatury i bibliografii dotyczące wznowienia postępowania administracyjnego wnosili o uznanie ich skargi jako zasadnej.
W toku postępowania, w skutek śmierci skarżącej E. P., do udziału w sprawie wstąpiła jej spadkobierczyni J. P. – K., która w piśmie z dnia [...] 2006 r. podtrzymując żądania i twierdzenia zawarte w skardze o wznowienie postępowania sądowego podkreśliła, iż Gmina R. nie miała tytułu prawnego do dokonania w księgach wieczystych wpisu prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr A, a w konsekwencji uchwała o zaliczeniu działki nr A do kategorii dróg gminnych jest sprzeczna z przepisami prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Zgodnie z treścią art. 168 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270 ) zwaną dalej P.p.s.a. orzeczenie, wydane przez sąd administracyjny staje się prawomocne, z chwilą, gdy nie przysługuje od niego środek odwoławczy. Z tą chwilą orzeczenie wiąże strony, sąd, który je wydał a także inne sądy i organy państwowe.
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuszcza możliwość obalenia prawomocnego orzeczenia sądowego w przypadku, gdy jest ono wydane z naruszeniem bezwzględnie obowiązujących zasad prawa, a także jeżeli jest rażąco sprzeczne z rzeczywistym stanem faktycznym. Takiemu celowi służy instytucja wznowienia postępowania. Ma ona, ze swej istoty charakter wyjątkowy, bowiem przysługuje w ściśle opisanych przez ustawodawcę warunkach i w oparciu o ostro zakreślone podstawy. Niedopuszczalna byłaby dowolność w uruchamianiu tego środka. Stosowanie interpretacji rozszerzającej w zakresie przyczyn wznowienia albo nadanie rozstrzygnięciu w tym przedmiocie charakteru uznaniowego, zakłóciłoby zasadę stabilności orzeczeń sądowych.
Podstawy skargi o wznowienie postępowania wymienione zostały w przepisach art. 271, art. 272 i art. 273 P.p.s.a.
Rolą sądu administracyjnego rozpoznającego skargę o wznowienie postępowania sądowego jest w pierwszej kolejności ustalić, czy przywołane w skardze podstawy wznowieniowe mieszczą się w katalogu podstaw określonych przez ustawodawcę.
Ustalenia takiego dokonuje sąd w postępowaniu stricte formalnym, nie wychodząc poza badanie ogólnych warunków dopuszczalności wznowienia postępowania.
Takim warunkom, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odpowiadała skarga złożona przez J. P. – K. i A. P..
Skarżący, domagając się wznowienia postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w którym występowała jako strona ich spadkodawczyni ustawowa, wskazali, jako podstawę swego żądania przyczyny mieszczące się w katalogu podstaw wznowieniowych, a także uprawdopodobnili, iż skarga ich złożona została w terminie wymaganym treścią art. 277 P.p.s.a.
Z powyższych względów Sąd uznał skargę jako dopuszczalną formalnie i skierował sprawę na rozprawę w celu jej oceny merytorycznej.
Podstawą prawną żądania wznowienia postępowania wskazaną w skardze był art. 273 § 1 i § 2 P.p.s.a.
Obie wymienione normy prawne określają przyczyny wznowienia postępowania o charakterze restytucyjnym.
Jest to – oparcie prawomocnego orzeczenia sądowego na dokumencie przerobionym lub podrobionym ( art. 273 § 1 pkt 1 P.p.s.a.), na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym ( art. 273 § 1 pkt 1 P.p.s.a.) lub uzyskanie zaskarżonego skargą o wznowienie orzeczenia sądowego za pomocą przestępstwa
( art. 273 § 2 P.p.s.a).
Dla zaistnienia przesłanki opisanej w art. 273 § 1 pkt 1 nie jest wymagany prawomocny skazujący wyrok, a wyłącznie wykazanie, iż przerobionemu dokumentowi nadano treść inną niż pierwotna. ( por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 1997 r., III CKN 85/97 publ. OSNC 1997, nr 11, poz. 182 ).
Zawarty natomiast w treści art. 273 § 1 pkt 2 zwrot " uzyskane za pomocą przestępstwa" oznacza, iż ustalenie popełnienia przestępstwa nastąpiło na mocy prawomocnego wyroku skazującego.
Istnienie wymienionych wyżej podstaw wznowieniowych nie uzasadnia bezwzględnie uchylenia lub zmiany prawomocnego orzeczenia sądowego lecz nakazuje ustalić związek przyczynowy zachodzący pomiędzy wskazaną przyczyną wznowieniową a treścią zaskarżonego orzeczenia.
Przywołany natomiast przez skarżących przepis art. 273 § 2 P.p.s.a. wymienia jako przyczyny wznowienia postępowania sądowego późniejsze wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.
Ze sformułowania tej normy prawnej wynika, iż "wykrycie" odnosi się do okoliczności faktycznych lub środków dowodowych nieujawnionych w poprzednim postępowaniu i wówczas nie znanych stronom. Środek dowodowy, który powstał po uprawomocnieniu się zaskarżonego orzeczenia sądowego nie może stanowić podstawy do jego wznowienia.
Odnosząc się zatem kolejno, w aspekcie omówionych podstaw prawnych skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, do przedstawionych przez skarżących przyczyn, z jakich wywodzą swoje żądanie, należy stwierdzić, iż żadna z nich nie może zasługiwać na uwzględnienie.
Wskazując na podstawę prawną swego żądania skarżący wymienili art. 273 § 1 P.p.s.a. w całości. Ustosunkowując się zatem do kolejnych norm prawnych zawartych w przywołanym artykule można stwierdzić, iż nie mogło być podstawą wznowienia postępowania sądowego oparcie się przy wydawaniu zaskarżonego wyroku na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym, ani też na uzyskaniu zaskarżonego wyroku za pomocą przestępstwa, a takie stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wynika jednoznacznie z wyżej przytoczonych wywodów. Skarżący nie powołali się bowiem na prawomocny wyrok skazujący niezbędny zarówno w pierwszym jak i drugim przypadku.
Oceniając natomiast treść skargi w aspekcie przesłanki w art. 273 § 1 P.p.s.a. zdanie pierwsze, a to w aspekcie zarzutu oparcia zaskarżonego wyroku na podrobionym lub przerobionym dokumencie, należy podnieść co następuje.
Podrobienie lub przerobienie dokumentu może stanowić przyczynę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego tylko wówczas, gdy prawomocne orzeczenie sądu administracyjnego zostało oparte na sfałszowanym dokumencie, z którego dowód przeprowadzono w postępowaniu sądowym ( por. K. Sobieralski, Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego..., s. 225 ).
Sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § P.p.s.a.) i zasadniczo opiera swoje orzeczenie tylko na materiale zgromadzonym przez organ administracji publicznej w toku całego postępowania przed tym organem. Artykuł 106 § 3 P.p.s.a. przewiduje wyjątek od tej zasady, dopuszczając przeprowadzenie przez sąd administracyjny dowodu uzupełniającego z dokumentu.
Zarzut skarżących odnosił się do uchwały nr [...] z dnia [...] r. podjętej w trybie art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( Dz. U. Nr 14 poz. 85 z późn. zm.).
Jak wynika z treści uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 kwietnia 2004 r. sygn. akt 4 II SA/Ka 2981/03, wymieniona wyżej uchwała stanowiła materiał dowodowy oceniany w toku postępowania sądowego. Podrobienie lub jej przerobienie mogłoby zatem stanowić przyczynę wznowienia tegoż postępowania.
Mając jednakże na względzie, iż jest to jedna z przyczyn wznowieniowych o charakterze restytucyjnym, musiałby zostać wykazany związek przyczynowy pomiędzy faktem nadania tej uchwale treści innej niż pierwotna a treścią zaskarżonego wyroku.
Jak wynika z treści podjętej uchwały i załączonego do niej protokołu z posiedzenia Zarządu Powiatu C. w posiedzeniu udział wzięło sześciu przedstawicieli Zarządu, w tym Starosta i Wicestarosta, a uchwała zapadła jednomyślnie, wynikiem 6 głosów "za".
Do podjęcia takiej uchwały wymagana jest zwykła, a nie kwalifikowana większość głosów. Wystarczającym zatem dla jej podjęcia, przy obecności 6 uprawnionych do głosowania osób, byłyby cztery oddane "za" głosy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał przeto, iż brak podpisu piątego i szóstego członka Zarządu pod uchwałą nr [...], z dnia [...]r. opiniującą pozytywnie projekt uchwały Rady Gminy o zaliczeniu dróg do kategorii dróg gminnych nie miał wpływu na treść prawomocnego wyroku tut. Sądu z dnia 5 kwietnia 2004 r. sygn. akt 4 II SA/Ka 2981/03. Przechodząc do pozostałych, ujętych w skardze, podstaw prawnych wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego należy podnieść, iż również nie mógł odnieść skutku jako podstawa wznowieniowa, wskazany przez skarżących jako nowa okoliczność w sprawie – fakt braku decyzji komunalizacyjnej i wystąpienie przez skarżących z wnioskiem o rozgraniczenie nieruchomości sąsiadujących z działką nr A.
Jak wynika z treści uzasadnienia prawomocnego wyroku stanowiącego przedmiot skargi o wznowienie, Sąd w ramach kontroli legalności zaskarżonej uchwały Rady Gminy R. z dnia [...] r. nr [...] nie oceniał zgodności z prawem wpisu własności do księgi wieczystej. Nie stanowiło też przedmiotu kontroli sądowej postępowanie związane z skomunalizowaniem nieruchomości opisanej w ewidencji jako działka nr A.
Jakiekolwiek zatem okoliczności i dowody związane z postępowaniem w przedmiocie nabycia prawa własności Gminy R. nie mogą stanowić o istnieniu przesłanek wymaganych do wznowienia postępowania w sprawie, w której nie oceniano legalności aktów administracyjnych i czynności podejmowanych w przedmiocie nabycia prawa własności przez Gminę R..
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego również nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, na zasadzie art. 273 § 2 P.p.s.a. brak uzyskania przez skarżących informacji o powierzchni i szerokości działki nr A i nie wykorzystanie przez skarżących jako dowodu w postępowaniu zakończonym prawomocnym wyrokiem planów zagospodarowania przestrzennego. Okoliczności te nie spełniają kryteriów sformułowanej we wskazanym przepisie przesłanki wznowienia postępowania. Należy podkreślić, iż niemożność skorzystania w postępowaniu sądowym zakończonym prawomocnym orzeczeniem z określonych środków dowodowych nie zachodzi wtedy, gdy istniała obiektywna możliwość powołania się na nie, a tylko na skutek opieszałości, zaniedbania, zapomnienia czy błędnej oceny potrzeby ich powołania strona tego nie uczyniła. Nie odnosi się także do okoliczności i dowodów jawnych z materiału poprzedniego postępowania a tylko nie dostrzeżonych przez stronę ( por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 1968 r. sygn. akt CO 1/68 publ. OSNC 1969/2/36 oraz z dnia 10 lutego 1999 r. sygn. II CKN 807/98 publ. LEX nr 78214 ).
Odnosząc się do pozostałej argumentacji zawartej w skardze o wznowienie postępowania należy wskazać, iż wśród przesłanek wznowienia postępowania, o których mowa w treści art. 271 – 273 P.p.s.a. nie ma przesłanki dającej podstawę do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w oparciu o zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię prawa lub niezbadanie w toku tego postępowania wszystkich aktów normatywnych związanych z przedmiotem sprawy. Zarzuty takie mogłyby być ewentualnie podnoszone w skardze kasacyjnej, z której skarżący nie skorzystali.
Pogląd taki zaprezentowany został również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdzie stwierdzono, iż naruszenie wynikającego z art. 134 § 1 P.p.s.a. obowiązku dokonania oceny zgodności zaskarżonego aktu administracyjnego ze wszystkimi przepisami wchodzącymi w grę w danej sprawie, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze, nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie art. 273 § 2 tejże ustawy ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2005 r. sygn. OSK 1088/04 publ. LEX nr 171188).
Skarga o wznowienie postępowania sądowego jest środkiem nadzwyczajnym, który, dopuszczalny jest na podstawie omówionych wyżej przesłanek, a także w oparciu o przyczyny nieważności ściśle wskazane w treści art. 271 P.p.s.a., a żadna z nich, w niniejszej sprawie nie zachodzi i nie spełnia roli kontrolnej jako trzecia instancja w sprawie.
Z tych względów, działając na podstawie art. 282 § 2 P.p.s.a., skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego należało oddalić.