II SA/GD 4242/01

II SA/Gd 4242/01 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2004-11-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-12-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Barbara Skrzycka-Pilch /sprawozdawca/
Janina Guść
Zdzisław Kostka /przewodniczący/
Symbol z opisem
634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Kostka, Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść,, Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch (spr.), Protokolant Barbara Kroczak, po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. R. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 3 października 2001 r., nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 16 grudnia 1999 r., nr [...] i zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego J. R. kwotę 70,06 (siedemdziesiąt złotych i sześć groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
II SA/Gd 4242/01
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 16 grudnia 1999 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 1 ust 2 pkt 3 i 5 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r., nr 142, poz. 950 ze zm.) odmówił J. R. przyznania uprawnień kombatanckich.
W uzasadnieniu organ ograniczył się do stwierdzenia, iż J. R. nie spełnia warunków, o których mowa w art. 21 cyt. ustawy o kombatantach.
J. R. wniósł odwołanie od tej decyzji, w którym zarzucił, iż organ nie dokonał wnikliwej oceny całego materiału dowodowego w sprawie.
Nie uwzględniając tego odwołania Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 3 października 2001r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygniecie.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że J. R. złożył wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności konspiracyjnej w "Szarych Szeregach" w okresie od lipca 1941 r. do stycznia 1945 r. oraz działalności w ZHP w latach 1949-1978 i "Solidarności" w 1981 r. Wnioskodawca wskazywał także, iż był więziony w lutym 1949 r. przez UB. Jako dowody w sprawie skarżący przedstawił oświadczenia świadków, książeczkę wojskową nr [...] oraz relację własną.
Organ odwoławczy wskazał, iż w dniu 11.07.2001 r. zwrócił się do Weryfikatora "Szarych Szeregów" Z treści uzyskanej odpowiedzi wynika, że w dokumentach harcerskich brak jest jakichkolwiek informacji na temat przynależności wnioskodawcy do ZHP. W związku z powyższym uznano oświadczenia świadków i wnioskodawcy za niewiarygodne.
Organ wywodził, iż nie jest także wystarczające do przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu działalności w organizacji konspiracyjnej ZHP po wojnie oświadczenie tylko jednego świadka.
Kierownik Urzędu wskazał także, iż wnioskodawca nie udokumentował faktu swojego uwięzienia prze UB. Nie przedstawił zaświadczenia UOP lub wyroku sądowego.
Ponadto organ poinformował skarżącego, iż z tytułu działalności w " Solidarności" w 1981 r. ustawa o kombatantach... nie przewiduje przyznania uprawnień.
J. R. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której zarzucił, iż jest ona dla niego krzywdząca.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, powołując się na argumentacje faktyczną i prawna zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).
Stosownie do art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego. Wynika z niej obowiązek organu administracji publicznej "wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Realizacja zasady prawdy obiektywnej ma ścisły związek z realizacją zasady praworządności, ustalenie stanu faktycznego sprawy jest bowiem niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego" (por. B. Adamiak, J. Borkowski – Komentarz do kodeksu postępowania Administracyjnego, CH Beck, W-wa 2000, str. 56)
Stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. wynika, że postępowanie dowodowe oparte jest na zasadzie oficjalności. Organ administracji zobowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego. Zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. (por. wyrok NSA z 21.12. 2000, sygn. akt V SA 1816/00, LEX nr 77645). Strona jest uprawniona, a nie zobowiązana do przedstawienia dodatkowych dowodów.
W postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje jednak formalna teoria dowodowa, wg której daną okoliczność można udowodnić wyłącznie przy pomocy takiego, a nie innego środka dowodowego, ani też zasada, że rola organu orzekającego to rola biernego podmiotu oczekującego na dowody zaoferowane przez stronę.
Wręcz przeciwnie, rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności (art. 7, 75 k.p.a.) wymaga, by w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (por. wyrok NSA z 29.11.2000.sygn. akt V SA 948/00, LEX nr 50114).
Dokumenty i oświadczenia składane przez stronę w postępowaniu administracyjnym korzystają z domniemania prawdziwości, jeżeli nie są oczywiście sprzeczne z innymi dowodami lub okolicznościami i faktami znanymi organowi administracyjnemu z urzędu.
Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, iż skarżący przedstawił oświadczenia świadków, mające na celu uwiarygodnienie podstawy przyznania mu uprawnień kombatanckich.
Zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się jednak w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny. Organ administracji może określonym dowodom odmówić wiary, ale dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej oceny.
Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści.
Art. 107 § 3 k.p.a. stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji oceny okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. (por. wyrok NSA z 9.04.2001r., sygn. akt V SA 1611/00, LEX nr 80635).
W świetle przytoczonych wyżej przepisów prawa stwierdzić nadzy, iż decyzja wydana w postępowaniu I instancji, nie zawierająca uzasadnienia zarówno prawnego, jak i faktycznego, narusza prawo.
Organ administracji rozpatrujący materiał dowodowy może zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów ( art. 80 k.p.a.) odmówić dowodowi wiarygodności, ale wówczas obowiązany jest uzasadnić, z jakiej to robi przyczyny. Organ administracji w rozpoznawanej sprawie odmówił wiarygodności oświadczeniom świadków. Nie wskazał jednak przekonywujących przyczyn tej odmowy. Powołanie się na okoliczność , że zawnioskowani świadkowie W. P. oraz H. K. nie posiadają uprawnień kombatanckich a C. W. posiada uprawnienia z tytułu udziału w Wojnie Obronnej oraz z tytułu służby w ZWZ-AK nie było w ocenie Sądu wystarczające. Organ oparł się jedynie na tym, iż Weryfikator Szarych Szeregów stwierdził, że "brak jest jakichkolwiek informacji na temat przynależności skarżącego do ZHP". Ograniczenie postępowania dowodowego do badania zasobów archiwalnych stanowi uchybienie zasadom postępowania dowodowego. Organ nie wyjaśnił, czy dokumenty, którymi dysponuje Weryfikator Szarych Szeregów Chorągwi Pomorskiej ZHP są kompletne i archiwizują nazwiska wszystkich członków tej organizacji .W toku postępowania naruszono zatem przepisy postępowania administracyjnego dotyczące zarówno swobodnej oceny dowodów przez organ, jak również dotyczące warunków formalnych, jakim powinna odpowiadać decyzja administracyjna (uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji).
W dalszym toku postępowania organ powinien ponownie przeprowadzić postępowanie dowodowe, w szczególności przesłuchanie świadków. O terminie i miejscu przeprowadzenia tego dowodu organ powinien powiadomić stronę postępowania, w taki sposób, aby zapewnić jej czynny udział w postępowaniu.
Organ powinien również wskazać w uzasadnieniu decyzji, stosownie do art. 107 § 3 k.p.a., fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, jak również wyjaśnić podstawy prawne decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 cyt. wyżej ustawy o p.s.a.