IV SA/Gl 585/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę gminy na rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody, uznając uchwałę rady gminy w sprawie stawek opłat za zajęcie pasa drogowego za niezgodną z prawem.
Gmina K. zaskarżyła rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Ś., które stwierdziło nieważność uchwały rady gminy w sprawie stawek opłat za zajęcie pasa drogowego. Wojewoda uznał, że gmina przekroczyła swoje kompetencje, ustalając stawki zależne od lokalizacji (w obszarze zabudowanym lub poza nim) oraz sposób naliczania opłat za niepełny rok. Sąd administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, podzielając argumentację wojewody i stwierdzając, że rada gminy nie miała upoważnienia do wprowadzania takich kryteriów.
Sprawa dotyczyła skargi Gminy K. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Ś., które stwierdziło nieważność uchwały Rady Miejskiej w K. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego. Wojewoda uznał, że uchwała była niezgodna z ustawą o drogach publicznych w zakresie ustalania stawek opłat za zajęcie pasa drogowego w zależności od lokalizacji (w obszarze zabudowanym lub poza nim) oraz sposobu naliczania opłat za niepełny rok kalendarzowy. Zdaniem organu nadzoru, rada gminy nie miała upoważnienia do wprowadzania takich kryteriów, które powinny być określone w ustawie lub decyzji administracyjnej zarządcy drogi. Gmina argumentowała, że zróżnicowanie stawek jest dopuszczalne i wynika z przepisów, a także że sposób naliczania opłat za niepełny rok ma charakter porządkujący. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, uznając rozstrzygnięcie nadzorcze za zgodne z prawem. Sąd podkreślił, że rada gminy może ustalać stawki opłat za zajęcie pasa drogowego, ale musi uwzględniać jedynie czynniki wymienione w art. 40 ust. 9 ustawy o drogach publicznych, które nie obejmują lokalizacji ani sposobu naliczania opłat za niepełny rok. Sąd stwierdził, że uchwała rady gminy w tej części istotnie naruszyła prawo, a wojewoda zasadnie stwierdził jej nieważność.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, rada gminy nie ma takiego upoważnienia.
Uzasadnienie
Ustawa o drogach publicznych (art. 40 ust. 9) wymienia enumeratywnie czynniki, które należy uwzględniać przy ustalaniu stawek opłat za zajęcie pasa drogowego. Lokalizacja (w obszarze zabudowanym lub poza nim) nie jest jednym z tych czynników.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (17)
Główne
u.s.g. art. 91 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 91 § 4
Ustawa o samorządzie gminnym
u.d.p. art. 40 § 1
Ustawa o drogach publicznych
u.d.p. art. 40 § 2
Ustawa o drogach publicznych
u.d.p. art. 40 § 4
Ustawa o drogach publicznych
u.d.p. art. 40 § 5
Ustawa o drogach publicznych
u.d.p. art. 40 § 6
Ustawa o drogach publicznych
u.d.p. art. 40 § 8
Ustawa o drogach publicznych
u.d.p. art. 40 § 9
Ustawa o drogach publicznych
u.d.p. art. 40 § 10
Ustawa o drogach publicznych
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pomocnicze
u.s.g. art. 18 § 2
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 40 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 42
Ustawa o samorządzie gminnym
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rada gminy nie miała upoważnienia do zróżnicowania stawek opłat za zajęcie pasa drogowego ze względu na lokalizację (w obszarze zabudowanym lub poza nim). Rada gminy nie miała upoważnienia do ustalenia sposobu naliczania opłat za zajęcie pasa drogowego za niepełny rok kalendarzowy. Uchwała rady gminy w tej części istotnie naruszyła prawo.
Odrzucone argumenty
Argumentacja gminy, że zróżnicowanie stawek opłat za zajęcie pasa drogowego ze względu na lokalizację jest dopuszczalne i wynika z przepisów. Argumentacja gminy, że sposób naliczania opłat za niepełny rok ma charakter porządkujący i jest korzystniejszy dla podmiotów korzystających z pasa drogowego. Argumentacja gminy, że ulica jest budowlą stanowiącą element pasa drogowego i zróżnicowanie opłat mieści się w granicach upoważnienia.
Godne uwagi sformułowania
Enumeratywne wyliczenie tych czynników oznacza, że rada, ustalając stawki opłat, nie może brać pod uwagę żadnych innych czynników niż te, które zostały wymienione w tym przepisie. Żaden z nich nie obejmuje upoważnienia do zróżnicowania stawek opłat za umieszczenie urządzeń w pasie drogowym ze względu na ich lokalizację – w obszarze lub poza obszarem zabudowanym oraz do określenia sposobu naliczania opłaty z uwzględnieniem czasu, na jaki następuje zajęcie. Organy gminy nie mogą inkorporować sobie uprawnień nie zapisanych w ustawie lub wypełniać ewentualne luki prawne.
Skład orzekający
Beata Kalaga-Gajewska
sprawozdawca
Teresa Kurcyusz-Furmanik
członek
Wiesław Morys
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ustalania stawek opłat za zajęcie pasa drogowego przez jednostki samorządu terytorialnego oraz zakresu kompetencji rady gminy w tym zakresie."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnych przepisów ustawy o drogach publicznych obowiązujących w dacie orzekania. Może być mniej aktualne w przypadku zmian legislacyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii finansowej dla samorządów i przedsiębiorców, a jej rozstrzygnięcie opiera się na precyzyjnej wykładni przepisów prawa, co jest interesujące dla prawników i urzędników.
“Gmina nie może dowolnie ustalać stawek za zajęcie pasa drogowego – sąd wyjaśnia granice kompetencji.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Gl 585/04 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2004-09-23 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2004-08-04 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Beata Kalaga-Gajewska /sprawozdawca/ Teresa Kurcyusz-Furmanik Wiesław Morys /przewodniczący/ Symbol z opisem 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane) 6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Dnia 23 września 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie: WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Asesor WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr) Protokolant: sekretarz sądowy Agnieszka Wita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2004 roku sprawy ze skargi Gminy K. na rozstrzygniecie nadzorcze Wojewody Ś. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego oddala skargę Uzasadnienie Rada Miejska w K. uchwałą z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 40 ust. 1 i art. 42 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( Dz. U. z 2001 r., nr 142, poz. 1591 z późn. zmianami) w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego określiła wysokość tych stawek. W § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 tej uchwały ustalono roczne stawki opłat za 1 m ²powierzchni pasa drogowego drogi gminnej poza obszarem zabudowanym, jak i w obszarze zabudowanym oraz w ust. 3 tego paragrafu dopuszczono naliczenie rocznych stawek za niepełny rok kalendarzowy proporcjonalnie do liczby miesięcy( wliczając rozpoczęty miesiąc) umieszczenia urządzenia w pasie drogowym. Wojewoda Ś. w dniu [...] wszczął postępowanie nadzorcze w trybie art. 61 § 4 k.p.a. w związku z art. 91 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( Dz. U. z 2001 r., nr 142, poz. 1591 z późn. zmianami) w sprawie stwierdzenia nieważności tej uchwały i w toku badania legalności tej uchwały stwierdził, że w części określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 jest ona niezgodna z przepisem art. 40 ust. 9 w związku z art. 40 ust. 8 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( Dz. U. z 2000 r. nr 71, poz. 838 z późn. zmianami), a w § 3 ust. 3 jest ona niezgodna z przepisem art. 40 ust. 8 ustawy o drogach publicznych. Rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] nr [...] Wojewoda Ś. stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w K. Nr [...] z dnia [...] w sprawie wysokości stawek za zajęcie pasa drogowego, w części określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz w § 1 ust. 3 tej uchwały, w zakresie opisanych wyżej zagadnień. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ nadzoru wskazał, że przepis art. 40 ust. 8 i ust. 9 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( Dz. U. z 2000 r. nr 71, poz. 838 z późn. zmianami) nie zawiera upoważnienia dla rady gminy do ustalania w ramach przepisów prawa miejscowego własnych kryteriów rozróżniających wysokość stawek opłat za umieszczenie urządzeń w pasie drogowym- ze względu na lokalizację (w obszarze zabudowanym lub poza nim), jak i też nie uprawnia do określenia sposobu naliczenia opłaty za zajęcie pasa drogowego, bowiem jest to kompetencja zarządcy dróg realizowana w drodze decyzji administracyjnej. Zdaniem organu stosownie do art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym przepisy gminne mogą być wydawane wyłącznie w ramach obowiązujących przepisów wyższego rzędu ( konstytucja, ustawa, rozporządzenie), a pogląd taki podziela utrwalone już w tej sprawie orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. W tej części wywodów, powołał się na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2003r. I SA/Lu 882/02 Fin.Kom.2003/4/53 i z dnia 16 marca 2001 r. IV SA 385/99, Lex nr 53377, które wskazywały, że w zakresie tworzenia aktów prawa miejscowego rada gminy w swych działaniach nie może wkraczać w materię uregulowaną ustawą. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gmina K. wniosła o uchylenie rozstrzygnięcia nadzorczego oraz zasądzenie od organu nadzoru zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu stwierdziła, że stanowisko organu nadzoru jest sprzeczne z obowiązującym prawem z powodu błędnej wykładni art. 40 ust. 9 i art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, bowiem pas drogowy to grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą, czyli drogę traktuje się jako zasadniczy element pasa drogowego. Dlatego też ulica jako droga w terenie zabudowanym oraz inne drogi są budowlami stanowiącymi elementy pasa drogowego i dokonane na tej podstawie zróżnicowanie opłat znajdujące się § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 uchwały uznać należy za mieszczące się w granicach upoważnienia wynikającego z art. 40 ust. 9 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Dodatkowo podniesiono, że w tym zakresie w Dzienniku Urzędowym Województwa Ś. publikowane są uchwały innych miast zawierające analogiczne regulacje prawne zakwestionowane w niniejszej sprawie przez organ nadzoru. Ponadto stwierdziła, że wprowadzona w § 3 ust. 3 uchwały modyfikacja wysokości opłat rocznych prowadzi do korzystniejszego uregulowania tej sprawy dla podmiotów korzystających z pasa drogowego, a tym samym nie powoduje to przekroczenia kompetencji w zakresie nakładania obowiązków, ale ma jedynie znaczenie informacyjne i porządkujące kwestie naliczania opłat. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ś. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. `Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził, że strona skarżąca dokonała błędnej interpretacji wskazanych w skardze przepisów prawa, a w szczególności przepisów rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 8 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie ( Dz. U. nr 43, poz. 430) i przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 maja 2004 r. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg, których zarządcą jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad( Dz. U. nr 129, poz. 1369), bowiem rozporządzenia te zostały wydane w oparciu o inne przepisy ustawowe niż określone w art. 40 ust. 8 i 9 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, a rozwiązania w nich przyjęte nie mogą być wiążąco przenoszone do treści uchwał organów gminy. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem brak jest podstaw do przyjęcia, że kwestionowane rozstrzygnięcie nadzorcze naruszyło obowiązujące przepisy prawa. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie stwierdzające nieważność części uchwały Rady Miejskiej w K. z dnia [...] Nr [...] w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego w zakresie dotyczącym § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz § 3 ust. 3 tej uchwały co oznacza, że kontrola ta dotyczy oceny zgodności zaskarżonej części uchwały z przepisami prawa obowiązującymi w dacie jej podjęcia. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) i art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosuje środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związany granicami skargi. Oznacza to, że Sąd bada czy przy wydaniu rozstrzygnięcia nadzorczego doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo stanowiącym podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia jego nieważności. Na wstępie wskazać należy, że w świetle art. 85 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( Dz. U. z 2001 r., nr 142, poz. 1591 z późn. zmianami) nadzór nad działalnością gminy sprawowany jest na podstawie kryterium zgodności z prawem. W sprawach uchwał i zarządzeń nie będących decyzjami wydanymi w indywidualnych sprawach administracyjnych, za wyjątkiem uchwał i zarządzeń w sprawach finansowych nadzór ten sprawuje wojewoda. W myśl natomiast art. 91 ust. 1 powołanej ustawy, uchwały lub zarządzenia organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności takiej uchwały lub zarządzenia orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90 tej ustawy. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 9 grudnia 2003 r. sygn. akt P 9/02 orzekł, iż art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie jest niezgodny z art. 1787 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku stwierdził, że wojewoda może orzec o nieważności uchwały, którą uzna za sprzeczną z prawem. Przez taką sprzeczność należy rozumieć niezgodność z aktami prawa powszechnie obowiązującego, a więc Konstytucją, ustawami, aktami wykonawczymi oraz powszechnie obowiązującymi aktami prawa miejscowego. Z art. 91 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym wynika, że tylko istotne naruszenie prawa może skutkować stwierdzeniem nieważności uchwały, natomiast w przypadku nieistotnych naruszeń organ nadzoru ogranicza się jedynie do wskazania wadliwości uchwały bez stwierdzenia jej nieważności. Za istotne naruszenie prawa należy uznać uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego należy mieć na uwadze to, że oparto je na dwóch zarzutach, że rada gminy nie miała upoważnienia do zróżnicowania ze względu na lokalizację rocznych stawek opłat za umieszczenie urządzeń w pasie drogowym drogi gminnej poza obszarem zabudowanym i w obszarze zabudowanym (§ 3 ust. 1 pkt 1 i 2 tej uchwały) oraz że zezwoliła na naliczenie rocznych stawek za niepełny rok kalendarzowy proporcjonalnie do liczby miesięcy umieszczenia urządzenia w pasie drogowym ( § 1 ust. 3 tej uchwały). Dla stwierdzenia, czy zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze było zgodne z prawem należało więc ustalić, czy podjęcie będącej przedmiotem kontroli sądowej uchwały przez Radę Miejską w K. było istotnym naruszeniem prawa. Niewątpliwie badaną uchwałą Rada ustaliła stawki opłat za zajęcie pasa drogowego. W § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 uchwały Rada ustaliła roczne stawki opłat za zajęcie pasa drogowego za 1 m2 zajmowania powierzchni pasa drogowego drogi gminnej zajętego przez rzut poziomy umieszczonego urządzenia poza obszarem zabudowanym i w obszarze zabudowanym. W tym samym paragrafie w pkt 3 Rada ustaliła za niepełny rok kalendarzowy wysokość rocznych stawek opłat , które miały być obliczane proporcjonalnie do liczby miesięcy( wliczając rozpoczęty miesiąc) umieszczenia urządzenia w pasie drogowym. Podstawowe znaczenie w tych kwestiach będzie miała ocena zgodności zakwestionowanej części tej uchwały z przepisami ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych( tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., nr 71, poz. 838 z późn. zmianami), zwanej dalej w skrócie "ustawą o drogach publicznych", bowiem podstawa prawna podjęcia tej uchwały jest zawarta w art. 40 ust. 8 i 9 ustawy o drogach publicznych. Zgodnie z brzmieniem tych przepisów organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, w drodze uchwały, ustala dla dróg, których zarządcą jest jednostka samorządu terytorialnego, wysokość stawek opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego, z tym że stawki opłaty, o których mowa w ust. 4 i 6, nie mogą przekroczyć 10 zł za jeden dzień zajmowania pasa drogowego, a stawka opłaty, o której mowa w ust. 5, nie może przekroczyć 200 zł (ust. 8). Przy ustalaniu stawek, o których mowa w ust. 7 i 8, uwzględnia się: kategorię drogi, której pas drogowy zostaje zajęty; rodzaj elementu zajętego pasa drogowego; procentową wielkość zajmowanej szerokości jezdni; rodzaj zajęcia pasa drogowego; rodzaj urządzenia lub obiektu budowlanego umieszczonego w pasie drogowym (ust. 9). W ust. 9 wymieniono taksatywnie czynniki, które rada uwzględnia, jeśli ustala stawki opłat za zajęcie pasa drogowego. Enumeratywne wyliczenie tych czynników oznacza, że rada, ustalając stawki opłat, nie może brać pod uwagę żadnych innych czynników niż te, które zostały wymienione w tym przepisie. Żaden z nich nie obejmuje upoważnienia do zróżnicowania stawek opłat za umieszczenie urządzeń w pasie drogowym ze względu na ich lokalizację – w obszarze lub poza obszarem zabudowanym oraz do określenia sposobu naliczania opłaty z uwzględnieniem czasu, na jaki następuje zajęcie. Inaczej mówiąc, nie można ustalić stawek ze względu na to, że pas drogowy został zajęty na terenie lub poza terenem zabudowanym, albo też za niepełny rok kalendarzowy w sposób proporcjonalny do wysokości rocznych stawek opłat. W szczególności nie pozwala na to ustawowe określenie "rodzaj zajęcia pasa drogowego". Pod tym pojęciem należy rozumieć rodzaje zajęć pasa drogowego wymienione w art. 40 ust. 2 ustawy o drogach publicznych lub ich uszczegółowienie dokonane w samej uchwale rady. Ustawowe przypadki zajęć pasa drogowego mają wyłącznie charakter przedmiotowy i określone są wyłącznie w art. 40 ust. 2 ustawy o drogach publicznych, z którego wynika, że zezwolenie, o którym mowa w ust. 1 tego artykułu, dotyczy: prowadzenia robót w pasie drogowym, umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury techniczne niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, umieszczania w pasie drogowym obiektów budowlanych niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam, zajęcia pasa drogowego na prawach wyłączności w celach innych niż wymienione w pkt 1-3 ustęp 2 tego artykułu. Istotnym jest to, że jednocześnie opłata za zajęcie pasa drogowego jest daniną publiczną mającą powszechny i obligatoryjny charakter, bowiem przeznaczona jest na budowę, przebudowę, remont, utrzymanie i ochronę dróg oraz drogowych obiektów inżynierskich i przepraw promowych. Według cytowanych wyżej przepisów upoważniających radę gminy do podjęcia uchwały rada ustala wysokość stawek opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego przy uwzględnieniu jedynie 5 elementów wymienionych w ust. 9 art. 40 ustawy o drogach publicznych. Cytowane wyżej przepisy art. 40 ust. 8 i 9 ustawy upoważniają radę gminy do ustalenia wyłącznie stawek opłat za zajęcie pasa drogowego. Nie upoważniły natomiast rady gminy do ustalenia sposobu obliczania opłaty. Sposób jej obliczania został wyczerpująco uregulowany w art. 40 ust. 4, 5, 6 i 10 ustawy o drogach publicznych. Stanowią one kolejno, że: - ust. 4: "Opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 i 4, ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych zajętej powierzchni pasa drogowego, stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego i liczby dni zajmowania pasa drogowego.", - ust. 5: "Opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy urządzenia i rocznej stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego.", - ust. 6: "Opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w ust. 2 pkt 3, ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy obiektu budowlanego albo powierzchni reklamy, liczby dni zajmowania pasa drogowego i stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego.", - ust. 10: "Za zajęcie pasa drogowego o powierzchni mniejszej niż 1 m2 lub powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy obiektu budowlanego lub urządzenia mniejszej niż 1 m2 stosuje się stawki takie jak za zajęcie 1 m2 pasa drogowego.". Z przepisów tych wynika ścisła zależność pomiędzy wielkością zajmowanego terenu, ale nie jego położeniem w stosunku do wysokości opłaty. Wprowadzona więc uchwałą zasada, że wielkość opłaty jest zależna od lokalizacji zajętego pasa drogowego, narusza przytoczone wyżej przepisy. Ponadto z brzmienia art. 40 ust. 9 ustawy o drogach publicznych wynika, że wszystkie wymienione tam czynniki należy "uwzględniać" przy ustalaniu stawek opłat, a Rada ustalając stawki opłat za zajęcie pasa drogowego, nie wzięła pod uwagę wszystkich czynników ustawowych. Odnosząc się do zarzutów skargi należy stwierdzić, że nie zasługują one na uwzględnienie, bowiem argumentacja przedstawiona na ich poparcie nie jest trafna. W skardze skarżąca zarzuciła, że zgodnie z art. 40 ust. 9 ustawy o drogach publicznych jednym z czynników wpływających na wysokość stawek opłat jest kryterium rodzaju zajętego elementu pasa drogowego ( art. 40 ust. 9 pkt 2 tej ustawy) oraz że zróżnicowanie, dotyczące parametrów technicznych dla dróg zlokalizowanych poza terenem zabudowanym jest też przyjęte w § 8 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 8 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie ( Dz. U. nr 43, poz. 430 ), jako że rozróżnia ono drogę poza obszarem zabudowanym. Natomiast zdaniem skarżącej Gminy po dniu 9 grudnia 2003 r. ustawowo odróżniono pojęcie drogi i pasa drogowego porządkując nomenklaturę techniczno – prawną dotyczącą dróg w kierunku, który sprawia , że nie sposób dziś traktować ulicy jako pasa drogowego w terenie zabudowanym, bowiem jest ona budowlą zlokalizowaną w pasie drogowym i tym samym droga jest zasadniczym elementem pasa drogowego. Dlatego przyjęte przez Gminę stanowisko należy uznać za mieszczące się w granicach upoważnienia wynikającego z przepisu art. 40 ust. 9 ustawy o drogach publicznych i zgodnego z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 maja 2004 r. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg, których zarządcą jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad( Dz. U. nr 129, poz. 1369). Mając na uwadze powyższe stanowisko skarżącej Gminy trzeba wskazać, że drogą publiczną w rozumieniu art. 1 ustawy o drogach publicznych jest droga zaliczona na podstawie tej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych. O statusie danego terenu jako drogi publicznej decydują dwa elementy: nieograniczona podmiotowo możliwość korzystania z tej drogi oraz zaliczenie drogi do określonej kategorii, a w konsekwencji uzyskanie przymiotu drogi publicznej zależy ponadto od zakwalifikowania drogi do ustawowo określonej kategorii dróg ( art. 2 ust. 1 ustawy o drogach publicznych). Ustawodawca dzieli drogi publiczne ze względu na ich funkcje na drogi krajowe, wojewódzkie, powiatowe i gminne. Konstatując należy stwierdzić, iż o tym, czy dana droga jest drogą publiczną, stanowią względy techniczne i prawne. Do dróg gminnych zalicza się drogi o znaczeniu lokalnym nie zaliczone do innych kategorii, stanowiące uzupełniającą sieć dróg służących miejscowym potrzebom, z wyłączeniem dróg wewnętrznych (art. 7 ust. 1 ustawy o drogach publicznych). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż definicji ulicy należy szukać w ustawie o drogach publicznych. Dopiero łączna wykładnia art. 18 ust. 2 pkt 13 ustawy o samorządzie gminnym z przepisami ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych pozwala na zdefiniowanie pojęcia ulica i droga publiczna. Konkludując powyższe rozważania przyjąć należy, że ulica to funkcja jaką pełni droga publiczna w sieci drogowej i układzie komunikacyjnym, a nie zasadniczy element pasa drogowego. Bezspornym jest, że tylko przepisy art. 40 ust. 8 i 9 ustawy o drogach publicznych upoważniają radę gminy wyłącznie do ustalenia stawek opłat za zajęcie pasa drogowego, ale nie upoważniły rady gminy do ustalenia kryteriów i sposobu obliczania tej opłaty, bowiem regulacja ustawowa w tej materii jest wyczerpująca. Dlatego też skarga w przedmiotowej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze odpowiada wymogom prawa. Zaskarżona część uchwały Rady Miejskiej w K. z dnia [...] Nr [...] w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego w zakresie dotyczącym § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz § 3 ust. 3 tej uchwały w istotny sposób naruszyła prawo z powodów podniesionych przez Wojewodę Ś., bowiem ustalenie stawki opłat za zajęcie pasa drogowego za 1 m2 zajmowania powierzchni pasa drogowego drogi gminnej zajętego przez rzut poziomy umieszczonego urządzenia poza obszarem zabudowanym i w obszarze zabudowanym, jak i ustalenie za niepełny rok kalendarzowy wysokości rocznych stawek opłat , które miałyby być obliczane proporcjonalnie do liczby miesięcy( wliczając rozpoczęty miesiąc) umieszczenia urządzenia w pasie drogowym nie mają podstawy prawnej w wyżej wymienionych przepisach prawa. Zgodnie z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej organy państwowe mogą działać jedynie na podstawie i w granicach przyznanych im ustawowo kompetencji. Oznacza to, że organy gminy nie mogą inkorporować sobie uprawnień nie zapisanych w ustawie lub wypełniać ewentualne luki prawne. Tymczasem żaden przepis obowiązującego prawa nie upoważnia rady gminy, ani też innego organu do ustalenia stawek ze względu na to, że pas drogowy drogi gminnej został zajęty poza obszarem zabudowanym lub w obszarze zabudowanym, bądź ustalić stawkę proporcjonalnie do czasu zajęcia pasa drogowego tej drogi. Zdaniem Sądu organ nadzoru zasadnie zarzucił, że strona skarżąca dokonała błędnej interpretacji wskazanych w skardze przepisów prawa, a w konsekwencji wadliwie przyjęła, że sama może określić stawkę zajęcia pasa ze względu na lokalizację poza obszarem zabudowanym i w obszarze zabudowanym oraz ustalać wysokości rocznych stawek opłat za niepełny rok kalendarzowy. W ocenie Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze nie narusza też rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 8 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie ( Dz. U. nr 43, poz. 430 ), którego zakres stosowania wynikający z § 2 tego aktu nie ma wpływu na wytyczenie przebiegu drogi oraz przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 maja 2004 r. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg, których zarządcą jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad( Dz. U. nr 129, poz. 1369), bowiem rozporządzenia te zostały wydane w oparciu o inne przepisy ustawowe niż określone w art. 40 ust. 8 i 9 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, a rozwiązania w nich przyjęte nie mogą być wiążąco przenoszone do treści uchwał organów gminy. Z przytoczonych względów Sąd nie dostrzegając w działalności organu nadzoru naruszenia obowiązującego prawa oddalił skargę jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) co orzeczono, w sentencji orzeczenia.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI