IV SA/Gl 153/12

IV SA/Gl 153/12 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2013-04-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-02-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Edyta Żarkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 i  art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2012 poz 270
art. 153 i 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi K.K. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r., Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., po rozpatrzeniu odwołania K. K. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] r. orzekającą o braku podstaw do stwierdzenia u niej choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka - wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych i podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z 2002 r. Nr 132, poz. 1115).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 15 lutego 2008 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 767/07, w wyniku rozpoznania skargi K.K., uchylił wyżej wymienioną decyzję organu odwoławczego. W uzasadnieniu wskazał, że organ odwoławczy naruszył zasady postępowania dowodowego przez to, iż wydał rozstrzygnięcie na podstawie orzeczenia uzupełniającego Instytutu Medycyny Pracy w S., w którym zostało pominięte wyjaśnienie przyczyn rozbieżności w poprzednio wydanych orzeczeniach jednostki medycznej I i II stopnia, pomimo, że dotyczyły zakresu "przewagi po stronie prawej" stwierdzonego bezspornie u skarżącej obustronnego zespołu cieśni kanału nadgarstka. Ponadto Sąd podkreślił, że w sytuacji, gdy przeprowadzona diagnostyka potwierdziła wystąpienie u skarżącej zespołu cieśni kanału nadgarstka, podstawowe znaczenie miała ocena narażenia zawodowego i ustalenie, czy wymieniona choroba pozostaje w związku przyczynowym ze sposobem wykonywania pracy przez skarżącą. Sąd stwierdził, że organ odwoławczy nie wykonał ciążącego na nim obowiązku i nie dokonał ustaleń w zakresie narażenia zawodowego w oparciu o wyniki dochodzenia epidemiologicznego, pomimo że w karcie narażenia zawodowego z dnia 10 stycznia 2006 r. i z dnia 2 lutego 2006 r. narażenie to zostało w sposób jednoznaczny wykazane. W związku z tym zobowiązał organ odwoławczy, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy, uzupełnił ustalenia w zakresie narażenia zawodowego a następnie zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy o uzupełnienie orzeczenia z dnia [...] r. w oparciu o całość dokumentacji medycznej i o ustalenia dotyczące narażenia zawodowego.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] r. orzekającą o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka - wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.
Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2010 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 564/09, w wyniku rozpoznania skargi K. K., uchylił wyżej wymienioną decyzję organu odwoławczego. W uzasadnieniu wskazał, że Trybunał Konstytucyjny, w wyroku z dnia 19 czerwca 2008 r. w sprawie o sygn. akt P 23/07 orzekł o niezgodności z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, przepisu art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy oraz wydanego na jego podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych. W związku z tym Sąd stwierdził, że wystąpiła przesłanka uchylenia decyzji. Zgodnie bowiem z art. 145a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją stanowi podstawę wznowienia postępowania administracyjnego. Natomiast według art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. W tym zakresie podkreślił, że wydanie aktu administracyjnego z powołaniem się na przepis ustawy, który został uznany za niezgodny z Konstytucją oraz na przepisy rozporządzenia, które są niezgodne z ustawą, oznacza wydanie aktu z naruszeniem przepisów wyższej rangi. Ponadto Sąd dodał, że na gruncie nowego stanu prawnego, aktualne są wskazania zawarte w poprzednim wyroku z dnia 15 lutego 2008 r. dotyczące konieczności przeprowadzenia ustaleń w zakresie narażenia zawodowego. Wskazał, że szczegółowe ustalenia zostały w tym względzie dokonane jedynie w ostatnim orzeczeniu IMP, które stanowi jednak tylko jeden z istotnych elementów materiału dowodowego. Podkreślił, że w poprzednim wyroku, Sąd nakazał poddać materiał dowodowy wnikliwej analizie, co miało znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, spełniającym warunki określone w art. 107 § 3 K.p.a. W tej kwestii wskazał, że nie spełnia tych warunków, jednozdaniowe stwierdzenie organu odwoławczego, iż nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania po przeanalizowaniu całości materiału dowodowego. W związku z tym Sąd uznał, że brak samodzielnych ustaleń organu Inspekcji Sanitarnej w przedmiocie narażenia zawodowego, oznacza nie tylko naruszenie art. 7, art. 77 § 1 art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., ale również art. 153 P.p.s.a. Ponadto podkreślił, że również na gruncie nowego stanu prawnego, przeprowadzenie oceny narażenia zawodowego ostatecznie należy do organów inspekcji sanitarnej, które powinny zastosować się do norm zawartych w art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy oraz w przepisach rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. W tym zakresie wskazał, że w ramach ponownego rozpoznania sprawy niezbędne będzie wyjaśnienie powodów zmiany oceny narażenia zawodowego, wyrażonej w kolejnych kartach: z dnia 12 września 2005 r., 2 lutego 2006 r. i 6 sierpnia 2008 r., sporządzonych w dodatku z udziałem tego samego specjalisty ds. BHP. Sąd podkreślił, że wobec tych rozbieżności należy szczegółowo ustalić czynności wykonywane przez skarżącą w określonym czasie i ocenić ich wpływ na powstanie zespołu cieśni nadgarstka, a ponadto ustosunkować się do twierdzeń skarżącej, w tym zawartych w oświadczeniu z dnia 25 czerwca 2009 r.
W konsekwencji powyższego wyroku, [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, decyzją z dnia [...] r. uchylił decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że w związku z treścią wyroku WSA w Gliwicach konieczne jest uzupełnienie w znacznej części materiału dowodowego zebranego w postępowaniu organu I instancji.
Następnie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R., decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 104 § 1 i 2 K.p.a. i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263) orzekł, że wobec K. K. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka - wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. (Dz.U. Nr 105, poz. 869 z 2009 r.). W uzasadnieniu organ I instancji przytoczył wnioski orzeczeń lekarskich sporządzonych po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyroku z dnia 3 sierpnia 2010 r. oraz fragment zapisów zawartych w karcie oceny narażenia zawodowego z dnia 8 marca 2011 r.
Decyzją z dnia [...] r. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., na podstawie: art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późniejszymi zmianami), art. 2351 Kodeksu pracy oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105 poz. 869), po rozpatrzeniu odwołania K.K. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu przedstawił obszerne sprawozdanie z dotychczasowego postępowania, przytaczając wnioski orzeczeń lekarskich sporządzonych po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyroku z dnia 3 sierpnia 2010 r. Następnie organ podniósł, że zakres rozpoznania sprawy o stwierdzenie choroby zawodowej, uregulowany w rozporządzeniu z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, został w rozpoznawanej sprawie zachowany. Dodał, że po przeanalizowaniu całości zebranego materiału dowodowego, zgodnie ze wskazaniami wyroku WSA w Gliwicach, opierając się na danych z karty oceny narażenia zawodowego z dnia 8 marca 2011 r. oraz na danych zawartych w szczegółowo uzasadnionych orzeczeniach lekarskich WOMP z dnia [...] r. i IMPiZŚ w S. z dnia [...] r., uznał, że nie zostały spełnione warunki do stwierdzenia u K. K. choroby zawodowej.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, K.K. podniosła zarzut, że organ odwoławczy nie wykonał wskazań zawartych w wyroku WSA w Gliwicach, dotyczących uzasadnienia decyzji zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a., oraz w zakresie wyjaśnienia przyczyn zmiany oceny narażenia zawodowego, zawartej w kolejnych kartach; z dnia 12 września 2005 r., 2 lutego 2006 r. i 6 sierpnia 2008 r., sporządzonych z udziałem tego samego specjalisty ds. BHP. W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należało, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r., utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. o odmowie stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka - wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105 z 2009 r., poz. 869), zwanego dalej również rozporządzeniem w sprawie chorób zawodowych.
Ocena zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia została zatem przeprowadzona przy uwzględnieniu przepisów wyżej wymienionego rozporządzenia. Ponadto materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 235¹ Kodeksu pracy, zgodnie z którą, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".
W ramach oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji podkreślenia jednak przede wszystkim wymagało, że sprawa, której dotyczy niniejsze postępowanie, stanowiła już dwukrotnie przedmiot oceny sądowej.
Wobec tego uwzględnić zatem należało, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2010 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 564/09, uwzględnił skargę K.K. i uchylił wcześniejszą decyzję organu odwoławczego. Jednocześnie podkreślił aktualność wskazań zawartych w poprzednim wyroku tego Sądu - z dnia 15 lutego 2008 r., które dotyczyły przede wszystkim obowiązków organu w zakresie przeprowadzenia ustaleń dotyczących narażenia zawodowego.
W tej kwestii wskazał, że szczegółowe ustalenia zostały dokonane jedynie w ostatnim orzeczeniu IMP, które stanowi tylko jeden z istotnych elementów materiału dowodowego. Podkreślił, że już w poprzednim wyroku, Sąd nakazał poddać materiał dowodowy wnikliwej analizie, co miało znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, spełniającym warunki określone w art. 107 § 3 K.p.a. W tym zakresie wskazał, że nie spełnia tych warunków, jednozdaniowe stwierdzenie organu odwoławczego, iż nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania po przeanalizowaniu całości materiału dowodowego.
W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania, organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji znów ograniczył się do podobnego stwierdzenia, jak wyżej cytowane.
Podniósł bowiem, że "po przeanalizowaniu całości zebranego materiału dowodowego, zgodnie ze wskazaniami wyroku WSA w Gliwicach", uznał, że nie zostały spełnione warunki do stwierdzenia u K.K. choroby zawodowej.
W wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wskazać zatem należało, że cytowane stwierdzenie organu nie czyni zadość jego obowiązkom w zakresie wykonania powyższych wskazań Sądu. Dodanie do przytoczonego stwierdzenia, że organ oparł się na danych z karty oceny narażenia zawodowego z dnia 8 marca 2011 r. oraz na danych zawartych w szczegółowo uzasadnionych orzeczeniach lekarskich WOMP z dnia [...] r. i IMPiZŚ w S. z dnia [...] r., nie zmienia powyższej oceny dotyczącej niewykonania przez organ wytycznych Sądu.
Podkreślenia przy tym wymaga, że pomimo podjęcia w postępowaniu administracyjnym czynności zmierzających do ustalenia, czy skarżąca podczas wykonywania pracy była narażona na powstanie wyżej wymienionej choroby zawodowej, organ odwoławczy nie zawarł w treści zaskarżonej decyzji żadnych stwierdzeń w tym zakresie.
Jednocześnie nie uwzględnił wskazań Sądu, że przeprowadzenie oceny narażenia zawodowego ostatecznie należy do organów inspekcji sanitarnej (a więc nie do jednostek orzecznictwa medycznego), które powinny zastosować się do norm zawartych w art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy oraz w przepisach rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r.
W tym zakresie organ nie wykonał również wytycznych Sądu, według których, w ramach ponownego rozpoznania sprawy niezbędne jest wyjaśnienie powodów zmiany oceny narażenia zawodowego, wyrażonej w kolejnych kartach: z dnia 12 września 2005 r., 2 lutego 2006 r. i 6 sierpnia 2008 r., sporządzonych – jak podkreślił Sąd - z udziałem tego samego specjalisty ds. BHP.
Jest to tym bardziej rażące pominięcie, że Sąd podkreślił, iż wobec tych rozbieżności należy szczegółowo ustalić czynności wykonywane przez skarżącą w określonym czasie i ocenić ich wpływ na powstanie zespołu cieśni nadgarstka, a ponadto ustosunkować się do twierdzeń skarżącej, w tym tych, które zostały zawarte w oświadczeniu z dnia 25 czerwca 2009 r.
W związku z tym w dalszym ciągu aktualna jest ocena zawarta w uzasadnieniu wyroku z dnia 3 sierpnia 2010 r., że brak samodzielnych ustaleń organu Inspekcji Sanitarnej w przedmiocie narażenia zawodowego, oznacza nie tylko naruszenie art. 7, art. 77 § 1 art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., ale również art. 153 P.p.s.a.
Przy wydaniu decyzji przez organ odwoławczy przede wszystkim doszło więc do naruszenia przepisu art. 153 P.p.s.a., według którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.
Jednocześnie – jak już była o tym mowa wyżej - organ odwoławczy dopuścił się naruszenia art. 7 Kpa, regulującego jedną z podstawowych zasad postępowania, zgodnie z którą organy administracji przy rozpatrywaniu spraw zobowiązane są do dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych. Ponadto doszło do naruszenia przy wydaniu decyzji, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., które nakładają na organ administracji obowiązek zgromadzenia w sposób wyczerpujący oraz dokładnego rozpatrzenia materiału dowodowego. W konsekwencji tego, uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia warunków określonych w art. 107 § 3 K.p.a.
W podsumowaniu stwierdzić zatem należało, że brak wskazania przez organ odwoławczy ustaleń i ocen w wymienionym wyżej zakresie – zwłaszcza wobec treści wskazań Sądu - stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania.
Wobec tego - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ administracji uwzględni powyższe wskazania, w tym przede wszystkim w zakresie niewykonania wytycznych wyroku WSA w Gliwicach z dnia 3 sierpnia 2010 r. Następnie organ wskaże w uzasadnieniu rozstrzygnięcia istotne oceny i ustalenia w sprawie i określi – zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. - na jakiej podstawie uznał konkretne okoliczności za ustalone i z jakich przyczyn ocenił dowody jako wiarygodne, ewentualnie z jakich powodów odmówił wiary poszczególnym dowodom.
Z uwagi na to, że zaskarżona decyzja nie miała przymiotu wykonalności - jako utrzymująca w mocy decyzję o stwierdzeniu braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - bezprzedmiotowe było rozstrzygnięcie w zakresie art. 152 P.p.s.a.
sw