IV SA/Gl 565/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2006-01-26
NSAinneWysokawsa
zasiłek dla bezrobotnychubezpieczenie społeczneFundusz Pracyjednoosobowa spółka z o.o.nieważność umowy o pracęprawo pracyKodeks spółek handlowychKRSkontrola sądowadecyzja administracyjna

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania zasiłku dla bezrobotnych, uznając umowę o pracę zawartą przez jednoosobową spółkę z o.o. z jej jedynym wspólnikiem za nieważną.

Skarżący J. L. domagał się przyznania zasiłku dla bezrobotnych, opierając się na świadectwie pracy z firmy "A". Organy administracji uchyliły decyzję przyznającą zasiłek, stwierdzając, że składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy nie były odprowadzane w spornym okresie. Kluczowe było ustalenie, że spółka "A" stała się jednoosobową spółką z o.o., a umowa o pracę zawarta przez tę spółkę z jej jedynym wspólnikiem (skarżącym) jest nieważna na mocy uchwały Sądu Najwyższego. Sąd administracyjny podzielił to stanowisko, oddalając skargę.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania zasiłku dla bezrobotnych skarżącemu J. L., który zarejestrował się w urzędzie pracy i przedłożył świadectwo pracy z firmy "A" potwierdzające zatrudnienie w okresie od [...] 1999 r. do [...] 2000 r. Początkowo przyznano mu zasiłek, jednak po informacji z ZUS o braku odprowadzania składek, organy administracji wszczęły postępowanie wyjaśniające. Ustalono, że w okresie od [...] 1999 r. do [...] 2000 r. składki nie były odprowadzane. Kluczowym elementem sprawy stało się ustalenie statusu spółki "A". Okazało się, że od [...] 1997 r. spółka stała się jednoosobową spółką z o.o., ponieważ drugi wspólnik, D. L., zbył swoje udziały na rzecz J. L. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że umowa o pracę zawarta przez jednoosobową spółkę z o.o. z jej jedynym wspólnikiem (który jednocześnie pełnił funkcję prezesa zarządu) jest nieważna na mocy uchwały Sądu Najwyższego (sygn. akt I PZP 7/95). W związku z nieważnością umowy o pracę, skarżący nie mógł być uznany za osobę zatrudnioną w rozumieniu przepisów ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, co skutkowało odmową przyznania zasiłku. Sąd podkreślił, że wpis do Krajowego Rejestru Sądowego ma charakter deklaratoryjny i nie może być podstawą do obciążania osób trzecich lub usprawiedliwiania nieprawidłowości, zwłaszcza gdy sam skarżący przyznawał, że nie opłacał składek w spornym okresie. Ostatecznie sąd oddalił skargę, uznając decyzje organów administracji za zgodne z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, taka umowa jest nieważna na mocy uchwały Sądu Najwyższego (sygn. akt I PZP 7/95), ponieważ brakuje w niej elementu podporządkowania pracownika pracodawcy, a osoba fizyczna występuje jednocześnie w kilku rolach (wspólnik, zarząd, pracownik).

Uzasadnienie

Sąd oparł się na uchwale Sądu Najwyższego, która jednoznacznie stwierdza nieważność umowy o pracę zawartej przez jednoosobową spółkę z o.o. z jej jedynym wspólnikiem-prezesem. Podkreślono, że w takiej sytuacji brakuje konstytutywnych cech stosunku pracy, w szczególności podporządkowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.z.p.b. art. 23 § 1

Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

Prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu, jeżeli w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania był zatrudniony i osiągał wynagrodzenie co najmniej najniższego wynagrodzenia, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy, lub spełniał inne warunki określone w przepisie.

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie sądu administracyjnego w przypadku nieuwzględnienia skargi.

Pomocnicze

u.z.p.b. art. 23 § 1

Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

W przypadku J. L. kluczowe było ustalenie, czy był 'zatrudniony' w rozumieniu ustawy, co zależało od ważności umowy o pracę.

k.c. art. 58 § 1

Kodeks cywilny

Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna.

k.c. art. 83 § 1

Kodeks cywilny

Pozorność oświadczenia woli powoduje jego nieważność.

k.h. art. 203

Kodeks handlowy

Przepis dotyczący zawierania umów przez spółkę z o.o. z członkami zarządu.

k.h. art. 235

Kodeks handlowy

Przepis dotyczący zawierania umów przez spółkę z o.o. z członkami zarządu.

u.k.r.s. art. 17 § 1

Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym

Domniemanie prawdziwości danych wpisanych do KRS.

u.k.r.s. art. 14

Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym

Zakaz powoływania się na dane nie wpisane do KRS wobec osób działających w dobrej wierze.

k.p.a. art. 145 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa wznowienia postępowania administracyjnego.

k.p.a. art. 151 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa orzekania przez organ w przypadku wznowienia postępowania.

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umowa o pracę zawarta przez jednoosobową spółkę z o.o. z jej jedynym wspólnikiem-prezesem jest nieważna. Brak elementu podporządkowania w stosunku prawnym między jednoosobową spółką z o.o. a jej jedynym wspólnikiem-pracownikiem. Wpis do KRS ma charakter deklaratoryjny i nie może maskować faktycznego stanu prawnego spółki. Organ zatrudnienia nie jest właściwy do rozstrzygania sporów o podleganie ubezpieczeniu społecznemu, jeśli nie stwierdził tego organ rentowy. Skarżący sam przyznał, że nie opłacał składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy w spornym okresie.

Odrzucone argumenty

Spółka posiadała formalnie dwuosobowy zarząd, co czyniło umowę o pracę ważną. Opłacanie należności na ZUS zostało udowodnione za pomocą kopii druków PIT-11, deklaracji rozliczeniowej za 1999 r. oraz druku ZUS-DRA za styczeń 2000 r. Pismo ZUS z 2005 r. dotyczące nieprawidłowości w dokumentach rozliczeniowych potwierdzało pewne rozliczenia.

Godne uwagi sformułowania

umowa o pracę zawarta przez jednoosobową spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, działającą przez wspólnika będącego prezesem jej jednoosobowego zarządu, z tym wspólnikiem, jest nieważna występowanie tej samej osoby fizycznej równocześnie w kilku różnych rolach, w tym zwłaszcza w roli jedynego wspólnika (...), jednoosobowego zarządu, w tym też jego prezesa, oraz w charakterze pracownika spółki brak byłoby w nim cech szeroko rozumianego podporządkowania pracownika w procesie świadczenia pracy domniemanie to nie jest niewzruszalne wpis oraz wykreślenie członka zarządu z rejestru przedsiębiorców ma charakter deklaratoryjny

Skład orzekający

Tadeusz Michalik

przewodniczący sprawozdawca

Stanisław Nitecki

sędzia

Adam Mikusiński

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Nieważność umów o pracę zawieranych przez jednoosobowe spółki z o.o. z ich jedynymi wspólnikami-prezesami, konsekwencje braku odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy, znaczenie wpisów do KRS."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji jednoosobowej spółki z o.o. i jej relacji z jedynym wspólnikiem. Interpretacja przepisów o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu z 1994 r.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia z zakresu prawa pracy i spółek handlowych, które ma bezpośrednie przełożenie na prawo do świadczeń publicznych. Pokazuje, jak formalne niedociągnięcia mogą prowadzić do utraty praw.

Jednoosobowa spółka z o.o. kontra pracownik: dlaczego umowa o pracę może być nieważna?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Gl 565/04 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2006-01-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-07-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Mikusiński
Stanisław Nitecki
Tadeusz Michalik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie: WSA Stanisław Nitecki NSA Adam Mikusiński Protokolant: referent Agnieszka Janecka po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę
Uzasadnienie
J. L. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w Z. w dniu [...] 2000 r. jako osoba bezrobotna. W trakcie rejestracji przedłożył m.in. świadectwo pracy wydane przez "A" w Z. potwierdzające okres zatrudnienia od dnia [...] r. do [...] 2000 r. z treści którego wynikało, że był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy z wynagrodzeniem brutto [...] zł. Urząd uznał świadectwo pracy za wiarygodne i przyjął, że w okresie zatrudnienia była odprowadzana składka na ubezpieczenie społeczne oraz Fundusz Pracy i na tej podstawie, przyznał wymienionemu prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] 2000 r..
Dnia [...] 2001 r. wymieniony utracił prawo do zasiłku z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania.
W dniu [...] 2003 r. do PUP w Z. wpłynęło pismo z ZUS Inspektorat w Z. z treści którego wynikało , że zainteresowany pozostawał w ubezpieczeniu jedynie do dnia [...] 1998 r.
W wyniku przeprowadzonego przez PUP w Z. postępowania wyjaśniającego ustalono, że w okresie od [...] 1999 r. do [...] 2000 r. składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy od wynagrodzenia J. L. nie były odprowadzane.
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Starosta Powiatu w Z. uchylił decyzję z dnia [...] r. Nr [...] przyznająca z dniem [...] 2000 r. status osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] 2000 r. w części dotyczącej przyznania prawa do zasiłku, oraz decyzję z dnia [...] r. Nr [...] orzekającą o utracie z dniem [...] 2001 r. prawa do zasiłku dla bezrobotnych z powodu maksymalnego okresu jego pobierania i orzekł o odmowie przyznania z dniem [...] 2000 r. prawa zasiłku dla bezrobotnych z powodu nie spełnienia ustawowych warunków do jego nabycia, a nadto o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od [...] 2000 r. do [...] 2001 r. w kwocie [...] zł.
W wyniku odwołania złożonego przez J. L. złożył Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Przyczyn uchylenia organ odwoławczy dopatrzył się w tym, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w sprawie faktycznego wykonywania pracy przez J. L., a w szczególności faktów stwierdzonych świadectwem pracy. Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że nie opłacanie składek na Fundusz Pracy przez pracodawcę nie może obciążać pracownika i wpływać na zakres ubezpieczenia społecznego.
Decyzją Starosty Powiatu Z. z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 6 pkt. 15 lit a i b, art.2 ust. 1 pkt.2, art. 23 ust. 1 i 2, art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. Nr 58,poz. 514 z 2003r. z późn.zm.) w trybie art. 145 § 1 pkt.5 i art.151 § 1 pkt.2 k.p.a. po wznowieniu postępowania objętego postanowieniami z dnia [...] roku Nr [...] oraz z dnia [...] roku Nr [...] w sprawie J. L., uchylił decyzję Starosty Powiatu Z. z dnia [...] r. Nr [...] przyznającą z dniem [...] 2000 r. status osoby bezrobotnej oraz prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] 2000 r. w części dotyczącej przyznania prawa do zasiłku, oraz decyzję z dnia [...] r. Nr [...] -orzekającą o utracie z dniem [...] 2001r. prawa do zasiłku dla bezrobotnych z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania, oraz orzekł o odmowie przyznania z dniem [...] 2000 r. prawa do zasiłku dla bezrobotnych z powodu nie spełnienia ustawowych warunków do jego nabycia.
W uzasadnieniu wskazał, że w toku postępowania zgodnie ze wskazaniami organu odwoławczego wystąpiono pismem z dnia [...] 2004 r. o przedłożenie niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy dokumentów tj. dostarczenia kopii listy płac, kopii deklaracji rozliczeniowych oraz imiennych raportów składanych do ZUS, a także złożenia wyjaśnień dotyczących charakteru prawnego otrzymywanego wynagrodzenia przez J. L. w okresie od [...] 1988 r. do [...] 2000 r. Kolejnym wnioskiem z dnia [...] 2004 r. organ zatrudnienia wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. Inspektorat w Z. o udzielenie informacji czy J. L. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu w okresie od [...] 1998 r. do [...] 2000 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej lub czy był zgłoszony do ubezpieczenia społecznego jako pracownik przez "A" Z..
Podniesiono, że pismem z dnia [...] 2004 r. Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował, że J. L. był zgłoszony do ubezpieczenia społecznego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w okresie od [...] r. do [...] 1998 r., natomiast w okresie od [...] 1999 r. nie figuruje ani jako płatnik składek, ani jako ubezpieczony.
Wskazano, że na podstawie odpisu (szczątkowego) z Rejestru Handlowego Dział B. Nr [...] Sądu Rejonowego Wydział [...] Gospodarczo-Rejestrowy w K. ustalono, że pierwotnie spółka figurowała z zarządem jednoosobowym, w którym J. L. był przewodniczącym, członkiem zarządu. Z odpisu tego wynika, że z dniem [...] r. ustanowiono wiceprezesa zarządu w osobie D. L..
Nadto podniesiono, że z treści pisma D. L. z dnia [...] 2003 r. wynika, że uchwałą Nr [...] z dnia [...] r. zbył udziały na rzecz drugiego wspólnika tj. na rzecz J. L., tym samym spółka stała się jednoosobową spółką z ograniczona odpowiedzialnością. Z treści tego wyjaśnienia wynika, również, że uchwałą Nr [...] z dnia [...] jedyny wspólnik spółki z o.o. jednoosobową uchwałą rozwiązał z dniem [...] 1998 r. z sobą samym "umowę stałego zatrudnienia" i powołał się z dniem [...] 1999 r. na prezesa rady nadzorczej spółki ustalając, że "wynagrodzenie za pełnione funkcje będzie płatne w formie diet opodatkowanych ustalonych w wysokości dotychczasowego wynagrodzenia w kwocie [...] zł brutto wypłacane, aż do czasu odwołania z pełnienia powierzonej funkcji w związku z zamiarem likwidacji firmy do [...] 2000 r."
Nadto podkreślono, że ustalono, iż świadectwo pracy z dnia [...] 2000 r. wydane zostało przez osobę trzecią nie pełniącą formalnie w spółce jakichkolwiek funkcji tj. D. L..
Nadmieniono, że w trakcie przesłuchania w charakterze strony J. L. w dniu [...] 2003 r. stwierdził, iż w okresie od [...] 1999 r. do [...] 2000 r. nie opłacał składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy, co również potwierdza w pismo ZUS Nr [...] z dnia [...] 2004 r.
Organ wskazał, że w sytuacji gdy J. L. pełnił funkcje prezesa, a następnie wg. uchwały Nr [...]-prezesa rady nadzorczej nie można podzielić tezy, że nie może to obciążać go jako pracownika, gdyż nie płacenie składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy wynikało z jego świadomej decyzji jako prezesa i jednocześnie pracodawcy.
Zaakcentowano , iż w świetle ustaleń organu podjęta uchwała jednoosobowo zmieniająca rodzaj stanowiska i ustalająca wynagrodzenie w formie diet jest nieważna w świetle prawa, co wielokrotnie w swoich orzeczeniach stwierdzał Sąd Najwyższy. W tej mierze powołano się na uchwałę Sądu Najwyższego I PZP 7/95 z dnia 08 marca 1995 r. (OSNP 1995/18/227), gdzie Sad Najwyższy stwierdził umowa o pracę zawarta przez jednoosobową spółkę z ograniczona odpowiedzialnością, działającą przez wspólnika będącego prezesem jej jednoosobowego zarządu, z tym wspólnikiem, jest nieważna. Przytoczono przy tym uzasadnienie zaprezentowane w w/wy. uchwale Sądu Najwyższego.
W tym stanie rzeczy organ przyjął, iż nie zaistniał stosunek pracy pomiędzy spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, a J. L., gdyż nie został nawiązany w sposób prawem przewidziany, a określony art. 203 i 235 k.h.
Reasumując organ podniósł, że skoro w rozumieniu przepisu art. 23 ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu w okresie od [...] 1999 r. do [...] 2000 r. nie był zatrudniony i nie osiągał dochodów z innych źródeł, to nie spełniał wymogów do uznania go za bezrobotnego.
W odwołaniu od tej decyzji J. L. podnosił, że decyzja organu I instancji jest nie uzasadniona i winna być unieważniona, gdyż PUP w Z. "manipuluje nieprawdziwyrni wywodami" , m.in. co do statusu spółki jako jednoosobowej (zarząd jest dwu osobowy) oraz braku danych o Spółce i płatnikach w ZUS.
Decyzją z dnia [...] r. Wojewoda [...] działając na podstawie art. 23 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( Dz. U. z 2003r. Nr 58, po .514 z późno zm. ) oraz art. 138 § 1 pkt. 1 kodeksu postępowania administracyjnego orzekł zaskarżoną decyzję utrzymać w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że podziela stanowisko w kwestii bezpodstawnego zawarcia przez odwołującego się umowy o pracę, co w konsekwencji wyklucza możliwość podlegania ubezpieczeniu społecznemu wynikającemu z zatrudnienia w ramach stosunku pracy i pozwala na przyjęcie, iż nie był on osobą zatrudnioną w rozumieniu przepisu art. 32 ust. 1 i 2 omawianej ustawy. Co do zarzutów odwołania podniesiono, że nie podzielono stanowiska skarżącego w kwestii liczebności osób zasiadających w zarządzie spółki, albowiem uchwałą Nr [...] z dnia [...] 1997 r. D. L. zbył udziały na rzecz strony i tym samym spółka stała się jednoosobowa spółka z ograniczona odpowiedzialnością. Podkreślono nadto, iż w badanym okresie uprawniającym do zasiłku strona nie udokumentowała podlegania ubezpieczeniu społecznemu , ani z tytułu zatrudnienia ani z tytułu prowadzonej działalności, wskazując jednocześnie, że sporne kwestie związane z dokumentowaniem okresów podlegania ubezpieczeniu społecznego strona winna dochodzić przed właściwym organem rentowym. W związku z powyższym organ zatrudnienia nie posiada kompetencji do uznania stronie spornego okresu podlegania ubezpieczeniu społecznemu przez 365 dni w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji (tj. od [...] 1999r ), bowiem organ rentowy nie stwierdził faktu ubezpieczenia strony w tym okresie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. L. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji. Ponownie zarzucił organom orzekającym w sprawie manipulację "nieprawdziwyrni wywodami" , m.in. co do statusu spółki jako jednoosobowej (zarząd jest dwu osobowy) oraz braku danych o Spółce i płatnikach w ZUS. Podnosił, że "formalnie i dokumentowo" spółka nadal posiada zarząd dwuosobowy, a opłacanie należności na ZUS udowodnił za pomocą kopii druków PIT-11, a także kopii deklaracji rozliczeniowej skierowanej do ZUS za rok 1999 r. oraz druku ZUS-DRA dotyczącego miesiąca [...] 2000 r..
Następnie pismem procesowym z dnia [...] 2005 r. skarżący poniósł, iż odpadł argument niefigurowania płatnika w systemie ZUS-u. Na poparcie tej tezy dołączył pismo ZUS z dnia [...] 2005 r. dotyczące "nieprawidłowości w złożonych dokumentach rozliczeniowych" , przy czym z pisma tego nie wynika jakich okresów rozliczeniowych on dotyczy (za wyjątkiem [...] 2000 r. ,co potwierdza załączony do pisma dokument WDR).
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości dotychczas prezentowane stanowisko.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje.
W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przeprowadzając ocenę zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Artykuł 23 ust. 1 ówcześnie obowiązującej ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu stanowił, że prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art. 27, jeżeli:
1) nie ma dla niego propozycji odpowiedniego zatrudnienia, skierowania do prac interwencyjnych, robót publicznych lub na utworzone dodatkowe miejsce pracy oraz
2) w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni:
a) był zatrudniony i osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej najniższego wynagrodzenia, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy, z wyjątkiem obowiązku opłacania składek za niepełnosprawnych, o których mowa w art. 54; w okresie tym nie uwzględnia się okresów urlopów bezpłatnych trwających łącznie dłużej niż 30 dni, z zastrzeżeniem ust. 2 pkt 2,
b) wykonywał pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą, jeżeli osiągał z tego tytułu dochód w wysokości co najmniej najniższego wynagrodzenia,
c) wykonywał pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo współpracował przy wykonywaniu tych umów, jeżeli podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej najniższego wynagrodzenia,
d) podlegał ubezpieczeniu społecznemu lub zaopatrzeniu emerytalnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności lub współpracy, jeżeli podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub zaopatrzenie emerytalne i Fundusz Pracy stanowiła kwota wynosząca co najmniej najniższe wynagrodzenie,
e) wykonywał pracę w okresie tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności, jeżeli podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej połowy minimalnego wynagrodzenia,
f) wykonywał pracę w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub w spółdzielni kółek rolniczych (usług rolniczych), będąc członkiem tej spółdzielni, jeżeli podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej najniższego wynagrodzenia,
h) był zatrudniony za granicą i przybył do Rzeczypospolitej Polskiej jako repatriant,
i) był zatrudniony lub wykonywał inną pracę zarobkową i osiągał wynagrodzenie lub dochód, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy.
Przedmiotowy zasiłek dla bezrobotnych przyznano skarżącemu, albowiem w dacie rejestracji przedłożył m.in. świadectwo pracy z dnia [...] 2000 r. wydane przez "A" w Z. potwierdzające okres zatrudnienia od dnia [...] r. do [...] 2000 r. z treści którego wynikało, że był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy z wynagrodzeniem brutto [...] zł., zaś PUP przyjął, że świadectwo pracy jest wiarygodne i uznał, że w okresie zatrudnienia była odprowadzana składka na ubezpieczenie społeczne oraz Fundusz Pracy.
Z materiałów sprawy wynika , że z dniem [...] 1997 r. spółka z o.o. "A" stała się jednoosobową spółką z o.o., albowiem w tej dacie drugi wspólnik D. L. zbył swoje udziały na rzecz skarżącego. Powyższa zamiana nie została wpisana do rejestru sądowego, gdzie nadal figuruje D. L. - jak to ujął skarżący - "dokumentowo i formalnie" jako członek dwuosobowego zarządu.
Organy administracji przyjęły wszakże, że za podstawę swoich ustaleń stan rzeczywisty spółki, a mianowicie, iż jest to jednoosobowa spółka z o.o. w tej mierze wskazały, że umowa o pracę której dotyczy wskazane wyżej świadectwo pracy w okresie uprawniającym do zasiłku (od dnia [...] 1999 r. do dnia [...] 2000 r.) była nieważna, a zatem doszły do wniosku, iż w tym stanie rzeczy skarżący nie był w tym okresie pracownikiem , osobą zatrudniona w rozumieniu wyżej przytoczonego przepisu art. 23 ust. 1 omawianej ustawy.
Sąd podziela ten pogląd.
Kwestia ta - jak słusznie podkreśliły organy procesujące w sprawie - była przedmiotem rozważań orzeczniczych, a to w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 08 marca 1995 r. sygn. akt I PZP 7/95 (OSNP 1995/18/227), gdzie Sąd ten wskazał wprost, że umowa o pracę zawarta przez jednoosobową spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, działającą przez wspólnika będącego prezesem jej jednoosobowego zarządu, z tym wspólnikiem, jest nieważna.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd Najwyższy podkreślił, że "w wypadku takich spółek ze szczególnym rygoryzmem należy podchodzić do przestrzegania wymagań przewidzianych w art. 203 k.h. Zawieranie w takim przypadku umów o pracę "z samym sobą" może przy tym szczególnie często wykazywać znamiona dokonywania czynności mającej na celu obejście ustawy (art. 58 § 1 k.c.), a także oświadczenia woli składanego dla pozoru (art. 83 § 1 k.c.). Łączy się to z faktem występowania tej samej osoby fizycznej równocześnie w kilku różnych rolach, w tym zwłaszcza w roli jedynego wspólnika (jedynego udziałowca), osoby wykonującej wszystkie uprawnienia przysługujące zgromadzeniu wspólników, jednoosobowego zarządu, w tym też jego prezesa, oraz w charakterze pracownika spółki, którego obowiązki w istocie mogą się pokrywać z zadaniami należącymi do zarządu spółki. W tych warunkach, gdy do obowiązków pracowniczych ma należeć wykonywanie zarządu spółki, pod znakiem zapytania staje możliwość nawiązania stosunku pracy, gdyż byłby to nie tylko stosunek nawiązany w wyniku zawarcia umowy o pracę "z samym sobą", ale ponadto byłby też on pozbawiony zasadniczych elementów konstrukcyjnych wymaganych od tego typu stosunku, w szczególności zaś brak byłoby w nim cech szeroko rozumianego podporządkowania pracownika w procesie świadczenia pracy. W przeciwnym razie należałoby dopuścić możliwość istnienia podporządkowania pracownika "samemu sobie", co pojęciowo jest wykluczone. Również przyjęcie, że ryzyko produkcyjne, gospodarcze i socjalne nie obciąża w takim stosunku prawnym osoby wykonującej pracę w dużej mierze jest możliwe jedynie przy zaakceptowaniu upraszczającego, a nieraz wręcz fikcyjnego założenia, że zachodzi wyraźne przeciwieństwo między interesami danej osoby jako jedynego wspólnika (i interesami jego spółki), a jej interesami jako pracownika spółki. Oznacza to, że w tych przypadkach, w których w jednoosobowych spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością, utworzonych przez osoby fizyczne, dochodzi do powierzenia jednemu wspólnikowi w umowie wykonywania zadań należących do zakresu zarządu spółki, a jednocześnie wspólnik ten stanowi jej jednoosobowy zarząd, pojęciowo wykluczona jest możliwość, iż na podstawie takiej umowy - niezależnie od jej nazwy - może dojść do nawiązania stosunku pracy. W nawiązywanym w takich warunkach stosunku prawnym brakuje bowiem elementu podporządkowania, stanowiącego konstytutywną (niezbędną) cechę stosunku pracy".
Pogląd ten w całości podziela Wojewódzki Sąd Administracyjny, a skoro tak to w istocie "nieważna" umowa o pracę o której mowa w świadectwie pracy z dnia [...] 2000 r. nie mogła być podstawą dla skarżącego o podjęcie starań o uzyskanie zasiłku dla bezrobotnych.
Co do podnoszonej przez skarżącego kwestii, iż "formalnie i dokumentowo" zarząd spółki jest nadal dwuosobowy, wskazać należy skarżącemu, że wprawdzie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sadowym (Dz.U. nr 17, poz. 209 ze zm.) stanowi, że domniemywa się, że dane wpisane do Rejestru są prawdziwe, to jednak domniemanie to nie jest niewzruszalne (patrz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 02 kwietnia 2004 r. , sygn. akt III CK 465/02 – Pr.Bankowe 2005/1/39). Po drugie zaś przepis art. 14 tej ustawy stanowi, że podmiot obowiązany do złożenia wniosku o wpis do Rejestru ( w tym przypadku jest to skarżący) nie może powoływać się wobec osób trzecich działających w dobrej wierze na dane, które nie zostały wpisane do Rejestru lub uległy wykreśleniu z Rejestru. Z powyższego wynika, iż nie jest istotne, co jest powodem braku wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego czy jego wykreślenia, a w szczególności, czy jest to skutek zaniedbania podmiotu obowiązanego do złożenia wniosku o wpis (...). Negatywne skutki rozbieżności może ponosić tylko podmiot rejestrowy, ponieważ na nim ciąży obowiązek czuwania nad prawidłowością wpisów jego dotyczących i ich ogłoszeniem w interesie bezpieczeństwa obrotu oraz ochrony osób trzecich (...) – patrz artykuł Bieniek-Koronkiewicz E., Sieńczyło-Chlabicz J.(zbiór orzeczeń LEX numer publikacji : 34383). Zadaniem art. 14 ustawy z 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym jest zatem ochrona kontrahentów spółki , a nie jej samej (artykuł R. Kwaśnicki R. - Pr.Spółek 2002/11/20 - t.2). Wpis oraz wykreślenie członka zarządu z rejestru przedsiębiorców ma charakter deklaratoryjny, a więc potwierdzający jedynie istniejący stan faktyczny. Tworzy co prawda domniemanie prawdziwości tego wpisu, jednakże nie może stanowić generalnej zasady zmierzającej do obciążenia odpowiedzialnością z art. 299 k.s.h. osób figurujących formalnie w tym rejestrze. Sam zatem fakt niedokonania wykreślenia członka zarządu z rejestru może powodować stosowną ocenę dowodów (...) i wskazywać na brak wiarygodności tychże dowodów (artykuł R. Gładyszowski Palestra 2003/9-10/54 - t.4).
Sąd podziela zaprezentowane wyżej poglądy doktryny w kwestii dokonania (wykreślenia) wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS), a co za tym idzie skoro wpis ten ma charakter jedynie deklaratoryjny, a sam skarżący przyznaje ( a potwierdza to nadto D. L.) , że nadal w KRS figuruje "formalnie" dwóch wspólników spółki, to nie powoduje niemożności przyjęcia, iż spółka ta w rzeczywistości jest spółką z o.o.- jednoosobową, z czym w istocie mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Skoro tak to trafna jest ocena organu odwoławczego odnośnie aktualnego stanu osobowego rzeczonej spółki, przez uznanie , iż od dnia [...] 1997 r. (a więc i w okresie którego dotyczy postępowanie ) była ona spółka z o.o. – jednoosobową.
Zatem skoro umowa o pracę dotycząca okresu uprawniającego do zasiłku zawarta była przez jednoosobową spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, działającą przez wspólnika będącego prezesem jej jednoosobowego zarządu, z tym wspólnikiem, to jest to umowa nieważna.
Co do kwestii związanych z odprowadzeniem przez skarżącego składek na ubezpieczenie społeczne oraz Fundusz Pracy, wskazać trzeba, że skoro skarżący jak już wyżej wskazano w okresie od dnia [...] 1999 r. do [...] 2000 r. nie był osoba "zatrudnioną" , a więc nie spełniał podstawowej przesłanki do nabycia zasiłku, to kwestia ta ma znaczenie drugorzędne. Trzeba wszakże zaakcentować, że z pisma ZUS Inspektorat w Z. z dnia [...] 2004 r. wynika, iż skarżący nie figuruje w systemie ZUS jako płatnik od dnia [...] 1999 r. i do dnia rozprawy skarżący nie przedstawił pisma ZUS-u które by odmiennie oceniało okres od dnia [...] 2000 r. Załączone w roku 2005 pismo ZUS-u z dnia [...] 2005 r. tyczy bowiem "nieprawidłowości w złożonych dokumentach rozliczeniowych" , przy czym z pisma tego nie wynika jakich okresów rozliczeniowych on dotyczy (za wyjątkiem [...] 2000 r. ,co potwierdza załączony do pisma dokument WDR). Nie wynika też z niego okoliczność, iż skarżący faktycznie w okresie od [...] 1999 r. uiszczał należności w postaci składek na ubezpieczenie społeczne oraz na Fundusz Pracy. Przede wszystkim warto jednak w tej mierze podkreślić, iż sam skarżący w toku przesłuchania go w charakterze strony w dniu [...] 2003 r. (k. [...] akt administracyjnych) zeznał , iż "w okresie od [...] 1999 r. do [...] 2000 r. nie opłacał składek na ubezpieczenie społeczne oraz na Fundusz Pracy". Nigdy później w czasie trwania przedmiotowego postępowania administracyjnego nie wyjaśnił rzeczowo przyczyn dla których zmienił swoje stanowisko w tej kwestii. Sąd podziela przy tym pogląd wyrażony przez organ odwoławczy, że sporne kwestie związane z dokumentowaniem okresów podlegania ubezpieczeniu społecznego strona winna dochodzić przed właściwym organem rentowym, a organ zatrudnienia nie posiada kompetencji do uznania stronie spornego okresu podlegania ubezpieczeniu społecznemu przez 365 dni w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji (tj. od [...] 1999r ), bowiem organ rentowy nie stwierdził faktu ubezpieczenia strony w tym okresie.
Skoro zatem J. L. nie udokumentował tytułu do nabycia zasiłku określonego w art. 23 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, to zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca muszą być ocenione jako trafne i uzasadnione.
Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy -zdaniem Sądu -skarga nie zasługuje na uwzględnienie, z uwagi na cytowane na wstępie uregulowania ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ organy administracji rozpatrujące niniejszą sprawę nie dopuściły się naruszenia przepisów zarówno postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż prawidłowo oceniły zaistniały stan faktyczny, jak i przy jego ocenie, nie naruszyły przepisów prawa materialnego, które miały zastosowanie w sprawie. Zatem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały podjęte w wyniku wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, właściwej oceny dowodów i prawidłowych rozważań prawnych.
Kierując się powyższymi względami Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i dlatego orzekł jak w wyroku na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) .

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI