IV SA/GL 200/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów administracji dotyczące zasiłku rodzinnego, uznając, że wznowienie postępowania było wadliwe i nie można było uchylić ostatecznej decyzji na podstawie nieudowodnionych przesłanek.
Sprawa dotyczyła prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Po przyznaniu świadczeń, organ administracji wznowił postępowanie, uznając, że wnioskodawczyni wprowadziła w błąd co do uczestnictwa ojca dzieci w ich wychowaniu. Po uchyleniu pierwotnej decyzji i ponownym rozpatrzeniu, dodatek został odmówiony. Kolegium utrzymało tę decyzję w mocy. WSA w Gliwicach uchylił obie decyzje, stwierdzając, że wznowienie postępowania było wadliwe, ponieważ nie oparto go na udowodnionych, istotnych nowych okolicznościach lub dowodach, a jedynie na doniesieniu o przestępstwie.
Sprawa dotyczyła prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, w szczególności dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci. Po przyznaniu świadczeń przez Prezydenta Miasta Z., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wznowiło postępowanie, uznając, że wnioskodawczyni B. G. wprowadziła organ w błąd co do uczestnictwa ojca dzieci R. i P. K. w ich wychowaniu. W wyniku wznowienia, organ I instancji uchylił poprzednią decyzję, odmawiając przyznania dodatku na R. i P. K., co zostało utrzymane w mocy przez SKO. B. G. wniosła skargę do WSA w Gliwicach. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta, uznając, że wznowienie postępowania było wadliwe. Sąd podkreślił, że wznowienie postępowania może nastąpić tylko w ściśle określonych przypadkach, a organ nie wykazał istnienia nowych, istotnych okoliczności lub dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej. Samo spotykanie się ojca z dziećmi i okazywanie im zainteresowania nie jest tożsame z wychowywaniem dziecka. Sąd wskazał również na wadliwość postanowienia o wznowieniu postępowania, które przesądziło o istnieniu przyczyny wznowieniowej. W związku z tym, WSA uchylił obie decyzje administracyjne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, samo spotykanie się rodzica z dzieckiem, nawet częste, nie jest tożsame z wychowywaniem dziecka. Wychowywanie to permanentny proces troski o byt, rozwój fizyczny i psychiczny dziecka, zmierzający do samodzielności.
Uzasadnienie
Sąd rozróżnił prawo do osobistej styczności z dzieckiem od obowiązku wychowywania. Wskazał, że wychowywanie to kompleksowy proces obejmujący codzienną troskę o dziecko, a nie tylko sporadyczne kontakty czy okazywanie uczuć.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (25)
Pomocnicze
u.ś.r. art. 3 § pkt 11
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 3 § pkt 17
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 8
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 12 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 20
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 32
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 48 § ust. 3
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 5
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 149 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 149 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 151 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 151
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.c. art. 50 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 152
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.r.o. art. 95 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 96
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 98 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
rozp. MGPiPS art. 12 § pkt 2
Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wznowienie postępowania było wadliwe, ponieważ nie oparto go na przesłankach z art. 145 k.p.a. Organ nie wykazał istnienia nowych, istotnych okoliczności lub dowodów istniejących w dniu wydania decyzji ostatecznej. Samo spotykanie się ojca z dziećmi nie jest równoznaczne z wychowywaniem dziecka. Postanowienie o wznowieniu postępowania było wadliwe, gdyż przesądziło o istnieniu przyczyny wznowieniowej.
Odrzucone argumenty
Ojciec dzieci uczestniczy w ich wychowaniu, co uzasadnia odmowę przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania. Wnioskodawczyni wprowadziła organ w błąd co do faktycznego stanu rzeczy.
Godne uwagi sformułowania
Wychowywanie dziecka bowiem, to permanentny proces przejawiający się w trosce o codzienny byt dziecka, jego fizyczny i psychiczny rozwój, zmierzający do doprowadzenia go do samodzielności poprzez zapewnienie mu środków utrzymania, właściwych warunków bytowych, edukacyjnych czy też poprzez osobistą dbałość. Nie można nawet utożsamiać wychowywania dzieci z zamieszkiwaniem z nimi w tym samym domu. brak jest podstaw do przyznania dzieciom wnioskodawczyni dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci, gdyż zostały na jej dzieci zasądzone alimenty. nie tylko zaskarżone rozstrzygnięcie narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Narusza również prawo decyzja utrzymana nim w mocy.
Skład orzekający
Teresa Kurcyusz-Furmanik
przewodniczący sprawozdawca
Małgorzata Walentek
sędzia
Anna Tyszkiewicz-Ziętek
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"samotnego wychowywania dziecka\" na potrzeby świadczeń rodzinnych oraz zasady wznowienia postępowania administracyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki świadczeń rodzinnych i procedury administracyjnej. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2005 r. mógł wpłynąć na stan prawny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne definiowanie pojęć prawnych (jak "wychowywanie dziecka") i jak rygorystyczne są zasady wznowienia postępowania administracyjnego. Pokazuje też, jak sąd może skorygować błędy organów administracji.
“Czy spotkania z dzieckiem to już "wychowywanie"? Sąd wyjaśnia, kiedy można stracić dodatek rodzinny.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Gl 200/06 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2007-01-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-02-23 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Anna Tyszkiewicz-Ziętek Małgorzata Walentek Teresa Kurcyusz-Furmanik /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2007r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...]. w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r. , 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. Uzasadnienie Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Z. na podstawie art. 6, art. 8 oraz art. 20 w związku z art. 3 pkt 11 oraz art. 32 i 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) przyznano B. G., na trójkę jej dzieci – L. G., R. K. i P. K., świadczenia rodzinne w postaci zasiłku rodzinnego, dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci, dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, a na syna L. G. z tytułu podjęcia nauki poza miejscem zamieszkania. Rozstrzygnięcie to wydał organ na podstawie złożonego przez B. G. wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego, w którym wnioskodawczyni oświadczyła, iż jest osobą rozwiedzioną i nie wychowuje dziecka razem z ojcem. Do wniosku dołączyła wyrok rozwodowy z M. G. i wyrok alimentacyjny zasądzający od M. G. alimenty na rzecz L. G., a także wyrok zasądzający od ojca R. i P. K. alimenty na ich rzecz. W dniu [...] r. B. G. wezwana została w powołaniu na art. 50 § 1 k.p.a. i § 12 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 45, poz. 433) do złożenia oświadczenia dotyczącego uprawnień do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. W dniu [...] r. strona złożyła żądane oświadczenie, w którym wskazała, iż kontakt L. G. z jego ojcem jest sporadyczny i ma miejsce raz na trzy miesiące, natomiast J. K., ojciec R. i P. spotyka się z dziećmi około cztery razy w miesiącu, zabiera je na spacer, jest z nimi emocjonalnie związany i interesuje się ich nauką. W oparciu o wskazane oświadczenie, organ postanowieniem Nr [...] z dnia [...] r. wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i art. 149 § 1 k.p.a. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Nr [...] z dnia [...] r. Jak wynikało z uzasadnienia postanowienia, organ uznał, iż treść oświadczenia B. G. złożonego w dniu [...] r. pozwala na przyjęcie, iż ojciec małoletnich R. i P. uczestniczy w ich wychowaniu, a więc wnioskodawczyni wprowadziła w błąd Ośrodek przy składaniu wniosku, a zatem konieczne jest wznowienie postępowania i ponowne ustalenie uprawnień do świadczeń rodzinnych od [...] r. Nadto organ zaznaczył, iż zgodnie z treścią art. 151 § 1 k.p.a. w wyniku wznowienia postępowania istnieje możliwość uchylenia decyzji Nr [...] z dnia [...] r. i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy. Wezwany do złożenia oświadczenia J. K. poinformował organ, iż przysługują mu pełne prawa rodzicielskie ale dziećmi nie interesuje się w ogóle, jest mu obojętny ich los i nie łoży na ich utrzymanie, gdyż sam korzysta z pomocy MOPS w Z.. W toku ponownego wywiadu przeprowadzonego z B. G., strona oświadczyła, iż dzieci wychowuje sama, ich ojcowie na dzieci nie łożą i nie interesują się nimi. Z notatki służbowej sporządzonej przez pracowników MOPR w Z. wynikało, iż B. G. i J. K. zamieszkują osobno, prowadzą odrębne gospodarstwa, a cytując notatkę dosłownie – "pracownicy DPPS próbowali wszelkich możliwych środków, by udowodnić fakt wspólnego gospodarstwa domowego prowadzonego przez B. G. i J. K., lecz oboje idą w zaparte i twardo deklarują osobne zamieszkiwanie". W oparciu o powyższe, decyzją Nr [...] z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 104, art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., w związku z art. 145 k.p.a., art. 32 i art. 48 ust. 3 oraz art. 20 w związku z art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255), z upoważnienia Prezydenta Miasta Z. uchylono w całości decyzję [...] z dnia [...] r. i ustalono świadczenia jak w uchylonej decyzji nie przyznając stronie wyłącznie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka na R. i P. K.. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, iż zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 k.p.a. wznawia się postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe lub gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności lub dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który tę decyzję wydał. Wznowienie postępowania, zdaniem organu nastąpiło z uwagi na fakt oparcia się na fałszywych dowodach, a także ujawniły się nowe okoliczności nie znane organowi w dniu wydawania decyzji. Oświadczenie złożone przez B. G. w dniu [...] r. o tym, iż J. K. spotyka się z dziećmi uznał organ jako dowód na współuczestniczenie w wychowywaniu dzieci. Nie dał natomiast wiary ojcu ich dzieci, ani też późniejszym oświadczeniom ich matki, że wychowuje ona sama dzieci, a ojciec nie uczestniczy w tym procesie. Jak wynikało z uzasadnienia decyzji, przyczyną uchylenia poprzedniego rozstrzygnięcia organu były fałszywe dowody, na których uchylona decyzja została oparta. Powołując się na treść art. 12 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ przyznał wnioskodawczyni dodatek z tytułu samotnego wychowywania syna L., a odmówił przyznania tego dodatku na pozostałą dwójkę jej dzieci, uznając, iż ojciec ich, J. K. uczestniczy w ich wychowywaniu. B. G. zakwestionowała powyższą decyzję, wnosząc odwołanie. W jego treści zażądała zdefiniowania pojęcia "współudział i współuczestnictwo w wychowywaniu dzieci", zaprzeczając, by ktokolwiek poza nią spełniał te obowiązki. Wskutek wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją Nr [...] z dnia [...] r. działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję i nakazało organowi I instancji niezbite udowodnienie faktu udziału obojga rodziców w procesie wychowywania dziecka. Prezentując pogląd, iż sam fakt udziału obojga rodziców w procesie wychowywania dziecka, niezależnie od wielkości indywidualnego wkładu w proces wychowawczy, w zakresie tak osobistych starań jak i nakładów finansowych powoduje, iż rodzic nie spełnia ustawowych przesłanek uprawniających do nabycia prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci, organ odwoławczy nakazał rozważyć, czy nie zachodzą okoliczności obligujące organ I instancji do zgłoszenia popełnienia przestępstwa złożenia fałszywego oświadczenia przez B. G.. W ramach ponownego postępowania organ I instancji sporządził notatkę służbową z wizyty jego pracowników w miejscu zamieszkania J. K., z której wynikało, zgodnie z relacją przebywającej w jego mieszkaniu kobiety, że J. K. wróci do mieszkania za dwie godziny. Ponadto organ zawiadomił Prokuraturę Rejonową o popełnieniu przez J. K. przestępstwa niealimentacji oraz o złożeniu przez B. G. fałszywych oświadczeń. W ten sposób uzupełniwszy materiał dowodowy sprawy, wydał w dniu [...] r. decyzję Nr [...], w której na podstawie art. 104, art. 151 § 1 pkt 2, w związku z art. 145 k.p.a. i art. 32, art. 48 ust. 3 oraz art. 20 w związku z art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn.) uchylił decyzję z dnia [...] r. Nr [...] i ustalił świadczenia jak w uchylonej decyzji, z tym, iż nie przyznał B. G. dodatków z tytułu samotnego wychowywania dzieci na żadne z jej dzieci. W uzasadnieniu stwierdzono, iż prowadzone na nowo postępowanie nie wniosło nowych dowodów do sprawy, a Ośrodek wyczerpał ponadto wszelkie dostępne możliwości zmierzające do ustalenia stanu faktycznego. Jednocześnie wskazano, iż wskutek wznowienia i przeprowadzenia postępowania, zgodnie z art. 145 i 151 k.p.a. Ośrodek uchylił decyzję wydaną na podstawie fałszywych dowodów i rozstrzygnął na nowo w oparciu o obowiązujący w chwili wydawania nowej decyzji, stan prawny. Powołując się zatem na nowe brzmienie art. 12 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, obowiązujące w chwili wydawania decyzji, organ uznał, iż brak jest podstaw do przyznania dzieciom wnioskodawczyni dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci, gdyż zostały na jej dzieci zasądzone alimenty. Wskutek ponownego odwołania się strony od wydanej przez organ I instancji decyzji, w którym kwestionowała stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją Nr [...] z dnia [...] r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Dokonując interpretacji przesłanek zawartych w treści art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych i powołując się na złożone przez B. G. oświadczenie, iż ojciec R. i P. widuje się z dziećmi, organ uznał, iż w sprawie nie zachodzą wątpliwości co do wspólnego wychowywania dzieci przez oboje rodziców. Na powyższe rozstrzygnięcia strona złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę, w której oświadczyła, iż nie zgadza się ze stanowiskiem organów administracji w jej sprawie. W odpowiedzi na skargę wnosząc o jej oddalenie organ podtrzymał dotychczasowo prezentowane twierdzenia i wskazał, iż fakt pozostawania w stałym kontakcie z obojgiem rodziców przesądza o ich współwychowywaniu przez oboje rodziców. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, bowiem dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd, w ramach jego uprawnień nakreślonych treścią art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a. uznał, iż nie tylko zaskarżone rozstrzygnięcie narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Narusza również prawo decyzja utrzymana nim w mocy. Sąd administracyjny jest bowiem władny orzekać nie tylko o zgodności z prawem decyzji ostatecznej bezpośrednio wskazanej w skardze, lecz także o zgodności z prawem wszystkich poprzednich decyzji organów administracji, rozstrzygających o istocie tego samego stosunku administracyjnoprawnego, chociażby nawet były wydane w trybie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 i art. 151 k.p.a.) aż do pierwszej wydanej w sprawie decyzji organu pierwszej instancji, jeżeli takie decyzje naruszają lub sankcjonują naruszenie prawa we wcześniejszych decyzjach. Dostrzeżone uchybienia, skutkujące uwzględnienie skargi obejmują zarówno naruszenie prawa materialnego, przez błędną jego wykładnię, jak i naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy. Władza rodzicielska, jak to wynika z całokształtu przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a zwłaszcza art. 95 § 1, art. 96 i 98 § 1, stanowi ogół obowiązków i praw względem dziecka mających na celu zapewnienie mu należytej pieczy i strzeżenie jego interesów. Rodzice mają jednak względem dziecka także prawa i obowiązki nie objęte władzą rodzicielską, nie stanowiące jej elementu, jak np. prawo do osobistej styczności z dzieckiem (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 2000 r. sygn. II CKN 761/00 publ. LEX nr 51982). Prawa te należy zaliczyć do praw osobistych przysługujących rodzicowi biologicznemu dziecka, bez względu na przysługiwanie mu władzy rodzicielskiej. Realizacja prawo rodzica do kontaktów z dzieckiem, częstszych lub rzadszych ale sporadycznych, polegających na wspólnym spędzaniu czasu, nie jest tożsamym z wychowywaniem dziecka przez tego rodzica. Nie jest też tożsame z wychowywaniem dziecka wyrażanie wobec dzieci uczuć rodzicielskich, przyjmujące czy to postać słowną, czy też postać upominków i przyjemności. Wychowywanie dziecka bowiem, to permanentny proces przejawiający się w trosce o codzienny byt dziecka, jego fizyczny i psychiczny rozwój, zmierzający do doprowadzenia go do samodzielności poprzez zapewnienie mu środków utrzymania, właściwych warunków bytowych, edukacyjnych czy też poprzez osobistą dbałość. Podzielając pogląd zaprezentowany w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2005 r. sygn. I SA/WA 1744/04 publ. LEX nr 171670 Sąd uznaje, iż nie można nawet utożsamiać wychowywania dzieci z zamieszkiwaniem z nimi w tym samym domu. Wprawdzie okoliczność ta sprzyja realizacji obowiązków rodzicielskich, na które składa się także wychowanie, ale nie oznacza to automatycznego uznania, że faktycznie rodzic dzieci współzamieszkując z nimi, przyczynia się do ich wychowania. Reasumując, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, brak przesłanek "samotnego wychowywania dziecka" nie może wystąpić wyłącznie z tych przyczyn, iż rodzic dziecka spotyka się z nim kilkakrotnie w miesiącu, zapewniając mu rozrywkę i wykazując zainteresowanie jego wynikami w nauce. Wracając przeto na grunt rozpoznawanej sprawy trzeba zauważyć, iż toczyła się ona w związku z uruchomieniem nadzwyczajnego środka pozwalającego na wzruszenie decyzji ostatecznej, a to wznowienia postępowania. Abstrahując od faktu, iż w zasadzie nie wskazano przesłanki, jaka miałaby stanowić podstawę uchylenia decyzji ostatecznej po wznowieniu postępowania zarówno w decyzji z dnia [...] r. (powołano tam art. 104 i art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 k.p.a.) jak i w decyzji z dnia [...] r. (również powołano tam art. 104 i art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 k.p.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, iż podstawą decyzji uchylającej decyzję ostateczną po wznowieniu postępowania w sprawie powinien być art. 151 kpa, nie zaś 104 kpa, wydana ona bowiem została w związku z rozpoznaniem wniosku o wznowienie postępowania. Ponad powyższe stwierdzić należy, iż warunkiem sine qua non uchylenia decyzji w trybie art. 151 § 1 pkt 2 kpa jest przede wszystkim zaistnienie przesłanek z art. 145 § 1 kpa. Przepisy o wznowieniu postępowania, regulujące nadzwyczajny tryb uchylania decyzji ostatecznych, a stanowiące wyłom w zasadzie trwałości decyzji określonej w art. 16 kpa, nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej. Wobec braku wskazania w podstawie prawnej decyzji uchylającej decyzję ostateczną, faktycznej przesłanki wznowieniowej, Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał analizy tych przesłanek warunkujących wznowienie postępowania w sprawie, które podnoszone zostały w treści uzasadnienia decyzji organu I instancji. Po myśli przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wzruszenie decyzji ostatecznej byłoby możliwe jeżeli wyjdą na jaw nowe dowody lub okoliczności faktyczne, tzn. nowe w stosunku do przeprowadzonego dotychczas postępowania, a dowody te lub okoliczności są istotne dla sprawy, czyli takie, które mogą mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie. Ujawnienie przez organ administracji faktu, iż J. K. spotykał się ze swoimi dziećmi, nawet, jeżeli było to faktem niezbitym, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, mając na względzie powyżej zawarte uwagi odnoszące się do interpretacji pojęcia "wychowywanie dziecka", nie mogło stanowić okoliczności istotnej w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a w konsekwencji nie mogło doprowadzić do uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] r. Ponad powyższe, uwagę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zwrócił nadto sposób prowadzonego przez organ I instancji postępowania po wydaniu postanowienia o jego wznowieniu. Działania jakie przeprowadzał organ nie miały bowiem zdaniem Sądu nic wspólnego ze sprawdzeniem, czy ujawniona przesłanka wznowieniowa jest istotna dla sprawy, lecz wyglądały na poszukiwanie nowych faktów i dowodów mających na celu odmienne, niż poprzednio ustalenie stanu faktycznego. Określenie "wyjdą na jaw nowe okoliczności lub dowody" oznacza fakt istnienia omawianych okoliczności faktycznych i dowodów w dniu wydania decyzji, a zatem postępowanie po wydaniu postanowienia o wznowieniu ma na celu kontrolę, jak wcześniej już wspomniano, czy te nowe, ujawnione okoliczności i dowody są istotne dla oceny sprawy. Nie jest natomiast dopuszczalne, by organ, po wznowieniu postępowania zakończonego decyzją ostateczną wszczynał postępowanie dowodowe mające na celu odnalezienie nowych faktów i dowodów w celu zmiany decyzji ostatecznej. Symptomatyczne stwierdzenie zawarte w notatce służbowej o tym, iż pracownicy DPPS próbowali wszelkich możliwych sposobów, by odnaleźć dowody pozwalające na ustalenie wspólnego gospodarstwa domowego skarżącej i ojca jej dzieci, pozostaje w głębokiej sprzeczności z zasadą trwałości decyzji ostatecznych. Brak bowiem jednoznacznych dowodów w postępowaniu prowadzonym w trybie wznowieniowym, który jako tryb nadzwyczajny zezwala wyłącznie wyjątkowo na podważenie ustaleń zawartych w decyzjach ostatecznych, którym art. 16 § 1 kpa przyznaje cechy trwałości, stanowi negatywną przesłankę do ich wzruszenia. Równie symptomatyczne jest zawarte w uzasadnieniu decyzji organu I instancji z dnia [...] r. stwierdzenie, iż "przeprowadzone na nowo postępowanie nie wniosło nowych dowodów do sprawy..., a Ośrodek wyczerpał wszystkie dostępne możliwości zmierzające do ustalenia stanu faktycznego". Mimo tego stwierdzenia, organ uchylił decyzję ostateczną, a organ odwoławczy, zapominając o swoich poprzednich wytycznych zawartych w decyzji Nr [...] z dnia [...] r. nakazujących organowi I instancji niezbite udowodnienie faktu udziału obojga rodziców w procesie wychowania dziecka uznał za właściwe utrzymać w mocy tak uzasadnioną decyzję organu I instancji. Mając na względzie dostrzeżone uchybienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznaje, iż wznowienie postępowania w sprawie nastąpiło bez wskazania, jakie nowe, istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub dowody istniejące w chwili wydawania decyzji ostatecznej, wyszły na jaw, co stanowi naruszenie prawa, które miało znaczący wpływ na wynik postępowania w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lic. P.p.s.a. Badając inne przesłanki wznowieniowe poprzez odniesienie się, jak wyżej zostało wspomniane, do treści uzasadnienia decyzji organu I instancji z dnia [...] r. zauważa się, iż "Ośrodek uchylił decyzję własną na podstawie fałszywych dowodów". Na przesłankę tę wskazuje również podstawa prawna przywołana w treści postanowienia z [...] r. o wznowieniu postępowania. Wypada rozważyć przeto, czy istotnie zaistniała w sprawie ta właśnie przyczyna, pozwalająca organowi na wznowienie postępowania, jak bowiem stanowi przepis art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., wznowienie postępowania w sprawie może nastąpić, gdy dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności, okazały się fałszywe. Przyczyna wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. wymaga jednak stwierdzenia sfałszowania dowodu orzeczeniem sądu lub innego organu, chyba, że zachodzą okoliczności objęte dyspozycją art. 145 § 2 k.p.a., co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Z materiału dowodowego przedstawionego Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu wynika jednoznacznie, iż organ I instancji zwrócił się do Prokuratury Rejonowej w Z. z doniesieniem o popełnieniu przestępstwa składania fałszywych oświadczeń przez skarżącą. Poza tym doniesieniem brak jest w sprawie jakichkolwiek innych dokumentów. Zdaniem Sądu nie jest możliwe potraktowanie jako przesłanki wznowienia określonej w treści art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. doniesienia o popełnieniu przestępstwa. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, iż uchylenie decyzji ostatecznej na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. bez należytego zbadania przesłanek wznowieniowych, narusza zasadę trwałości decyzji oraz przepisy regulujące ten tryb postępowania. Odnosząc się w tym miejscu do zaskarżonej decyzji trzeba uznać, iż utrzymanie w mocy przez organ odwoławczy decyzji organu I instancji – bez uwzględnienia, iż zapadła ona po wznowieniu postępowania – jednakże w istocie bez wskazania przyczyn wznowienia, również naruszało prawo, skutkując koniecznością uchylenia obu decyzji. Koniecznym jest również wskazanie na wadliwość postanowienia z dnia [...] r. o wznowieniu postępowania. Jest ono jedynie rozstrzygnięciem wszczynającym postępowanie i nie może zawierać innych treści niż stwierdzenie, który z przepisów art. 145 § 1 k.p.a. został uznany za przyczynę uzasadniającą wznowienie postępowania. Stwierdzenia, czy ta przyczyna rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.), mogą być efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia z art. 149 § 1 k.p.a. i znaleźć się mogą dopiero w decyzji określonej w art. 151 k.p.a. Tymczasem w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] r. o wznowieniu postępowania w sprawie wynika, iż organ przesądził już o istnieniu przyczyny wznowieniowej i przesądził o konieczności ustalenia uprawnień strony ponownie, mimo istnienia w tej sprawie decyzji ostatecznej. W ponownym postępowaniu organ weźmie pod uwagę wszystkie wyżej przytoczone uwagi i rozważy, czy istotnie zachodzą w sprawie przesłanki przewidziane w art. 145 § 1 k.p.a., co w konsekwencji będzie rzutowało na odmowę uchylenia czy też uchylenie decyzji ostatecznej. Wyłącznie w takim przypadku zostanie uwzględnione stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 18 maja 2005 r., sygn. akt K 16/04 stwierdził, że m. in. przepisy art. 3 pkt 17, art. 8 pkt 4 i art. 12 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.), które to przepisy stanowią materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie, są niezgodne z art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1 Konstytucji RP oraz z art. 27 Konwencji o prawach dziecka. Mając powyższe na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 i art. 152 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. SW
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI