IV SA/Gl 341/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2013-02-28
NSAAdministracyjneŚredniawsa
promocja zatrudnieniarynek pracydziałalność gospodarczabezrobocieświadczeniezwrot środkówumorzenie należnościumowa cywilnoprawnaKodeks postępowania administracyjnego

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę J.L. na decyzję Wojewody odmawiającą umorzenia nienależnie pobranego świadczenia na podjęcie działalności gospodarczej, uznając, że nie zaszły przesłanki do umorzenia należności.

Skarżący J.L. domagał się umorzenia nienależnie pobranego świadczenia w wysokości 18.700 zł na podjęcie działalności gospodarczej, argumentując trudności finansowe i chęć późniejszego wydatkowania środków. Organy administracji odmówiły umorzenia, wskazując na brak udokumentowania wydatków i niewykazanie przesłanek z art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, podkreślając, że przyznanie środków następuje na podstawie umowy cywilnoprawnej, a kontroli sądowej podlega jedynie decyzja o odmowie umorzenia, dla której nie stwierdzono wystąpienia ustawowych przesłanek.

Sprawa dotyczyła skargi J.L. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy odmawiającą umorzenia nienależnie pobranego świadczenia w wysokości 18.700 zł, przyznanego na podjęcie działalności gospodarczej. Środki te zostały przyznane na podstawie umowy, której J.L. nie rozliczył zgodnie z warunkami, co skutkowało wezwaniem do zwrotu wraz z odsetkami. J.L. wnioskował o umorzenie należności, powołując się na brak możliwości jednoczesnego spłacania rat i opłacania składek ZUS oraz zakupu sprzętu. Organy administracji, po analizie sytuacji materialnej skarżącego, uznały, że nie zachodzą przesłanki określone w art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia, uzasadniające umorzenie. Wojewoda podkreślił, że przyznanie środków następuje na podstawie umowy cywilnoprawnej, a nie decyzji administracyjnej, co wyłącza stosowanie przepisów K.p.a. do kwestii wypowiedzenia umowy i zwrotu środków. Skarżący w skardze do WSA podtrzymał swoje stanowisko, kwestionując zasadność wypowiedzenia umowy i zobowiązania do zwrotu środków, a także zarzucając brak pouczenia o możliwości odwołania. WSA w Gliwicach oddalił skargę, stwierdzając, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Sąd wyjaśnił, że kontroli sądowej podlega jedynie rozstrzygnięcie o odmowie umorzenia, a nie zasadność rozwiązania umowy. Podkreślono, że środki nadal pozostają w dyspozycji skarżącego, co wyklucza przesłanki umorzenia. Sąd uznał, że organy prawidłowo oceniły sytuację materialną J.L. i zasadnie odmówiły umorzenia należności, ponieważ nie zostały spełnione ustawowe przesłanki.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, odmowa umorzenia jest zgodna z prawem, ponieważ skarżący nie wykazał wystąpienia żadnej z ustawowych przesłanek uzasadniających umorzenie należności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo oceniły sytuację materialną skarżącego i zasadnie odmówiły umorzenia, ponieważ skarżący nie wykazał, że dochodzenie należności pozbawi go środków utrzymania, nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności, ani nie zaszło inne uzasadnione przypuszczenie braku możliwości egzekucji. Ponadto, skarżący nie wykazał, że środki te są mu niezbędne do utrzymania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

u.p.z. art. 76 § ust. 7

Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

Pomocnicze

u.p.z. art. 46 § ust. 1

Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 132

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niezasadność wypowiedzenia umowy o przekazanie środków na podjęcie działalności gospodarczej. Niesprawiedliwość i sprzeczność z celem programu "Kapitał Ludzki" zobowiązania do zwrotu środków. Chęć późniejszego wydatkowania środków na podjęcie działalności gospodarczej w celu zakupu lepszego sprzętu.

Odrzucone argumenty

Brak wykazania przesłanek z art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia uzasadniających umorzenie należności. Środki na podjęcie działalności gospodarczej zostały przyznane na podstawie umowy cywilnoprawnej, a nie decyzji administracyjnej. Kwestie związane z wypowiedzeniem umowy i zwrotem środków nie podlegają rozstrzyganiu w trybie administracyjnym. Skarżący posiadał środki na rachunku bankowym i nie wykazał braku możliwości ich wyegzekwowania ani pozbawienia go środków utrzymania.

Godne uwagi sformułowania

przyznanie świadczeń wymienionych w art. 46 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia... następuje na podstawie umowy podstawą jest tu więc nie decyzja administracyjna lecz umowa będąca dwustronną czynnością cywilnoprawną wszelkie działania zmierzające do realizacji wynikających z tej umowy roszczeń bądź też będące następstwem wykonania jej postanowień nie należą do czynności z zakresu prawa administracyjnego i nie mogą być dochodzone w trybie administracyjnym wbrew twierdzeniom skarżącego, do działań tych nie mają zastosowania przepisy K.p.a. i dlatego właściwy do rozstrzygania ewentualnych sporów w niniejszym zakresie nie jest sąd administracyjny lecz sąd powszechny akt stanowiący przedmiot skargi nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie

Skład orzekający

Adam Mikusiński

przewodniczący sprawozdawca

Stanisław Nitecki

członek

Tadeusz Michalik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy umorzenia nienależnie pobranego świadczenia na podjęcie działalności gospodarczej w przypadku niewykazania przesłanek z ustawy oraz rozróżnienie między umową cywilnoprawną a decyzją administracyjną w kontekście środków na działalność."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku wykazania przesłanek umorzenia oraz interpretacji przepisów ustawy o promocji zatrudnienia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważne rozróżnienie między umową cywilnoprawną a decyzją administracyjną w kontekście środków na działalność gospodarczą oraz pokazuje, jak istotne jest wykazanie konkretnych przesłanek ustawowych dla umorzenia należności.

Umowa o dotację na firmę to nie prezent – co się stanie, gdy nie rozliczysz pieniędzy?

Dane finansowe

WPS: 18 700 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Gl 341/12 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2013-02-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-04-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Mikusiński /przewodniczący sprawozdawca/
Stanisław Nitecki
Tadeusz Michalik
Symbol z opisem
6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Sygn. powiązane
I OZ 464/12 - Postanowienie NSA z 2012-06-28
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2008 nr 69 poz 415
art. 46 ust. 1,  art. 76 ust. 7
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant St. sekr. sąd. Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2013 r. sprawy ze skargi J.L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnego świadczenia oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz w oparciu o art. 9 pkt 14 lit. d) i art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r., nr 69, poz. 415 ze zm.) - zwanej dalej "ustawą o promocji zatrudnienia...", Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w K., działająca z upoważnienia Prezydenta Miasta K. odmówiła umorzenia J.L. nienależnie pobranego świadczenia w postaci środków na podjęcie działalności gospodarczej, w wysokości 18.700 zł.
W uzasadnieniu wskazano, że świadczenie to zostało przyznane wyżej wymienionemu na mocy umowy zawartej z nim w dniu [...] r. Następnie jednak - wobec braku udokumentowania i rozliczenia wydatkowania przekazanych w omawianym zakresie środków w wyznaczonym terminie (pomimo, iż termin ten wydłużono na mocy stosownego aneksu) - działając w oparciu o stosowne postanowienia wspomnianej umowy, wezwano go do zwrotu przyznanej kwoty wraz z ustawowymi odsetkami.
W dniu 4 lutego 2011 r. strona złożyła wniosek o umorzenie wspomnianej należności uzasadniając swoje żądanie brakiem możliwości jednoczesnego spłacania jej rat oraz opłacania składek ZUS i zakupu sprzętu wymienionego w umowie z dnia [...] r. Organ pierwszej instancji wywiódł, iż wniosek ten był kilkakrotnie rozpoznawany i za każdym razem rozstrzygany decyzjami odmownymi (wydanymi odpowiednio [...] r. oraz [...] r.), z których każda była następnie - w wyniku odwołań J. L.- uchylana przez Wojewodę [...]. W wyniku prowadzonego w tym zakresie postępowania administracyjnego ustalono, że wyżej wymieniony nie uzyskuje stałego dochodu i utrzymuje się z pożyczek oraz z będących w jego posiadaniu oszczędności, w kwocie 4.500 zł, ponosząc przy tym miesięczne wydatki z tytułu czynszu (448 zł), składek ZUS (366 zł), wyżywienia (450 zł), opłaty za energię elektryczną (30 do 100 zł), opłaty za Internet (43 zł), opłaty za telefon (około 20 zł), opłaty za gaz (około 30 zł) oraz zakupu węgla (około 66 zł). Z oświadczeń złożonych przezeń w dniach 22 lipca i 5 sierpnia 2011 r. wynika przy tym, że środki na podjęcie działalności gospodarczej, otrzymane z Powiatowego Urzędu Pracy w K. pozostają nadal w jego dyspozycji z przeznaczeniem na realizację projektu, na który zostały przyznane.
Zważywszy powyższe organ pierwszej instancji wywiódł, że analiza sytuacji, w jakiej znajduje się wnioskodawca prowadzi do konkluzji, iż nie zachodzi żadna z określonych w art. 76 ust. 7 pkt 1-4 ustawy o promocji zatrudnienia... przesłanek uzasadniających umorzenie tej należności. W jego ocenie, z przedstawionych przez stronę dokumentów nie wynika, aby dochodzenie należności mogło pozbawić ją niezbędnych środków utrzymania, nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, zaś przesłanka z pkt 3 tego przepisu nie ma w jej przypadku zastosowania. Wnioskujący jest bowiem w stanie spłacić pobrane świadczenie, a nadto nie udokumentował sposobu wydatkowania przyznanych środków ani nie dokonał przy ich wykorzystaniu zakupu sprzętu koniecznego do prowadzenia działalności gospodarczej, mimo że deklaruje, iż środki te pozostają nadal w jego dyspozycji.
Niezależnie od powyższego wskazano, iż w toku postępowania J.L. składał równolegle wniosek o rozłożenie wspomnianej należności na raty i żądanie to zostało załatwione pozytywnie decyzją nr [...] wydaną w dniu [...] r.
W odwołaniu do Wojewody [...] J. L. oświadczył, iż nie zgadza się z podjętym w sprawie rozstrzygnięciem oraz wniósł o jego zmianę i umorzenie należności bądź umożliwienie mu wydatkowania otrzymanych w jej ramach środków na podjęcie działalności gospodarczej. Odwołujący się zakwestionował zasadność wypowiedzenia mu umowy o przekazaniu tych środków podkreślając, że jest gotów w każdej chwili wydatkować je w sposób zgodny z jej postanowieniami. Równocześnie podniósł, że przy wypowiadaniu powyższej umowy organ pierwszej instancji powinien pouczyć go o możliwości skorzystania z odwołania od "decyzji w tej sprawie", jako że obowiązek taki wynika z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Wywiódł przy tym, że zobowiązanie go do zwrotu środków, które nastąpiło w "decyzji Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...] r." jest w jego ocenie niesprawiedliwe i sprzeczne z celem programu "Kapitał Ludzki" polegającym na udzielaniu pomocy osobom bezrobotnym w rozpoczęciu działalności gospodarczej.
Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję zapadłą w pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności zaprezentował dotychczasowy przebieg postępowania, podzielając w tym zakresie ustalenia dokonane przez Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w K. Następnie powołał się na art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia... wywodząc, że starosta powiatowy może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć te należności w całości lub w części, wyłącznie wtedy, gdy występuje jedna z następujących przesłanek:
1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności;
2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania;
3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności;
4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Mając na względzie powyższe Wojewoda [...] podniósł, że decyzja stanowiąca przedmiot odwołania nie narusza przepisów obowiązującego prawa. Rozstrzygnięcie w niniejszym zakresie podejmowane jest bowiem w granicach uznania administracyjnego, których organ pierwszej instancji nie przekroczył. Bezrobotny nie wywiązał się z obowiązków nałożonych na niego w umowie o przekazaniu jednorazowych środków na podjęcie działalności, choć powinien być świadomy określonych w jej treści skutków niedochowania pewnych warunków.
Odnosząc się do argumentacji zawartej w odwołaniu, organ zatrudnienia podkreślił, że przyznanie bezrobotnemu jednorazowych środków na podjęcie działalności gospodarczej następuje nie w drodze decyzji administracyjnej, lecz na podstawie umowy cywilnoprawnej, a w rezultacie wszystkie kwestie dotyczące tej umowy jak również związane z nią działania i konsekwencje nie podlegają rozstrzyganiu w trybie administracyjnym, lecz są rozpatrywane w oparciu o przepisy prawa cywilnego. Nie budzi zatem wątpliwości, że do czynności polegających na wypowiedzeniu umowy zawartej ze stroną oraz na zobowiązaniu jej do zwrotu przyznanych środków nie ma zastosowania tryb odwoławczy uregulowany w Kodeksie postępowania administracyjnego, zaś właściwym do rozstrzygnięcia ewentualnych sporów w tym zakresie jest sąd powszechny.
Niezależnie od powyższego Wojewoda [...] dodał, że żądanie umorzenia obowiązku zwrotu pobranego świadczenia zostało umotywowane przez J.L. wyłącznie chęcią wydatkowania otrzymanych w tym zakresie środków na podjęcie działalności. Tymczasem okoliczność taka nie może uzasadniać uwzględnienia zgłoszonego żądania, jako że nie została ona wymieniona wśród przesłanek wskazanych w art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia... Równocześnie odwołujący się w żadnym ze swoich pism nie podnosił, aby którakolwiek z tych przesłanek miała w jego przypadku miejsce. W szczególności nie wywodził, aby konieczność zwrotu środków przyznanych w ramach pobranego świadczenia mogła w znacznym stopniu wpłynąć na jego sytuację życiową czy finansową. Nie wskazywał także na to, aby zaprzestał lub zawiesił działalność gospodarczą. O braku rzeczonych przesłanek świadczy przy tym fakt, iż środki wypłacone w ramach zawartej przezeń umowy w dalszym ciągu pozostają na jego koncie. Pomimo jednak posiadania tych środków, J.L.- choć odrębną decyzją umożliwiono mu spłatę w ratach - nie podjął czynności zmierzających do przekazania ich organowi pierwszej instancji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach J. L. wniósł o uchylenie decyzji wydanej przez Wojewodę [...] jako niezgodnej z przepisami ustawy o promocji zatrudnienia... oraz Kodeksu postępowania administracyjnego. Oświadczył przy tym, że podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w pismach, które składał do organów obydwu instancji w toku przeprowadzonego postępowania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Organ odwoławczy powtórzył argumentację zawartą w swojej decyzji raz jeszcze podkreślając, że decyzja wydana przez orzekającego w pierwszej instancji Prezydenta Miasta K. została poprzedzona wyczerpującą analizą zgromadzonego materiału dowodowego. Raz jeszcze przy tym zaakcentował, że w sprawie nie zachodzi żadna z wymienionych w art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia... przesłanek uzasadniających umorzenie skarżącemu pobranego świadczenia, zaś J. L. nie powoływał się na istnienie którejkolwiek z nich lecz oparł swój wniosek jedynie na argumentacji o dalszej chęci wydatkowania posiadanych z tego tytułu środków na podjęcie działalności w późniejszym czasie z uwagi na możliwość zakupu "lepszego sprzętu".
Dodatkowo organ drugiej instancji zwrócił uwagę na niespójność wniosków strony, która w wyniku niedochowania warunków zawartej umowy najpierw domaga się rozłożenia kwoty do zwrotu na raty, następnie podnosi, że słusznym byłoby jej umorzenie - zaś w przypadku odmowy umorzenia wyraża chęć spłaty w ratach - a potem - także po wydaniu odrębnej decyzji o rozłożeniu należności na raty, której nie zaskarżyła - nadal nie wykonuje nałożonego na nią obowiązku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z obowiązującym prawem.
Przedmiotem skargi jest w niniejszej sprawie decyzja o odmowie umorzenia J. L. należności w kwocie 18.700 zł, która została mu przekazana w ramach jednorazowego świadczenia na podjęcie działalności gospodarczej. J.L. został zobowiązany do jej zwrotu z uwagi na niedochowanie warunków umowy zawartej z Gminą K. w dniu [...] r. polegające na braku udokumentowania i rozliczenia wydatkowania otrzymanych środków, zgodnie z §4 pkt 6 tego kontraktu. Wyżej wymieniony uzasadnił skargę oświadczając, iż podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w pismach, które składał w toku postępowania administracyjnego do organów obydwu instancji. Jak zaś wynika z akt administracyjnych, w postępowaniu tym podnosił on przede wszystkim zarzuty dotyczące bezzasadności wypowiedzenia umowy, na podstawie której świadczenie zostało mu przyznane, jak również kwestionował prawidłowość zobowiązania go do zwrotu otrzymanych środków podkreślając, że wyraża gotowość ich wydatkowania na cel wskazany w umowie, jednak w terminie późniejszym, jako że umożliwi mu to zakup lepszego sprzętu. Skarżący wywodził także, iż wezwanie go do zwrotu pobranego świadczenia powinno nastąpić w formie decyzji administracyjnej, w odniesieniu do której miał zastosowanie tryb odwoławczy przewidziany w Kodeksie postępowania administracyjnego.
W pierwszej kolejności należy podnieść, że zaprezentowana wyżej argumentacja jest chybiona i nie mogła przesądzić o uwzględnieniu skargi. Trzeba bowiem wyjaśnić, że kontroli sądowej podlega w niniejszej sprawie wyłącznie rozstrzygnięcie podjęte przez organy w przedmiocie odmowy umorzenia obowiązku zwrotu pobranego przez stronę świadczenia. Zakres tej kontroli nie obejmuje natomiast oceny zasadności samego rozwiązania przez organ zatrudnienia umowy o przyznaniu świadczenia ani też zobowiązania strony do dokonania zwrotu przekazanych w jego ramach środków.
Jak słusznie zwrócił uwagę Wojewoda [...], przyznanie świadczeń wymienionych w art. 46 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia... następuje na podstawie umowy, co wynika wprost z treści tego przepisu. Podstawą jest tu więc nie decyzja administracyjna lecz umowa będąca dwustronną czynnością cywilnoprawną. Stąd, wszelkie działania zmierzające do realizacji wynikających z tej umowy roszczeń bądź też będące następstwem wykonania jej postanowień nie należą do czynności z zakresu prawa administracyjnego i nie mogą być dochodzone w trybie administracyjnym (poprzez wydanie rozstrzygnięcia w postaci jednostronnego, indywidualnego władczego aktu). Wbrew twierdzeniom skarżącego, do działań tych nie mają zastosowania przepisy K.p.a. i dlatego właściwy do rozstrzygania ewentualnych sporów w niniejszym zakresie nie jest sąd administracyjny lecz sąd powszechny. Konkluzja taka jest zgodna ze stanowiskiem judykatury wyrażonym między innymi w wyrokach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych; w Bydgoszczy, z dnia 27 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 715/12 oraz w Szczecinie, z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 1391/09 (oba dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W rezultacie nie budzi wątpliwości, że złożone przez organ zatrudnienia oświadczenie o rozwiązaniu umowy oraz o wezwaniu skarżącego do zwrotu pobranego na jej mocy świadczenia nie podlegało zaskarżeniu w trybie przewidzianym w K.p.a., a zatem organ pierwszej instancji nie miał podstaw do pouczania strony o możliwości skorzystania z takiego trybu. Skarżący mógł kwestionować prawidłowość czynności podjętych w tym zakresie składając stosowny pozew do sądu powszechnego, jednak obowiązujące przepisy nie przewidują obowiązku pouczania strony o takim prawie, zaś - co warto odnotować – J.L. był tego uprawnienia świadomy, jako że wynikało ono z treści §16 popisanej przezeń umowy z dnia [...] r.
Warto także zaakcentować, że z akt sprawy ani z wywodów skarżącego nie wynika, aby złożył on w tym przedmiocie pozew do sądu powszechnego, a tym samym nie sposób uznać, aby kwota objęta wnioskiem o umorzenie stanowiła należność sporną (nie toczył się wszak o nią spór przed właściwą instytucją) co stanowiłoby przeszkodę w rozpoznaniu przez organ wniosku o jej umorzenie czy też, aby okoliczności sprawy dawały podstawy do zawieszenia postępowania w zakresie umorzenia tej należności w oparciu o art. 97 §1 pkt 4 K.p.a.
Rozpoznając niniejszą skargę Sąd poddał zatem ocenie legalność samego rozstrzygnięcia o odmowie umorzenia przedmiotowej należności, które - w odróżnieniu od opisanych powyżej czynności dokonywanych w ramach realizacji skutków naruszenia warunków umowy - podejmowane jest w drodze decyzji administracyjnej.
Zasady określające stosowanie instytucji umorzenia, odroczenia terminu płatności oraz rozłożenia na raty należności z tytułu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych oraz innych świadczeń przewidzianych w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia... określone zostały w art. 76 ust. 7 wskazanej regulacji. Stosownie do treści przywołanego unormowania, odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty nienależnie pobranego świadczenia, zwrotu refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo umorzenie tych należności w całości bądź w części nastąpić może wtedy, gdy wystąpiła jedna z następujących przesłanek:
1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności;
2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania;
3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności;
4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Rozstrzygnięcie w tej kwestii należy do właściwości starosty powiatowego, który w przypadku decyzji o umorzeniu należności powinien nadto zasięgnąć opinii powiatowej rady zatrudnienia. W niniejszej sprawie Powiatowa Rada Zatrudnienia w K. zaopiniowała wniosek skarżącego negatywnie wyrażając swoje stanowisko na posiedzeniu przeprowadzonym w dniu 9 września 2011 r.
Jak słusznie zauważył Wojewoda [...], decyzja w omawianym przedmiocie podejmowana jest przez wskazany wyżej organ w ramach uznania administracyjnego. Należy jednak podkreślić, że uznanie administracyjne nie jest uprawnieniem nieograniczonym i w żadnym wypadku nie może być utożsamiane z dowolnością czy też samowolą. W tym kontekście nie budzi wątpliwości, że zakres uznania administracyjnego nie obejmuje etapu postępowania, związanego z zastosowaniem cytowanego art. 76 ust. 7 ustawy o promocji..., który dotyczy ustaleń stanu faktycznego polegających na ocenie czy zachodzą przesłanki umorzenia obciążających stronę należności. Organ administracyjny powinien zatem dokładnie zbadać w oparciu o obiektywne kryteria istnienie bądź nieistnienie okoliczności wymienionych w pkt 1 - 4 tego przepisu, co wiąże się w szczególności z koniecznością analizy sytuacji materialnej, życiowej i rodzinnej wnioskodawcy oraz dokonania oceny możliwości a także konsekwencji ściągnięcia rzeczonej należności i to nie tylko w stosunku do strony lecz również do osób pozostających na jej utrzymaniu.
Dopiero ustalenie, czy zachodzi co najmniej jedna z przesłanek warunkujących umorzenie nienależnie pobranego świadczenia, uprawnia organ zatrudnienia do skorzystania z kompetencji dyskrecjonalnej, a zatem wyboru określonej alternatywy - umorzenia albo odmowy umorzenia należności. Stosownie przy tym do zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ zatrudnienia powinien podać w uzasadnieniu decyzji motywy uwzględnienia bądź odmowy uwzględnienia wniosku strony. Uzasadnienie to powinno zawierać dokładne, wyczerpujące a zarazem czytelne dla strony wyjaśnienie zajętego w sprawie stanowiska. Przede wszystkim zaś musi prezentować szczegółowe ustalenia co do istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek umorzenia.
Zdaniem Sądu, przedstawiony wyżej wymóg został w sprawie zachowany. Organy obydwu instancji dokonały dostatecznie wnikliwej analizy sytuacji materialnej i życiowej J. L., która doprowadziła do trafnej konkluzji, iż żadna z przesłanek wskazanych w art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia... nie ma w jego przypadku miejsca. W tym zakresie zasadnie zwrócono uwagę na okoliczność, iż kwota przekazanego świadczenia znajduje się nadal w dyspozycji wyżej wymienionego i pozostaje zdeponowana na jego rachunku bankowym. Fakt ten jest poza sporem i został kilkakrotnie jednoznacznie potwierdzony przez skarżącego (vide: oświadczenia z dnia 22 lipca i 5 sierpnia 2011 r. - karty nr 174 i 177 akt administracyjnych oraz odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej, które złożył w dniu 17 stycznia 2012 r., gdzie wywiódł, iż środki te jest gotów w każdej chwili wydatkować na cel wskazany w umowie).
W tym stanie rzeczy - skoro skarżący posiada całą kwotę świadczenia - nie może budzić wątpliwości, że trudno mówić w jego przypadku o prawdopodobieństwie braku możliwości wyegzekwowania tej należności czy też o tym, aby nie posiadał on majątku umożliwiającego tę egzekucję. Nie sposób także formułować twierdzenia, aby dochodzenie należności mogło poskutkować pozbawieniem skarżącego lub jego, rodziny niezbędnych środków utrzymania. Dochodzenie to sprowadzałoby się wyłącznie do wyegzekwowania przechowywanej przez stronę kwoty świadczenia (której przecież i tak nie może przeznaczyć na utrzymanie, gdyż byłoby to sprzeczne z celem wskazanym w umowie z dnia [...] r.) i nie skutkowałoby koniecznością dokonywania zajęć na jakichkolwiek innych składnikach jego majątku ani też na jego dochodzie (aktualnym czy przyszłym).
Równocześnie z wniosku J.L. o umorzenie należności oraz z podnoszonych przezeń w toku postępowania wywodów nie wynika, aby powoływał się on istnienie którejkolwiek z przesłanek wskazanych w art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia..., ani też, aby wskazywał okoliczności mogące świadczyć o wystąpieniu tych przesłanek. W tym zakresie podnosił bowiem jedynie tyle, że konieczność zwrotu pobranych środków oraz brak możliwości ich wykorzystania doprowadzi do likwidacji prowadzonej przezeń działalności. Wywód taki nie jest jednak przekonujący, jako że - co trafnie zasygnalizował Wojewoda [...] - skarżący do dnia wydania zaskarżonej decyzji - a więc przez wiele miesięcy od czasu rozpoczęcia działalności gospodarczej - działalność tę prowadził oraz był w stanie ponosić związane z tym faktem koszty, i choć nie wydatkował w jej zakresie otrzymanego świadczenia, nie zakończył jej ani nawet nie zawiesił. Poza tym J.L. oparł swoje żądanie na argumentach, które nie mogły uzasadniać umorzenia pobranego przezeń świadczenia. Podkreślał bowiem, że pomimo upływu terminu, który wyznaczono w umowie nadal miał zamiar wykorzystać pozyskane środki na prowadzoną działalność czyniąc to jednak w terminie późniejszym, co umożliwiłoby bardziej efektywne wykorzystanie omawianej kwoty poprzez zakup nowocześniejszego sprzętu fotograficznego.
Podnoszona w tym zakresie argumentacja, podobnie jak i kwestionowanie przez skarżącego zasadności rozwiązania z nim umowy zawartej z Gminą K. pozostają jednak - z powodów opisanych w powyżej - bez wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji.
Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że akt stanowiący przedmiot skargi nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie i dlatego działając na podstawie art. 132 oraz w oparciu o art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI