IV SA/Gl 622/05

IV SA/Gl 622/05 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2006-11-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-07-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Tyszkiewicz-Ziętek /sprawozdawca/
Beata Kalaga-Gajewska
Stanisław Nitecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6210 Dodatek mieszkaniowy
Sygn. powiązane
I OSK 280/07 - Wyrok NSA z 2008-02-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.) Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2006 r. sprawy ze skargi T. G. – F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r., którą odmówiono T. G.-F. przyznania dodatku mieszkaniowego.
W uzasadnieniu decyzji organu I instancji (wydanej na podstawie art. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych oraz art. 104 k.p.a.) wskazano na wstępie, że T. G. wystąpiła w dniu [...] r. o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Strona podała, że jej gospodarstwo domowe składa się z czterech osób: wnioskodawczyni, jej syna K.G., jej córki A.K., oraz męża córki M. K. W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia zaświadczenia z uczelni, że w deklarowanym okresie tj. od [...] do [...] r. syn strony nie korzystał ze stypendium stawiła się A. K. i oświadczyła, że jej brat nie zamieszkuje z nimi w lokalu. Organ I instancji skorzystał z uprawnienia wskazanego w art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych i wyznaczył termin przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w lokalu wnioskodawczyni. W tym dniu syna strony nie zastano w domu, a wywiad przeprowadzono z córką T.G.– A. K., która oświadczyła, że jej brat przebywa w K. i przedłożyła (potwierdzone notarialnie) pełnomocnictwo udzielone przez matkę, które upoważnia ją do załatwiania wszelkich formalności związanych z przyznaniem dodatku mieszkaniowego.
W dalszej części uzasadnienia decyzji organu I instancji wskazano, że
z ustaleń organu wynika, iż wnioskodawczyni wyszła za mąż w dniu [...] r. za osobę, która nie posiada stałego miejsca zameldowania w K. (nie ustalono, gdzie zamieszkuje mąż T. G.-F.). Stwierdzono także, że wnioskodawczyni nie posiada stałego miejsca zamieszkania w lokalu przy ul. [...] (posiada do niego tytuł prawny, gdyż otrzymała [...]), a zameldowana jest na pobyt stały przy ul. [...]. Jedyną osobą zameldowaną na pobyt stały w lokalu jest córka wnioskodawczyni A. K., a jej mąż jest w nim zameldowany na pobyt czasowy. Z dodatkowych ustaleń organu I instancji wynika, że Pani T. G.-F. prawdopodobnie zamieszkuje z mężem (na co wskazuje okoliczność, że strona nie była obecna podczas wywiadu i udzieliła pełnomocnictwa córce). Z oświadczenia K. G. z dnia [...] r. wynika także, że nie zamieszkuje on w przedmiotowym lokalu. Wobec powyższego organ I instancji stwierdził, że w przedmiotowym lokalu zamieszkuje jedynie córka T. G.-F. z mężem i tylko te dwie osoby gospodarują w tym lokalu.
W tym stanie rzeczy organ I instancji odmówił stronie przyznania dodatku mieszkaniowego ze względu na niezamieszkiwanie strony w lokalu i nieprowadzenie w nim gospodarstwa domowego.
We wniesionym w dniu [...] r. odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o ponowne rozpatrzenie jej wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Odwołująca się oświadczyła, iż w dniu [...] r. zameldowała się na pobyt stały w lokalu przy ul. [...] w K. i wyjaśniła, że ze względu na zły stan zdrowia chwilowo zamieszkuje
w woj. [...] (miejscowość S., gmina P.), gdzie korzysta z leczenia w Klinice A z siedzibą w P. Do odwołania dołączono zaświadczenie lekarskie z dnia [...] r., potwierdzające, że strona zamieszkuje czasowo w miejscowości S., gdzie odbywa leczenie [...].
Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał na wstępie, że jak wynika z art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których mają tytuł prawny lub nie posiadającym takiego tytułu, ale oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. Organ II instancji podkreślił, że dodatek mieszkaniowy powiązany jest z konkretnym lokalem mieszkalnym, a zatem niezbędnym warunkiem skutecznego ubiegania się o przedmiotowe świadczenie jest stałe zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego w tym lokalu przez osobę uprawnioną do jego otrzymania.
W kontekście przywołanego przepisu organ odwoławczy stwierdził, że przed złożeniem wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego strona nie zamieszkiwała w lokalu mieszkalnym położonym w K. przy ul. [...], okres od [...] do [...] r. otrzymywała na adres: K., ul. [...], a w mieszkaniu, którego dotyczy przedmiotowy wniosek zameldowała się dopiero w dniu [...] r., tj. dzień przed złożeniem odwołania (w którym przyznała, że czasowo zamieszkuje w województwie m. w związku z leczeniem w P.).
W tym stanie rzeczy organ odwoławczy wskazał, że nie znajduje podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż na dzień orzekania przez organ
I instancji, a także w momencie rozpoznawania odwołania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze strona stale nie zamieszkuje w mieszkaniu i nie gospodaruje w mieszkaniu objętym wnioskiem o przyznanie dodatku mieszkaniowego.
Decyzję organu odwoławczego doręczono stronie w dniu [...] r., a pismem z dnia [...] r. strona zaskarżyła ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
W skardze strona wskazała, że ze względu na stan zdrowia czasowo zamieszkuje w woj. m., a w lokalu, którego jest [...] zamieszkuje jej córka ([...], której do [...] r. przysługuje [...]) zięć (otrzymujący wynagrodzenie za pracę w kwocie ok. [...] zł miesięcznie) i [...] wnuczka. Skarżąca utrzymuje się z [...], otrzymywanej w wysokości [...] zł miesięcznie, co uniemożliwia jej wspieranie finansowe córki. Wysokość dochodów w rodzinie córki strony wyklucza opłacanie [...], który wynosi [...] zł miesięcznie, a całość opłat związanych z utrzymaniem mieszkania wymaga wydatkowania ok. [...] zł miesięcznie. Dofinansowanie w formie dodatku mieszkaniowego (w kwocie chociażby [...] zł) umożliwiłoby regularnie opłacanie [...] (zaległości w jego uiszczaniu zamykają drogę do [...], a jednocześnie obciążają [...] córkę strony). Do [...] r. (tj. do końca okresu, na który przyznano poprzednio dodatek mieszkaniowy) [...], w chwili obecnej uiszczana jest na ten cel kwota ok. [...] zł miesięcznie, a w konsekwencji narasta zadłużenie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej. Obejmuje ona zarówno przestrzeganie przez organ administracyjny przepisów prawa materialnego, jaki i przepisów proceduralnych.
Jak wynika z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne badają przede wszystkim czy kwestionowane decyzje wydane w toku postępowania administracyjnego nie uchybiają przepisom prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisom prawa procesowego
w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania lub mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W zależności od rodzaju stwierdzonego naruszenia prawa – sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Zakres kognicji sądów administracyjnych obejmuje również kontrolę, czy zaskarżone rozstrzygnięcia organów administracji publicznej nie są dotknięte kwalifikowaną wadą prawną skutkującą ich nieważnością, a więc czy nie zachodzą przesłanki określone w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.)
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U.71, poz. 734) dodatek mieszkaniowy, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4, przysługuje:
1) najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych,
2) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego,
3) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych,
4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem,
5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny.
W myśl art. 4 powołanej ustawy przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zajmującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby. Wskazana "definicja w pełni określa pojęcie gospodarstwa domowego na potrzeby rozstrzygania wniosków osób ubiegających się o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie wydatków na użytkowany lokal mieszkalny. Nie zachodzi zatem potrzeba korzystania z definicji gospodarstwa domowego zawartych w innych aktach prawnych" (por. uchwała 5 sędziów NSA z dnia 20 maja 2002 r., sygn. OPK 21/02, publ. ONSA 2003/1/12).
Odnosząc opisaną powyżej regulację prawną do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy stwierdzić należy na wstępie, że organy obu instancji nie kwestionują tytułu prawnego osoby wnioskującej o przyznanie dodatku mieszkaniowego do lokalu położonego w K., przy ul. [...]. Na marginesie zauważyć należy, że w przedłożonych Sądowi aktach brak jednakże dokumentu potwierdzającego, że strona jest [...]położonego w K., przy ul. [...], brak również jakichkolwiek informacji dotyczących zamiany, w drodze której strona uzyskała tytuł prawny do tego lokalu, co może mieć znaczenie dla oceny podnoszonych przez organ I instancji kwestii związanych z adresem, na który stronie doręczano świadczenie [...]).
Organy obu instancji zakwestionowały natomiast prawo strony do przyznania dodatku mieszkaniowego, stwierdzając, że strona nie prowadzi gospodarstwa domowego w lokalu, którego dotyczy wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Wspomnianą konstatację (która – jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji - stanowi jedyną przesłankę odmowy uwzględnia wniosku strony) uznać należy w ocenie Sądu za przedwczesną.
Nie budzi wątpliwości, że miejsce zameldowania (na pobyt stały bądź czasowy) wnioskodawcy nie zawsze stanowi dowód, że wnioskujący o przyznanie dodatku mieszkaniowego prowadzi gospodarstwo domowe w tym lokalu, w którym jest zameldowany. Podobnie nie można przyjąć a priori, że wnioskodawca nie może gospodarować w lokalu, w którym nie odbiera świadczenia [...], gdyż jest ono przesyłane na adres innej, usytuowanej na tej samej ulicy, nieruchomości. Ocena czy strona spełnia przesłankę określoną w art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wymaga niejednokrotnie przeprowadzenia postępowania dowodowego, którego zakres uzależniony jest od okoliczności faktycznych sprawy. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że strona zamieszkuje czasowo w woj. [...] z uwagi na odbywane tam leczenie [...]. Organy obu instancji nie dokonały żadnych ustaleń i pominęły w uzasadnieniu decyzji rozważania dotyczące przyczyny przebywania skarżącej poza miejscem zamieszkania, która co do zasady ma charakter przemijający. Nie ustosunkowano się także w żaden sposób do kwestii przebiegu leczenia, w ramach którego prawdopodobne jest, że strona okresowo zaspokaja swoje potrzeby mieszkaniowe przebywając w stacjonarnym zakładzie leczniczym, a w okresach remisji choroby powraca do lokalu, położonego w K. przy ul. [...].
Mając na uwadze, że "prawny charakter (dodatku mieszkaniowego) można najogólniej określić jako szczególne świadczenie pieniężne wypłacane przez gminę na rzecz wskazanych w ustawie osób o niskich dochodach, znajdujących się w trudnej sytuacji, którym przysługuje tytuł prawny do lokalu, w celu umożliwienia im zapłaty czynszu oraz pokrycia innych obciążających je wydatków na zajmowany lokal (por. uchwała składu pięciu sędziów NSA z dnia 20 maja 1996 r. sygn. akt OPK 12/96, ONSA 1997/1/10)" stwierdzić należy, że długotrwałe przebywanie poza miejscem zamieszkania w związku z leczeniem (niezależnie od tego czy wnioskujący o dodatek mieszkaniowy korzysta z okolicznych placówek leczniczych, czy też decyduje się poddać terapii w odległym województwie) nie może samo w sobie stanowić przesłanki stwierdzenia, że wnioskujący o dodatek mieszkaniowy nie spełnia warunku określonego w art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych.
Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uwzględni powyższe uwagi Sądu i ustali miejsce stałego centrum życiowego T. G.-F. w okresie, w którym wnioskowała ona o dodatek mieszkaniowy.
Reasumując skonstatować należy, że zaskarżone rozstrzygnięcie wydano z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a także zasad wynikających z art. 7 i 77 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego zobowiązujących organ administracji do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, gdyż w ramach przeprowadzonego postępowania dowodowego nie wykazano, że stałe centrum życiowe skarżącej pozostaje poza lokalem, którego dotyczy wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego.
Powyższa konstatacja nakazuje uchylić zaskarżoną decyzję w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Sąd nie zasądził na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego, ponieważ strona nie złożyła wniosku o zwrot kosztów postępowania. Zgodnie bowiem z treścią art. 210 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów.