IV SA/Gl 357/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2009-11-04
NSAAdministracyjneŚredniawsa
inspekcja pracytajemnicaochrona danychpostępowanie administracyjneuzasadnienieKPAprawo pracykontrola

WSA w Gliwicach uchylił postanowienia o utajnieniu tożsamości świadka w postępowaniu inspekcji pracy z powodu wadliwego uzasadnienia naruszającego KPA.

Sprawa dotyczyła skargi A S.A. na postanowienie Inspektora Pracy o zachowaniu w tajemnicy tożsamości osoby przesłuchiwanej. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów KPA i ustawy o PIP z powodu braku uzasadnienia faktycznego i prawnego. Sąd uznał, że oba postanowienia (organu I i II instancji) naruszyły przepisy postępowania, ponieważ nie zawierały wystarczającego uzasadnienia faktycznego, co uniemożliwiło kontrolę prawidłowości zastosowania art. 23 ust. 2 ustawy o PIP. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał sprawę ze skargi A S.A. na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w przedmiocie inspekcji pracy, które utrzymywało w mocy postanowienie Inspektora Pracy o zachowaniu w tajemnicy tożsamości osoby przesłuchiwanej. Skarżąca spółka zarzuciła organom naruszenie przepisów prawa procesowego, w tym KPA, poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego postanowień, a także naruszenie prawa materialnego, tj. ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 23 ust. 2. Sąd administracyjny, kontrolując legalność zaskarżonych postanowień, stwierdził, że oba postanowienia naruszają przepisy prawa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawą uchylenia było stwierdzenie, że uzasadnienia postanowień nie spełniały wymogów art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a., co uniemożliwiało kontrolę prawidłowości zastosowania art. 23 ust. 2 ustawy o PIP. Sąd podkreślił, że choć celem przepisu jest ochrona osób udzielających informacji, to uznanie administracyjne nie może być dowolne i wymaga obiektywnych kryteriów oraz przedstawienia faktów i dowodów uzasadniających obawę uszczerbku. Wobec powyższego, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, postanowienie wydane na podstawie art. 23 ust. 2 ustawy o PIP, na które przysługuje zażalenie, podlega wymogom uzasadnienia faktycznego i prawnego określonym w art. 124 § 2 w zw. z art. 126 i art. 107 § 3 k.p.a.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że brak szczegółowego uzasadnienia faktycznego, które wskazywałoby na konkretne okoliczności uzasadniające obawę uszczerbku dla świadka, narusza przepisy KPA i uniemożliwia kontrolę prawidłowości zastosowania art. 23 ust. 2 ustawy o PIP.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

u.PIP art. 23 § 2

Ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy

Przepis ten pozwala inspektorowi pracy na wydanie postanowienia o zachowaniu w tajemnicy okoliczności umożliwiających ujawnienie tożsamości pracownika lub osoby, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że udzielenie informacji mogłoby narazić tę osobę na uszczerbek lub zarzut. Wymaga to jednak obiektywnych przesłanek i odpowiedniego uzasadnienia.

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawy uchylenia decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny.

P.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pozwala sądowi na uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Pomocnicze

k.p.a. art. 124 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Nakłada obowiązek zawarcia uzasadnienia faktycznego i prawnego w postanowieniu, na które służy zażalenie.

k.p.a. art. 126

Kodeks postępowania administracyjnego

Stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące uzasadnienia decyzji (art. 107 § 2-5 k.p.a.) do postanowień.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa wymogi uzasadnienia faktycznego (wskazanie faktów, dowodów, przyczyn odmowy wiarygodności) i prawnego (wyjaśnienie podstawy prawnej).

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

u.PIP art. 12

Ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy

W sprawach nieuregulowanych w ustawie o PIP stosuje się przepisy KPA.

u.PIP art. 23 § 3

Ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy

Okoliczności objęte tajemnicą pozostają do wiadomości inspektora pracy.

u.PIP art. 23 § 4

Ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy

Protokół udostępnia się pracodawcy w sposób uniemożliwiający ujawnienie danych osobowych; przysługuje zażalenie na postanowienie o zachowaniu tajemnicy.

u.PIP art. 23 § 6

Ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy

Upoważnienie do wydania zarządzenia przez Głównego Inspektora Pracy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez organy przepisów KPA dotyczących uzasadnienia postanowień. Brak wskazania w uzasadnieniu konkretnych okoliczności uzasadniających obawę uszczerbku dla świadka. Niewłaściwa wykładnia i zastosowanie art. 23 ust. 2 ustawy o PIP.

Godne uwagi sformułowania

uzasadniona obawa nie czyni zadość wymogom stawianym uzasadnieniu postanowienia uniemożliwia dokonanie kontroli prawidłowości zastosowania uznanie administracyjne nie może oznaczać dowolności organu

Skład orzekający

Stanisław Nitecki

przewodniczący

Teresa Kurcyusz – Furmanik

członek

Małgorzata Walentek

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Wymogi uzasadnienia postanowień w sprawach inspekcji pracy, stosowanie art. 23 ust. 2 ustawy o PIP, kontrola sądowa nad decyzjami administracyjnymi."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji utajnienia tożsamości świadka w postępowaniu inspekcji pracy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe uzasadnienie decyzji administracyjnych, nawet w sytuacjach wymagających ochrony poufności. Podkreśla rolę sądów administracyjnych w kontroli działania organów.

Sąd: Tajemnica świadka nie zwalnia inspektora z obowiązku uzasadnienia!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Gl 357/09 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2009-11-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2009-06-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Małgorzata Walentek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne
Inspekcja pracy
Sygn. powiązane
I OSK 185/10 - Wyrok NSA z 2010-07-29
Skarżony organ
Inspektor Pracy
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2007 nr 89 poz 589
art. 23
Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 107, 126
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2009 r. sprawy ze skargi A S. A. w K. na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie inspekcji pracy uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w K. z dnia [...]r. nr [...].
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...] Inspektor Pracy, na podstawie art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589), orzekł o zachowaniu w tajemnicy tożsamości osoby przesłuchiwanej, której zeznanie zostało udokumentowane w protokole przesłuchania świadka nr rej.: [...].
W uzasadnieniu postanowienia podał, że osoba przesłuchiwana wniosła o wydanie postanowienia o zachowaniu w tajemnicy okoliczności umożliwiających ujawnienie jej tożsamości, w tym danych osobowych.
W zażaleniu złożonym między innymi na powyższe postanowienie pełnomocnik A S.A. – w K. Oddział w B. – [...] w B. wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez jego uchylenie i wydanie dyspozycji o zniszczeniu protokołu przesłuchania świadka. Postanowieniu temu zarzucił naruszenie:
- art. 23 ust. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż bliżej nieznane i niesprecyzowane okoliczności wskazują jakoby zachodziła uzasadniona obawa, iż treść zeznań świadka naraża go na uszczerbek lub zarzut z powodu treści tych zeznań,
- art. 23 ww. ustawy w zw. z art. 124 § 2 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia jakichkolwiek okoliczności potwierdzających istnienie przesłanek do zachowania w tajemnicy tożsamości świadka,
- art. 1, 6, 7, 8, oraz art. 10 i art. 11 k.p.a. poprzez niezastosowanie tych przepisów przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia.
W ocenie pełnomocnika skarżącej do prowadzenia postępowania kontrolnego znajdują zastosowanie przepisy k.p.a., czego konsekwencją jest obowiązek należytego uzasadnienia decyzji i postanowień wydanych w toku postępowania. Uzasadnienie to musi zatem zawierać uzasadnienie faktyczne, gdyż tylko wówczas można ocenić czy istnieje spójność pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a ustalonymi faktami. Tymczasem zaskarżone postanowienie wymogu tego nie spełnia. Nadto organ nie podjął żadnej próby ustalenia czy wniosek o utajnienie danych jest realnie uzasadniony. Dalej podniesiono, że postanowienie narusza zasadę legalizmu, prawdy obiektywnej i słusznego interesu strony, bowiem stwarza możliwość arbitralnej oceny, dokonywanej poza dyspozycją ustawową czy dany przypadek uzasadnia utajnienie danych świadka. Brak uzasadnienia wpływa także negatywnie na zaufanie stron do organów państwa. Powołując się na literaturę przedmiotu stwierdzono, że dla zastosowania art. 23 ust. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy nie wystarcza sama hipotetyczna możliwość wystąpienia negatywnych skutków dla świadka. Konieczne jest chociażby uprawdopodobnienie wystąpienia takich skutków. Powyższe, zdaniem pełnomocnika, świadczy o wadliwej wykładni art. 23 ust. 2 ww. ustawy poprzez przyjęcie, że sam fakt złożenia wniosku o utajnienie danych powoduje konieczność wydania stosownego postanowienia.
Po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] Okręgowy Inspektor Pracy, na podstawie art. 23 ust. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy za chybione uznał stanowisko, że sama hipotetyczna możliwość wystąpienia negatywnych skutków dla świadka nie jest wystarczająca dla zastosowania art. 23 ust. 2 ustawy o PIP. Zdaniem organu ustawodawca wymaga jedynie "uzasadnionej obawy" do tego, by inspektor pracy wydał postanowienie o zachowaniu w tajemnicy okoliczności umożliwiających ujawnienie tożsamości pracownika lub osoby, w tym danych osobowych. Jednocześnie wobec braku definicji legalnej tego zwrotu odwołał się do znaczenia językowego użytych w nim słów. W tym zakresie podał, że "uzasadniony" to oparty na obiektywnych racjach, podstawach, słuszny usprawiedliwiony, natomiast "obawa" to stan, uczucie niepewności, niepokoju co do skutku, następstw czegoś, starach, lęk. Na tej podstawie wywiódł, że w każdej sytuacji, w której inspektor pracy uzna, że zachodzi "uzasadniona obawa", może wydać postanowienie o zachowaniu okoliczności umożliwiających ujawnienie tożsamości pracownika lub osoby, w tym danych osobowych, co nie wymaga uprawdopodobnienia wystąpienia skutków, o których mowa we wskazanym przepisie. Nadto wskazał, że w toku przesłuchania świadka inspektor pracy powinien uzyskać informację, czy przesłuchanie mogłoby narazić świadka na jakikolwiek uszczerbek lub zarzut. Informację tą należy zamieścić w protokole przesłuchania świadka, bowiem stanowi ona podstawę wydania przez inspektora pracy przedmiotowego postanowienia (A. Jasińska-Cichoń Ustawa o PIP. Komentarz, Oficyna 2008).
Wobec powyższego organ stwierdził, że wydanie przez inspektora pracy postanowienia w przedmiocie zachowania w tajemnicy danych osobowych świadka zostało poprzedzone złożeniem wniosku przez osobę przesłuchiwaną, w którym to uzasadniona została prośba o zachowanie w tajemnicy tożsamości osoby przesłuchiwanej. Inspektor pracy nie mógł powołać tych faktów w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z uwagi na możliwość identyfikacji osoby składającej wniosek. Ponadto wskazał, że w przedmiotowym przypadku chodzi nie tylko o zachowanie w tajemnicy danych personalnych, ale też innych danych i wszelkich okoliczności, które mogłyby pozwolić na ustalenie tożsamości osoby udzielającej informacji. Dalej wskazał, że postanowienie inspektora pracy nie jest postanowieniem w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego (choć bardzo go przypomina), lecz ma charakter swoisty i podlega odrębnej procedurze. Adresatem postanowienia jest pracodawca, któremu przysługuje zażalenie, jednakże postępowanie w sprawie zażalenia objęte jest tajemnicą służbową i toczy się bez udziału pracodawcy. Stąd organ uznał za nieuzasadnione powołane w zażaleniu zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. Ponadto, jak stwierdził, inspektor pracy uznał, iż zachodzi uzasadniona obawa, że udzielenie mu przez pracownika lub osobę o której mowa w ust. 1 pkt 3 mogłoby narazić tego pracownika lub osobę na jakikolwiek uszczerbek lub zarzut z powodu udzielenia tej informacji. Następnie organ przedstawił procedurę dotyczącą zasad postępowania z protokołami przesłuchań i innymi dokumentami, na które rozciąga się obowiązek zachowania w tajemnicy służbowej, określoną w zarządzeniu nr 18/2007 Głównego Inspektora Pracy z 26 listopada 2007 r. w sprawie określania zasad postępowania z protokołami przesłuchań i innymi dokumentami, na które rozciąga się obowiązek zachowania w tajemnicy służbowej, uznając, że inspektor pracy zasad tych nie naruszył.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego Z. C., wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:
- prawa procesowego, a to art. 1 ust. 1 pkt 1 k.p.a. przez przyjęcie, że inspektor pracy wydając przedmiotowe postanowienie nie był uprawniony do stosowania Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 6, 7, 8, 10 i 11 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu postanowienia jakiejkolwiek okoliczności potwierdzających istnienie przesłanek do zachowania w tajemnicy tożsamości świadka oraz przyjęcie, że zarządzenie nr 18/2007 , które nie jest źródłem prawa w rozumieniu Konstytucji RP, może w jakikolwiek sposób kształtować uprawnienia strony oraz, że upoważnienie do jego wydania nie określa w sposób właściwy zakresu spraw regulowanych, co stanowi naruszenie art. 92 i 93 Konstytucji RP, oraz art. 124 k.p.a., poprzez brak uzasadnienia faktycznego,
- prawa materialnego, a to art. 23 ust. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż bliżej nieznane i niesprecyzowane okoliczności wskazują jakoby zachodziła uzasadniona obawa, iż treść zeznań świadków naraża ich na uszczerbek lub zarzut z powodu treści tych zeznań.
W uzasadnieniu skargi przytoczono zasadniczo tożsamą argumentację co w zażaleniu. Ponadto nie podzielono stanowiska jakoby wydanie postanowienia o zachowaniu w tajemnicy tożsamości osób przesłuchiwanych nie wymaga od organu uprawdopodobnienia bądź udowodnienia, iż przesłanka "uzasadnionej obawy" występuje faktycznie oraz, że w każdym przypadku złożenia wniosku organ postanowienie to wydaje. Taka wykładnia, zdaniem pełnomocnika skarżącej, sprzeczna jest z zasadą jawności postępowania. Podkreślono, że regulacja zawarta w art. 23 ust. 2 ma charakter wyjątku od reguły, a tym samym nie może być interpretowana w sposób pozwalający na poszerzenie odstępstwa od zasady jawności. Wskazano także, że Główny Inspektor Pracy nie jest podmiotem uprawnionym nawet do wydawania zarządzeń, gdyż nie mieści się w kręgu ministrów o których mowa w art. 92 Konstytucji RP. W ocenie pełnomocnika wątpliwości budzi to, czy dyspozycja zawarta w art. 23 ust. 6 cyt. ustawy zawierajęca upoważnienie do wydania zarządzenia przez wskazany organ jest zgodna z Konstytucją RP. Ponadto stwierdzono, że zarządzenia nie mogą stanowić podstawy wydania decyzji zgodnie z art. 93 Konstytucji. W świetle zaprezentowanych argumentów uznano zasadność wniesionej skargi.
W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy wniósł o oddalenie skargi powtarzając argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ponadto za bezzasadny uznał zarzut, jakoby twierdził, że zarządzenie Głównego Inspektora Pracy stanowi źródło praw i obowiązków strony postępowania, wręcz przeciwnie wskazał, że zarządzenie stanowi prawo wewnętrznie obowiązujące, które obliguje inspektora pracy do określonych zachowań. Ponadto zarządzenie to nie stanowiło podstawy wydania postanowienia przez inspektora pracy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do regulacji art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych sady administracyjne sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej w skrócie P.p.s.a. ), że tylko ustalenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji.
Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze.
Przeprowadzając, w oparciu o powyższe uregulowania ocenę zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia inspektora pracy Sąd stwierdził, że uchybiają one przepisom prawa co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Podstawę prawną wydania skarżonego postanowienia stanowił przepis art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589), zwanej dalej ustawą o PIP. Zgodnie z brzmieniem wskazanego przepisu, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że udzielenie inspektorowi pracy informacji w sprawach objętych kontrolą przez pracownika lub osoby, które są lub były zatrudnione, albo które wykonują lub wykonywały pracę na jego rzecz na innej podstawie niż stosunek pracy, w tym osoby wykonujące na własny rachunek działalność gospodarczą - mogłoby narazić tego pracownika lub osobę na jakikolwiek uszczerbek lub zarzut z powodu udzielenia tej informacji, inspektor pracy może wydać postanowienie o zachowaniu w tajemnicy okoliczności umożliwiających ujawnienie tożsamości tego pracownika lub osoby, w tym danych osobowych.
Natomiast stosownie do regulacji art. 23 ust. 3 i 4 tej ustawy w razie wydania postanowienia okoliczności takie pozostają wyłącznie do wiadomości inspektora pracy. Protokół przesłuchania pracownika lub osoby wolno udostępniać pracodawcy tylko w sposób uniemożliwiający ujawnienie danych osobowych. Na postanowienie w sprawie zachowania w tajemnicy danych osobowych pracodawcy przysługuje zażalenie do okręgowego inspektora pracy. Postępowanie dotyczące zażalenia toczy się bez udziału pracodawcy i objęte jest tajemnicą służbową.
Przyjdzie wskazać, że cyt. wyżej uregulowania stanowią nowe rozwiązanie prawne, którego celem było zwiększenie skuteczności działania inspekcji pracy – oraz zagwarantowanie ochrony pracownikom i innym osobom świadczącym pracę w związku z ich obawami przed niekorzystnymi dla nich skutkami ze strony pracodawcy lub środowiska, jeżeli zgodzą się ujawnić w toku kontroli fakty naruszenia przepisów prawa pracy, a tym samym ułatwić inspektorom pracy wyeliminowanie uchybień występujących w sferze stosunków pracy.
Zgodnie z art. 12 ustawy o PIP w postępowaniu przed organami Państwowej Inspekcji Pracy w sprawach nieuregulowanych w ustawie bądź przepisach wydanych na jej podstawie albo w przepisach szczególnych stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.). Skoro na postanowienie oparte na art. 23 ust. 2 ustawy przysługuje zażalenie, to podlega ono kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne na podstawie art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a.
Stosownie do treści art. 124 § 2 k.p.a. postanowienie, na które służy zażalenie oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie, powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Obowiązek uzasadnienia dotyczy zatem postanowień organów obu instancji. Natomiast zgodnie z art. 126 k.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art.107 § 2-5 k.p.a. Przepis art. 107 § 3 k.p.a. stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Uzasadnienie postanowienia odpowiadające wymogom przywołanych wyżej przepisów odzwierciedlać powinno tok rozumowania organu administracji prowadzący do konkretyzacji określonego stosunku prawnego opartego na wskazanej normie prawnej. Przyjdzie jednocześnie zauważyć, że postanowienie oparte o przepis art. 23 ust. 2 ustawy o PIP ma charakter uznaniowy. Uznanie to wynika z użytego w tym przepisie sformułowania, że inspektor pracy może wydać postanowienie. Z treści tego przepisu wynika, że postanowienie takie inspektor winien wydać jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że osoba w nim wskazana może doznać uszczerbku lub zostanie jej postawiony zarzut w związku z udzieleniem informacji. Powyższe rodzi zatem konieczność zaprezentowania tych kwestii oraz argumentów, jakie legły u podstaw wydania przedmiotowego postanowienia w jego uzasadnieniu. Uznanie administracyjne nie może oznaczać dowolności organu, ma natomiast uwzględniać pewne kryteria faktyczne i prawne o charakterze obiektywnym pozwalającym na ocenę zasadności argumentów organu oraz zachowania granic uznania.
Skoro więc organ inspekcji pracy wydał postanowienie w oparciu o art. 23 ust. 2 ustawy o PIP, to zobowiązany był w jego uzasadnieniu stwierdzić, że istnieją takie okoliczności, które uzasadniają obawę pracownika, że udzielenie informacji mogłoby narazić go lub inną osobę na uszczerbek lub zarzut z powodu udzielenia inspektorowi informacji. Zwrot, że obawa musi być uzasadniona wskazuje, że powinna ona wynikać przynajmniej z uprawdopodobnionych okoliczności faktycznych. Istnienie zagrożenia, a także to czy obawa jest uzasadniona, należy rozumieć jako zobiektywizowaną obawę niebezpieczeństwa wystąpienia niekorzystnych skutków dla pracownika lub innej osoby. Organ powinien przynajmniej wskazać kategorię wartości, dóbr, które w konkretnym przypadku mogłyby być zagrożone poprzez ujawnienie tożsamości osoby przesłuchiwanej. Niezbędne było więc przybliżenie okoliczności czyniących uzasadnioną obawę, że udzielenie informacji inspektorowi pracy może spowodować uszczerbek po stronie osoby udzielającej takiej informacji oraz wskazanie na czym miałby uszczerbek ten polegać, jakich dóbr może dotyczyć. Przy czym stopień ogólności kwestii odnoszących się do przesłanek, których wystąpienie uzasadnia wydanie przedmiotowego postanowienia, powinien być dostosowany do okoliczności konkretnej sprawy, tak aby nie było możliwości bezpośredniego czy pośredniego zidentyfikowania przesłuchiwanej osoby.
Nie czyni natomiast zadość wymogom stawianym uzasadnieniu postanowienia, zgodnie z art. 107 § 3 w związku z art. 126 k.p.a., powołanie się przez organy na złożenie przez pracownika wniosku o wydanie postanowienia o zachowaniu w tajemnicy okoliczności umożliwiających ujawnienie jej tożsamości w tym danych osobowych. Gołosłowne jawi się również stwierdzenie organu odwoławczego, że inspektor pracy uznał, iż zachodziła uzasadniona obawa, że udzielenie mu informacji w sprawach objętych kontrolą przez pracownika lub osoby o których mowa w ust. 1 pkt 3 mogłoby narazić tego pracownika lub osobę na jakikolwiek uszczerbek lub zarzut z powodu udzielenia tej informacji, skoro w uzasadnieniu postanowienia inspektor pracy nie stwierdził, że istnieją takie okoliczności, które obawę tą uzasadniają. Organ ten stwierdził jedynie, że osoba przesłuchiwana wniosła o wydanie przedmiotowego postanowienia. Jednakowoż, jak słusznie wskazała skarżąca, samo złożenie wniosku nie stanowi wystarczającej podstawy do wydania postanowienia. Gdyby tak było ustawodawca wprost taką sytuację by przewidział. Tymczasem ustawodawca inspektorowi pracy pozostawił ocenę sytuacji osoby udzielającej informacji.
Sąd nie podziela stanowiska, że postanowienie wydane na podstawie art. 23 ust. 2 ustawy o PIP nie jest postanowieniem w rozumieniu k.p.a. Natomiast podkreślić trzeba, że zaprezentowanych rozważań odnoszących się do wymogów formalnych uzasadnienia postanowienia nie należy traktować jako pozwalających na unicestwienie celu jego wydania opartego na przepisie art. 23 ust. 2 ustawy o PIP - jakim jest zagwarantowanie szeroko rozumianego bezpieczeństwa osobom udzielającym informacji organom inspekcji pracy. Jak bowiem trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 11 grudnia 2008 r. sygn. akt III SA/Gd 306/08 (publik. w internetowej bazie orzeczeń) rzeczą organów stosujących przepisy ustawy o PIP jest takie uzasadnienie postanowień opartych na art. 23 ust. 2 tej ustawy, by nie umożliwiały one identyfikacji osób, których dotyczą - a równocześnie, by odpowiadały wymogom wynikającym z przepisów art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. Wymaga to niewątpliwie wysokich umiejętności po stronie organów stosujących prawo, lecz równocześnie jest jedynym sposobem umożliwiającym rzeczywiste, a nie formalne tylko dokonanie kontroli zarówno instancyjnej jak również kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne. Kontrola taka nie jest bowiem możliwa jeśli uzasadnienie zaskarżonego postanowienia sprowadza się do przytoczenia treści stosowanego przepisu i stwierdzenia, że w sprawie zachodzą przesłanki do jego stosowania.
Zasadne jest twierdzenie, że przepis art. 23 ust. 2 ustawy o PIP stanowi istotny wyjątek od zasady określonej w art. 10 § 1 k.p.a., przewidującej zapewnienie wszystkim stronom postępowania czynnego udziału we wszystkich jego stadiach. Jednakowoż, jako rozwiązanie prawne o charakterze wyjątkowym w stosunku do powyższej zasady postępowania podlega ono zastosowaniu tylko wówczas, gdy jest to rzeczywiście konieczne. Tym bardziej niezbędna jest więc rzeczywista, a nie pozorna tylko kontrola stosowania tego instrumentu w toku postępowań prowadzonych przez organy inspekcji pracy.
Trafnie pełnomocnik skarżącej wskazał, że zarządzenie Głównego Inspektora Pracy w nr 18/2007 z dnia 26 listopada 2007 r. w sprawie określania zasad postępowania z protokołami przesłuchań i innymi dokumentami, na które rozciąga się obowiązek zachowania tajemnicy służbowej, wydane na podstawie art. 23 ust. 6 ustawy o PIP nie jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa w rozumieniu Konstytucji RP. Jednakowoż zarządzenie to, jako akt o charakterze wewnętrznym, nie stanowiło podstawy prawnej wydania postanowień w niniejszej sprawie.
Mając na względzie, iż uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, jak również postanowienia inspektora pracy, nie czyni zadość wymogom art. 107 § 3 w związku z art. 126 k.p.a., co uniemożliwia dokonanie kontroli prawidłowości zastosowania art. 23 ust. 2 ustawy o PIP w niniejszej sprawie, to należało uznać, że doszło do naruszenia wyżej wymienionych przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Wobec powyższego Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie podlegało uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 P.p.s.a. Wskazania do ponownego rozpatrzenia sprawy wynikają wprost z powyższych rozważań.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI