IV SA/Gl 254/04

IV SA/Gl 254/04 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2006-03-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-04-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Kalaga-Gajewska
Szczepan Prax
Tadeusz Michalik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie: NSA Szczepan Prax WSA Beata Kalaga - Gajewska Protokolant: st.referent Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2006 r. sprawy ze skargi J. K. na orzeczenie [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie funkcjonariuszy Policji 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. ustala, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] roku Komendant Miejski Policji w Ś., działając na podstawie art. 135 j ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (Dz. U. z 2002 roku, Nr 7 poz. 58 ze. zm.) orzekł o uznaniu winnym [...]. J. K. naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzeniu kary dyscyplinarnej "ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku." W toku postępowania dyscyplinarnego obwinionemu zarzucono, że w okresie od [...] kwietnia 2003 r. do [...] maja 2003 r. nie wykonał poleceń [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r. zawartych w piśmie [...], w szczególności:
- nie zapoznał niezwłocznie wszystkich policjantów KMP Ś., a w szczególności dyżurnych z Rozkazem nr [...] z dnia [...] r. w sprawie organizacji i form prowadzenia przez Policję działań pościgowych oraz "Procedurami postępowania Policji podczas prowadzenia działań pościgowych",
- nie przeprowadził, w ramach zajęć doskonalenia zawodowego, szkolenia z zakresu zasad postępowania przy działaniach pościgowo-blokadowych dla wszystkich policjantów wykonujących obowiązki dyżurnego i zastępcy dyżurnego,
oraz
- nie wykonał polecenia uzupełnienia, warunkowo zatwierdzonego Aneksu do Harmonogramu Pracy Sekcji [...] KMP w Ś. na II kwartał 2003 r. /[...] z dnia [...] r./, o zadania zmierzające do poprawy ujawnialności czynów nieletnich,
- nie wykonał polecenia dokonania poprawek i uzupełnień w Sprawozdaniu z realizacji zadań z harmonogramu pracy Sekcji [...] KMP w Ś. za I kwartał 2003 r. /[...] z dnia [...] r./
W uzasadnieniu orzeczenia odnotowano, że w dniu [...] lipca 2002 r. do KMP w Ś. wpłynęło pismo ze Sztabu Policji KWP w K. l.dz. [...] z dnia [...] r. dot. nieskuteczności działań pościgowo-likwidacyjnych. W piśmie tym zalecono m.in. przeprowadzenie treningu sztabowego, niezwłoczne zapoznanie wszystkich funkcjonariuszy KMP Ś., przeprowadzenie szkolenia dla dyżurnych i ich pomocników. Zadania te zostały zlecone [...]. J. K. do realizacji w dniu [...] lipca 2002 r. Dokumentacja dot. treningu sztabowego została przedstawiona do zatwierdzenia Komendantowi Miejskiemu Policji w Ś. w dniu [...] grudnia 2002 r. W związku z tym, że czynności w tej sprawie zostały podjęte po czterech miesiącach od daty wydania polecenia Komendant Miejskiej Policji w Ś. polecił [...]. J. K. wyjaśnić w terminie do [...] lutego 2003 r. przyczyny ujawnionych uchybień. Polecenie to zostało zrealizowane w dniu [...] marca 2003 r. W dniu [...] marca 2003 r. Komendant Miejski Policji w Ś. przeprowadził rozmowę dyscyplinującą z [...]. K. w trakcie, której kolejny raz wytyka wymienionemu brak realizacji wszystkich poleceń zawartych w piśmie [...]. Pomimo tego [...]. K. pozostał bezczynny w tym zakresie do dnia [...] maja 2003 r.
Organ orzekający podniósł dalej, że z wyjaśnień obwinionego wynika, że nie wiedział, że Komendantowi chodzi o kartę zapoznania. W przeciwnym wypadku natychmiast przedstawiłby karty zapoznania z przedmiotowym pismem z października i grudnia 2002 r. podpisane przez dyżurnych i ich pomocników. Jednak obwiniony nie potrafił wyjaśnić dlaczego nie dołączono tych kart do Rozkazu nr [...] i nie przedstawiono ich Komendantowi Miejskiemu Policji w Ś. w dniu [...] maja 2003 r. kiedy to Komendant wydał polecenie kierownikom pionów przedstawienia mu kart zapoznania z tym dokumentem. Kartę zapoznania z Rozkazem nr [...] KGP dyżurnych i ich pomocników [...] J.K. przedstawił prowadzącemu postępowanie dyscyplinarne w dniu [...] grudnia 2003 r.
W toku wyjaśnień obwiniony zaznaczył, że dyżurni odbywają swoje szkolenia w KWP w K. - polecenie [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. zawarte w piśmie [...] dot. dyżurnych komisariatów. W tym miejscu organ orzekający zaakcentował, że polecenie [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w tym przedmiocie było jasne i wyraźnie wspominało o dyżurnych i ich zastępcach. Nie ma w tym piśmie żadnej wzmianki o powierzeniu realizacji tego zadania Wydziałowi Sztab Policji KWP w K. co sugerował obwiniony. Polecenie to zostało przekazane do realizacji Komendantom Miejskim/Powiatowym garnizonu [...].
W dalszej części uzasadnienia orzeczenia odnotowano, że [...]. J. K. w okresie od [...] kwietnia 2003 r. do [...] lipca 2003 r. nie wykonał poleceń Komendanta Miejskiego Policji w Ś. zawartego w piśmie z dnia [...] r. nr [...]. Wyjaśniając tą sytuację obwiniony stwierdził, że zarówno harmonogram jak i sprawozdanie z jego realizacji były sporządzone mimo braku podstaw prawnych zawartych w "Rozporządzeniu nr 2 KGP z dnia 16 stycznia 2003 r. w sprawie sprawozdawczości i planowania w Policji" oraz sporządzonego na tej podstawie pisma z upoważnienia [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K.. W sprawie sprawozdawczości i planowania w Policji Komendant Główny Policji wydał Zarządzenie nr 2/2003 z dnia 16 stycznia 2003 r. W § 2 pkt 4 tego Zarządzenia Komendant Główny Policji deleguje swoje uprawnienia w tym zakresie na Komendantów Wojewódzkich. [...] Komendant Wojewódzki Policji w K. nie uchylił Zarządzenia nr 10/01 z dnia 29 października 2001 r. w sprawie planowania i sprawozdawczości jednostek Policji województwa [...]. Na podstawie tego Zarządzenia Komendant Miejski Policji w Ś. wydał Decyzję nr [...] w sprawie planowania i sprawozdawczości komórek organizacyjnych KMP w Ś., która zobowiązuje Sekcję Prewencji, pion kryminalny, Referat Ruchu Drogowego i Zespół Finansów i Zaopatrzenia do sporządzenia harmonogramów pracy na każdy rozpoczynający się kwartał oraz do przedstawiania Komendantowi sprawozdań z ich realizacji. Do dnia wydania orzeczenia Komendant nie zwolnił z tego obowiązku Naczelnika Sekcji [...].
W wyniku poczynionych wyżej ustaleń stwierdzono, że [...] J. K. nie wykonał poleceń przełożonych a tym samym naruszył dyscyplinę służbową, za co zgodnie z art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej.
W odwołaniu z dnia [...] 2004 r. [...]. J. K. zwrócił uwagę [...]Komendanta Wojewódzkiego Policji w K., że zaskarżone orzeczenie narusza konstytucyjne prawo do obrony. Zarzucił, iż w toku postępowania dyscyplinarnego naruszono zasady domniemania niewinności zawarte w art. 135 g ust. 1 ustawy o Policji, a przy tym dopuszczono się rażących uchybień proceduralnych oraz manipulowania materiałem dowodowym.
W punkcie wyjścia J. K. odnotował, że zmiany dotyczące postępowań dyscyplinarnych w stosunku do policjantów, wprowadzone ustawą z dnia 29 października 2003 r. o zmianie ustawy o Policji (Dz. U. Nr 192, poz. 1873), świadczą o podniesienie rangi tego postępowania do postępowania ustawowego. Jest to dopełnieniem art. 42 ust. l Konstytucji RP. Oznacza to ni mniej ni więcej, że w stosunku do tego typu postępowania mają zastosowanie wszelkie zasady prawa i to zarówno te zdefiniowane w przepisach prawa jak i te wyinterpretowane z ogólnych przepisów i obowiązujące w polskim systemie prawa.
Obwiniony zarzucił, iż pierwszą z podstawowych zasad jakie naruszono w postępowaniu dyscyplinarnym to - powaga rzeczy osądzonej (auctoeitas rei judycatae) - wyrażonej łacińską sentencją "ne bis in idem" co oznacza dosłownie - nie dwa razy za to samo - i tym samym wskazuje, iż nie można być karanym dwa razy za to samo. Samo wszczęcie postępowania dyscyplinarnego w tej sprawie było naruszeniem tej zasady. W aktach postępowania dyscyplinarnego znajduje się Notatka z przeprowadzonej rozmowy dyscyplinującej z dnia [...] kwietnia 2003 r., sporządzona przez Komendanta Miejskiego Policji w Ś. a więc przełożonego właściwego do spraw dyscyplinarnych, w której wskazano, że "...[...].J. K. naruszył dyscypliną służbową nie wykonując poleceń przełożonych rzetelnie i w wyznaczonym terminie. ...", "... które to polecenia wydał [...] Komendant Wojewódzki Policji w K. a zawarte były w piśmie ze sztabu Policji KWP w K. z dnia [...] r. l.dz. [...]...". Porównując treść tej notatki z treścią zarzutu można jednoznacznie stwierdzić, że Komendant Miejski Policji w Ś. podjął już w tej sprawie przewidziane prawem kroki dyscyplinarne w stosunku do obwinionego. Samo określenie ram czasowych, rzekomego braku realizacji polecenia zawartego w piśmie [...], na okres od [...] kwietnia do [...] maja 2002 r. nic nie mogą zmienić w stanie faktycznym i bezsprzeczne pozostaje to, że obwiniony był już za ten czyn dyscyplinowany w ramach przywołanej rozmowy, co zgodnie z § 12 ust. 2 pkt 2, obowiązującego w 2003 r., Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych I Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz. U. z 1998 r. nr 4 poz. 14), merytorycznie zamykało sprawę.
J. K. podniósł dalej, że w myśl art. 135 ust. l pkt 4 ustawy o Policji, postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się, a wszczęte umarza jeżeli w tej samej sprawie zapadło prawomocne orzeczenie dyscyplinarne lub toczy się postępowanie dyscyplinarne. Z kolei zgodnie z treścią art. 134g ust. l tej ustawy za popełnione przewinienie dyscyplinarne można wymierzyć tylko jedną karę dyscyplinarną. W ocenie obwinionego cytowane przepisy potwierdzają wskazaną wyżej zasadę i tryb postępowania w przypadku zaistnienia takiej sytuacji. Zmiana okresu jaki obejmuje zarzut to zwykłe, nie mające żadnego uzasadnienia prawnego, manipulowanie datami, dla stworzenia pozoru, że termin realizacji polecenia [...] Komendanta Wojewódzkiego w K. z pisma z dnia [...] r. l.dz. [...] rozpoczął się po [...] kwietnia 2003 r., w związku z czym zastosowany w stosunku do obwinionego, przez Komendanta Miejskiego Policji w Ś., zgodny z prawem, prawomocny środek dyscyplinujący w postaci rozmowy dyscyplinującej z dnia [...] kwietnia 2003 r., tego polecenia nie obejmuje.
J. K. zauważył w dalszej części odwołania, że stan faktyczny przedstawiony w sprawozdaniu z dnia [...] r. l.dz. [...], które doręczono mu w dniu [...] 2003 r. jak i w uzasadnieniu orzeczenia o ukaraniu z dnia [...] stycznia 2003 r. "ni jak nie ma się do zebranych w postępowaniu dowodów jak i przedstawionych" mu zarzutów. Z sprawozdania tego wynika, że wszczęto je na podstawie postanowienia Komendanta Miejskiego Policji w Ś., z dnia [...] r. l.dz. [...] o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego, w którym zarzucono obwinionemu czyn polegający na "...nie wykonaniu ciążącego na mnie obowiązku wynikającego z pkt [...] zakresu czynności Naczelnika Sekcji [...] KMP w Ś. w zw. z art. 132 ust. 3 pkt l ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. (Dz. U. z 2002 r. nr 7, póz. 58, z późn. zm.) ..." Stosowne polecenia pochodziły od [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. i były zawarte w piśmie [...]. W ocenie obwinionego znajduje to swoje odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym. Pozostała interpretacja faktów wskazana w sprawozdaniu jak i uzasadnieniu orzeczenia jest oczywiście sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym. W sprawozdaniu i uzasadnieniu orzeczenia ani słowem nie wskazano, czy zgodnie z przedstawionym zarzutem policjanci Zespołu Dyżurnych KMP Ś. zostali zapoznani ze wskazanymi wyżej aktami prawnymi, czy też nie, a jeżeli tak to w jakim terminie. W aktach postępowania znajdują się dwa załączniki do wyjaśnień obwinionego (karta nr [...]-[...]), które są kserokopiami kart zapoznania dyżurnych i pomocników - jedna podpisana przez dyżurnych w okresie październik - listopad 2002 r. i druga w grudniu 2002 r. W całym postępowaniu brak jest jakiegokolwiek dowodu lub wzmianki negującej wiarygodność tych dokumentów świadczących o zapoznaniu policjantów Zespołu Dyżurnych z w/w dokumentami. W samym sprawozdaniu jak i uzasadnieniu orzeczenia podnosi się natomiast kwestie terminu ich przedstawienia Komendantowi Miejskiemu Policji w Ś., co nie ma jednak żadnego znaczenia przy rozstrzyganiu czy zrealizowano wskazane na wstępie polecenie z pisma [...] czy nie. Jako jawną manipulację faktami należy przyjąć stwierdzenie z sprawozdania i uzasadnienia orzeczenia, że "...nie wiem dlaczego nie przedstawiono ich Komendantowi Miejskiemu Policji w Ś. w dniu [...] maja 2003 r. .. ". W tych ramach J. K. podtrzymał oświadczenie, że faktycznie nie wiedział i dalej nie wie, gdyż przez cały maj 2003 r. przebywał na urlopie. Jako kuriozalną uważa również interpretację powodu dyscyplinowania go w dniu [...] kwietnia 2003 r. przedstawioną w sprawozdaniu i uzasadnieniu orzeczenia o ukaraniu. Wynika z niej jednoznacznie, że za niewykonanie polecenia [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. zawartego w piśmie [...] podjęto w stosunku do niego kroki dyscyplinujące co nie przeszkodziło dalszemu karaniu za to samo. Takie działanie jest dla obwinionego całkowicie niezrozumiałe, tym bardziej, że po dniu "[...] kwietnia 2002 r." do KMP Ś. nie wpłynęło żadne nowe pismo podpisane przez [...] Komendanta Wojewódzkiego w K. lub osobę przez niego uprawnioną, z takim samym poleceniem jak zawartym w piśmie z dnia [...] r. l.dz. [...]. Wręcz przeciwnie, w dniu [...] kwietnia 2003 r., do KMP Ś. wpłynęło pismo [...] wraz ze sprawozdaniem zaakceptowanym przez Pierwszego Zastępcę [...] Komendanta Wojewódzkiego w K. [...] J. B. podsumowujące realizację polecenia zawartego w cytowanym na wstępie piśmie [...] (karta [...]-[...]). W tym piśmie i sprawozdaniu z KWP K. brak jest jakiejkolwiek delegacji prawnej dla Komendantów Powiatowych lub Miejskich dokonania własnej oceny realizacji przedstawionego wcześniej polecenia. W piśmie tym brak jest również delegacji prawnej dla Komendantów do podejmowania jakichkolwiek działań w stosunku do osób realizujących te polecenie i to zarówno dyscyplinujących jak i wyróżniających. Podobnie takiej delegacji prawnej nie zawierało pismo z dnia [...] r. l.dz. [...] a z jego treści wynikało, że ocenę taką [...] Komendant Wojewódzki Policji w K. zarezerwował dla siebie, o czym świadczy polecenie sporządzenia stosownego sprawozdania z realizacji i przesłania go do KWP K.. Sprawozdanie takie z dnia [...] grudnia 2002 r. (karta nr [...]) Komendant Miejski Policji w Ś. przesłał do KWP w K., nie wskazując w nim ani słowem, o jego zdaniem: niewłaściwym, niepełnym i opieszałym wykonaniem polecenia i podjęciu kroków dyscyplinarnych w stosunku do bezpośrednich wykonawców. Oznacza to, że w pewnym zakresie Komendant Miejski Policji w Ś. dokonując własnej oceny, popartej podjętymi krokami dyscyplinarnymi, wykroczył poza udzielone mu, w niniejszych pismach, pełnomocnictwa.
W dalszej części odwołania J. K. stwierdził, że polecenie zawarte w piśmie z dnia [...] r. l.dz. [...], podpisanym przez [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K., to jedno polecenie - składające się z kilku elementów. Ta tożsamość polecenia (a tym samym zarzucanego mu czynu) wynika z faktu, że wydała go ta sama osoba, dotyczyła jednego zagadnienia (doskonalenia wykonywania działań pościgowych), sformułowane było w jednym czasie i w jednym piśmie, określało jednego wykonawcę, jeden termin wykonania i jeden sposób poinformowania [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. o jego wykonaniu.
Obwiniony podniósł, iż mając na uwadze powyższe ustalenia faktyczne w kontekście art. 135 ust. l pkt 2 ustawy o Policji należy stwierdzić, że w niniejszym postępowaniu naruszono również przepisy dotyczące przedawnienia karalności. Zarzucił dalej, że w postępowaniu tym naruszono przepisy dotyczące podstaw zawieszenia postępowania dyscyplinarnego zawartych w obowiązujących wtedy przepisach jak i w tych wprowadzonych ustawą z dnia 29 października 2003 r. o zmianie ustawy o Policji (Dz. U. z 2003 r. nr 192, poz. 1873) zawartych w art. 135 f ust. 9 i 10 ustawy o Policji. Przepisy te wskazują jednoznacznie, że podstawową przyczyną zawieszenia może być jedynie choroba obwinionego i to w przypadku gdy lekarz nie wyrazi zgody na udział w dalszych czynnościach w postępowaniu. W ustawie o Policji brak jest jakiegokolwiek przepisu wskazującego, że przeszkodą w prowadzeniu postępowania może być inna okoliczność niż ta wskazana w przytoczonym wyżej artykule co oznacza, że po powrocie z urlopu wypoczynkowego w dniu [...] sierpnia 2003 r. ustała przeszkoda zawieszenia postępowania dyscyplinarnego i powinno ono być niezwłocznie wznowione zgodnie obowiązującymi w sierpniu 2003 r. przepisami. Z tych względów zawieszenie postępowania dyscyplinarnego w okresie od [...] sierpnia 2003 r. do [...] grudnia 2003 r. miało miejsce bez właściwej podstawy prawnej a tym samym było sprzeczne z prawem i nie mogło być prawnie skuteczne, tym samym nie mogło wstrzymywać biegu terminów zawartych w obowiązującym wtedy przepisie art. 135 ust. 2 ustawy o Policji, tym bardziej, że przepis ten nie przewidywały zawieszenia biegu terminu przedawnienia karalności. Tak więc zgodnie z zasadą lex retro non agit, do czasu wejścia w życie przywołanych wyżej przepisów, obowiązujące wtedy stosowne przepisy nie przewidywały wstrzymania biegu terminu przedawnienia i winien on być liczony od daty jego faktycznego popełnienia. Jak wykazano w pierwszej części odwołania polecenie [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. zawarte w piśmie [...] wydane było w dniu [...] lipca 2002 r. i określało termin wykonania jako "...niezwłocznie...". Przyjmując terminy na załatwienie sprawy określone: bądź w ustawie o Policji (art. 134 i ust. 4), bądź w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 35 § 3), można przyjąć, że maksymalny okres na realizację tego polecenia wynosił 30 dni i upłynął w dniu [...] sierpnia 2002 r. Od tego czasu do chwili wydania orzeczenia o ukaraniu obwinionego "upłynął nie tylko ustawowy okres jednego roku ale praktycznie jest to półtora roku czyli dawno upłynął okres przedawnienia karalności."
J. K. zauważył dalej, że materiał dowodowy zebrany w toku postępowania dyscyplinarnego l.dz. [...] jednoznacznie wskazuje, że polecenie z dnia [...] r. zostało zrealizowane do końca 2002 r. a jego udokumentowanie nastąpiło z zachowaniem zasad obiegu poczty przyjęty we właściwej jednostce.
Podkreślił, że adresatem niniejszego pisma KWP K. byli Komendanci Powiatowi/Miejscy Policji a nie Naczelnicy Sekcji [...] tych Komend. Dopiero dekretacją Komendanta Miejskiego Policji w Ś. scedowano na niego obowiązek realizacji polecenia zawartego w w/w piśmie w KMP Ś.. Należy zaznaczyć, że zgodnie z poleceniami ujętymi w tym piśmie należało podjąć stosowne czynności w stosunku do wszystkich policjantów KMP Ś. a on jako Naczelnik Sekcji [...] nie miał takich uprawnień. Mając powyższe na uwadze, z polecenia obwinionego, w dniu [...] sierpnia 2002 r., zastępca J. K. sporządził stosowne pismo (w aktach postępowania znajduje się kserokopia tego dokumentu - karta nr [...]) l.dz. [...], adresowane do wszystkich ogniw KMP Ś. oraz ogniw Sekcji Prewencji, w tym do Zespołu Dyżurnych, w którym nakazano zapoznanie całego stanu osobowego z Rozkazem nr [...] i Zarządzeniem 18/2000 r. Pismo to przedstawiono do podpisu Komendantowi Miejskiemu Policji w Ś., gdyż tylko on ma pełne uprawnienia, jako przełożony wszystkich policjantów jednostki obwinionego, do wydania takiego polecenia. Pismo to podpisał pełniący obowiązki Komendanta Miejskiego Policji w Ś. (na czas dłuższej nieobecności w służbie Komendanta i jego Zastępcy) [...]. Z. B.. Pomimo więc tak oczywistego dowodu wskazującego na wykonanie przedmiotowego polecenia, sformułowano pierwszy z zarzutów mówiący o tym, że "... Nie zapoznał niezwłocznie -wszystkich policjantów KMP Ś., a w szczególności dyżurnych z rozkazem nr [...] KGP z dnia [...] r. w sprawie organizacji i form prowadzenia przez Policję działań pościgowych oraz " Procedurami postępowania Policji podczas prowadzenia działań pościgowych ". Zarzut ten przedstawiono obwinionemu mimo, że w aktach postępowania dyscyplinarnego znajduje się pismo z dnia [...] maja 2003 r. [...]. J. B. ze wskazaniem, kto jest odpowiedzialny, zgodnie z zakresem czynności, z zapoznawaniem wszystkich dyżurnych z pismami do zapoznania – w tych ramach wskazano na [...]. J. C.. Mimo tak jednoznacznego wskazania osoby odpowiedzialnej za wykonanie polecenia z cytowanego wcześniej pisma [...] rzecznik dyscyplinarny, w trakcie wykonanych czynności w postępowaniu dyscyplinarnym, nie próbował nawet ustalić, w przewidziany prawem sposób, z osobą za to odpowiedzialną, czy sporządzono karty zapoznania w Zespole Dyżurnych i gdzie one się znajdują. W konsekwencji obwiniony musiał wskazać takowy dokument i przedstawić stosowne karty zapoznania (karta nr [...]), chociaż zgodnie z jego uprawnieniami i stosownymi przepisami prawa scedował - właściwe dokumentowanie zapoznania się przez policjantów Zespołu Dyżurnych z dokumentami - wpływającymi do tego ogniwa na [...]. J. C., co ujęte zostało w zakresie czynności w/w, zatwierdzonego przez Komendanta Miejskiego Policji. Nie przeprowadzono również w trakcie wykonywanych czynności w postępowaniu dyscyplinarnym dowodu wskazującego na to, że w Zespole Dyżurnych funkcjonuje stanowisko nieetatowego kierownika, którym jest [...]. A. Ż. (ujęte jest to w zakresie czynności w/w, zatwierdzonego przez Komendanta Miejskiego Policji w Ś.) oraz dowodu z jego zeznań dla ustalenia jak zrealizowano polecenie z pisma [...]. Z karty zapoznania z w/w pismem wynika bowiem, że to on zlecił zapoznanie się, poszczególnym policjantom Zespołu Dyżurnych z wskazanymi wcześniej aktami prawnymi i to na polecenie obwinionego z końca września 2002 r. (co wskazano w wyjaśnieniu - karta nr [...]-[...]). Takie prowadzenie czynności w postępowaniu dyscyplinarnym jednoznacznie wskazuje, że złamano zasady zawarte w art. 135 g ust. l i 2 ustawy o Policji.
Dalej przy formułowaniu zarzutów adresowanych do J. K. całkowicie pominięto treść art. 132. ust. 2 ustawy o Policji, który przedstawia ustawową - legalną definicję naruszenia dyscypliny służbowej mówiąc, że "... Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów ...". Pominięto również treść art. 132 a ustawy o Policji.
J. K. zasygnalizował, iż wnikliwa analiza treści Zarządzenia nr 131/96 Komendanta Głównego Policji z dnia 21 grudnia 1996 r. w sprawie wprowadzenia do użytku służbowego zasad organizacji doskonalenia zawodowego służb dyżurnych jednostek organizacyjnych Policji, a w szczególności § 6 i 7 Załącznika nr l do niniejszej Decyzji - zasad organizacji doskonalenia zawodowego służb dyżurnych jednostek organizacyjnych Policji - oraz Harmonogramów szkoleń za 2002 i 2003 r. w Sekcji [...] KMP Ś. w ramach zajęć doskonalenia zawodowego zatwierdzonych przez Komendanta Miejskiego Policji w Ś. prowadzi do wniosku, że obwiniony nie był w stanie przeprowadzić, zgodnie z obowiązującymi przepisami takiego szkolenia, gdyż nie funkcjonowała wówczas i w dalszym ciągu nie funkcjonuje grupa szkoleniowa dyżurnych w ramach zajęć z doskonalenia zawodowego. Nikt z podległych obwinionemu policjantów nie dysponował i nie dysponuje stosowną wiedzą na temat czynności niezbędnych do wykonania przez dyżurnych w przypadku podjęcia działań pościgowych w jednostce chyba, że szkolenie miało polegać na przeczytaniu stosownych decyzji w tym zakresie a z nimi dyżurni zostali przecież zapoznani, co potwierdzają karty zapoznania. Po zapoznaniu się z kolei z treścią pisma L.dz. [...], z dnia [...] r. i [...] z dnia [...] r. staje się oczywista intencja przyświecająca wydającemu polecenie zawarte w piśmie [...] (karta nr [...]). W części wstępnej tego pisma wskazano na główne uchybienia jakie mają miejsce ze strony Policji w przypadkach prowadzenia czynności w związku z napadami na banki a głównie dot. działań załóg Komisariatów Policji gdzie zazwyczaj w pobliżu ich siedzib usytuowane są małe banki, na które dokonuje się napadów. Wynika z tego, że jednoznacznie polecono przeprowadzić szkolenie tych dyżurnych, którzy nie byli przeszkoleni w KWP K., czyli głównie dyżurnych komisariatów.
W uznaniu obwinionego jednoznacznie wyjaśnił i przedstawił na to konkretny materiał dowodowy (karta nr [...],[...],[...],[...]), że zgodnie z poleceniami Wydziału Sztab Policji KWP w K., szkolenia w ramach doskonalenia zawodowego dla 100 % wszystkich dyżurnych KMP Ś. realizowane są w KWP K., zgodnie z przedstawioną wcześniej Decyzją nr [...] KGP i załącznikami do niej. Realizowano je również w 2002 r. i 2003 r. szkoląc dyżurnych z działań pościgowych. Szkolenia te prowadzone były przez wyspecjalizowanych w tym zakresie policjantów z KWP K. których wiedza na ten temat w sposób znaczący przewyższa wiadomości posiadane przez policjantów jednostek terenowych w tym policjantów KMP Ś.. Prowadzenie przez tych ostatnich szkoleń dyżurnych KMP Ś. było i jest więc całkowicie chybione, to raczej dyżurni KMP Ś. winni prowadzić takie szkolenia dla innych policjantów KMP Ś., co jednak nie jest przewidziane w zakresie ich czynności jak również w harmonogramach szkoleń zatwierdzanych przez Komendanta Miejskiego Policji w Ś.. Z podanych wyżej przyczyn w KMP Ś., jak już wspomniano wcześniej, nie ma grupy szkoleniowej dyżurnych. Natomiast dla pozostałych policjantów Sekcji Prewencji, mogących brać udział w działaniach pościgowych, w ramach szkoleń doskonalenia zawodowego, w wrześniu 2002 r. przygotowano stosowne szkolenia, w tym opracowano stosowny konspekt zatwierdzony przez zastępcę obwinionego, z wyznaczeniem dwóch terminów szkolenia [...] września 2002 r. i [...] września 2002 r. (karta [...] - [...]). Fakt ten nie znajduje żadnego odzwierciedlenia w sprawozdaniu jak i orzeczeniu o ukaraniu. W w/w dokumentach nie odniesiono się również do tego, że dyżurni KMP Ś. byli przeszkoleni w 2002 i 2003 r. z zakresu działań pościgowych w trakcie szkoleń w Wydziale Sztab Policji KWP w K., a zdaniem J. K., okoliczność ta ma ogromne znaczenie, przy zastosowaniu wykładni celowościowej, dla oceny polecenia wydanego przez [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K.. Celem tym było bowiem zapoznanie wszystkich dyżurnych, również tych z Komisariatów Policji z tymi przepisami oraz doskonalenie ich wiedzy a nie prowadzenia szkolenia "dla samego szkolenia" policjantów, którzy odbyli je już w KWP K.. Tak więc ze strony obwinionego i całego Kierownictwa Sekcji Prewencji podjęto wszelkie możliwe działania dla realizacji polecenia zawartego w cytowanym wcześniej Piśmie KWP K. z dnia [...] r.
Zarzut trzeci i czwarty nie ma natomiast podstaw prawnych i mógł być sporządzony tylko z uwagi na brak elementarnej wiedzy prowadzącego postępowanie dyscyplinarne na temat zasad obowiązywania i uchylania aktów prawnych w Polsce, co uregulowane jest w art. 88 ust. l i 2 Konstytucji RP i ustawie z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. Nr 62, poz.718 ze zm.) oraz obowiązujących norm kolizyjnych w polskim systemie prawnym a w szczególności: lex superior derogat legi interioli, lex posterior derogat legi priori i lex posterior es priores contrarias abrogant. Na brak wskazanej wyżej wiedzy z zakresu prawa wskazuje uzasadnienie zawarte w sprawozdaniu i uzasadnieniu orzeczenia o ukaraniu, zawarte w obu przypadkach na [...] tronie, gdzie wskazano "... Jednak [...] Komendant Wojewódzki Policji w K. nie uchylił Zarządzenia nr 10/01 z dnia 29 października 2001 roku w sprawie planowania i sprawozdawczości jednostek Policji województwa [...] (karta nr [...] i [...]). Na podstawie tego Zarządzenia Komendant Miejski Policji w Ś. wydał decyzję nr [...] w sprawie planowania i sprawozdawczości komórek organizacyjnych KMP Ś. (karta nr [...]i [...]) ..." W kwalifikacji prawnej 3 i 4 zarzutu, który przedstawiono obwinionemu, wskazano jako podstawę naruszenie pkt [...] zakresu czynności, który mówi o realizowaniu innych poleceń przełożonych nie wynikających z zakresu obowiązków w zw. z art. 132 ust. 3 pkt l ustawy o Policji. Obwiniony zauważył, że w tym przypadku inne polecenia nie oznaczają "dowolne polecenia" ale tylko takie, które zostały wydane na podstawie przepisów prawa, jak to wskazuje art. 132 ust 2 ustawy o Policji. W aktach postępowania dyscyplinarnego znajdują się dokumenty, sporządzone po marcu 2002 r., w postaci oceny aneksu do harmonogramu pracy z dnia [...] marca 2003 r. (karta [...]- [...]) i sprawozdania z harmonogramu z dnia [...] kwietnia 2003 r. (karta [...]-[...]), w których Komendant Miejski Policji w Ś. przedstawiając swoje polecenia, wskazuje jako podstawę prawną ich wydania swoją "Decyzję nr [...] z dnia [...] r., wydaną na podstawie Zarządzenia nr 10/01 [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 29 listopada 2001 r. w sprawie planowania i sprawozdawczości jednostek Policji woj. [...]". Tym samym zignorowano całkowicie Zarządzenie nr 2 Komendanta Głównego Policji z dnia 16 stycznia 2003 r. w sprawie sprawozdawczości i planowania w Policji, wydane na podstawie art. 7 ust. l pkt 2 ustawy o Policji. Tylko ten akt prawny mógł być podstawą do wydania aktów prawnych niższego rzędu w tym przez Komendantów Wojewódzkich Policji, do czego zresztą uzyskali delegację prawną w § 2 ust. 4 tego Zarządzenia. Z kolei w § 6 Zarządzenia wskazano, że traci moc poprzednie zarządzenie KGP w tej sprawie a nowe wchodzi w życie z dniem podpisania, tj. 16 stycznia 2003 r. Oznacza to jednoznacznie, że wszelkie akty prawne wydane przez organy niższego rzędu niż Komendant Główny Policji przed dniem 16 stycznia 2003 r. a dotyczące tego zagadnienia, utraciły z mocy samego prawa, swoją moc obowiązującą co regulują wskazane wyżej normy kolizyjne. Dla prowadzącego postępowanie dyscyplinarne nie ma najmniejszego znaczenia, że wydany później przepis przez Komendanta Głównego Policji, a więc znacznie wyższej rangi wyklucza możliwość sporządzania innych planów i sprawozdań niż wskazanych w tym przepisie. Powoływanie się na uchylone z mocy prawa akty jest więc nie tylko bezpodstawne ale wręcz naruszeniem przepisów prawa, gdyż Komendant Główny Policji, w swoim Zarządzeniu nr 2, w § 5 wskazał, że obowiązek składania sprawozdań nie ujętych w wykazie może być wprowadzony wyłącznie w drodze Zarządzenia Komendanta Głównego Policji lub jego zastępców. W sprawie sprawozdawczości i planowania [...] Komendant Wojewódzki Policji w K., [...] E. S., nie skorzystał z udzielonej mu delegacji prawnej i nie wydał swojego Zarządzenia na podstawie cytowanego wcześniej § 2 ust. 4 Zarządzenia KGP, ograniczając się przy wydawaniu swoich dalszych poleceń w sprawie planowania i sprawozdawczości, do treści zawartej w cytowanym wyżej Zarządzeniu. W piśmie l.dz. [...] z dnia [...] r. (karta [...]) wydanym z upoważnienia [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. a więc w terminie znacznie późniejszym niż data wydania Zarządzenia nr 10/01 z dnia 29 listopada 2001 r. zakreślono jednoznacznie obowiązek sporządzania jednego planu przedsięwzięć na cały 2003 r. dla wyłącznie Komendantów Powiatowych/Miejskich i Naczelników Wydziałów KWP powołując się wyłącznie na Zarządzenie nr 2 KGP z 16 lutego 2003 r. jako podstawę wydania takiego polecenia. W piśmie tym nie udzielono również żadnej delegacji prawnej upoważniającej w/w Komendantów do opracowywania swoich Decyzji w tym zakresie, cedujących taki obowiązek na niższe szczeble. Tak więc jedynym aktem prawnym regulującym sprawy sprawozdawczości i planowania w Policji dla policjantów garnizonu [...] jest wyłącznie Zarządzenie nr 2 KGP. Mając powyższe na uwadze wydawanie poleceń w oparciu o Decyzję nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w Ś. z dnia [...] r., uchyloną z mocy prawa, Zarządzeniem nr 2 KGP, które nie są ujęte w § 2 ust. 2 lub w § 3 ust. 2, 3, 4, 5 i 6 wskazanego wcześniej Zarządzenie nr 2 KGP jest niedopuszczalne a wręcz, jak to wskazuje § 5 tego Zarządzenia, jest naruszeniem przepisów prawa.
J. K. dodał przy tym, że wszystkie polecenia określone przez Pierwszego Zastępcę KMP w Ś. uwidocznione na wskazanym wcześniej piśmie z dnia [...] r. l.dz. [...] (karta nr [...]) zostały zrealizowane przez niego i propozycje do Planu Pracy Komendanta Miejskiego Policji w Ś. na 2003 r., z zakresu działania pionu [...], zostały w całości, bez jakichkolwiek zmian, uwzględnione i ujęte przez Komendanta Miejskiego Policji w Ś. w przedmiotowym planie. Z realizacji tego planu przez cały 2003 r. (w czasie gdy obwiniony był obecny w służbie) były sporządzane, w systemie kwartalnym, stosowne sprawozdania przedstawiane Komendantowi Miejskiemu Policji w Ś. i akceptowane przez niego a były one niezależne od kwartalnych harmonogramów i kwartalnych sprawozdań z harmonogramów sporządzanych w Sekcji [...], gdzie polecenie ich sporządzania nie miało oparcia w przepisach prawnych a wręcz było sprzeczne z przepisami, jak to wskazałem wyżej.
W ocenie obwinionego również forma i sposób sporządzenia zarzutów dot. przywołanych wcześniej poleceń mają uchybienia formalne i naruszają przepisy ustawy o Policji. W tych ramach zauważył, że w dniu [...] r. otrzymał postanowienie nr [...] z dnia [...] r. (w tej samej dacie podjęto postępowanie dyscyplinarne), z którego nie wynika, czy jest to zmiana zarzutów) czy uzupełnienie zarzutów. To czy postanowienie to dotyczy zmiany czy uzupełnienia zarzutów jest bardzo istotne z punktu widzenia zbierania materiału dowodowego a w szczególności zachowania terminów zawartych w art. 135. ust. 3. ustawy o Policji. Jeśli bowiem przedmiotowe postanowienie stanowi uzupełnienie zarzutów to oznacza, że opisany w tym zarzucie czyn jest czynem innym niż ten, który zarzucono obwinionemu w dniu [...] lipca 2003 r. a wiadomość o popełnieniu tego przewinienia dyscyplinarnego nie mogła być powzięta przez przełożonego dyscyplinarnego wcześniej niż w dniu [...] września 2003 r. (termin przedawnienia wszczynania postępowania dyscyplinarnego określony jest na 90 dni). Z akt postępowania dyscyplinarnego (karty [...]-[...]) wynika jednak, że wiadomość o tym fakcie była znana przełożonemu dyscyplinarnemu znacznie wcześniej a ustawowy termin 90 dni na wszczęcie postępowania w tej sprawie (lub włączenia stosownego zarzutu do już prowadzonego postępowania) upłynął w dniu [...] sierpnia 2003 r.
Podniósł dalej, że w postanowieniu nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w Ś. z dnia [...] r. o zmianie/uzupełnieniu zarzutów przedstawiono zarzut wskazany w Postanowieniu o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego z dnia [...] lipca 2003 r. przedstawiając jego kwalifikację prawną jako naruszenie pkt [...] zakresu czynności Naczelnika Sekcji [...] KMP w Ś. w zw. z art. 58 pkt l ustawy o Policji. Zarzut tej samej treści został powtórzony w drugiej części ale już z inną kwalifikacją prawną jako naruszenie pkt [...] zakresu czynności Naczelnika Sekcji [...] KMP w Ś. w zw. z art. 132 ust. 3 pkt l ustawy o Policji. W samym uzasadnieniu nie wskazano co było przyczyną zmiany kwalifikacji prawnej tego zarzutu, co dla obwinionego jest tym bardziej niezrozumiałe, że wskazany w pierwszej kwalifikacji prawnej art. 58 pkt l ustawy o Policji nie został uchylony i w dalszym ciągu obowiązuje.
J. K. zauważył również, iż podana kwalifikacja prawna dotycząca przedstawionych mu zarzutów w żaden sposób nie wskazuje na konkretny przepis, w którym znajduje się obowiązek realizacji danej czynności a którego realizację nakazano mu poleceniem [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. i Komendanta Miejskiego Policji w Ś., o czym stanowi art. 132 ust. 2. ustawy o Policji. Brak przedstawienia takiego przepisu uniemożliwia wskazanie czy przez realizację polecenia nie został naruszony przepis art. 58 ust. 2 ustawy o Policji, który wręcz nakłada na policjanta obowiązek odmowy wykonania polecenia jeżeli jest ono sprzeczne z prawem i stanowi przestępstwo (należy rozumieć to szeroko jako czyn karalny). Z treści kwalifikacji prawnej zarzutów przedstawionych obwinionemu wynika jedynie, że nie wykonał poleceń uprawnionych przełożonych (pkt [...]zakresu czynności) co może stanowić zgodnie z art. 132 ust. 3 pkt l ustawy o Policji naruszenie dyscypliny służbowej jeżeli polecenia te nie są ujęte w art. 58 ust 2 tej ustawy. Brak wskazania konkretnego przepisu prawa materialnego dotyczącego danej czynności uniemożliwia stwierdzenie czy była ona zgodna z prawem, czy nie, a więc czy obwiniony miał wręcz obowiązek odmówić wykonania tych czynności (co najwyżej pozostaje jedynie domniemanie, że mogła być zgodna z prawem) a przy tak istotnej wątpliwości nie powinno zapaść żadne orzeczenie o uznaniu kogoś winnym, w myśl zasady zawartej w art. 135g ust. 2 ustawy o Policji, mówiącej o obowiązku rozstrzygania wszelkich wątpliwości na korzyść obwinionego.
Ostatnim argumentem wskazującym o braku stosownej wiedzy prawnej jak również obiektywizmu w niniejszym postępowaniu jest złamanie następnej zasadniczej zasady prawnej "lex severior retro non agit" - ustawa surowsza nie działa wstecz. Ustawodawca przewidział możliwość uniknięcia złamania tej zasady wprowadzając do ustawy o zmianie ustawy o Policji art. 3. ust. l, który mówi, że "...za czyn podlegający odpowiedzialności dyscyplinarnej popełniony przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy może być wymierzona kara dyscyplinarna upomnienia ...". Fakt zastosowania nowych przepisów zawierających znacznie surowsze kary a nie przepisu przejściowego świadczy o złamaniu tej zasady.
[...] Komendant Wojewódzki Policji w K. decyzją z dnia [...] r., działając na podstawie art. 135 n ust. 4 pkt 1 ustawy o Policji, utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy.
W treści orzeczenia Komendant odnotował, że materiał dowodowy zgromadzony w trakcie postępowania dyscyplinarnego świadczy o oczywistości popełnienia przez [...]. J. K. zarzucanych mu czynów.
Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w odwołaniu Komendant w pierwszej kolejności zwrócił uwagę na to, że zarzut podwójnej odpowiedzialności za popełnienie tego samego przewinienia dyscyplinarnego jest bezzasadny. Podkreślił, że jak wykazano w toku postępowania dyscyplinarnego obwiniony, pomimo ostrzeżenia, przez okres od [...] kwietnia 2003 r. do [...] maja 2003 r. w dalszym ciągu nie wykonał powierzonych mu zadań.
W treści odwołania obwiniony powołuje się na dokumentację, którą dostarczył rzecznikowi dyscyplinarnemu w dniu [...] grudnia 2003 r., a w szczególności karty zapoznania policjantów Zespołu Dyżurnych z treścią Rozkazu nr [...] z dnia [...] r. Zapisy tych kart zawierają daty z lat 2001-2002 i nie świadczą, aby którykolwiek policjant został zapoznany ze wspomnianym rozkazem po dniu [...] kwietnia 2003 r.
W dalszej części uzasadnienia orzeczenia Komendant nie zgodził się z poglądem obwinionego co do braku podstaw prawnych do wydania przez Komendanta Miejskiego Policji w Ś. poleceń, dotyczących dokonania stosownych poprawek i uzupełnień w aneksie do harmonogramu pracy Sekcji [...] na II kwartał 2003 r. oraz w sprawozdaniu z realizacji zadań harmonogramu pracy tej Sekcji za I kwartał 2003 r. W tych ramach organ orzekający w drugiej instancji odnotował, że uprawnienie to wynika bezpośrednio z Regulaminu Komendy Miejskiej Policji w Ś. z dnia [...] r. Z kolei odmowa wykonania polecenia przełożonego, zgodnie z treścią art. 58 ust. 2 ustawy o Policji może być usprawiedliwiona jedynie w przypadku gdy wykonanie polecenia łączyłoby się z popełnieniem przestępstwa.
Zgodnie z treścią art. 132 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy o Policji, naruszeniem dyscypliny służbowej jest między innymi niewykonanie polecenia przełożonego jak również zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy. Z tych względów uznanie [...]. J. K. winnym naruszenia dyscypliny służbowej jest w pełni uzasadnione. W kontekście wymiaru orzeczonej kary odnotowano, że jest ona współmierna do czynów i stopnia zawinienia. Na jej zaostrzenie miało wpływ popełnienie opisanych przewinień przed zatarciem kar dyscyplinarnych upomnienia i nagany, wymierzonych [...]. J. K. za inne czyny będące naruszeniem dyscypliny służbowej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. K. wniósł o uchylenie Orzeczenia z dnia [...] r. nr [...] jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa, w tym art. 135 g ust. 1 i 2 ustawy o Policji. Skarżący zarzucił nadto, że orzeczenie to wydane zostało "bez istnienia podstawy prawnej do części zarzutu zgodnie z art. 132 ust. 2" ustawy o Policji. Odnotował przy tym, że sama treść uzasadnienia nie odnosi się i nie wyjaśnia, nie budzących wątpliwości, zarzutów podniesionych przez niego w odwołaniu od orzeczenia wydanego przez Komendanta Miejskiego Policji w Ś.. Zarzucił również, że orzeczenie nr [...] w swej treści zawiera błędy co do stanu faktycznego i narusza zasadę lex retro non agit. J. K., uzasadniając swoje stanowisko, powielił argumentację zawartą w odwołaniu.
Skarżący zaakcentował nadto, że w aktach postępowania dyscyplinarnego znajdują się dokumenty, które całkowicie zostały pominięte w ocenie materiału dowodowego, przez co ewidentnie nie tylko został naruszony ale i złamany przepis art. 135 g ust. 1 i 2 ustawy o Policji. Jednym z tych dokumentów jest kserokopia pisma z dnia [...] r. l.dz. [...] adresowana do Kierowników wszystkich pionów KMP w Ś.. W ocenie skarżącego istnienie tego pisma wraz z pisemnym zapoznaniem się z jego treścią czyni bezzasadny zarzut braku zapoznania wszystkich policjantów KMP Ś., z w szczególności dyżurnych z rozkazem nr [...] KGP z dnia [...] r. w sprawie organizacji i form prowadzenia przez Policję działań pościgowych oraz Procedurami postępowania Policji podczas prowadzenia działań pościgowych. Drugim z dokumentów jest Konspekt z dnia [...] września 2002 r. ze szkolenia zawodowego policjantów Sekcji [...], przeprowadzonego w dwóch terminach, tj. [...] i [...] września 2002 r. gdzie tematem nr [...] były właśnie działania pościgowe.
W odpowiedzi na skargę [...]Komendant Wojewódzki Policji w K. wniósł o oddalenie skargi, stwierdzając, iż zarzuty zawarte w skardze były już przedmiotem rozpoznania na etapie postępowania odwoławczego, gdzie "w całości je odrzucono." Zaakcentowano nadto, że przeprowadzona w uzasadnieniu skargi polemika w zakresie zasadności i konieczności wykonywania poleceń przełożonego przez skarżącego jest sprzeczna z art. 27 ustawy o Policji. Zgodnie z treścią tego przepisu przed podjęciem służby policjant składa ślubowanie, w którym między innymi ślubuje wykonywać rozkazy i polecenia przełożonych.
W wyniku poczynionych ustaleń i ponownej analizy materiałów zgromadzonych w ramach postępowania dyscyplinarnego, [...] Komendant Wojewódzki Policji w K. nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska ujętego w zaskarżonym orzeczeniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która przeprowadzona jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153, poz. 1269).
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest orzeczenie wydane w postępowaniu dyscyplinarnym. Przepisy regulujące postępowanie dyscyplinarne funkcjonariuszy Policji zostały wprowadzone do obrotu prawnego na mocy ustawy z dnia 29 października 2003 r. o zmianie ustawy o Policji (Dz. U. Nr 192, poz. 1873) – dalej w skrócie: ustawa zmieniająca. Postępowanie to jest dwuinstancyjne (art. 135k ust. 1 ustawy o Policji). Od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji (w tym przypadku: Komendant Miejski Policji w Ś.) obwinionemu przysługuje odwołanie w terminie 7 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Odwołanie składa się do wyższego przełożonego dyscyplinarnego (w tym przypadku: [...] Wojewódzki Komendant Policji w K.) za pośrednictwem przełożonego, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji (art. 135k ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji – Dz. U. z 2002 r., Nr 7, poz. 58 ze zm. – dalej w skrócie: ustawa o Policji).
Podkreślić należy, że postępowanie dyscyplinarne w stosunku do skarżącego zostało wszczęte postanowieniem z dnia [...] r. W obowiązującym wówczas stanie prawnym art. 133 ust. 1 ustawy o Policji stanowił, że policjant podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie dyscypliny służbowej oraz w innych przypadkach określonych w ustawie. Przepisy ustawy o Policji – w obowiązującym wówczas brzmieniu nie definiowały pojęcia "naruszenia dyscypliny służbowej". Postępowanie dyscyplinarne było w dacie jego wszczęcia w rozpoznawanej sprawie uregulowane w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz.U. z 1998 r. Nr 4, poz. 14), które obowiązywało do dnia 30 września 2003 r. (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2002 r., sygn. K 36/00, OTK-A 2002/5/63). Wówczas § 9 ust. 1 pkt 2 cyt. rozporządzenia określał jakie czyny mogą stanowić naruszenie dyscypliny służbowej.
W toku prowadzonego w rozpoznawanej sprawie postępowania dyscyplinarnego nastąpiła zmiana stanu prawnego. Wobec stanowiska wyrażonego w powołanym powyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego, problematyka postępowania dyscyplinarnego została kompleksowo uregulowana w ustawie o Policji, znowelizowanej ustawą zmieniającą. Przepis art. 2 ust. 1 cyt. ostatnio ustawy stanowi, że przepisy ustawy stosuje się do postępowań dyscyplinarnych niezakończonych prawomocnym orzeczeniem do dnia jej wejścia w życie. Czynności dokonane w postępowaniach dyscyplinarnych niezakończonych prawomocnym orzeczeniem do dnia 30 września 2003 r. są skuteczne, jeżeli ich dokonano z zachowaniem przepisów dotychczasowych (art. 2 ust. 2 tej ustawy).
Odnosząc się do zarzutów skargi trzeba wskazać, że ustawa nowelizująca ustawę o Policji nie regulowała tylko kwestii proceduralnych.
Przepis art. 3 ust. 1 cyt. ustawy zmieniającej stanowi, że za czyn podlegający odpowiedzialności dyscyplinarnej popełniony przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy może być wymierzona kara dyscyplinarna upomnienia lub kary dyscyplinarne, o których mowa w art. 134 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
Z regulacji tej wynika zatem, że czyny stanowiące naruszenie dyscypliny służbowej popełnione przed wejściem w życie ustawy nowelizującej ustawę o Policji, podlegają odpowiedzialności dyscyplinarnej przy uwzględnieniu unormowań zawartych w art. 132 i 132a cyt. ustawy o Policji. Przepis art. 132 ust. 1 cyt. ustawy wskazuje, że policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego m.in. na naruszeniu dyscypliny służbowej. Z kolei ust. 2 cyt. przepisu określa, że naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów. Natomiast przepis art. 132 ust. 3 cyt. ustawy wskazuje przykładowe przypadki naruszenia dyscypliny służbowej, wśród których m.in. wymienia się niewykonanie polecenia przełożonego (pkt 1) i wykonanie czynności służbowej w sposób nieprawidłowy (pkt 3).
Z akt sprawy wynika, że w postanowieniu o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego z dnia [...] lipca 2003 r., na podstawie § 10 ust. 1 pkt 3, § 10 ust. 2 pkt 1 cyt. rozporządzenia MSWiA w opisie zarzuconego skarżącemu czynu wskazano, iż nie wykonał on poleceń [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K., w szczególności:
- nie zapoznał niezwłocznie wszystkich policjantów KMP Ś., a w szczególności dyżurnych z Rozkazem nr [...] KGP z dnia [...] r. w sprawie organizacji i form prowadzenia przez Policję działań pościgowych oraz "Procedurami postępowania Policji podczas prowadzenia działań pościgowych",
- nie przeprowadził, w ramach zajęć doskonalenia zawodowego, szkolenia z zakresu zasad postępowania przy działaniach pościgowo – blokadowych dla wszystkich policjantów wykonujących obowiązki dyżurnego i zastępcy dyżurnego,
tym samym nie wykonał ciążącego na nim obowiązku wynikającego z pkt [...] zakresu czynności Naczelnika Sekcji [...] KMP w Ś. w zw. z art. 58 pkt 1 ustawy o Policji.
Wskutek postanowienia Komendanta Miejskiego Policji w Ś. z dnia [...] r. nr [...] uzupełniono zarzuty przeciwko skarżącemu wskazując, iż nie wykonał polecenia uzupełnienia, warunkowo zatwierdzonego Aneksu do Harmonogramu pracy Sekcji [...] KMP w Ś. na II kwartał 2003 r. o zadania zmierzające do poprawy ujawnialności czynów nieletnich oraz nie wykonał polecenia dokonania poprawek i uzupełnień w Sprawozdaniu z realizacji zadań z harmonogramu pracy Sekcji [...] KMP w Ś. za I kwartał 2003 r. W tych ramach podniesiono, że skarżący nie wykonał ciążącego na nim obowiązku wynikającego z pkt [...] zakresu czynności Naczelnika Sekcji [...] KMP w Ś. w zw. z art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji.
W uzasadnieniu postanowienia wydanego na podstawie art. 135e ust. 10 cyt. ustawy nie wskazano przyczyn, z powodu których nastąpiło uzupełnienie zarzutów wobec skarżącego, a przede wszystkim nie oznaczono w sposób jednoznaczny, czy przedmiotem tego postanowienia jest uzupełnienie, czy tez zmiana zarzutów postawionych wobec skarżącego. Takie oznaczenie – jak słusznie zauważył skarżący – jest istotne w kontekście art. 135 ust. 3 ustawy o Policji.
W ocenie Sądu treść omawianego przepisu wskazuje, że zmiana zarzutów ma miejsce gdy zarzucany obwinionemu czyn podlega innej niż dotychczas kwalifikacji prawnej ale ma on źródło w tym samym zdarzeniu. Natomiast z uzupełnieniem zarzutów mamy do czynienia, gdy zebrany materiał dowodowy daje podstawę do przedstawienia obwinionemu jeszcze innego niż dotychczas przewinienia dyscyplinarnego.
Innymi słowy, że obwinionemu zarzuca się, iż dopuścił się także innych czynów stanowiących przewinienie dyscyplinarne. W takiej jednak sytuacji przełożony dyscyplinarny nie może nie mieć na uwadze regulacji zawartej w art. 135 ust. 3 ustawy o Policji. Przepis ten stanowi, iż postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się po upływie 90 dni od dnia powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego. W treści tego postanowienia nie ustosunkowano się w jakikolwiek sposób do terminu powzięcia wiadomości o popełnieniu przewinienia.
Z kolei należało w tym miejscu zaakcentować, że w myśl § 12 ust. 2 pkt 2 wspomnianego wyżej Rozporządzenia MSWiA, obowiązującego w dacie wydania postanowienia o wszczęciu postępowania w tej sprawie, postępowania dyscyplinarnego można nie wszczynać w przypadku gdy w wyniku czynności wyjaśniających ustalono, że czyn policjanta ma charakter mniejszej wagi, albo gdy przełożony właściwy w sprawach dyscyplinarnych uzna za wystarczające przeprowadzenie rozmowy dyscyplinującej; przypadek mniejszej wagi może mieć miejsce w szczególności, gdy policjant nie przewidywał naruszenia dyscypliny służbowej, choć mógł i powinien to przewidzieć. W ocenie Sądu zebrany w tej sprawie materiał dowodowy nie pozwala w sposób jednoznaczny ustalić dlaczego przewinienie J. K., w części dotyczącej nie wykonania poleceń [...] Wojewódzkiego Komendanta Policji w K. z dnia [...] r. l.dz. [...], w dniu [...] kwietnia 2003 r. mogło być "załatwione" w drodze rozmowy dyscyplinującej, a w dniu [...] lipca 2003 r. stanowiło przesłankę do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego.
Jak stanowi art. 135 j ust. 2 pkt 6 ustawy o Policji orzeczenie wydane w postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym przeciwko funkcjonariuszowi policji powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Oznacza to, iż w uzasadnieniu orzeczenia dyscyplinarnego organ powinien przedstawić swoje rozumowanie, w tym ustosunkowanie się do stanowiska obwinionego i w sposób nie budzący wątpliwości wykazać słuszność swego stanowiska.
Na tle tego przepisu przyszło stwierdzić, że w rozpoznanej sprawie nie wyjaśniono w sposób nie budzący wątpliwości, czy J. K. dopuścił się zarzucanego mu przewinienia w zakresie nie wykonania polecenia zawartego w piśmie [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. l.dz. [...]. Na etapie odwołania wniesionego od orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w Ś. skarżący akcentował, że w aktach sprawy postępowania dyscyplinarnego znajdują się dokumenty świadczące o tym, że J. K. polecenie to wykonał. W tych ramach należy zwrócić uwagę na kartę zapoznania z treścią aktu prawnego "Rozkaz [...] Działania pościgowe" (akta karta nr [...]), na której widnieją podpisy policjantów z datami: [...], [...] i [...] września 2002 r. oraz [...] października 2002 r. W aktach sprawy – karta nr [...] – znajduje się nadto karta zapoznania z treścią aktu prawnego "Rozkaz nr [...] dot. Działań pościgowych" dokumentująca fakt zapoznania się z tym dokumentem wszystkich dyżurnych KMP Ś.". Podkreślenia wymaga również treść konspektu z dnia [...] września 2002 r. przygotowanego na szkolenie zawodowe funkcjonariuszy ogniwa patrolowo-interwencyjnego KMP Ś. w dniach [...] i [...]września 2002 r. W tych ramach uwagę Sądu skupił pkt [...] konspektu, zatytułowany "Działania pościgowe", gdzie w ramach literatury wskazano rozkaz [...] KGP z dnia [...] r. w sprawie organizacji i form prowadzenia przez Policję działań pościgowych.
Również zasadność drugiego z postawionych funkcjonariuszowi zarzutów zrodził wątpliwości co do słuszności podjętych w tej sprawie orzeczeń. W tych ramach należy zwrócić uwagę, że przedmiotem tego zarzutu było nie przeprowadzenie, w ramach zajęć doskonalenia zawodowego, szkolenia z zakresu zasad postępowania przy działaniach pościgowo-blokadowych dla wszystkich policjantów wykonujących obowiązki dyżurnego i zastępcy dyżurnego. Zarzut ten, w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego, nie ma uzasadnionych podstaw, jako że dokumentacja dotycząca treningu sztabowego została przedstawiona Komendantowi Miejskiemu Policji w Ś. w dniu [...] grudnia 2002 r., samo zaś szkolenie odbyło się w dniu [...] grudnia 2002 r. z udziałem funkcjonariuszy Sekcji Prewencji, Sekcji Kryminalnej oraz Referatu Ruchu Drogowego KMP w Ś..
Kolejne, trzeci i czwarty zarzut dotyczyły nie wykonania przez J. K. polecenia uzupełnienia, warunkowo zatwierdzonego Aneksu do Harmonogramu Pracy Sekcji [...] KMP w Ś. na II kwartał 2003 r. o zadania zmierzające do poprawy ujawnialności czynów nieletnich oraz nie wykonania polecenia dokonania poprawek i uzupełnień w Sprawozdaniu z realizacji zadań z harmonogramu pracy Sekcji [...] KMP w Ś. za I kwartał 2003 r. W tych ramach stwierdzono, w ślad za skarżącym, że przytoczone polecenia ignorowały zarządzenie nr 2/03 Komendanta Głównego Policji z dnia 16 stycznia 2003 r. w sprawie sprawozdawczości i planowania w Policji, wydane na podstawie art. 7 ust. l pkt 2 ustawy o Policji. Tylko ten akt prawny mógł być podstawą do wydania aktów prawnych niższego rzędu w tym przez Komendantów Wojewódzkich Policji, do czego zresztą uzyskali delegację prawną w § 2 ust. 4 tego zarządzenia. Z kolei w § 6 tego z arządzenia wskazano, że traci moc poprzednie zarządzenie KGP w tej sprawie z dnia 12 listopada 1997 r. w sprawie sprawozdań przekazywanych do KGP przez komendy wojewódzkie Policji a nowe wchodzi w życie z dniem podpisania, tj. 16 stycznia 2003 r. Oznacza to jednoznacznie, że wszelkie akty prawne wydane przez organy niższego rzędu niż Komendant Główny Policji przed dniem 16 stycznia 2003 r. a dotyczące tego zagadnienia, utraciły moc obowiązującą , w tym decyzja Komendanta Miejskiego Policji w Ś. z dnia [...] r. w sprawie planowania i sprawozdawczości komórek organizacyjnych KMP Ś.. Nie wyjaśnia również przedmiotowego zagadnienia powołanie się przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na bliżej nieokreślony przepis Regulaminu KMP w Ś., bez koniecznego – jak się wydaje – odniesienia ,tego niewskazanego przepisu do jednoznacznego w swej treści zarządzenia nr 2/03 Komendanta Głównego Policji z dnia 16 stycznia 2003 r. w sprawie sprawozdawczości i planowania w Policji
Wyżej naprowadzone uwagi prowadzą wprost do kolejnego wniosku, a mianowicie, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada w pełni wymogom stawianym przez wspomniany już wyżej art. 135 ust.2 pkt. 6 ustawy o Policji. Przepis ten określa podstawowe części składowe, jakie powinna decyzja zawierać. Do tych części ustawodawca zalicza między innymi uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie zatem stanowi integralną cześć decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Organ odwoławczy nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Wynika to z art. 135 n ust. 4 ustawy o Policji, który przyznaje organowi kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji bądź uchylenie i zmiana zaskarżonej decyzji.
Należy wskazać, że organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji.
Wspomniane żądania, wnioski i zarzuty mogą być rzecz jasna zawarte także w złożonym przez stronę odwołaniu. Stąd obowiązkiem organu odwoławczego o podstawowym znaczeniu jest również przytoczenie w tym względzie treści odwołania oraz ustosunkowanie się do niego w uzasadnieniu wydanej decyzji.
Tymczasem zawierające wiele konkretnych i szczegółowych zarzutów odwołanie skarżącego z dnia [...] 2004 r. (liczące [...] stron) organ odwoławczy opisał w jednym zdaniu swojego uzasadnienia i jak wyżej już wykazano, nie odniósł się w szczegółowo do wielu argumentów i zarzutów strony skarżącej, a niektóre zarzuty wręcz pominął w swoich rozważaniach.
Tego typu uzasadnienie wskazuje na niedbałość organu odwoławczego w rozpoznaniu sprawy, nie pozwala na pełne rozpoznanie motywów, którymi kierowano się przy jej załatwieniu i powoduje, że w zasadzie, poprzez brak pełnej rzeczowej argumentacji, odnośnie wszystkich zarzutów stawianych decyzji I instancji, zaskarżona decyzja w istocie wymyka się spod kontroli.
Powyższe prowadzi do wniosku, że organ odwoławczy wbrew swym obowiązkom nie odniósł się konkretnie do wszystkich argumentów odwołania, zaś brak podania w uzasadnieniu decyzji pełnej i szczegółowej argumentacji rozstrzygnięcia uniemożliwia Sądowi dokonanie oceny legalności decyzji, a z drugiej strony powoduje niemożność poznania pełnych motywów takiego, a nie innego rozstrzygnięcia.
Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) jako wydaną z naruszeniem przepisów prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy i naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazania do dalszego postępowania wynikają z wyżej naprowadzonych uwag Sądu. W szczególności w toku ponownego rozpatrzenia sprawy rzeczą organu będzie dokonanie pełnej i szczegółowej oceny materiału dowodowego. Dokonując tej oceny organ będzie miał na uwadze całokształt materiału. Decyzję tę uzasadni zgodnie z przepisami procedury, tj. odniesie się szczegółowo do wszystkich zarzutów odwołania z dnia [...] 2004 r., da wyraz dokonanym ustaleniom faktycznym i ocenie wiarygodności dowodów, a zatem omówi szczegółowo, jakim dowodom dał wiarę, a jakim nie i dlaczego, a także przedstawi szczegółowe rozważania prawne.