IV SA/Gl 1500/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2007-03-06
NSAAdministracyjneWysokawsa
samorząd gminnyuchwała rady gminyjednostka pomocniczakonsultacje społecznenadzór nad samorządemwojewodaustawa o samorządzie gminnymprawo miejscowestatut gminy

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Gminy G. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody stwierdzające nieważność uchwały rady miejskiej w sprawie utworzenia Osiedla, uznając, że brak odrębnej uchwały regulującej zasady i tryb konsultacji z mieszkańcami stanowił istotne naruszenie prawa.

Gmina G. zaskarżyła rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, które stwierdziło nieważność uchwały rady miejskiej w sprawie utworzenia Osiedla. Wojewoda uznał, że uchwała była niezgodna z prawem, ponieważ nie poprzedziły jej konsultacje z mieszkańcami, a zasady i tryb tych konsultacji nie zostały uregulowane w odrębnej uchwale, jak wymaga tego ustawa o samorządzie gminnym. Gmina argumentowała, że Statut Miasta zawierał wystarczające regulacje, a konsultacje faktycznie się odbyły. Sąd oddalił skargę, podzielając stanowisko Wojewody, że brak odrębnej uchwały lub odpowiednich zapisów w statucie dotyczących zasad i trybu konsultacji stanowi istotne naruszenie prawa, skutkujące nieważnością uchwały rady miejskiej.

Sprawa dotyczyła skargi Gminy G. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, które stwierdziło nieważność uchwały Rady Miejskiej w G. z dnia [...]r. w sprawie utworzenia Osiedla [...]. Wojewoda uznał uchwałę za niezgodną z art. 5 ust. 2 w związku z art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, wskazując na brak przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami oraz brak odrębnej uchwały określającej zasady i tryb tych konsultacji. Gmina podniosła, że Statut Miasta zawierał wystarczające regulacje dotyczące konsultacji, a same konsultacje zostały przeprowadzone. Sąd administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, uznając stanowisko Wojewody za zasadne. Sąd podkreślił, że brak odrębnej uchwały lub odpowiednich zapisów w statucie, szczegółowo określających zasady i tryb konsultacji, stanowi istotne naruszenie prawa, które uzasadnia stwierdzenie nieważności uchwały rady miejskiej. Sąd nie podzielił argumentacji gminy, że wystarczające są ogólne zapisy w statucie lub samo faktyczne przeprowadzenie konsultacji bez formalnych ram prawnych. Sąd uznał również, że zakwestionowany przez Wojewodę przepis statutu Osiedla dotyczący dostępu do informacji publicznej nie naruszał prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, taka uchwała jest niezgodna z prawem, ponieważ brak odrębnej uchwały lub odpowiednich zapisów w statucie gminy dotyczących zasad i trybu konsultacji stanowi istotne naruszenie prawa.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 5 ust. 2 w związku z art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym wymaga, aby zasady i tryb konsultacji z mieszkańcami przed utworzeniem jednostki pomocniczej zostały uregulowane w odrębnej uchwale lub w statucie gminy w sposób szczegółowy. Brak takiego uregulowania, nawet przy faktycznym przeprowadzeniu pewnych form zasięgania opinii, stanowi istotne naruszenie procedury, uzasadniające stwierdzenie nieważności uchwały przez organ nadzoru.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.s.g. art. 91 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Nieważna jest uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem, chyba że naruszenie prawa jest nieistotne.

u.s.g. art. 5 § 2

Ustawa o samorządzie gminnym

Jednostkę pomocniczą tworzy rada gminy po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami.

u.s.g. art. 5a § 2

Ustawa o samorządzie gminnym

Zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami gminy określa uchwała rady gminy.

Pomocnicze

u.s.g. art. 91 § 4

Ustawa o samorządzie gminnym

W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa.

u.d.i.p.

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.

u.s.g. art. 91 § 5

Ustawa o samorządzie gminnym

Organ nadzoru zawiadamia organ gminy o wszczęciu postępowania nadzorczego.

Konstytucja RP art. 163

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Samorząd terytorialny wykonuje zadania publiczne nie zastrzeżone przez Konstytucję lub ustawy dla organów innych władz publicznych.

Konstytucja RP art. 171 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Działalność samorządu terytorialnego podlega nadzorowi z punktu widzenia legalności.

Konstytucja RP art. 87

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Źródła powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej na obszarze działania organów, które je stanowiły, to akty prawa miejscowego.

Konstytucja RP art. 165 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Samodzielność jednostek samorządu terytorialnego podlega ochronie sądowej.

P.u.s.a. art. 1 § 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, w tym rozstrzygnięć nadzorczych.

P.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala skargę, jeśli brak podstaw do jej uwzględnienia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak odrębnej uchwały rady gminy określającej zasady i tryb konsultacji z mieszkańcami przed utworzeniem jednostki pomocniczej stanowi istotne naruszenie prawa. Zapis w statucie miasta definiujący konsultacje jedynie jako formę zasięgania opinii i określający możliwe formy ich przeprowadzenia, bez ustalenia zasad i trybu, nie spełnia wymogów art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym.

Odrzucone argumenty

Statut Miasta G. zawierał wystarczające regulacje dotyczące zasad i trybu konsultacji z mieszkańcami. Konsultacje z mieszkańcami zostały faktycznie przeprowadzone w sposób odpowiadający prawu. Naruszenie przepisów dotyczących dostępu do informacji publicznej przez § [...] pkt [...] Statutu Osiedla [...]. Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu nadzorczym przez organ nadzoru.

Godne uwagi sformułowania

brak spełnienia wymogu, o którym mowa w treści art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym i pominięcie obowiązku wydania regulacji prawnej w zakresie zasad i trybu przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami gminy musi wywołać skutek w postaci stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały. brak procedury przeprowadzania konsultacji, o których mowa w treści art. 5 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym prowadzi do wniosku, że podjęte przez Gminę G. czynności nie można w żaden sposób zaliczyć do czynności podjętych w ramach prowadzonych konsultacji. brak jakiegokolwiek uzasadnienia zaskarżonej uchwały uniemożliwia poznanie motywów jakimi kierowano się przy jej podejmowaniu.

Skład orzekający

Adam Mikusiński

przewodniczący

Małgorzata Walentek

sprawozdawca

Szczepan Prax

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja wymogów prawnych dotyczących konsultacji z mieszkańcami przy tworzeniu jednostek pomocniczych w samorządzie gminnym oraz konsekwencji ich niedopełnienia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji tworzenia jednostki pomocniczej i wymogów proceduralnych z tym związanych. Może być pomocne w innych sprawach dotyczących nadzoru nad uchwałami samorządowymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w samorządzie terytorialnym, a mianowicie znaczenia konsultacji społecznych i ich prawidłowego uregulowania. Pokazuje, jak drobne uchybienia formalne mogą prowadzić do stwierdzenia nieważności uchwały.

Nieważna uchwała rady gminy? Kluczowe znaczenie konsultacji z mieszkańcami.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Gl 1500/06 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2007-03-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-12-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Mikusiński /przewodniczący/
Małgorzata Walentek /sprawozdawca/
Szczepan Prax
Symbol z opisem
6266 Jednostki pomocnicze
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia NSA Szczepan Prax Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2007 r. sprawy ze skargi Gminy G. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie jednostek pomocniczych oddala skargę.
Uzasadnienie
Rozstrzygnięciem nadzorczym Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...], wydanym na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz. U. z 201 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) stwierdzono nieważność uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w G. z dnia [...]r. w sprawie utworzenia Osiedla [...], jako niezgodnej z art. 5 ust. 2 w związku z art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym.
Zdaniem Wojewody [...], powołany wyżej przepis art. 5 ust. 2 nakłada obowiązek przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami gminy, przed podjęciem uchwały o utworzeniu jednostki pomocniczej i nadania tej jednostce statutu. W tej sytuacji Rada Miejska powinna była zgodnie z art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym podjąć uchwałę dotyczącą zasad i trybu przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami gminy. Tymczasem z informacji posiadanych przez organ nadzoru wynika, że Rada Miejska w G. nie podjęła takiej uchwały. Brak ten stanowił o niedopełnieniu procedury wymaganej do podjęcia zaskarżonej uchwały i skutkował wadliwością przeprowadzenia konsultacji, a w konsekwencji wadliwością przedmiotowej uchwały. Nadto Wojewoda [...] wskazał, iż uregulowanie zawarte w treści § [...] ust. [...] lit "[...]" oraz "[...]" Statutu Miasta G. nie jest wystarczającą podstawą do przeprowadzenia konsultacji, gdyż dotyczy ono jedynie możliwych form konsultacji, nie formułuje natomiast zasad i trybu ich przeprowadzenia. Kwestie te powinny zostać sformułowane w odrębnej uchwale, zgodnie z treścią art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym.
Ponad powyższy zarzut rozstrzygnięcie nadzorcze zawierało wskazanie, iż wprowadzony do statutu Osiedla [...], stanowiącego załącznik do przedmiotowej uchwały, przepis § [...] pkt [...] jest niedopuszczalną regulacja prawną w świetle ustawy o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112 poz. 1198 z 2001r.). Regulacja ta uzależnia bowiem udzielanie informacji publicznych przez organy zobowiązane do ich udzielenia od uprzedniego ich powiadamiania, to zaś stanowi o wprowadzeniu ograniczeń w dostępie do informacji publicznej, do czego Rada Miejska nie posiada uprawnień.
Wskazane rozstrzygnięcie nadzorcze poprzedzone było zawiadomieniem o wszczęciu postępowania z dnia [...]r., doręczonym, zgodnie z twierdzeniem strony skarżącej, do Urzędu Miasta G. w dniu [...]r.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gmina G. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego aktu zarzucając naruszenie prawa materialnego, a to art. 5 ust. 2 w związku z art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym przez ich błędne zastosowanie, a także art. 91 ust. 4 przez jego niezastosowanie w sprawie, oraz naruszenie prawa procesowego, a to art. 10 k.p.a. w związku z art. 91 ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej przez jego błędną interpretację.
Skarżąca, uzasadniając swoje stanowisko, wskazała, iż Statut Miasta spełnia wszystkie kryteria, jakim podlega akt prawa miejscowego zwany uchwałą rady gminy. Nie ma zatem różnicy, czy regulacje dotyczące form prowadzenia konsultacji z mieszkańcami znajdują się w Statucie Miasta czy też w innej uchwale. W przepisie art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym mowa jest tylko o uchwale rady gminy, w której należy uregulować kwestie związane z zasadami i trybem przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami, nie ma tam natomiast mowy o innej "odrębnej uchwale Rady Miejskiej". Zatem Statut Miasta, będący uchwałą rady miejskiej, może spełniać wymogi uchwały o której mowa w art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym. Oznacza to, że w konsekwencji zaskarżona uchwała o utworzeniu Osiedla [...] i nadająca mu statut odpowiada prawu. Zdaniem skarżącej konsultacje zostały w rzeczywistości przeprowadzone w sposób i w trybie odpowiadający prawu.
Z ostrożności procesowej, ustosunkowując się do stanowiska organu nadzoru, skarżąca wskazała, iż jeżeli można byłoby mówić o naruszeniu prawa, to w świetle jego wywodów należałoby rozważać je ewentualnie w kategoriach uchybienia, o którym mowa w treści art. 91 ust 4 ustawy o samorządzie gminnym. Nadto zauważyła, iż w [...]roku, gdy organowi nadzoru przedstawione zostały uchwały w przedmiocie nadania statutów jednostkom pomocniczym, uchwalone w analogicznym trybie, organ ten nie wniósł żadnych zastrzeżeń.
Odnosząc się do kwestii związanych z podniesionym w rozstrzygnięciu nadzorczym uchybieniem przepisom ustawy o dostępie do informacji publicznej, skarżąca także i te twierdzenia uznała za niesłuszne. Jej zdaniem zakwestionowany przepis §[...] pkt [...] Statutu Osiedla [...] (załącznika do przedmiotowej uchwały) nie odnosi się wprost do informacji publicznej, a dotyczy zadań organu jednostki pomocniczej, a zatem nakłada na ten organ określone zadania w zakresie uzyskiwania informacji, nie ograniczając dostępu tego organu do informacji publicznej, lecz regulując jedynie tryb uzyskiwania informacji w taki sposób, by nie zakłócać pracy Urzędu Miasta.
Skarżąca wywiodła również, że organ nadzoru uniemożliwił jej, w toku postępowania nadzorczego, wypowiedzenie się co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, bowiem w dniu zawiadomienia o jego wszczęciu wydał zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze, co skutkuje jego wadliwością z uwagi na naruszenie art. 10 K.p.a. w związku z art. 91 ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym.
Na poparcie swego stanowiska skarżąca powołała wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2005r sygn i SA/Wa 1701/04 publ LEX nr 179134. Wobec powyższego skarżąca uznała, że zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze narusza kompetencje Gminy Miasta G. oraz jego interes prawny.
W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, Wojewoda [...] odniósł się szeroko do argumentacji przedstawionej w skardze, a w szczególności nie podzielił poglądu skarżącej co do możliwości zawarcia regulacji dotyczących zasad i trybu przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami gminy, o czym mowa w art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, w Statucie Miasta. Zdaniem organu nadzoru regulacja ta wymaga odrębnej uchwały bowiem ustawodawca nie zaliczył do obligatoryjnej materii statutowej zagadnień związanych z procedurą przeprowadzenia konsultacji. Organ nadzoru zauważył nadto, powołując się na komentatorów ustawy o samorządzie gminnym, iż nawet gdyby uznać stanowisko skarżącej w tym zakresie za słuszne, to regulacja odnosząca się do konsultacji z mieszkańcami gminy, zawarta w statucie, nie jest wystarczająca. Uchwała rady powinna bowiem szczegółowo określać formę konsultacji, czas, miejsce jej przeprowadzenia, jak również reguły ustalania wyników konsultacji i sposób ich przekazania do wiadomości społeczności lokalnej.
Polemizując z poglądem skarżącej co do jakości uchybienia polegającego na naruszeniu procedury związanej z podjęciem zaskarżonej uchwały, zaprzeczył, by doszło tylko do nieistotnego naruszenia prawa w rozumieniu art. 91 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym. Zdaniem organu brak spełnienia wymogu, o którym mowa w treści art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym i pominięcie obowiązku wydania regulacji prawnej w zakresie zasad i trybu przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami gminy musi wywołać skutek w postaci stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały.
Ustosunkowując się do stanowiska skarżącej co do treści zakwestionowanego w rozstrzygnięciu nadzorczym § [...] pkt [...] Statutu Osiedla [...] organ nadzoru nie podzielił tej argumentacji. Uznał bowiem, iż wśród informacji, o które może zwracać się organ jednostki pomocniczej do Prezydenta Miasta, Urzędu Miejskiego, czy jednostek organizacyjnych miasta, nie ma informacji, które nie stanowiłyby informacji publicznej, co oznacza, że muszą one być udostępniane na zasadach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Jakiekolwiek ograniczanie dostępu do informacji publicznej byłoby niedopuszczalne na gruncie wskazanego aktu prawnego.
Nie zaprzeczając, iż postawiony przez skarżącą zarzut uchybienia zasadzie czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym jest słuszny, organ nadzorczy podniósł, iż nie może jednak stanowić samodzielnej podstawy do uznania rozstrzygnięcia nadzorczego za wadliwie. Powołując się na stanowisko prezentowane w judykaturze, Wojewoda [...] wskazał, iż każdorazowo należy ocenić, czy podniesione przez stronę skarżącą uchybienie proceduralne miało wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia nadzorczego. W przeciwieństwie bowiem do postępowania administracyjnego, postępowanie nadzorcze polega na badaniu zgodności przepisów podjętych uchwał z obowiązującymi przepisami prawa i prowadzenie czynności wyjaśniąjąco-dowodowych w tych sprawach jest w zasadzie wyłączone.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 163 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej ( Dz. U. nr 78, poz. 483 ze zm.) samorząd terytorialny wykonuje zadania publiczne nie zastrzeżone przez Konstytucję lub ustawy dla organów innych władz publicznych. Samodzielność jednostek samorządu terytorialnego podlega ochronie sądowej, zaś ich działalność, w świetle art. 171 ust. 1 Konstytucji podlega nadzorowi z punktu widzenia legalności. Zasada ta znalazła swoje rozwinięcie w przepisach Rozdziału X ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm.), a w szczególności w art. 85 cytowanej ustawy, który stanowi, iż nadzór nad działalnością gmin jest sprawowany na podstawie kryterium zgodności z prawem. Zatem intencją ustawodawcy było takie ukształtowanie nadzoru, by żadna działalność, czy bezczynność organów gminy nie była go pozbawiona. W sprawach uchwał i zarządzeń nie będących indywidualnymi rozstrzygnięciami organów gminnych, za wyjątkiem spraw wskazanych treści art. 86 in fine ustawy o samorządzie gminnym, nadzór ten sprawowany jest przez wojewodę wyposażonego w ramach przyznanego mu uprawnienia nadzoru w kompetencję do orzekania o nieważności sprzecznej z prawem uchwały lub zarządzenia organu gminy.
Stosownie natomiast do postanowień art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153 poz. 1269/ sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a w tym rozstrzygnięć nadzorczych organów administracji rządowej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W rozpoznawanej sprawie dokonując oceny legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego pod względem zgodności z przepisami prawa procesowego, a także zgodności z prawem materialnym Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Jak zauważa się wyżej, wojewodzie wykonującemu czynności nadzoru przysługują kompetencje do stwierdzania nieważności uchwał lub zarządzeń organów samorządu terytorialnego sprzecznych z prawem, o czym mowa w art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym stanowiącym, iż nieważna jest taka uchwała lub zarządzenie organu gminy, które są sprzeczne z prawem. Ustawa nie wylicza jednak rodzajów naruszeń prawa, które będą podstawą stwierdzenia nieważności, a jedynie wyznacza, że granicą tą jest nieistotne naruszenie prawa. Powyższe wskazuje, że nie każda sprzeczność z prawem uchwały lub zarządzenia organu gminy daje uprawnienia organowi nadzorczemu do stwierdzenia ich nieważności. Przepis bowiem art. 91 ust. 4 cytowanej ustawy określa, iż w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa.
Zatem w pierwszej kolejności należało dokonać analizy treści art. 91 ustawy o samorządzie gminnym w zakresie przesłanki "istotności" naruszenia prawa, której istnienie jest konieczne dla stwierdzenia w rozstrzygnięciu nadzorczym o nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. Zgodnie z utrwalonym już w tym względzie orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przy ustalaniu zakresu pojęcia "istotne naruszenie prawa" należałoby oprzeć się na rozwiązaniach przyjętych w kodeksie postępowania administracyjnego. W orzecznictwie tym przyjęto równocześnie, że "istotne naruszenie prawa",
powodujące nieważność uchwały organu gminy czy też rozstrzygnięcia nadzorczego, nie pokrywa się przesłankami nieważności decyzji w rozumieniu art. 156 § k.p.a. (por.: wyrok NSA z 18 września 1990 r., sygn. akt SA/Wr 849/90, ONSA 1990, nr 4, poz. wyrok NSA z 3 grudnia 1996 r., SA/Wr 949/96, nie publikowany, wyrok NSA z 26 marca 1991 r., sygn. akt SA/Wr 81/91, "Wspólnota" 1991, nr 26, s. 14; wyrok NSA z 16 listopada 2000 r., sygn. akt II SA/Wr 157/99, nie publikowany, a także publikację Barbary Adamiak w Zeszycie 4 nr 23 z 1997 Samorządu Terytorialnego/. Do istotnych naruszeń prawa należy natomiast zaliczyć naruszenie podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów wyznaczających kompetencje do podejmowania aktów przez organy gminne, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego przez wadliwą ich wykładnię lub błędne zastosowanie, a także przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał.
W rozpatrywanej sprawie jako prawo naruszone wydaną przez Radę Miejską w G. uchwałą stanowiącą przedmiot rozstrzygnięcia nadzorczego, organ nadzoru wskazał art. 5 ust. 2 w związku z art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym. Zdaniem organu nadzoru, uchwała ta podjęta została bez wyczerpania prawem wymaganej procedury. Poprzedzać ją bowiem powinny konsultacje przeprowadzone z mieszkańcami, przebiegające według zasad i trybu ustalonego przez organ samorządu terytorialnego w odrębnej uchwale. Uchwały takiej natomiast organ samorządu terytorialnego nie wydał.
Nie budzi wątpliwości Sądu, iż brak przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami przed podjęciem uchwały w sprawie utworzenia jednostki pomocniczej i nadania jej statutu, stanowiłby istotne naruszenie przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał. O "istotnym" naruszeniu prawa można bowiem mówić w przypadku, gdy organ gminy wydał uchwałę wyraźnie sprzeczną z treścią przepisu, ustanawiającego określony nakaz lub też zakaz.
Taki nakaz wynika wyraźnie z art. 5 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym wskazującego, iż jednostkę pomocnicza tworzy rada gminy, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami.
Problematyka sprawy poddanej kontroli Sądu nie zamyka się jednak stwierdzeniem braku przeprowadzonych przez organ konsultacji z mieszkańcami przed podjęciem zaskarżonej uchwały. Konsultacje takie, zdaniem skarżącej zostały bowiem przeprowadzone, a na dowód tego do skargi załączono ogłoszenia prasowe zawierające informacje o prowadzonych przez Prezydenta Miasta G. konsultacjach z mieszkańcami w sprawie utworzenia nowych osiedli i treści ich statutów oraz treści zmian statutów. Skarżąca nadto, zaprzeczając by kwestia przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami gminy pozostała nie uregulowana prawnie, powołała się na zapis zawarty w § [...] Statutu Miasta G., określający w jej opinii, w sposób wymagany w treści art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, zasady i tryb konsultacji, o których mowa w art. 5 ust. 2 tego aktu prawnego.
Zatem istota sprawy sprowadza się do zagadnienia czy faktycznie kwestia konsultacji została przez skarżącą uregulowana zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 87 Konstytucji RP, źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej na obszarze działania organów, które je stanowiły, są akty prawa miejscowego. Konstytucja nie przesądza więc formy, w jakiej powinny być stanowione akty prawa miejscowego. Jednostki samorządu terytorialnego posiadają konstytucyjną gwarancję samodzielności, która podlega ochronie sądowej, o czym stanowi przywoływany wyżej art. 165 ust. 2 Konstytucji RP. Oznacza to, że gmina realizuje swoje zadania, kierując się wyłącznie swoją wolą, w granicach wynikających z ustaw (por. A. Agopszowicz, Z. Gilowska, Ustawa o samorządzie terytorialnym. Komentarz, Warszawa 1997, s. 66; Z. Niewiadomski, Prawo administracyjne. Część ustrojowa, Warszawa 2002, s. 127). Narzucenie wskazanym organom samorządu szczególnych rozwiązań w tworzeniu prawa miejscowego, poza tym co wskazane jest w ustawie, naruszałoby przyznaną im niezależność. Dokonawszy zatem analizy zapisu art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym trzeba przyznać, iż z brzmienia tej normy nie wynika by uchwała rady miasta w sprawie uregulowania procesu prowadzenia konsultacji z mieszkańcami gminy miała przybrać jakąś szczególną formę.
Trzeba również uznać, iż ustawodawca wskazując w ustawie o samorządzie gminnym obligatoryjny katalog spraw uregulowanych w statucie miasta, tym samym nie zakazał umieszczenia tam uregulowań dotyczących innych kwestii prawnych o ile pozostają one w związku z organizacją i działaniem jej organów.
Odnosząc się do wymogów związanych z treścią regulacji prawnej, o której mowa w art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, a zatem biorąc pod uwagę, iż ustawodawca nakazał, by określono tam zasady i tryb przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami gminy, stwierdzić należy, iż treść § [...] Statutu Miasta G. nie czyni
zadość tym wymaganiom. W § [...] Statutu Miasta G. wskazano bowiem, iż konsultacje są formą zasięgania opinii mieszkańców, wynik konsultacji nie jest wiążący dla władz i mogą być przeprowadzone poprzez ankiety publiczne, zebrania mieszkańców, opinie organów jednostek pomocniczych, opinie zainteresowanych instytucji i stowarzyszeń lub opinie zainteresowanych mieszkańców po publicznym ogłoszeniu zamierzonego przedsięwzięcia.
Jak z powyższego wynika przepis § [...] Statutu Miasta G. zdefiniował pojęcie konsultacji z mieszkańcami i określił formę, w jakiej mogą być prowadzone. Przepis ten natomiast nie wskazuje reguł, w oparciu o które konsultacje powinny zostać przeprowadzone, zatem nie spełnia on wymogów określonych w art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym wskazującym na konieczność określenia zasad i trybu przeprowadzenia konsultacji.
Sąd uznał zatem za zasadne stanowisko Wojewody [...], iż § [...] Statutu Miasta G. nie spełnia wszystkich wymagań jakie nałożone zostały na jednostkę samorządu w ustawie o samorządzie gminnym, co do uregulowania procedury przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami. Brak ich stosownego unormowania w Statucie Miasta, jak również nie podjęcie odrębnej uchwały w tej sprawie decyduje o tym, że objęta zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym uchwała została podjęta z rażącym naruszeniem prawa, co musiało skutkować stwierdzeniem jej nieważności przez organ nadzoru.
Sąd nie podzielił poglądu skarżącej, że braki w zakresie regulacji zasad i trybu przeprowadzenia konsultacji, wobec faktycznego ich przeprowadzenia, mogą stanowić jedynie uchybienie, o którym mowa w art. 91 ust.4 ustawy o samorządzie gminnym, skoro czynności te przeprowadzono bez uprzednio ustanowionych w tym zakresie reguł. Dokonane przez skarżącą czynności polegające na ogłoszeniach w prasie, które przeprowadzono w oparciu o § [...] Statut Miasta G. jedynie poinformowały mieszkańców o zamierzeniach gminy, ale w istocie nie zapewniły im czynnego udziału w procesie przeprowadzenia konsultacji, bowiem zasady i tryb ich przeprowadzenia nie zostały przez ten organ wbrew wyraźnemu nakazowi ustawy określone.
Celem, dla którego ustawodawca nakazał poprzedzenie podjęcia niektórych aktów jednostek samorządu gminnego od sprawdzenia stanowiska społeczności lokalnej jest z całą pewnością zaktywizowanie tej społeczności w zakresie wpływania na decyzje zapadające w jej otoczeniu i ukształtowanie poczucia odpowiedzialności za sprawy publiczne. Dla spełnienia takich celów mieszkańcy powinni zostać poinformowani nie tylko o mających nastąpić w przyszłości regulacjach prawnych w sprawach, które ich dotyczą, ale także o sposobie i terminie uczestniczenia w kwestiach dotyczących proponowanych rozwiązań prawnych, a także o sposobach i terminie zapoznania się z wynikami przeprowadzonych konsultacji. Gwarancję faktycznego czynnego udział we współdecydowaniu o istotnych dla nich zdarzeniach na terenie zamieszkiwanej przez nich gminy stanowi ustalenie reguł przeprowadzenia konsultacji. Brak natomiast regulacji prawnej uniemożliwiający w istocie ocenę prawidłowości ich przeprowadzenia, godzi generalnie w funkcję tej instytucji. Trudno jest bowiem oceniać, czy faktyczne czynności podjęte przez gminę, których celem mogło być poinformowanie mieszkańców o treści przyszłej regulacji prawnej o zasięgu lokalnym były konsultacjami, czy rzeczywiście wzięto pod uwagę ich wyniki, i w jaki sposób to się uzewnętrzniło. Tym samym, należy uznać, iż brak procedury przeprowadzania konsultacji, o których mowa w treści art. 5 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym prowadzi do wniosku, że podjęte przez Gminę G. czynności nie można w żaden sposób zaliczyć do czynności podjętych w ramach prowadzonych konsultacji.
Natomiast Sąd nie uznał za zasadne stanowisko organu, iż regulacja zawarta § [...] pkt [...] Statutu Osiedla [...] jest niezgodna z prawem bowiem ogranicza dostęp do informacji publicznej. Brzmienie § [...] pkt [...] wskazuje wyłącznie, iż o wykonywaniu zadań polegających na występowaniu o informacje publiczne muszą być powiadomienie niektóre podmioty. Nakazanie powiadomienia Prezydenta Miasta lub innych wymienionych w treści § [...] pkt [...] podmiotów o wystąpieniu o udzielenie informacji nie oznacza, iż udzielenie informacji publicznej, o którą organ jednostki pomocniczej występuje, może nie zostać mu udzielona. Zatem przepis ten reguluje jedynie techniczną kwestię udostępniania dokumentów do bezpośredniego zapoznania się z nimi przez organ jednostki pomocniczej. Za taką interpretacją przemawia zdanie ostatnie wskazanego przepisu, zgodnie z którym ograniczenia udzielania informacji lub udostępnienie dokumentu mogą wynikać wyłącznie z ustawy. Sąd uznał, że w tym zakresie nie doszło do naruszenia prawa w rozumieniu art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym
Dodatkowo zauważyć należy, iż brak jakiegokolwiek uzasadnienia zaskarżonej
uchwały uniemożliwia poznanie motywów jakimi kierowano się przy jej podejmowaniu. Wymóg działania na podstawie prawa, rodzi po stronie organów władzy publicznej obowiązek motywowania jej rozstrzygnięć. Obowiązek taki jest zaliczany do standardów demokratycznego państwa prawnego a jednocześnie jest elementem zasady jawności działania władzy publicznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2006r sygn. akt II OSK 410/06 publ. Wokanda 2006/11/37).
Odnosząc się do zarzutów wskazujących na naruszenie reguł proceduralnych wiążących organ nadzoru zgodnie z art. 91 ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym przyjdzie wskazać, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania nadzorczego wydane zostało w dniu [...]r. zaś samo rozstrzygnięcie w dniu [...]r., przy czym zawiadomienie Rady o wszczęciu postępowania nadzorczego miało miejsce w dniu wydania tegoż rozstrzygnięcia. Niewątpliwie zatem w toku postępowania nadzorczego doszło do naruszenia przepisów proceduralnych w zakresie możliwości uczestnictwa Gminy w tym postępowaniu. Jednakowoż zgodzić się należy ze stanowiskiem Wojewody [...], iż naruszenie reguł postępowania może skutkować uchyleniem rozstrzygnięcia nadzorczego wyłącznie wtedy, gdy mogło mieć on wpływ na treść wydanego aktu nadzoru. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie związek taki nie zachodzi. Wojewoda [...] posiadał możliwość pełnego ustosunkowania się do stanu faktycznego sprawy, a tym samym dokonał interpretacji zastosowanego prawa przy uwzględnieniu wszystkich jej okoliczności. Zatem brak zachowania odpowiedniego terminu od wszczęcia postępowania w sprawie do wydania w niej rozstrzygnięcia nie miał istotnego wpływu na jego treść. Skarżąca nie wskazała, by powyższe uchybienie uniemożliwiło jej przedstawienie nowych dowodów, czy też zaprezentowanie twierdzeń, które miałyby wpływ na wynik sprawy a w konsekwencji pozwoliłyby na zmianę stanowiska organu nadzoru.
Z powyższych względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 zez zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI