IV SA/Gl 549/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2014-03-18
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznazasiłek celowykryterium dochodoweuznanie administracyjnedysproporcja dochodówwspółdziałaniesytuacja życiowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania zasiłku celowego, uznając, że mimo trudnej sytuacji życiowej, skarżący nie wykazał wystarczającej dysproporcji między dochodami a wydatkami, co uzasadniało odmowę pomocy.

Skarżący W.L. domagał się przyznania zasiłku celowego na zakup żywności i leków, jednak organ administracji odmówił, wskazując na brak współdziałania oraz dysproporcję między deklarowanymi dochodami a wydatkami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, opierając się na art. 12 ustawy o pomocy społecznej, stwierdzając, że skarżący jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową dzięki własnym zasobom lub wsparciu z innych źródeł. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo oceniły sytuację materialną skarżącego i zastosowały przepisy prawa, podkreślając, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i nie zastępuje obowiązku samodzielnego zaspokajania potrzeb.

Sprawa dotyczyła skargi W.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania zasiłku celowego na zakup żywności i leków. Organ pierwszej instancji pierwotnie odmówił przyznania świadczenia z powodu braku współdziałania strony z pracownikiem socjalnym. Po uchyleniu tej decyzji i przeprowadzeniu dodatkowego postępowania, organ ponownie odmówił, wskazując na brak możliwości ustalenia sytuacji rodzinnej i dochodowej oraz brak współdziałania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej, utrzymało decyzję w mocy, opierając się na art. 12 ustawy o pomocy społecznej. Kolegium stwierdziło dysproporcję między deklarowanym dochodem skarżącego a ponoszonymi przez niego wydatkami, wskazując, że z pozostałej po opłatach kwoty nie jest możliwe zaspokojenie wszystkich potrzeb bytowych. Dodatkowo, organ odwoławczy zwrócił uwagę na fakt, że skarżący był określany przez L.C. jako "dobry sponsor" i korzystał z jej wsparcia finansowego, co sugerowało istnienie dodatkowych źródeł dochodu, których skarżący nie ujawnił. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Sąd podkreślił, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i nie zastępuje obowiązku osoby do samodzielnego przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych. Sąd stwierdził, że organy prawidłowo oceniły sytuację materialną skarżącego, uwzględniając zarówno jego dochody, jak i wydatki, a także ograniczone możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Sąd podkreślił, że przyznanie zasiłku celowego mieści się w ramach uznania administracyjnego, a spełnienie formalnych kryteriów nie gwarantuje przyznania świadczenia. Sąd zwrócił również uwagę na obowiązek współdziałania strony z organami pomocy społecznej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, stwierdzona dysproporcja między deklarowanym dochodem a ponoszonymi wydatkami, a także brak ujawnienia dodatkowych źródeł finansowania, uzasadnia odmowę przyznania zasiłku celowego, nawet jeśli osoba spełnia formalne kryteria dochodowe.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały art. 12 ustawy o pomocy społecznej, stwierdzając, że skarżący jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową dzięki własnym zasobom lub wsparciu z innych źródeł, co potwierdza dysproporcja między dochodami a wydatkami.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.p.s. art. 12

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Podstawa odmowy przyznania świadczenia z powodu dysproporcji między deklarowanym dochodem a ponoszonymi wydatkami, wskazująca na możliwość samodzielnego przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej.

Pomocnicze

u.p.s. art. 11 § ust. 2

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Podstawa odmowy przyznania świadczenia z powodu braku współdziałania z pracownikiem socjalnym.

u.p.s. art. 2 § ust. 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Definicja pomocy społecznej jako instytucji umożliwiającej przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie można pokonać własnymi zasobami.

u.p.s. art. 8 § ust. 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Określenie kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej.

u.p.s. art. 39 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Określenie celu przyznania zasiłku celowego.

u.p.s. art. 3 § ust. 4

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Warunek uwzględniania potrzeb osoby korzystającej z pomocy społecznej.

u.p.s. art. 106 § ust. 4

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Obowiązek współdziałania osoby ubiegającej się o świadczenie z organem pomocy społecznej.

u.p.s. art. 4

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Podkreślenie obowiązku współdziałania świadczeniobiorców z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej.

Kpa art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.

P.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie sądu po rozpoznaniu skargi.

Ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych art. 2

Podstawa działania Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dysproporcja między deklarowanym dochodem a ponoszonymi wydatkami skarżącego. Możliwość przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej przez skarżącego dzięki własnym zasobom lub wsparciu z innych źródeł. Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i nie zastępuje obowiązku samodzielnego zaspokajania potrzeb. Uznanie administracyjne przy przyznawaniu zasiłku celowego. Obowiązek współdziałania strony z organem pomocy społecznej.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącego o naruszenie prawa, celowe fałszowanie rzeczywistości i uchylanie się od udzielenia pomocy przez organy. Twierdzenie skarżącego o braku możliwości ustalenia jego sytuacji rodzinnej i dochodowej przez organy. Zarzut skarżącego o błędnym uznaniu, że pali papierosy i posiada telefon komórkowy.

Godne uwagi sformułowania

pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia zasoby i możliwości pomoc społeczna nie jest instytucją zastępującą stronę w uzyskiwaniu dochodów i zaspokajaniu wszelkich jej potrzeb, a jedynie pomoc w tym zakresie każda osoba ma obowiązek pełnego wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej, a jeżeli nie wykonuje takiego obowiązku, to nie występuje podstawowa przesłanka udzielenia takiej osobie pomocy ze środków publicznych

Skład orzekający

Szczepan Prax

przewodniczący

Beata Kalaga-Gajewska

członek

Beata Kozicka

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odmowy przyznania zasiłku celowego z powodu dysproporcji między dochodami a wydatkami oraz znaczenia uznania administracyjnego i obowiązku współdziałania w sprawach z zakresu pomocy społecznej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów ustawy o pomocy społecznej, z uwzględnieniem zasad uznania administracyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje złożoność procedur przyznawania świadczeń z pomocy społecznej i podkreśla znaczenie pełnego wykorzystania własnych zasobów oraz obowiązku współdziałania z organami.

Czy pomoc społeczna to ostatnia deska ratunku, czy obowiązek samodzielności?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Gl 549/13 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2014-03-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-06-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Kalaga-Gajewska
Beata Kozicka /sprawozdawca/
Szczepan Prax /przewodniczący/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1682/14 - Wyrok NSA z 2015-12-30
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 182
art. 11
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2014 r. sprawy ze skargi W. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...], działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856, z późn. zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: Kpa), po rozpatrzeniu odwołania W.L. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta D. przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. z dnia [...] nr [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności i leków na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz.182, dalej także: ustawa) – decyzję pierwszoinstancyjną utrzymało w mocy.
Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ odwoławczy przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń, wskazując przy tym prawne regulacje przedmiotu. W tych ramach odnotował, że organ pierwszoinstancyjny decyzją z dnia [...] odmówił W.L. przyznania zasiłku celowego na zakup żywności i leków. Jako podstawę odmowy wskazał art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Przypomniał, że została ona wydana po uchyleniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...] (nr [...]) decyzji organu I instancji z dnia [...] (Nr [...]) odmawiającej stronie zasiłku celowego na zakup leków i żywności z uwagi na brak możliwości ustalenia faktycznej sytuacji rodzinnej i dochodowej.
W dalszej kolejności wskazał, że organ pierwszoinstancyjny przeprowadził dodatkowe postępowanie w sprawie. Zaznaczył, że w dniu [...] W.L. złożył wniosek o pomoc na realizację recept i "zaopatrzenie w żywność". W trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] ustalono, że jest on osobą bierną zawodowo, uznaną za całkowicie niezdolną do pracy, legitymującą się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności – do dnia [...], oraz że leczy się z powodu chorób [...], [...] oraz [...]. Zaznaczył także, że organ pierwszoinstancyjny wymienił także wszystkie okoliczności, które w jego ocenie świadczą o wspólnym zamieszkiwaniu i gospodarowaniu z L.C. Podniósł, że W.L. wezwany do złożenia oświadczenia o dochodach L.C., w dniu [...] odmówił złożenia takiego oświadczenia. W ocenie organu pierwszoinstancyjnego wskazuje to na brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej i stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Wskazał także, że o konsekwencjach wynikających z art. 4, art. 11 ust. 2 oraz art. 107 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej strona została pouczona w piśmie z dnia [...].
W odwołaniu od tej decyzji strona zarzuciła organowi "permanentne" naruszanie prawa poprzez celowe stosowanie "manipulacji" oraz "fałszowanie" rzeczywistego obrazu trudnej sytuacji, w której się znajduje i uchylanie się od udzielenia mu pomocy. Podkreśliła, że we wniosku o pomoc oraz przekazanych MOPS w D. dokumentach wskazano wszystkie dane wymagane do ustalenia jej sytuacji rodzinnej jak i dochodowej. Odwołujący nie zgodził się z twierdzeniem organu pierwszej instancji, że zamieszkuje i prowadzi z L.C. wspólne gospodarstwo domowe. Wskazał, że jest ona właścicielką mieszkania, w którym on zamieszkuje. Ponadto w sytuacjach gdy był pozbawiony przez MOPS jakiejkolwiek pomocy żywnościowej i lekowej udzielała mu wsparcia. Kilkakrotnie przebywała z nim w mieszkaniu ale wyłącznie ze względu na zagrożenie jego zdrowia i życia, niosąc mu konieczną pomoc. Sytuacja taka, na co zwrócił uwagę, miała miejsce w [...]. Podał, że ma orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy, w chwili obecnej podobnie jak w czasie składania wniosku nie ma środków na żywność ani też na leki. Natomiast renta, którą otrzymuje pozwala mu wyłącznie na opłatę za mieszkanie i na alimenty. Nie wystarcza już na prąd oraz wodę. Jednocześnie — na co zwrócił uwagę organ odwoławczy — "szczytem bezczelności" nazwał wezwanie go do złożenia oświadczenia o dochodach L.C., gdyż nie posiada na ten temat żadnej wiedzy.
W celu usunięcia rozbieżności pomiędzy ustaleniami organu pierwszej instancji a stwierdzeniami strony zawartymi w odwołaniu, Kolegium w dniu [...], przeprowadziło rozprawę administracyjną, na którą została wezwana strona, organ pierwszej instancji oraz w charakterze świadka L.C. Podniosło, że na rozprawę nie przybył W.L., pomimo że w dniu rozprawy widziany był w siedzibie organu odwoławczego. Zgłosiła się L.C., pełnomocnik MOPS w D. oraz pracownicy tego ośrodka. L.C. oświadczyła, że mieszka na ul. [...], nie prowadzi z W.L. wspólnego gospodarstwa domowego, który od dnia [...] wynajmuje od niej mieszkanie. Spotykają się dwa do trzech razy w miesiącu na okoliczność wynajmowanego mieszkania. Zeznała, że opłaca za niego media, najemca płaci czynsz do spółdzielni mieszkaniowej, a względem niej, ma około [...] złotych zaległości. Oświadczyła także, że gdy wymaga on podwiezienia go do placówki medycznej to go podwozi. Przed zawarciem umowy najmu nie zamieszkiwała z W.L. na ul. [...] zamieszkiwała tam sama, a on tylko korzystał z meldunku. Niemniej jednak od dnia wynajmu dla niego tego mieszkania już tam nie mieszka. Zamieszkuje on sam. Oświadczyła, że nie dokonują wspólnych zakupów i nie spędzają wspólnie czasu. Odmówiła podania wysokości dochodu z emerytury, przedstawiła natomiast dochód uzyskany w [...] r. z tytułu najmu oraz dowody wpłat podatku z tego tytułu od miesiąca [...] do miesiąca [...].
Jednocześnie Kolegium postanowiło dopuścić jako dowód, na okoliczność ewentualnego wspólnego zamieszkiwania W.L. z L.C., zeznania świadków: pracownika socjalnego – A.K., pracownika socjalnego – J.S., koordynatora Zespołu Działu Pomocy Środowiskowej – E.R. oraz Kierownika Działu Pomocy Środowiskowej – T.P. Pełnomocnik organu przedłożył do akt sprawy jako dowody kserokopie pięciu dokumentów na okoliczność stanu faktycznego gospodarstwa domowego W.L.
Odnosząc poczynione ustalenia do regulacji prawnych Kolegium podkreśliło, że art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia zasoby i możliwości. Ma ona na celu zapewnienie niezbędnych środków utrzymania osobom, które nie dysponują środkami finansowymi na poziomie ustalonego kryterium dochodowego — w dacie ubiegania się o pomoc społeczną. Ustawowe kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej określone w art. 8 ust. 1 tej ustawy wynosi 542 zł. Dochód strony w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, czyli w [...], pomniejszony o [...] zł "renty alimentacyjnej" dla byłej żony wynosił łącznie [...] zł, na który składała się renta w wysokości [...] zł i dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł. Dochód ten — jak dalej argumetowało Kolegium — przekracza ustawowe kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej. Tym samym pomimo, iż w przypadku strony występują okoliczności wymienione w art. 7 pkt 2-15, tj. niepełnosprawność i długotrwała choroba, to w ocenie organu nie spełnia on wymogów do otrzymania zasiłku celowego.
Organ drugoinstancyjny stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji zasługuje na utrzymanie w mocy, jednakże z przyczyn innych aniżeli wskazanych przez ten organ. Zwrócił uwagę, że organ pierwszej instancji zaskarżoną decyzją odmówił stronie wnioskowanego świadczenia na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, tj. z powodu braku współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu jego trudnej sytuacji życiowej. Natomiast podstawę prawną utrzymania przez organ odwoławczy w mocy zaskarżonej decyzji jest art. 12 tej ustawy, tj. stwierdzona dysproporcja między deklarowanym przez stronę dochodem a ponoszonymi przez nią wydatkami. W ocenie Kolegium dysproporcję, tą potwierdza to, że uzyskany dochód strona przeznacza prawie w całości na opłatę czynszu należnego spółdzielni mieszkaniowej – [...] zł i dodatkowo czynszu za wynajem mieszkania – [...] zł, co łącznie stanowi wydatek w kwocie [...] zł. Jego zdaniem nie jest możliwe aby z pozostałej kwoty ok. [...] zł strona mogła zaspokoić swoje wszystkie pozostałe potrzeby bytowe. Zwłaszcza, że nie otrzymując od dłuższego czasu pomocy społecznej od organu potrzeby te zaspokaja we własnym zakresie. Jednocześnie zwróciło uwagę strona jest osobą bardzo dobrze ubraną, nie sprawia wrażenia osoby ubogiej, posiada telefon komórkowy, pali papierosy.
W dalszej kolejności organ odwoławczy zwrócił uwagę, że oceniając sytuację materialną W.L. nie można nie zauważyć, że w rozmowach z pracownikami socjalnymi wielokrotnie nazywał L.C. "dobrym sponsorem", potwierdzając tym samym, że korzysta z jej finansowego wsparcia. Opłaca należny jej czynsz za wynajem mieszkania ale jednocześnie korzysta z jej pomocy finansowej, chociażby w postaci wnoszonych przez nią opłat za media. W ocenie organu drugoinstancyjnego zgromadzony przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że prowadzą oni wspólne gospodarstwo domowe, a świadczony przez nią "sponsoring" nie oznacza, że razem zamieszkują. Wyraził także stanowisko, że gdyby uznać, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, to musi to prowadzić do konstatacji, że występuje dysproporcja między dochodem przez niego dokumentowanym a środkami, które wydatkuje na swoje utrzymanie. Nie można mieć też żadnej wątpliwości co do tego, że W.L. posiada dodatkowe źródło finansowania, dotyczące nie tylko opłat za media, którego wielkości i źródła nie chce ujawnić. Przesłanka ta – jak zaznaczył – może stanowić samoistną przyczynę odmowy świadczenia z pomocy społecznej. Zdaniem Kolegium zgromadzone w sprawie dowody wskazują że strona jest wspierana finansowo przez L.C., przynajmniej w zakresie opłat za media.
Mając powyższe na uwadze — w szczególności "wyraźną dysproporcję między dokumentowanym przez W.L. dochodem, a ponoszonymi przez niego wydatkami oraz nie wskazaniem przez niego dodatkowego źródła dochodu" — Kolegium stwierdziło, że odmowa przyznania stronie wnioskowanego świadczenia z pomocy społecznej jest zgodna z prawem.
W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona skarżąca zarzuciła organowi naruszenie obowiązującego prawa, poprzez celowe i złośliwe fałszowanie rzeczywistego obrazu jego trudnej sytuacji życiowej oraz uchylanie się od udzielenia mu pomocy. Autor skargi stwierdził, że nieobecność na rozprawie była spowodowana chorobą i po przybyciu do siedziby organu odwoławczego nie mógł o własnych siłach dojść do sali posiedzeń. Nadto, w swoim wniosku o pomoc i przekazanych do organu pierwszej instancji dokumentach są wszystkie dane wymagane do ustalenia jego sytuacji rodzinnej, jak i dochodowej świadczące o jego niskich dochodów i wysokości ponoszonych wydatków. Skarżący nie zgodził się z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji, że zamieszkuje i prowadzi z L.C. wspólne gospodarstwo domowe. Nadmienił, że w chwili obecnej podobnie, jak w czasie składania wniosku nie ma środków na żywność ani też na leki. Jego zdaniem, błędna jest deklaracja pracowników organu pierwszej instancji, jakoby palił papierosy i posiada telefon komórkowy, co ma dowodzić ukrywania przez niego faktycznie osiąganych dochodów. Zarzucana mu dysproporcja może zachodzić jedynie wówczas, gdy ubiegający się o pomoc dysponuje majątkiem, który pozwala na zaspokojenie jego potrzeb, ale w jego sprawie organ odwoławczy nie wskazał co miałoby tą dysproporcję stanowić. Zaznaczył, że ciągle rośnie jego zadłużenie wobec właścicielki mieszkania, na co wskazują wyroki sądu, a pozostała po dokonaniu opłat co miesiąc kwota nie pozwala na zaspokojenie jego potrzeb, w tym tych wnioskowanych. Ponadto podniósł, że będąc już wcześniej w takiej samej sytuacji otrzymywał pomoc od organów pomocy społecznej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Na mocy art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast stosowanie do art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kpa lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa.
Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na jej wynik.
Ustalając istotny dla sprawy stan faktyczny Sąd stwierdza, że – co do meritum – nie jest on sporny i został nakreślony powyżej przy omawianiu stanowiska organu jak i strony skarżącej. W ocenie Sądu nie ma zatem konieczności jego ponownego powielania.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji o odmowie przyznania zasiłku celowego na zakup leków, żywności i obuwia z uwagi na stwierdzoną dysproporcję między deklarowanym i udokumentowanym przez skarżącego dochodem a ponoszonymi przez niego wydatkami oraz sytuację wskazującą na to, że jest w stanie przezwyciężyć swoją trudną sytuację życiową. W ocenie Kolegium ową dysproporcję potwierdza okoliczność, że z posiadanego dochodu, po opłaceniu czynszu należnego spółdzielni mieszkaniowej i dodatkowo czynszu za najem mieszkania skarżącemu pozostaje kwota [...] zł. Nie jest zatem możliwe, ażeby z tej kwoty mógł on zaspokoić wszystkie pozostałe potrzeby bytowe. Nadto zwróciło uwagę, że skarżący przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Zgodnie z art. 39 ust 1 i 2 ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jednocześnie, stosownie do regulacji zawartej w art. 3 ust. 4 ustawy potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom tej pomocy. Z brzmienia przywołanych wyżej unormowań wynika, że decyzja w zakresie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, jak również w kwestii określenia jej wysokości podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne cechuje się m.in. tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewną swobodę w ocenie zasadności żądania. W przypadku zasiłku celowego organ administracyjny wydaje decyzję oceniając całokształt sytuacji strony, mającej wpływ na zakres zaspokojenia potrzeb, uwzględniając przy tym sytuację ogólną, czyli wysokość posiadanych środków i liczbę osób wymagających pomocy. Dopiero po ustaleniu, że taka pomoc jest niezbędna, organ może przyznać (ale nie musi) zasiłek celowy, biorąc pod uwagę przytoczone okoliczności przemawiające za udzieleniem pomocy, jak i przeciw jej udzieleniu, co odnosi się również do wysokości przyznanej pomocy. Nawet spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia i to w wysokości jakiej oczekuje. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza więc załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2007 r.o sygn. akt I OSK 1464/06, Lex 299415).
Organy orzekające zasady te miały na uwadze, albowiem rozstrzygnęły sprawę zważając na sytuację skarżącego oraz ograniczone możliwości finansowe organu pierwszej instancji, a tym samym ochronę interesów osób uprawnionych do uzyskania wsparcia ze środków pomocy społecznej.
W ocenie Sądu, organ odwoławczy przywołując w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji art. 12 ustawy zdefiniował kluczowe w niniejszej sprawie pojęcie "dysproporcji między deklarowaną wysokością dochodu a rzeczywistą sytuacją majątkową". Z brzmienia powołanego przepisu wynika, że wykazana dysproporcja ma być tego typu, że osoba jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową wykorzystując własne zasoby majątkowe. Zatem istotą wykazania występowania wskazanej dysproporcji jest to, że osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia jest w stanie samodzielnie zaspokajać swoje niezbędne potrzeby, pomimo spełnienia formalnych wymogów do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Dokonane w tym zakresie ustalenia organów zarówno pierwszej jak i drugiej instancji są wystarczające do oceny sytuacji skarżącego i rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Odmowa przyznania skarżącemu zasiłku celowego nie narusza zatem ustawy, bowiem decyzja organu odwoławczego wykazała, w oparciu o treść art. 12 ustawy, występowanie u skarżącego dysproporcji uzasadniającej odmowę przyznania wnioskowanej pomocy.
W ocenie Sądu bezspornie sytuacja skarżącego jest trudna, to jednak nie można zapominać i nie uwzględniać, że celem pomocy społecznej nie jest zastąpienie stron w uzyskiwaniu dochodów i zaspokajanie wszelkich ich potrzeb, a jedynie pomoc w tym zakresie (art. 2 ust. 1 ustawy). Jednocześnie wskazać należy, że skarżący jest objęty pomocą społeczną w szerszym zakresie.
Mając na uwadze przedstawiony stan sprawy Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z obowiązującym prawem, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, przez co nie nastąpiło naruszenie granic przysługującego organom uznania administracyjnego. Wydając rozstrzygnięcie organy miały bowiem na względzie okoliczności sprawy tak istniejące po stronie skarżącego, jak również uwzględniające cele i możliwości pomocy społecznej. Końcowo już tylko Sąd zwraca uwagę na ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować powierzone im w ustawie cele (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2002 r. sygn. akt II SA/Gd 4332/01, Lex 77665; z dnia 21 grudnia 2005 r. sygn. akt I OSK 658/05, Lex nr 502005; oraz z dnia 25 stycznia 2008 r. sygn. akt I OSK 624/07, Lex nr 500091).
Istnienie potrzeby przyznania świadczeń z pomocy społecznej wymaga zbadania nie tylko posiadanych środków i dochodów, ale również całokształtu warunków życia osób chcących skorzystać z pomocy społecznej. Spełnienie, bowiem przesłanek warunkujących przyznanie pomocy, o których mowa w art. 7 ustawy, jak i nie przekroczenie kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 ustawy oraz cel żądania zgodny z tym, na który może być przyznana pomoc z art. 39 ustawy, nie są wystarczającym uzasadnieniem i jednocześnie gwarancją dla wnioskodawcy uzyskania świadczenia. Z kolei każdy wnioskujący o przyznanie pomocy społecznej ma obowiązek udzielać organowi prawdziwych informacji, bowiem to na ubiegającym się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej spoczywa bowiem obowiązek współdziałania z organem pomocy społecznej. Obowiązek współdziałania przejawia się w szczególności w obowiązku uczestniczenia w wywiadzie środowiskowym, jak i rozprawie administracyjnej, których celem jest ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osoby ubiegającej się oświadczenie (art. 106 ust. 4 ustawy).
Podsumowując podkreślenia wymaga, że ustawa formułuje podstawową zasadę, zgodnie z którą każda osoba ma obowiązek pełnego wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej, a jeżeli nie wykonuje takiego obowiązku, to nie występuje podstawowa przesłanka udzielenia takiej osobie pomocy ze środków publicznych. Zatem obowiązek współdziałania świadczeniobiorców z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej jest niezwykle istotny i dlatego też został wielokrotnie zaakcentowany w ustawie (art. 4).
W tym miejscu wskazać należy, że skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podzielił pogląd tożsamy z prezentowanym powyżej a wyrażony w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 sierpnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 865/12, z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 553/13 i z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 556/13 nota bene zapadłych także ze skarg W.L. w przedmiocie zbliżonym do objętego niniejszym postępowaniem.
Sąd uznał, że w toku postępowania administracyjnego zebrano w sposób wyczerpujący materiał dowodowy pozwalający na rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty, a nadto prawidłowo go oceniono, uzasadniając przy tym w sposób przekonywujący zajęte w sprawie stanowisko. Zatem zaskarżona decyzja nie zapadła z przekroczeniem ram uznania administracyjnego i odpowiada prawu. W tym stanie rzeczy należało orzec, po myśli art. 151 P.p.s.a, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI