IV SA/Gl 13/06

IV SA/Gl 13/06 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2006-11-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-01-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Tyszkiewicz-Ziętek
Beata Kalaga-Gajewska /sprawozdawca/
Stanisław Nitecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Sygn. powiązane
I OSK 345/07 - Wyrok NSA z 2007-12-19
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie: WSA Beata Kalaga –Gajewska (spr.) Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2006 r. sprawy ze skargi D.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję
Uzasadnienie
D.B. wnioskiem z dnia [...]r. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o ustalenie i przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego na córkę A.B. oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i rozpoczęcia roku szkolnego. Z danych zawartych we wniosku, zaświadczeniu z dnia [...]r. o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych w roku podatkowym [...] i oświadczeniu wynika, iż strona jest ojcem samotnie wychowującym córkę urodzoną w dniu [...]r., której matka nie uczestniczy w jej wychowaniu. Dodatkowo na mocy wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia [...]r. sygn. akt [...] orzeczono [...] strony z obowiązkiem wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymania córki przez stronę. Nadto, w roku podatkowym [...] strona osiągnęła dochód w wysokości brutto [...]- zł.
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...], Inspektor Działu Świadczeń Rodzinnych, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta K., po rozpatrzeniu wniosku strony, odmówił przyznania jej prawa do zasiłku rodzinnego i wnioskowanych dodatków na rzecz córki. Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, a jej materialnoprawną podstawę stanowił przepis art. 4-8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.). W jej uzasadnieniu wskazano, iż na podstawie przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że strona nie spełnia warunków do przyznania jej wnioskowanych świadczeń, ponieważ jest osobą samotnie wychowującą dziecko i nie zostało na rzecz dziecka zasądzone świadczenie alimentacyjne od drugiego z rodziców (matki).
W odwołaniu z dnia [...]r. strona wyraziła niezadowolenie z otrzymanej decyzji, żądając jej uchylenia i zarzucając jej nie wyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Nadto, podniosła sprzeczność ustaleń organu pierwszej instancji z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności z prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia [...]r. sygn. akt [...], który obowiązkiem utrzymania córki obciążył tylko i wyłącznie stronę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W jej uzasadnieniu wskazało, iż z treści decyzji pierwszoinstancyjnej, jak też z akt administracyjnych jednoznacznie wynika, że sprawa strony została należycie wyjaśniona. Podniosło, iż zgodnie z treścią art. 6 ust. 1, art. 5 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje osobom, jeżeli dochód ich rodziny w [...]r. w przeliczeniu na jedną osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty [...], - zł. miesięcznie. Tym samym strona spełnia kryterium dochodowe do przyznania zasiłku rodzinnego, ale z uwagi na nie zasądzenie na rzecz córki alimentów od matki, nie mogą jej być przyznane wnioskowane świadczenia, w oparciu o art. 7 pkt 5 w związku z art. 3 pkt 17 i art. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący oświadczył, iż nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego i domagał się jego uchylenia oraz przyznania wszystkich wnioskowanych świadczeń. Powołał się jeszcze raz na argumenty zaprezentowane w odwołaniu i stwierdził, iż wydane w jego sprawie rozstrzygnięcie narusza art. 71 i art. 72 Konstytucji RP oraz błędnie interpretuje art. 7 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska i powtórzyło argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania administracyjnego.
Stosownie do brzmienia przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie ustawa p.p.s.a., sąd ten uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w przypadku, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto, w oparciu o treść art. 145 § 2 ustawy p.p.s.a., w zależności od rodzaju naruszenia, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, a przesłanką nieważności rozstrzygnięcia jest m. in. stwierdzenie, iż wydane ono zostało bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.).
Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze.
Poddawszy takiej właśnie kontroli zaskarżoną decyzję, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona.
Bezsporny w sprawie jest, że skarżący ma córkę A.B. urodzoną w dniu [...]r. i jest osobą [...] bez prawa do [...], która spełnia ustawowe kryterium dochodowe do przyznania zasiłku rodzinnego i tym samym wnioskowanych dodatków. Dodatkowo na mocy wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia [...]r. sygn. akt [...] orzeczono [...] skarżącego i jego żony z obowiązkiem wykonywania tylko przez skarżącego władzy rodzicielskiej nad córką oraz nałożono na niego obowiązek jej utrzymania ograniczając władzę rodzicielską matki do współdecydowania w istotnych sprawach córki takich jak wybór szkoły i zawodu (por. akta administracyjne punkt [...] powołanego wyroku).
Spór pomiędzy organem odwoławczym, a skarżącym dotyczy przede wszystkim sposobu interpretacji i rozumienia art. 7 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z powołanym wyrokiem.
Skarżący samotnie wychowuje córkę i jest [...], ale nie ma zasądzonych alimentów od matki na rzecz ich córki.
Jednakże w rozpoznawanej sprawie, treść powołanego i prawomocnego wyroku Sądu wskazuje, że skarżący został zobowiązany do samodzielnego utrzymania córki, a jej matka została zwolniona z obowiązku alimentacji na jej rzecz. Odmienna interpretacja powołanego orzeczenia byłaby sprzeczna z wolą Sądu wyrażoną wprost w zapisie jego punktu [...] o treści: "Obowiązkiem utrzymania małoletniej A.B. obciąża się pozwanego" (skarżącego - dopisek Sądu).
W tej sytuacji nie można się niezgodzieć z argumentacją skarżącego wyrażoną w skardze, że to powołany wyrok Sądu rozstrzygnął o braku obowiązku alimentacji na rzecz córki przez jej matkę.
W niniejszej sprawie, zdaniem składu orzekającego, nie można wskazanej okoliczności nie uwzględnić przy interpretacji art. 7 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przyjmując, dla potrzeb niniejszej sprawy, taki sposób interpretacji całokształtu jej okoliczności prowadzić on musi do braku aprobaty stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W tym miejscu zwrócić należy uwagę na to, iż sprawy polityki prorodzinnej i zasad pomocy materialnej zostały określone w art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi, iż "Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych". Konstytucja RP, nakazując władzom publicznym uwzględnianie interesów (dobra) rodziny określa zatem normę prawną, którą należy uwzględniać przy ustalaniu treści aktów rangi ustawowej. Nie bez znaczenia jest więc umieszczenie tej normy w rozdziale pierwszym Konstytucji RP, poświęconym podstawowym zasadom ustroju, jak i to, że okazywana pomoc dla rodzin w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietnych i niepełnych, ma mieć charakter "szczególny", a więc wykraczający poza zakres zwykłej pomocy dla osób utrzymujących dzieci.
Jednocześnie, między innymi na podstawie Konwencji o Prawach Dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych w dniu 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1999 r., Nr 120, poz. 526 ze zm. Dz. U. z 2000 r., Nr 2, poz. 11), ustawodawca został zobowiązany do kierowania się interesem dziecka jako wartością nadrzędną we wszystkich działaniach dotyczących dzieci. Konwencja ta mówi, iż w celu zagwarantowania i popierania praw zawartych w niniejszej konwencji Państwa-Strony będą okazywały odpowiednią pomoc rodzicom oraz opiekunom prawnym w wykonywaniu przez nich obowiązków związanych z wychowywaniem dzieci oraz zapewnią rozwój instytucji, zakładów i usług w zakresie opieki nad dziećmi (art. 18 ust. 2). Nadto Państwa-Strony, zgodnie z warunkami krajowymi oraz odpowiednio do swych środków, będą podejmowały właściwe kroki dla wspomagania rodziców lub innych osób odpowiedzialnych za dziecko w realizacji tego prawa oraz będą udzielały, w razie potrzeby, pomocy materialnej oraz innych programów pomocy, szczególnie w zakresie żywności, odzieży i mieszkań (art. 27 ust. 3). Powołana Konwencja obowiązuje od dnia 7 lipca 1991 r. i została ratyfikowana przez Rzeczypospolitą Polską w dniu 30 września 1991 r. (por. oświadczenie rządowe z dnia 30 września 1991 r. w sprawie ratyfikacji przez Rzeczpospolitą Polską Konwencji o Prawach Dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych z dnia 20 listopada 1989 r. - publ. Dz. U. Nr 120, poz. 527).
Realizując konstytucyjne zadania państwa, zobowiązania międzynarodowe oraz kierując się dobrem dziecka ustawodawca jasno określił, iż celem ustawy o świadczeniach rodzinnych jest udzielanie pomocy materialnej osobom (i ich rodzinom) o niskich dochodach.
Stosownie zatem do treści art. 4 ust. 1 i art. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych skoro zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka i wraz z nim mogą być przyznane między innymi dodatki z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz rozpoczęcia roku szkolnego, to w zaistniałym stanie faktycznym, w sytuacji braku alimentów na rzecz córki skarżącego i spełnienia kryterium dochodowego, pomoc ta winna być udzielona.
Rozpatrywana sprawa musi być więc oceniana z punktu widzenia skuteczności realizacji nadrzędnych celów ustawy o świadczeniach rodzinnych polegających na wspieraniu niepełnej rodziny w realizacji jej funkcji opiekuńczej, wychowawczej i edukacyjnej. W związku z tym ograniczenie prawa do zasiłku rodzinnego może być wyłącznie uzależnione od rzeczywistej sytuacji materialnej danej rodziny.
Mając na uwadze powyższe, nie można podzielić argumentacji organu odwoławczego wyrażonej w zaskarżonej decyzji. Odmienna interpretacja tej sytuacji byłaby zaprzeczeniem idei opiekuńczej roli Państwa wobec rodzica samotnie wychowującego dziecko zagwarantowanej w Konstytucji RP, a także powołanej i ratyfikowanej Konwencji o Prawach Dziecka.
Reasumując powyższe rozważania, za w pełni uzasadniony należy uznać zarzut skargi, bowiem dokonana przez organy odwoławczy ocena bezspornego stanu faktycznego, mającego miejsce w rozpoznawanej sprawie, zdaniem składu orzekającego, narusza prawo materialne w stopniu mającym wpływ na jej wynik.
Poczynione rozważania uwzględnione zostaną przez organ odwoławczy przy ocenie spełnienia przez skarżącego przesłanek do nabycia prawa do zasiłku rodzinnego i wnioskowanych dodatków do zasiłku rodzinnego.
W tym stanie rzeczy, mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji. Z uwagi na charakter zaskarżonej decyzji nie ustalono sposobu jej wykonania, w oparciu o tryb określony w art. 152 ustawy p.p.s.a.