IV SA/Gl 41/06

IV SA/Gl 41/06 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2007-03-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-01-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Tyszkiewicz-Ziętek /sprawozdawca/
Stanisław Nitecki /przewodniczący/
Szczepan Prax
Symbol z opisem
6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
Skarżony organ
Kurator Oświaty
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia NSA Szczepan Prax Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.) Protokolant sekr. sad. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2007r. sprawy ze skargi H. U. na decyzję [...] Kuratora Oświaty z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie oddalenia żądania nadania stopnia awansu nauczyciela mianowanego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...]r. Nr [...].
Uzasadnienie
Decyzją Naczelnika Wydziału Edukacji Urzędu Miejskiego w B., wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B. z dnia [...]r. oddalono żądanie nadania H. U. stopnia awansu nauczyciela mianowanego.
W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wskazał na wstępie, że ustawa Karta Nauczyciela w art. 1 ust. 1 określa jednoznacznie, że jej przepisy dotyczą wyłącznie zatrudnionych nauczycieli.
Dalej organ I instancji stwierdził, że w chwili ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją zapisu art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. (Dz.U Nr 19, poz. 239 ze zm.), w sprawie zmiany ustawy Karta Nauczyciela oraz zmianie niektórych innych ustaw, tj. w dniu 23 listopada 2004 r. H. U. nie był zatrudniony w charakterze nauczyciela.
Prezydent Miasta B. wyjaśnił także, iż wprowadzone w 2000 r. stopnie awansu zawodowego związane są z wynagradzaniem nauczycieli (rozdział 3 a Karty Nauczyciela), gdyż pozwoliły na zmianę ustalania wysokości wynagradzania nauczycieli, którego stawka zasadnicza uzależniona jest od stopnia awansu i poziomu wykształcenia. Powyższe regulacje nie dotyczą strony, która jest emerytem i nie jest zatrudniona w szkole.
Organ I instancji wskazał, że zapis art. 10 ust. 3 pkt 2 Karty Nauczyciela stanowił jednoznacznie, że nauczyciele zatrudnieni na podstawie umowy o pracę (H. U. był wtedy – po rozwiązaniu stosunku pracy i przejściu na emeryturę zatrudniony na podstawie umowy o pracę), jeżeli byli zatrudnieni w wymiarze co najmniej ½ etatu otrzymują stopień nauczyciela mianowanego, natomiast pozostali – stopień nauczyciela kontraktowego. Strona zatrudniona w wymiarze poniżej [...]/[...] godzin tygodniowo nie mogła uzyskać stopnia nauczyciela mianowanego, a zatem uzyskała stopień nauczyciela kontraktowego. Uzyskanie stopnia nauczyciela mianowanego mogłoby nastąpić jedynie w razie, gdyby H. U. był zatrudniony w szkole w momencie ogłoszenia wspomnianego wyżej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnegoi wtedy od pierwszego dnia następnego miesiąca po ogłoszeniu tego orzeczenia otrzymałby stopień awansu zawodowego nauczyciela mianowanego i wynagrodzenie przysługujące nauczycielowi mianowanemu.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona wskazała, że ustawodawstwo dotyczące nadawania stopniu awansu preferuje nauczycieli bez kwalifikacji i zaakcentowała, że skoro w dacie wejścia w życie ustawy z 2000 r. był czynnym nauczycielem (na emeryturę przeszedł z dniem [...] 2004 r.) to skutki orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 listopada 2004 r. powinny go objąć.
Decyzją [...] Kuratora Oświaty z dnia [...]r. utrzymano w mocy decyzję organu I instancji.
W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 9b ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2003 r., Nr 118, poz. 1112 ze zm.).
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy opisał wskazał na wstępie że H. U. uzyskał stopień nauczyciela kontraktowego z mocy prawa w dniu [...] 2000 r. na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U Nr 19, poz. 239 ze zm.), co potwierdzono decyzją Nr [...] Dyrektora Zespołu Szkół [...] w B. z dnia [...]r. W okresie tym H. U. był zatrudniony (na podstawie umowy o pracę) na stanowisku [...] zgodnie z kwalifikacjami w wymiarze [...] godzin zajęć.
W dalszej części uzasadnienia rozstrzygnięcia organ II instancji opisał okoliczności faktyczne sprawy i przebieg postępowania.
Strona nie zgadzając się na zakwalifikowanie jej do grupy nauczycieli kontraktowanych, a nie mianowanych wystąpiła do dyrektora szkoły z pismem o dokonanie zmiany w zakresie stopnia statusu zawodowego. W odpowiedzi (z dnia [...] r.) dyrektor szkoły odmówił dokonania takiej zmiany z uwagi na brak podstaw prawnych do nadania stopnia nauczyciela mianowanego, wskazując jednocześnie organ prowadzący szkołę jako właściwy do nadania tego stopnia awansu zawodowego i do wniesienia odwołania od decyzji o nadaniu stopnia nauczyciela kontraktowego.
Dalej organ odwoławczy wskazał, że w związku z art. 27 ustawy z dnia 23 sierpnia 2001 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty, ustawy – Przepisy wprowadzające reformę ustroju szkolnego, ustawy Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 111, poz. 1194 ze zm.) H. U. ponownie poruszył sprawę swojego awansu zawodowego w pismach z dnia [...]r. skierowanych do Prezydenta B. i do Kuratorium Oświaty w K., w których podniósł m.in., że otrzymał tytuł nauczyciela mianowanego i dyplomowanego na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 1972 r. – Karta praw i obowiązków nauczyciela.
Naczelnik Wydziału Edukacji Urzędu Miejskiego w B. w piśmie z dnia [...]r. ustosunkował się negatywnie do żądań H. U., nie znajdując podstaw prawnych do nadania mu stopnia nauczyciela mianowanego, natomiast Kuratorium Oświaty w K. wystąpiło o zajęcie stanowiska w tej sprawie do Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu, które pismem z dnia [...]r. podzieliło pogląd organu prowadzącego i stwierdziło, że przepisy pozwalające na nadanie stopnia nauczyciela mianowanego z mocy prawa nie mają zastosowania wobec H. U.. Stanowisko to zostało podtrzymane w piśmie Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...]r., skierowanym bezpośrednio do strony, która nie zgodziła się z takim stanem rzeczy i złożyła przeciwko Zespołowi Szkół [...] w B. pozew do Sądu Pracy w B..
Postanowieniem z dnia [...]r. Sąd Rejonowy w B. Sąd Pracy przekazał sprawę Prezydentowi B. jako organowi właściwemu do jej rozpoznania, a w uzasadnieniu orzeczenia wskazał, że H. U. nie wyczerpał trybu odwoławczego na drodze administracyjnej, tj. nie wniósł odwołania od decyzji dyrektora szkoły do Prezydenta Miasta B..
W związku z powyższym postanowieniem Naczelnik Wydziału Edukacji działający z upoważnienia Prezydenta Miasta B., pismem skierowanym do H. U. wyjaśnił, że z uwagi na niezłożenie odwołania od decyzji nadania stopnia nauczyciela kontraktowego w terminie, przywrócenie terminów i dalsze postępowanie w trybie administracyjnym nie jest możliwe.
W dniu [...]r. (tj. w okresie, w którym H. U. nie pracował już jako nauczyciel) strona, w związku z ogłoszeniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 listopada 2004 r., stwierdzającego niezgodność zapisu art. 10 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw z Konstytucją, wniosła do Dyrektora Zespołu Szkół [...] w B. skargę o wznowienie postępowania.
Dyrektor szkoły zwrócił się (pismem z dnia [...]r.) do Naczelnika Wydziału Edukacji w B. z prośbą o pomoc w rozstrzygnięciu skargi. W odpowiedzi z dnia [...]r. (przesłanej także do wiadomości strony) wyjaśniono, że wspomniany wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie może być zastosowany do chwili podjęcia przez stronę zatrudnienia na stanowisku nauczyciela i wskazano, że skoro H. U. nie pozostaje w stosunku pracy w szkole jako nauczyciel, to nie podlega przepisom Karty Nauczyciela.
Kolejne pismo w przedmiotowej sprawie H. U. skierował do Wydziału Edukacji Urzędu Miejskiego w B. i ponowił w nim przedstawioną poprzednio argumentację, a także wskazał, że domagał się zatrudnienia w roku szkolnym 2004/2005, ale jego wniosek nie został rozpoznany. Po otrzymaniu negatywnej odpowiedzi z Wydziału Edukacji Urzędu Miejskiego w B. strona wniosła do Sądu Rejonowego w B. pozew przeciwko Zespołowi Szkół [...] w B. o wynagrodzenie. Postanowieniem tego sądu z dnia [...]r. (na mocy art. 464 § 1 k.p.c.) przekazano sprawę w przedmiocie nadania powodowi statusu nauczyciela mianowanego do rozpoznania Prezydentowi Miasta B..
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Naczelnik Wydziału Edukacji działający z upoważnienia Prezydenta Miasta B. decyzją z dnia [...]r., oddalił żądanie nadania stopnia awansu nauczyciela mianowanego, wskazując, że skoro H. U. nie jest nauczycielem w rozumieniu przepisów ustawy Karty Nauczyciela to nie może zostać objęty skutkami wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 listopada 2004 r.
Mając na uwadze opisany powyżej przebieg postępowania organ odwoławczy wskazał, że ustawa z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 19, poz. 239 ze zm.) wprowadziła do Karty Nauczyciela zasady awansu zawodowego nauczycieli (stopnie awansu zawodowego uzależniono od formy i wymiaru zatrudnienia oraz posiadanych kwalifikacji) oraz regulacje dotyczące nauczycieli zatrudnionych w dniu jej wejścia w życie, tj. w dniu 6 kwietnia 2000 r. Nauczyciele zatrudnieni w dniu wejścia w życie wspomnianej ustawy na podstawie mianowania uzyskiwali stopień nauczyciela mianowanego. Stopień ten otrzymywali także, stosownie do zapisu art. 10 ust. 3 pkt 2 ustawy, nauczyciele zatrudnieni w szkole w wymiarze co najmniej ½ obowiązkowego wymiaru zajęć, którzy posiadali wymagane kwalifikacje i byli zatrudnieni przed dniem wejścia w życie ustawy na podstawie mianowania.
Nauczyciele zatrudnieni w dniu wejścia w życie ustawy na podstawie umowy o pracę, którzy posiadali wymagane kwalifikacje, niezależnie od wymiaru zatrudnienia, z tym dniem uzyskiwali z mocy prawa stopień nauczyciela kontraktowego, zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy (tym unormowaniem objęcie zostali także nauczyciele, którzy przed dniem wejścia w życie wspomnianej ustawy byli zatrudnieni przez mianowanie, a ich aktualny wymiar pracy był niższy niż ½ obowiązkowego wymiaru zajęć ).
Dalej organ II instancji wskazał, że kolejne regulacje prawne z zakresu statusu prawnego nauczycieli, pozostających w zatrudnieniu w dniu 6 kwietnia 2000 r. określono w ustawie z dnia 23 sierpnia 2001 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty, ustawy – Przepisy wprowadzające reformę ustroju szkolnego, ustawy Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 111, poz. 1194 ze zm.). Zapis art. 27 tej ustawy umożliwił nadanie stopnia nauczyciela mianowanego z mocy prawa tym nauczycielom, którzy przed dniem 6 kwietnia 2000 r. byli zatrudnieni przez mianowanie, zgodnie z wymaganymi kwalifikacjami, jednakże w tym dniu byli zatrudnieni w szkole na stanowisku, do którego nie posiadali kwalifikacji. Ponadto, na podstawie art. 28 wspomnianej ustawy, stopień nauczyciela mianowanego z mocy prawa mogli uzyskać ci nauczyciele, którzy w dniu 31 sierpnia 2000 r. spełniali warunki do zatrudnienia przez mianowanie określone w art. 10 ust. 2 ustawy – Karta Nauczyciela w brzmieniu obowiązującym w dniu 5 kwietnia 2000 r.
Przepis art. 10 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. ustawy o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw stał się dyskusyjny w kontekście innych uregulowań ustawy, a Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 23 listopada 2004 r. (sygn. akt P 15/03, Dz.U. Nr 257 poz. 2579) zakwestionował zgodność przepisu art. 10 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw w części obejmującej słowa: "w wymiarze co najmniej ˝ obowiązkowego wymiaru zajęć" z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
[...] Kurator Oświaty stwierdził zatem, że od chwili ogłoszenia wspomnianego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nauczyciele spełniający pozostałe warunki określone w tym przepisie, zatrudnieni w dniu 6 kwietnia 2000 r.
w szkole w wymiarze mniejszym niż ½ wymiaru mogą uzyskać stopień nauczyciela mianowanego po złożeniu skargi o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 a k.p.a., pod warunkiem, że nadal są zatrudnieni i nie zdobyli stopnia nauczyciela mianowanego w trybie określonym w rozdziale 3 a Karty Nauczyciela.
Odnosząc opisane regulacje prawne do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy organ II odwoławczy podał, że jak wynika z dokumentacji H. U. jest emerytowanym nauczycielem, który do dnia [...]1993 r. był zatrudniony w szkole na podstawie mianowania, po czym przeszedł na emeryturę i od dnia
[...]1994 r. pracował w szkole na podstawie umów na czas określony w niepełnym wymiarze godzin. Od [...]2004 r. strona nie jest zatrudniona w szkole.
W dniu wejścia w życie ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw H. U. był zatrudniony w szkole na podstawie umowy o pracę w wymiarze poniżej ½ wymiaru zajęć i mimo, iż wcześniej był zatrudniony przez mianowanie, nie spełniał warunku zatrudnienia w wymiarze co najmniej ½ etatu, wymaganego do nadania z mocy prawa, stopnia nauczyciela mianowanego, a spełniał jedynie kryteria do nadania stopnia nauczyciela kontraktowego i taki tytuł uzyskał.
Po ogłoszeniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 listopada 2004 r. H. U. złożył podanie w sprawie wznowienia postępowania o nadanie mu stopnia nauczyciela mianowanego, w wyniku którego została wydana decyzja o odmowie nadania stopnia nauczyciela mianowanego.
Odwołujący domagał się w odwołaniu ponownego rozpatrzenia sprawy i nadania mu żądanego stopnia awansu zawodowego z mocą obowiązującą od dnia wejścia w życie ustawy, jednakże – jak podkreślił organ odwoławczy – strona, zarówno w chwili złożenia skargi o wznowienie postępowania, jak obecnie nie pracuje jako nauczyciel, a więc nie podlega przepisom ustawy Karta Nauczyciela, regulującym w szczególności zasady awansu zawodowego nauczycieli.
[...] Kurator Oświaty uznał również, że nie znajdują uzasadnienia roszczenia H. U. dotyczące nadania stopnia nauczyciela mianowanego z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw, gdyż w czasie, gdy strona pracowała w szkole podęto wobec niej prawidłowe czynności, zaś wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie zawiera wskazań, co do stosowania zakwestionowanego przepisu w nowym brzmieniu z mocą wsteczną. Organ odwoławczy podkreślił także, że odwołujący, gdy określa się jako nauczyciel mianowany i dyplomowany nawiązuje od stanowisk nauczycielskich funkcjonujących na mocy ustawy z dnia 27 kwietnia 1972 r. Karta praw i obowiązków nauczyciela (Dz.U. Nr 16, poz. 114 ze zm.). Stanowiska te nie są równoznaczne ze stopniami awansu zawodowego wprowadzonymi ustawą z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw, a nauczyciele, którzy byli mianowani na stałe zgodnie z postanowieniami Karty praw i obowiązków nauczycieli (a także ci, którzy powołani zostali na stanowisko nauczyciela dyplomowanego) stali się nauczycielami mianowanymi w rozumieniu ustawy Karta Nauczyciela (art. 96). Ustawa Karta Nauczyciela, która weszła w życie 1 lutego 1982 r. określa mianowanie jako podstawę nawiązania stosunku pracy z nauczycielem spełniającym warunki wyszczególnione w art. 10 ust. 2, a zatem mianowanie w tym zanczeniu pozostaje nadal formą zatrudnienia, a nie jednym ze stopni awansu zawodowego nauczyciela.
Pismem z dnia [...]r. H. U. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
Strona podniosła, że [...] Kurator Oświaty zaznaczył w uzasadnieniu decyzji, że stopień nauczyciela mianowanego, a później dyplomowanego skarżący uzyskał po zdaniu egzaminu kwalifikacyjnego. Egzamin ten odbył się [...] 1969 r., a więc przed wejściem w życie ustawy z dnia z 1972 r. W późniejszym okresie, skarżący (wyróżniony nagrodą Kuratora, Wojewody i Ministra) uzyskał w 1980 r. potwierdzenie, że jest nauczycielem mianowanym i otrzymał stopień nauczyciela dyplomowanego.
W konkluzji skargi skarżący zaakcentował, że z jednej strony organy właściwe w sprawie wskazują, iż zgodnie z ustawą z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw, status nauczyciela mianowanego nie mógł być stronie przyznany, gdyż w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. w dniu 1 kwietnia 2000 r. strona była zatrudniona w wymiarze niższym niż ½ etatu, a z drugiej strony wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 grudnia 2004 r. stwierdza, że wspominana ustawa jest w tej części krzywdząca i niezgodna z Konstytucją RP.
Wobec powyższej sprzeczności skarżący wniósł o rozpatrzenie jego wniosku o nadanie statusu nauczyciela mianowanego i sprawiedliwy wyrok.
Do skargi dołączono kopie dokumentów dotyczących wspomnianego egzaminu z dnia [...]1969 r., dokumentu z dnia [...]1977 r. wydanego przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Kuratorium Okręgu Szkolnego, zgodnie z którym H. U. został mianowany nauczycielem w Technikum [...] w B., kopię dokumentu z dnia [...]1980 r., w którym potwierdzono, że strona – na podstawie art. 112 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 1982 r. Karta Praw i obowiązków nauczycieli - stała się z dniem [...]1972 r. nauczycielem mianowanym w Zespole Szkół [...] w B. (obecna nazwa: Zespół Szkół [...]), potwierdzenie otrzymania licznych nagród resortowych i państwowych, a także informację wystosowaną przez Zarząd Główny Związku Nauczycielstwa Polskiego dotyczącą treści orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego ogłoszonego w dniu 3 grudnia 2004 r. wraz z wskazaniem, że wszyscy nauczyciele, którzy spełniali wszelkie (poza wymiarem zatrudnienia) kryteria otrzymania stopnia nauczyciela mianowanego uprawnieni są (w oparciu o art. 145 a k.p.a.) do złożenia – w terminie miesiąca (liczonego od dnia 3 grudnia 2004 r.) skargi o wznowienie postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę [...] Kurator Oświaty wniósł o oddalenie skargi
i podtrzymał w całości stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji, akcentując, że skutki prawne wyroku Trybunału Konstytucyjnego ogłoszonego w dniu 3 grudnia 2004 r. nie mogą objąć skarżącego, gdyż pozostawał on już wtedy poza zawodem nauczycielskim, a zatem nie był nauczycielem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej. Obejmuje ona zarówno przestrzeganie przez organ administracyjny przepisów prawa materialnego, jak i przepisów proceduralnych.
Jak wynika z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne badają przede wszystkim czy kwestionowane decyzje wydane w toku postępowania administracyjnego nie uchybiają przepisom prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz przepisom prawa procesowego
w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania lub mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W zależności od rodzaju stwierdzonego naruszenia prawa – sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Zakres kognicji sądów administracyjnych obejmuje również kontrolę, czy zaskarżone rozstrzygnięcia organów administracji publicznej nie są dotknięte kwalifikowaną wadą prawną skutkującą ich nieważnością, a więc czy nie zachodzą przesłanki określone w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.).
Dyspozycja art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 19, poz. 239 ze zm.) stanowi, że nauczyciele zatrudnieni w dniu wejścia w życie ustawy na podstawie umowy o pracę, którzy posiadają wymagane kwalifikacje, z tym dniem uzyskują z mocy prawa stopień nauczyciela kontraktowego i stają się nauczycielami zatrudnionymi na podstawie umowy o pracę odpowiednio na czas określony lub nie określony. Do wydania aktu nadania tego stopnia awansu zawodowego zobowiązany był dyrektor szkoły w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy (art. 7 ust. 9 ustawy o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw). Art. 10 ust. 3 pkt 2 powołanej ustawy, regulujący sytuację osób zatrudnionych uprzednio na podstawie mianowania, którzy w dniu wejścia w życie analizowanej ustawy pozostawali zatrudnieni w szkole na umowę o pracę stwierdza natomiast, że nauczyciele spełniający wymagania kwalifikacyjne, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela zatrudnieni na podstawie mianowania przed dniem wejścia w życie ustawy, uzyskują z mocy prawa stopień nauczyciela mianowanego z dniem wejścia w życie ustawy, jeżeli są zatrudnieni w szkole w wymiarze co najmniej ½ obowiązkowego wymiaru zajęć.
Mając na uwadze wskazane przepisy dyrektor Zespołu Szkół [...] w B. wydał w dniu [...] 2000 r. akt nadania H. U. (emerytowanemu nauczycielowi zatrudnionemu w tej szkole na umowę o pracę w wymiarze niższym niż ½ obowiązkowego wymiaru zajęć) stopnia nauczyciela kontraktowego. Wymiar czasu pracy wykluczał bowiem zastosowanie wobec H. U. regulacji określonej w art. 10 ust. 3 pkt 2 ustawy o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw.
Wnikliwa analiza akt sprawy potwierdza, że strona nie wniosła odwołania od tego rozstrzygnięcia (opatrzonego prawidłowym pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia środka zaskarżenia). W szczególności należy odnotować, że co prawda skarżący, który otrzymał informację o przewidywanym nadaniu mu stopnia nauczyciela kontraktowego, podjął polemikę z Dyrekcją Szkoły w piśmie z dnia [...]r. (nie załączono go do akt przedłożonych sądowi), jednakże były to działania podjęte przed wydaniem i doręczeniem aktu nadania stopnia nauczyciela kontraktowego. Z postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...]r. (sygn. akt [...]) wynika, że powód mimo wezwania sądu, nie wykazał, że odwołał się od decyzji organu I instancji. Potwierdza to również reakcja Prezydenta Miasta B., na powyższe postanowienie sądu, którym przekazano sprawę Prezydentowi Miasta B. – organowi właściwemu do jej rozpoznania.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że decyzja Dyrektora Zespołu Szkół [...] w B. z dnia [...]r. stała się decyzją ostateczną.
Wyrokiem z dnia 23 listopada 2004 r. (sygn. akt P 15/03, Dz.U. Nr 257 z dnia 3 grudnia 2004 r., poz. 2579) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 10 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 19, poz. 239, z 2001 r. Nr 111, poz. 1194 i Nr 154, poz. 1794, z 2002 r. Nr 41, poz. 362 i Nr 152, poz. 1267 oraz z 2003 r. Nr 137, poz. 1304) w części obejmującej słowa: "w wymiarze co najmniej ˝ obowiązkowego wymiaru zajęć" jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Zaistniała zatem przesłanka wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 a ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Powołany przepis stanowi, że można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja (§ 1). Skargę o wznowienie postępowania można w tej sytuacji wnieść w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (§ 2).
Wskazać należy, że H. U. (wobec orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 listopada 2003 r.) pismem z dnia [...]r., które wpłynęło do organu I instancji w tym samym dniu, wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora Zespołu Szkół [...] w B..
Z akt sprawy nie wynika, aby postępowanie w sprawie nadania skarżącemu stopnia awansu zawodowego zostało wznowione (art. 149 § 1 k.p.a.) lub też wydana została decyzja o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). W załączonym do akt sprawy piśmie z dnia [...]r. (kierowanym do Urzędu Miejskiego w B.) H. U. wskazuje jedynie, że [...]r. otrzymał negatywną odpowiedź na swoją skargę złożoną w dniu [...]r., jednakże dokument ten nie znajduje się w aktach przesłanych do Sądu. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji pominięto w ogóle kwestię wznowienia postępowania, natomiast organ odwoławczy ograniczył się do stwierdzenia, że decyzja Prezydenta Miasta B. została wydana w wyniku złożonego przez H. U. podania w sprawie wznowienia postępowania i odnotowania, że skarga o wznowienie postępowania została złożona w okresie, w którym H. U. nie przysługiwał już status nauczyciela (strona była zatrudniona w szkole do [...]2004 r.).
Prezydent Miasta B. wskazał natomiast, że decyzję z dnia [...]r. (w której nie wskazano podstawy prawnej) wydał w związku z otrzymaniem postanowienia Sądu Rejonowego Sądu Pracy w B. z dnia [...]r. (sygn. akt [...])), zgodnie z którym, na mocy art. 464 § 1 k.p.c. sprawę nadania powodowi H. U. statusu nauczyciela mianowanego przekazano do rozpoznania Prezydentowi Miasta B..
Wskazać jednakże należy, że wspomniane orzeczenie sądu powszechnego oparto o dyspozycję art. 464 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.), zgodnie z którym sąd przekazuje sprawę organowi właściwemu do rozpoznania sprawy. Wspomniane postanowienie nie nakłada zatem wprost na Prezydenta Miasta B. obowiązku merytorycznego rozpoznania żądania nadania stopnia awansu nauczyciela mianowanego.
W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że weryfikacja deklaratoryjnej decyzji ostatecznej stwierdzającej nadanie skarżącemu stopnia nauczyciela kontraktowego była niedopuszczalna, gdyż właściwy organ zaniechał uprzedniego rozpoznania skargi o wznowienie postępowania wniesionej w trybie art. 145 a k.p.a., w szczególności zbadania czy złożono ją w terminie, o którym mowa w art. 145 a § 2 k.p.a. i nie wydał rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a. Zauważyć również trzeba, że nadanie stopnia awansu zawodowego w trybie art. 10 ust. 3 pkt 2 ustawy o zmianie ustawy Karta Nauczyciela następowało z mocy prawa, a rozstrzygnięcia właściwego organu wydane w oparciu o ten przepis mają charakter deklaratoryjny. W tym stanie rzeczy niezasadne jest twierdzenie organów obu instancji, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 listopada 2004 r. odnosi skutki wyłącznie w stosunku do tych osób, którym w dacie jego ogłoszenia przysługiwał status nauczyciela (art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela – t.j. Dz.U. z 2003 r., 118, poz. 1112 ze zm. w brzmieniu obowiązującym w listopadzie 2004 r. stanowił, że ilekroć w ustawie jest mowa o nauczycielach bez bliższego określenia - rozumie się przez to nauczycieli, wychowawców i innych pracowników pedagogicznych zatrudnionych w przedszkolach, szkołach i placówkach wymienionych w art. 1 ust. 1 i 1a tej ustawy.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja [...] Kuratora Oświaty z dnia [...]r., jak również poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta B. z dnia [...]r. wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd, w oparciu o art. 145 § 1 ust. 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art.135 tej ustawy uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. Decyzja o odmowie nadania stopnia awansu zawodowego nie może być wykonywana, a zatem bezprzedmiotowe byłoby orzekanie o jej wykonalności, o którym mowa w art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Ponownie przeprowadzając postępowanie organ właściwy rozpozna skargę o wznowienie postępowania i w razie stwierdzenia, że spełnione zostały przesłanki do wznowienia postępowania przeprowadzi je z uwzględnieniem wskazanych powyżej zastrzeżeń.
Decyzja o odmowie nadania stopnia awansu zawodowego nie może być wykonywana, a zatem bezprzedmiotowe byłoby orzekanie o jej wykonalności, o którym mowa w art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Nie orzeczono również o kosztach postępowania, gdyż strona, która nie złożyła wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, na mocy art. 239 pkt 1 lit. d ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych.