IV SA/Gl 1488/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2007-03-01
NSAAdministracyjneŚredniawsa
samorząd terytorialnyuchwałarozstrzygnięcie nadzorczekonsultacje społecznejednostka pomocniczaosiedleustawa o samorządzie gminnymnaruszenie prawakontrola administracyjna

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Gminy G. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody stwierdzające nieważność uchwały Rady Miejskiej w sprawie utworzenia Osiedla z powodu istotnego naruszenia prawa, w szczególności braku przeprowadzenia wymaganych konsultacji z mieszkańcami.

Gmina G. zaskarżyła rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, które stwierdziło nieważność uchwały Rady Miejskiej w sprawie utworzenia Osiedla. Wojewoda uznał, że uchwała była niezgodna z prawem, ponieważ nie przeprowadzono wymaganych konsultacji z mieszkańcami, a zasady tych konsultacji nie zostały określone w odrębnej uchwale rady gminy ani w statucie w sposób wystarczający. Gmina argumentowała, że statut zawierał wystarczające regulacje, a zarzuty dotyczące naruszenia procedury nie były istotne. Sąd oddalił skargę, podzielając stanowisko Wojewody, że brak odpowiednich konsultacji i nieuregulowanie ich trybu w sposób właściwy stanowi istotne naruszenie prawa.

Sprawa dotyczyła skargi Gminy G. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, które stwierdziło nieważność uchwały Rady Miejskiej w sprawie utworzenia Osiedla i nadania mu statutu. Głównym zarzutem Wojewody było naruszenie art. 5 ust. 2 w związku z art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, polegające na braku przeprowadzenia wymaganych konsultacji z mieszkańcami oraz nieokreśleniu trybu i zasad tych konsultacji w odrębnej uchwale rady gminy. Gmina G. podniosła, że jej statut zawierał wystarczające regulacje dotyczące konsultacji, a zarzuty Wojewody były błędne. W skardze zarzucono organowi nadzoru naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym art. 10 K.p.a. Wojewoda w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko, argumentując, że zasady i tryb konsultacji powinny być określone w odrębnej uchwale rady gminy, a zapisy statutu były niewystarczające. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Gminy. Sąd uznał, że brak przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami w sprawach ważnych dla gminy, takich jak tworzenie jednostek pomocniczych, oraz nieuregulowanie ich zasad i trybu w sposób właściwy (w odrębnej uchwale lub w statucie w sposób szczegółowy) stanowi istotne naruszenie prawa. Sąd podkreślił, że choć statut zawierał ogólne zapisy dotyczące konsultacji, nie określał ich zasad i trybu w sposób wystarczający, co uniemożliwiało czynny udział mieszkańców i właściwą kontrolę. Sąd nie podzielił natomiast zarzutu dotyczącego naruszenia przepisów o dostępie do informacji publicznej. Rozstrzygnięcie nadzorcze zostało uznane za prawidłowe, a skarga oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, brak przeprowadzenia wymaganych konsultacji z mieszkańcami oraz nieuregulowanie ich zasad i trybu w sposób właściwy stanowi istotne naruszenie prawa, które skutkuje nieważnością uchwały rady gminy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy ustawy o samorządzie gminnym (art. 5 ust. 2, art. 5a ust. 2, art. 35 ust. 1) nakładają obowiązek przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami przy tworzeniu jednostek pomocniczych i określenia ich zasad i trybu w odrębnej uchwale rady gminy lub w statucie. Niewypełnienie tego obowiązku jest istotnym naruszeniem prawa, które uzasadnia stwierdzenie nieważności uchwały przez organ nadzoru.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.s.g. art. 5 § ust. 2

Ustawa o samorządzie gminnym

Tworzenie jednostki pomocniczej przez radę gminy wymaga przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami lub z ich inicjatywy.

u.s.g. art. 5a § ust. 2

Ustawa o samorządzie gminnym

Zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami gminy określa uchwała rady gminy.

u.s.g. art. 35 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Rada gminy określa odrębnym statutem organizację i zakres działania jednostki pomocniczej.

u.s.g. art. 91 § ust. 1 i 4

Ustawa o samorządzie gminnym

Wojewoda stwierdza nieważność uchwały organu gminy sprzecznej z prawem, w tym z powodu istotnego naruszenia prawa.

Pomocnicze

k.p.a. art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

u.d.i.p. art. 10

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Przepis dotyczący dostępu do informacji publicznej.

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 7

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola sądów administracyjnych obejmuje skargi na akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala skargę, jeśli brak podstaw do jej uwzględnienia.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego.

Konstytucja RP art. 94

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Akty prawa miejscowego.

Konstytucja RP art. 165 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Samodzielność jednostki samorządu terytorialnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak przeprowadzenia wymaganych konsultacji z mieszkańcami przy tworzeniu jednostki pomocniczej. Nieokreślenie zasad i trybu konsultacji w odrębnej uchwale rady gminy lub w statucie w sposób wystarczający.

Odrzucone argumenty

Statut Miasta zawierał wystarczające regulacje dotyczące konsultacji. Zapisy statutu dotyczące udostępniania dokumentów nie naruszały przepisów o dostępie do informacji publicznej. Naruszenie art. 10 K.p.a. miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Godne uwagi sformułowania

uchwała ta mogła być podjęta po przeprowadzeniu obowiązkowych konsultacji z mieszkańcami tej Gminy. nie wyczerpanie i naruszenie procedury konsultacji, co skutkuje wadliwością uchwały. nie ma różnicy, czy regulacje dotyczące formy prowadzenia konsultacji z mieszkańcami znajdują się w nim, czy też w innej uchwale. brak przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami w sprawach określonych w art. 5 ust. 2 i 3 ustawy o samorządzie gminnym, w tym również zmiany statutu jednostki pomocniczej, stanowi istotne naruszenie przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał. zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami gminy określa uchwała rady gminy. Zastosowane w tym, przepisie słowo "może" nie oznacza dowolności jego interpretacji skoro przedmiot uchwały objętej zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym dotyczy sytuacji mieszkańców, to jako wspólnota samorządowa, muszą oni mieć wpływ na jej treść poprzez umożliwienie i uczestniczenie w konsultacjach. Wynik konsultacji jest wiążący dla władz.

Skład orzekający

Wiesław Morys

przewodniczący

Beata Kalaga-Gajewska

sprawozdawca

Teresa Kurcyusz-Furmanik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących konsultacji społecznych przy tworzeniu jednostek pomocniczych w samorządzie terytorialnym oraz wymogów formalnych uchwał samorządowych."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania orzeczenia; specyfika sprawy związana z tworzeniem konkretnej jednostki pomocniczej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu funkcjonowania samorządu terytorialnego – konsultacji społecznych i ich wpływu na ważność uchwał. Jest to istotne dla prawników zajmujących się prawem samorządowym i administracyjnym.

Czy statut gminy zastąpi konsultacje? Sąd rozstrzyga o ważności uchwały o utworzeniu osiedla.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Gl 1488/06 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2007-03-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-12-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Kalaga-Gajewska /sprawozdawca/
Teresa Kurcyusz-Furmanik
Wiesław Morys /przewodniczący/
Symbol z opisem
6266 Jednostki pomocnicze
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2007r. sprawy ze skargi Gminy G. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie jednostek pomocniczych oddala skargę
Uzasadnienie
Rada Miejska w G. uchwałą z dnia [...]r. nr [...] w sprawie utworzenia Osiedla [...] oraz nadania mu statutu, wydaną na podstawie art. 5 ust. 2, art. 35 ust. 1, art. 37 ust. 1 i 2, art. 40 ust. 2 pkt 1 i art. 42 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), utworzyła na terenie Miasta. Osiedle [...] i nadała mu statut.
Rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...]r. nr [...] Wojewoda [...], powołując się na treść art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, stwierdził nieważność powołanej uchwały, jako niezgodnej z art. 5 ust. 2 w związku z art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśnił, że uchwała ta mogła być podjęta po przeprowadzeniu obowiązkowych konsultacji z mieszkańcami tej Gminy. Tymczasem, jak wynika z informacji posiadanych przez organ nadzoru, Rada Miejska w G. nie podjęła, na podstawie art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, odrębnej uchwały określającej tryb i zasady przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami. Zdaniem organu nadzoru, zaniechanie podjęcia takiej uchwały i przeprowadzenie konsultacji tylko i wyłącznie na podstawie § [...] ust. [...] lit. [...] Statutu Miasta, po publicznym ogłoszeniu zamierzonego przedsięwzięcia, powoduje nie wyczerpanie i naruszenie procedury konsultacji, co skutkuje wadliwością uchwały. Dodatkowo, w świetle art. 10 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 z późn. zm.), niedopuszczalna jest regulacja zawarta w § [...] pkt [...] statutu (załącznika) zakwestionowanej uchwały, w zakresie w jakim wymaga odpowiednio powiadomienia Prezydenta Miasta, jego Zastępcy, Sekretarza lub Skarbnika Miasta, kierownika jednostki organizacyjnej miasta lub jego zastępcy - przy występowaniu - Zarządu Osiedla o udzielenie informacji oraz wglądu do dokumentów, będących w posiadaniu Prezydenta Miasta, Urzędu Miejskiego oraz jednostek organizacyjnych miasta, w sprawach należących do zakresu działania organów Osiedla.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Gmina G. wniosła o uchylenie rozstrzygnięcia nadzorczego i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła, że organ nadzoru błędnie zinterpretował przepis prawa materialnego art. 5 ust. 2 w związku z art. 5 a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, a także naruszył zasadę prawa procesowego określoną w art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 91 ust. 4 i 5 ustawy o samorządzie gminnym.
W uzasadnieniu skargi nie zgodziła się z naruszeniem art. 35 ust. 3 pkt 5 ustawy o samorządzie gminnym, twierdząc że Rada Miejska w G. w Statucie Miasta będącym przepisem prawa miejscowego, w sposób oczywisty określiła regulacje dotyczące formy przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami, co skutkuje uznaniem, że w rzeczywistości konsultacje zostały faktycznie przeprowadzone i nie jest konieczne podjęcie odrębnej uchwały w tej sprawie. Wskazała, że Statut Miasta, jako przepis prawa miejscowego posiada formę uchwały i jej zdaniem nie ma różnicy, czy regulacje dotyczące formy prowadzenia konsultacji z mieszkańcami znajdują się w nim, czy też w innej uchwale. Nieistotny jest zatem zarzut naruszenia art. 5 a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, który nawet gdyby podzielić argumentację nadzoru za słuszną, trudno uznać za poważne naruszenie prawa, bowiem w przepisie tym nie mówi się o innej "odrębnej uchwale Rady Miejskiej". Argumentowała dodatkowo, że przedłożone organowi nadzoru w roku [...] uchwały w przedmiocie nadania statutów jednostkom pomocniczym, podjęte "w analogicznym trybie", nie zostały zakwestionowane. Odnosząc się do treści §[...]pkt [...] statutu (załącznika) uchwały wyjaśniła, że dotyczy on innej informacji niż informacja publiczna i nie stanowi ograniczenia w dostępie do tej ostatniej, gdyż reguluje jedynie tryb uzyskiwania informacji i racjonalną dyrektywę o charakterze organizacyjnym w ramach funkcjonowania organów gminy i jej jednostek pomocniczych. Gmina G. wywiodła również, że organ nadzoru uniemożliwił jej, w toku postępowania nadzorczego, wypowiedzenie się co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, bowiem w dniu zawiadomienia o jego wszczęciu wydał zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze, co skutkuje jego wadliwością z uwagi na naruszenie art. 10 K.p.a. w związku z art. 91 ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Odnosząc się do zarzutów stwierdził, że organy samorządu terytorialnego obowiązane są działać na podstawie i w granicach prawa. Zatem, skoro ustawodawca do "obligatoryjnej materii statutowej" nie zaliczył zasad i trybu przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami gminy, to stosownie do treści art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, winna to określić odrębna uchwała rady gminy. Nadto, zdaniem organu nadzoru, zapis Rozdziału [...] Statutu Gminy G. nie wskazuje szczegółowo formy, sposobu, czasu i miejsca przeprowadzenia konsultacji, jak również reguł ustalania wyników oraz sposób ich przekazania do wiadomości społeczności lokalnej. W tej sytuacji nie można mówić o nieistotnym naruszeniu prawa, lecz o istotnym w kontekście zapisu art. 91 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym. Odnosząc się do niespójności ocen w nadzorze prawnym w zakresie uchwał w podobnych sprawach, podjętych przez skarżącą w roku [...], organ nadzoru wskazał, że prawidłowość tych uchwał była badana w odrębnych postępowaniach wyjaśniających, a nie w obecnie przeprowadzonym postępowaniu nadzorczym. Zaznaczył również, że ewentualne naruszenie przepisu art. 10 § 1 K.p.a. nie miało istotnego wpływu na przebieg postępowania i ochronę interesów skarżącej, a kwestia ta każdorazowo podlega ocenie sądu administracyjnego.
W piśmie procesowym z dnia [...]r. skarżąca ustosunkowała się do stanowiska organu nadzoru zawartego w odpowiedzi na skargę i powtórzyła zarzuty sprecyzowane w skardze. Zaznaczyła, że będący przedmiotem niniejszego postępowania "proces konsultacji" mieści się w zakresie pojęcia "organizacja wewnętrzna gminy", określonego w przepisie art. 22 ustawy o samorządzie gminnym i dlatego nie wymaga uregulowania w odrębnej uchwale.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącej sprecyzował, że przeprowadzone w sprawie konsultacje zostały oparte o § [...] ust. [...] lit. [...] Statutu Miasta.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie ustawa p..p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej, wykonywana przez sądy administracyjne, obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego. Kontrola ta, w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tylko w przypadku istotnych naruszeń prawa, na podstawie art. 148 ustawy p.p.s.a., Sąd może zaskarżony akt uchylić.
W sytuacji, gdy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu, możliwość jego wzruszenia jest wykluczona, a skarga podlega oddaleniu.
Przechodząc do rozważań w zakresie merytorycznej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia przypomnieć należy, że w myśl art. 91 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) wojewoda po dokonaniu analizy sprawy może orzec o nieważności każdej uchwały, którą uzna za sprzeczną z prawem. Przez sprzeczność taką należy przy tym rozumieć niezgodność z aktami prawa powszechnie obowiązującego, a więc z Konstytucją RP, ustawami, aktami wykonawczymi oraz z powszechnie obowiązującymi aktami prawa miejscowego. Ustalając znaczenie pojęcia "sprzeczność" można odwołać się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 1990 r. sygn. akt SA/Gd 796/90 (publ. ONSA 1990, Nr 4, poz. 1, Lex nr 10160) i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 grudnia 2006 r. sygn. akt IV SA/Gl 835/06 (niepublikowany), w których wyrażony został pogląd, że rozstrzygnięcie o stwierdzeniu nieważności uchwały organu gminy przez wojewodę może być wydane tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym i wynika to wprost z jego treści. Oznacza to, że sprzeczność musi być oczywista i bezpośrednia, a nie ma jej, jeżeli określone rozstrzygnięcie podjęte przez organ gminy nie jest wyraźnie zakazane przez ustawodawcę i mieści się w granicach swobodnego uznania. Zatem dla stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia wystarczy istotne naruszenie prawa (oczywiste i bezpośrednie), nie jest zaś konieczne - rażące naruszenie, warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji czy postanowienia, o jakim mowa w przepisie art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, ale również nie wystarcza naruszenie nieistotne. Powołane przepisy wyróżniają zatem dwie kategorie wad uchwał lub zarządzeń organów gminy - istotne naruszenie prawa oraz nieistotne naruszenie prawa. To rozgraniczenie kategorii wad ma znaczenie prawne dla dopuszczalności podjęcia rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność tych aktów. Do istotnych wad, skutkujących stwierdzeniem nieważności, zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego [w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny], "Samorząd Terytorialny" 2001, z. 1-2, s. 101-102). W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że są to również takiego rodzaju naruszenia prawa, jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały i naruszenie procedury jej podjęcia. Zaznaczyć jednak trzeba, że wszystkie powołane okoliczności wymagają indywidualnego ustalenia i zbadania w każdym przypadku z osobna. W związku z tym nie można podzielić zarzutu skargi, dotyczącego nie kwestionowania uchwał w sprawie nadania statutów jednostkom pomocniczym, podjętych przez skarżącą i przedłożonych organowi nadzoru w roku [...]. W przypadku natomiast nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (por. wyrok NSA z dnia 18 września 1990r., sygn. akt SA/Wr 849/90, ONSA z 1990 r., nr 4, poz. 2; wyrok NSA z dnia 3 grudnia 1996 r., sygn. akt SA/Wr 949/96, nie publikowany; wyrok NSA z dnia 26 marca 1991 r., sygn. akt SA/Wr 81/91, "Wspólnota" z 1991 r., nr 26, s.14; wyrok NSA z dnia 16 listopada 2000r., sygn. akt II SA/Wr 157/99, nie publikowany).
W rozpoznawanej sprawie, objęta zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym uchwała jest aktem prawa miejscowego, w rozumieniu art. 94 Konstytucji RP, wydanym na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.).
Zdaniem Sądu, samodzielność jednostki samorządu terytorialnego nie wyklucza obowiązku wydawania takich aktów na podstawie i w granicach prawa (por. art. 165 ust. 2 Konstytucji RP w związku z art. 2 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym i art. 7 w związku z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP oraz w unormowaniach Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego, sporządzonej w Strasburgu dnia 15 października 1985 r., ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską w dniu 14 lipca 1994 r., publ. Dz. U. z 1994 r., Nr 124, poz. 608, w szczególności jej art. 4 ust. 2 o treści: "Społeczności lokalne mają - w zakresie określonym prawem - pełną swobodę działania w każdej sprawie, która nie jest wyłączona z ich kompetencji lub nie wchodzi w zakres kompetencji innych organów władzy."). Zatem za wadliwą należy uznać uchwałę podjętą z naruszeniem upoważnienia ustawowego, jak i taką która nie realizuje powierzonego zakresu zadań, w kwestiach uznanych przez ustawodawcę za niezbędne.
Zadania każdej gminy w zakresie tworzenia jednostki pomocniczej, takiej jak dzielnice i osiedla określała, w dacie podjęcia uchwały objętej zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym, ustawa o samorządzie gminnym.
W tym miejscu podkreślić należy, iż organ nadzoru wydaje rozstrzygnięcie nadzorcze biorąc pod uwagę stan prawny obowiązujący w dniu podjęcia uchwały będącej przedmiotem aktu nadzoru (por. P. Chmielnicki, K. Bandarzewski, P. Dobosz, W. Kisiel, P. Kryczko, M. Mączyński, S. Płażek "Komentarz do ustawy o samorządzie gminnym", Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa 2004 r., str. 546).
W ocenie składu orzekającego, odnosi się to także do uchwały organu samorządu gminnego, nowelizującej postanowienia uchwały podjętej w stanie prawnym obowiązującym poprzednio (np. zmiany statutu jednostki pomocniczej bądź zmiany jej granic).
Konsekwentnie należy zatem przyjąć, że realizując powołane zadania gmina nie może działać w sposób sprzeczny z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa.
Podstawę materialnoprawną objętej zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym uchwały stanowił art. 5 ust. 2 i art. 35 ust. 1 w związku z art. 37 ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym. Skarżąca uznała bowiem, że jednostkę pomocniczą tworzy rada gminy, w drodze uchwały, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami lub z ich inicjatywy, jak również to ona odrębnym statutem określa organizację i zakres działania jednostki pomocniczej, po przeprowadzeniu konsultacji z jej mieszkańcami.
Stosownie do treści art. 5 ust. 2 i 3 ustawy o samorządzie gminnym jednostkę pomocniczą tworzy rada gminy, w drodze uchwały, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami lub z ich inicjatywy, a zasady tworzenia, łączenia, podziału oraz znoszenia jednostki pomocniczej określa statut gminy. Przy czym w wypadkach przewidzianych ustawą oraz w innych sprawach ważnych dla gminy mogą być przeprowadzane na jej terytorium konsultacje z mieszkańcami gminy, a zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami gminy określa uchwała rady gminy (por. art. 5a ustawy o samorządzie gminnym).
Podjęcie przez radę gminy uchwały o tworzeniu jednostki pomocniczej następuje zatem po obligatoryjnym przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami gminy lub z ich inicjatywy (art. 5 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym). Zapis powołanego przepisu oznacza, że inicjatywa mieszkańców nie wyklucza przeprowadzenia konsultacji.
W oparciu o art. 35 ustawy o samorządzie gminnym, nie ulega również podważeniu zasadność określenia odrębnym statutem - po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami - organizacji i zakresu działania jednostki pomocniczej, który w szczególności określa:
1) nazwę i obszar jednostki pomocniczej,
2) zasady i tryb wyborów organów jednostki pomocniczej,
3) organizację i zadania organów jednostki pomocniczej,
4) zakres zadań przekazywanych jednostce przez gminę oraz sposób ich realizacji,
5) zakres i formy kontroli oraz nadzoru organów gminy nad działalnością organów jednostki pomocniczej.
Oznacza to, że rada gminy w drodze uchwały określa organizację i zakres działania
każdej z tych jednostek odrębnym statutem.
Zaaprobować trzeba pogląd, że "skoro ustawodawca zdecydował się powierzyć radom gmin tak ważną materię, jak określenie zasad przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami, to rady powinny zrealizować tę delegację w drodze wydania aktu prawotwórczego o najwyższej randze w hierarchii lokalnych aktów, to znaczy w drodze aktu prawnego powszechnie obowiązującego, zawierającego normy generalno-abstrakcyjne" (por. teza publikacji 13844, autor: E. Olejniczak-Szałowska, Samorząd Terytorialny 1997/1-2/103).
Sąd rozstrzygając ten konflikt interpretacyjny opowiedział się za stanowiskiem organu nadzoru, że brak przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami w sprawach określonych w art. 5 ust. 2 i 3 ustawy o samorządzie gminnym, w tym również zmiany statutu jednostki pomocniczej, stanowi istotne naruszenie przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał wskazaną wprost w art. 35 ust. 1 tej samej ustawy, a w przypadku aktów prawa miejscowego nie zastosowanie delegacji ustawowej stanowi istotne naruszenie prawa.
Rada Miejska w G. obowiązana jest bowiem przestrzegać udzielonego przez ustawodawcę upoważnienia w zakresie tworzenia, jak również łączenia, podziału oraz znoszenia jednostki pomocniczej jako spraw ważnych dla gminy, w drodze przeprowadzenia na jej terytorium, według określonych zasad i trybu, konsultacji z mieszkańcami gminy. Upoważnienie to nie może być zawężane ani też przekraczane, bowiem materia spraw regulowanych powołanymi przepisami dotyczy "innych sprawach ważnych dla gminy". Wskazać należy, że zgodnie z art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, w wypadkach przewidzianych ustawą oraz w innych sprawach ważnych dla gminy mogą być przeprowadzane na jej terytorium konsultacje z mieszkańcami gminy, a zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami gminy określa uchwała rady gminy. Zastosowane w tym, przepisie słowo "może" nie oznacza dowolności jego interpretacji skoro przedmiot uchwały objętej zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym dotyczy sytuacji mieszkańców, to jako wspólnota samorządowa, muszą oni mieć wpływ na jej treść poprzez umożliwienie i uczestniczenie w konsultacjach.
Skarżąca starała się wykazać, że jej Statut spełnia wymogi art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, bowiem zasady te określono w jego rozdziale [...], a w szczególności w § [...], stanowiącym, że:
"1. Konsultacje są formą zasięgania opinii mieszkańców.
2. Konsultacje mogą być przeprowadzone poprzez:
a) ankiety publiczne
b) zebrania mieszkańców
c) opinie organów jednostek pomocniczych
d) opinie zainteresowanych instytucji i stowarzyszeń
e) opinie zainteresowanych mieszkańców po publicznym ogłoszeniu zamierzonego przedsięwzięcia.
3. Wynik konsultacji jest wiążący dla władz.".
Zdaniem Sądu, zacytowana regulacja określa jedynie pojęcie konsultacji z mieszkańcami i ich dopuszczalną formę, ale nie wskazuje ich zasad i trybu (por. treść art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym).
W tym zakresie należy zatem zaaprobować stanowisko organu nadzoru, bowiem Statut Miasta nie określa szczegółowo zasad tworzenia, łączenia, podziału, znoszenia jednostek pomocniczych, przedmiotu konsultacji i proponowanych zmian, ich celów i skutków, zasięgu terytorialnego, sposobu i trybu zgłaszania wniosków oraz opinii, a także sposobu ich podsumowania. Dokonane przez skarżącą czynności (ogłoszenia prasowe) jedynie poinformowały mieszkańców o jej zamierzeniach, ale w istocie nie zapewniły im czynnego udziału w procesie przeprowadzenia bliżej nie określonego trybu i zasad konsultacji. Brak ich stosownego unormowania w Statucie Miasta, jak również nie podjęcie odrębnej uchwały w tej sprawie decyduje o tym, że objęta zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym uchwała została podjęta z istotnym naruszeniem prawa, co musiało skutkować stwierdzeniem jej nieważności przez organ nadzoru. Zaznaczyć też trzeba, że w rozstrzygnięciu nadzorczym jasno i precyzyjnie wskazano konkretne przepisy naruszone w tej uchwale.
Zdaniem Sądu, stwierdzony brak uzasadnienia tej uchwały utrudnia jej kontrolę zarówno przez organ nadzoru, jak i przez sąd administracyjny, co jest sprzeczne z zasadą demokratycznego państwa prawnego, wynikającą z art. 2 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2006r., sygn. akt II OSK 410/06, "Wokanda" 2006, nr 11, poz. 37). Nadto, wymóg jej uzasadnienia jest bezwzględny w sytuacji, gdy stanowi ona akt prawa miejscowego i jest skierowana do konkretnych adresatów.
Odnośnie treści § [...] pkt [...] załącznika do tej uchwały, Sąd nie podziela stanowiska organu nadzoru, że przepis ten jest sprzeczny z prawem, w rozumieniu art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Reguluje on jedynie techniczną kwestię udostępniania dokumentów do bezpośredniego zapoznania się z nimi przez organ jednostki pomocniczej. Z dokonanego w nim zapisu, zdanie ostatnie, nie wynika zakaz czy też ograniczenie udzielania informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zdaniem Sądu, w tym zakresie trzeba uznać za zasadne stanowisko skarżącej zaprezentowane w skardze, jak i w piśmie z dnia [...]r.
Analiza akt administracyjnych wskazuje, że formalne zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie nieważności uchwały objętej zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym pochodzi z dnia [...]r., a samo rozstrzygnięcie z dnia [...]r. Jednakże Rada Miejska w G. była poinformowana o zastrzeżeniach organu nadzoru i konieczności złożenia wyjaśnień, na co wskazuje przekazana dokumentacja. Dodatkowo nie zachowanie terminu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów nie miało wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia i nie uniemożliwiło przedstawienia stosownych wyjaśnień. Trzeba zauważyć, że formułując zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a., skarżąca nie wykazała w żaden sposób, aby została pozbawiona możliwości udowodnienia swoich twierdzeń, czy możliwości złożenia wyjaśnień oraz, aby to uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, to właśnie do skarżącej należało wykazanie związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy.
Mimo wskazanych uchybień rozstrzygnięcia nadzorczego, należy uznać, że organ nadzoru stosownym wywodem wyjaśnił, dlaczego naruszenie prawa stwierdzone w uchwale objętej zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym jest istotnym naruszeniem prawa i że zachodzi konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwej uchwały z racji istnienia w niej wad o istotnym ciężarze gatunkowym (por. wyrok NSA z dnia 11 lutego 1998 r., sygn. akt II SA/Wr 1459/97, niepublikowany).
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. skargę oddalono.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI