IV SA/Gl 1271/07

IV SA/Gl 1271/07 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2008-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-12-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Małgorzata Walentek
Stanisław Nitecki /przewodniczący/
Teresa Kurcyusz-Furmanik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
art. 70b ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2008r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją Nr [...] z dnia [...] wydaną na podstawie art. 70b ust.1,-7 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty Dz. U. Nr 256 poz. 2572 z późn. zm.) w związku z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym ( Dz. U. Nr 142 poz. 1591 z 2001r.) oraz § 1, 6 i 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania ( Dz. U. Nr 60 poz. 278 z późn. zm.), Prezydent Miasta B., po rozpatrzeniu wniosku K.S., odmówił wnioskodawcy przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika w celu przygotowania zawodowego z tytułu nauki zawodu.
Jak wynikało z treści uzasadnienia wskazanego rozstrzygnięcia, odmowne rozpoznanie wniosku nastąpiło w związku z brakiem posiadania przez K.S. wymaganych przepisami prawa kwalifikacji do kształcenia młodocianych pracowników. Zdaniem organu przedstawione przez stronę świadectwo ukończenia Technikum Zawodowego nie mogło uzasadniać dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Ukończenie technikum organ uznał bowiem za niespełnienie warunków określonych w treści 70b ust 1-7 ustawy o systemie oświaty w zw. z § 10 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002r.w sprawie praktycznej nauki zawodu ( Dz. U. Nr 113 poz.988 z późn. zm.). K.S. nie przedstawił natomiast świadectwa dojrzałości, które według Prezydenta Miasta B. daje absolwentowi technikum zawodowego kwalifikacje do kształcenia młodocianych pracowników.
W odwołaniu złożonym od opisanej wyżej decyzji, K.S. wniósł o jej uchylenie i przyznanie mu wnioskowanego dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika w celu przygotowania zawodowego z tytułu nauki zawodu.
Zakwestionował dokonaną przez organ interpretację treści przepisu w 10 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002r. w sprawie praktycznej nauki zawodu, uznając wymóg posiadania przez niego świadectwa dojrzałości za niezasadny. Wskazał, iż interpretacja taka zakłada nierówne traktowanie podmiotów gospodarczych. Żąda się bowiem świadectwa dojrzałości od absolwentów techników, a wymogu takiego nie stawia się mistrzom w zawodzie o niejednokrotnie niższym wykształceniu ogólnym i zawodowym.
Wyjaśnił, iż w myśl zarządzenia Ministra Oświaty i Wychowania z dnia 29 grudnia 1979r. w sprawie organizacji średnich szkół zawodowych (Dz. Urz. Min. Ośw i Wych. Nr 2 poz. 9 z 1980r.) przedstawione przez niego świadectwo ukończenia technikum zawodowego jest dokumentem potwierdzającym posiadanie kwalifikacji zawodowych [...] w zakresie [...] i średniego wykształcenia ogólnego. Legitymuje się on nadto ukończeniem kursu pedagogicznego i [...]letnim stażem pracy.
Podniósł, iż w przeszłości kształcił uczniów i wszyscy zdali egzamin zawodowy otrzymując tytuł czeladnika, a jego kwalifikacje, jako szkolącego, nie były podważane. Stwierdził nadto, iż w przypadku, gdyby odmówiono mu posiadania kwalifikacji do kształcenia młodocianych pracowników, to dawni jego uczniowie, obecnie już czeladnicy powinni mieć unieważnione egzaminy.
Po rozpoznaniu sprawy, wskutek wniesionego przez stronę odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.
Po dokonaniu analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy, organ odwoławczy uznał za słuszne odmówić odwołującemu posiadania kwalifikacji do szkolenia młodocianych pracowników, a tym samym uprawnienia do uzyskania dofinansowania kosztów takiego kształcenia.
Powołując się na treść art. 70b ustawy o systemie oświaty Kolegium stwierdziło, iż dofinansowanie kosztów kształcenia przysługuje, jeżeli pracodawca albo osoba prowadząca zakład w jego imieniu lub u niego zatrudniona, posiada kwalifikacje określone w treści § 10 ust. 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002r. w sprawie praktycznej nauki zawodu.
Cytując wskazany przepis organ wskazał, iż instruktorem praktycznej nauki zawodu nie mającym tytułu mistrza w zawodzie może być osoba legitymująca się świadectwem dojrzałości technikum lub szkoły równorzędnej przy spełnieniu nadto pozostałych przesłanek wymaganych w przepisach rozporządzenia.
Odwołujący nie wylegitymował się ani tytułem zawodowym mistrza w zawodzie ani też nie przedstawił świadectwa dojrzałości technikum, a zatem nie posiada wymaganych dla instruktora praktycznej nauki zawodu kwalifikacji.
Odnosząc się do argumentacji odwołującego, mającej na celu wykazać, iż uprawnienia do kształcenia młodocianych pracowników nabył poprzez prowadzenie takiego szkolenia w okresie poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji, Kolegium zauważyło, iż wadliwe decyzje z przeszłości nie mogą mieć wpływu na treść przedmiotowego rozstrzygnięcia. Fakt taki może jedynie stanowić podstawę do uruchomienia jednego z trybów nadzwyczajnych w sprawach zakończonych wadliwymi decyzjami.
W skardze skierowanej od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach K.S. powtórzył zasadniczo argumenty przedstawione w jego odwołaniu od decyzji organu I instancji. Powołał się bowiem na swoją wieloletnią praktykę w zakresie kształcenia uczniów zawodu. Wskazał, iż § 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 29 października 2003r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie praktycznej nauki zawodu nadaje uprawnienia określone dla instruktorów praktycznej nauki zawodu osobom, którzy prowadzili praktyczne zajęcia przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, a wymagany staż pracy nabyli przed uzyskaniem odpowiedniego tytułu zawodowego.
Do skargi załączył pismo Ministerstwa Edukacji Narodowej z dnia [...] kierowane do Ministerstwa Finansów Departament Podatków, w którym dokonano interpretacji przepisu § 9 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1992r w sprawie organizowania i finansowania praktycznej nauki zawodu, praw i obowiązków podmiotów organizujących tę naukę oraz uczniów odbywających praktyczną naukę zawodu ( Dz. U. nr 97 poz. 479 z późn. zm.).
Ministerstwo Edukacji Narodowej, co wynikało z przedstawionego pisma, jako porównywalne z kwalifikacjami mistrza w określonym zawodzie uznawało kwalifikacje zawodowe absolwenta technikum, liceum i szkoły równorzędnej, pod warunkiem wymaganego stażu pracy w zawodzie i posiadania tytułu robotnika wykwalifikowanego.
Interpretacja ta oparta została o przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudniać nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia ( Dz. U. Nr 98 poz. 433 z póżn. zm.).
Mając na względzie przywołane pismo, skarżący stwierdził, iż uprawnienia instruktora praktycznej nauki zawodu nabył kilkadziesiąt lat temu.
Zdaniem skarżącego rozporządzenie, które przywołane zostało przez organ w zaskarżonej decyzji, odnosić się może do osób, które rozpoczynają pracę jako instruktorzy praktycznej nauki zawodu. Przepisy nie mogą natomiast działać wstecz i odbierać uprawnień nadanych mocą wcześniejszej regulacji prawnej .
W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło poglądu skarżącego, co do tożsamości tytułu mistrza w zawodzie i tytułu technika.
Ponad dotychczasowo prezentowane stanowisko powołało się na regulację prawną w zakresie uzyskiwania kwalifikacji mistrza w zawodzie ( rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 października 2005r. w sprawie egzaminów na tytuł czeladnika i mistrza w zawodzie przeprowadzanych przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych), z której wynika, iż tytułem mistrza w zawodzie można posługiwać się dopiero po zdaniu właściwego egzaminu.
Przywołane przez skarżącego przepisy, w opinii organu, nie uzasadniają wyrażonego przez K.S. poglądu. Przywołane bowiem w skardze rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu, wśród wymogów stawianych nauczycielowi praktycznej nauki zawodu, stawia wymóg posiadania świadectwa dojrzałości technikum lub szkoły równorzędnej.
Taki też wymóg stawia instruktorom praktycznej nauki zawodu rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 29 października 2003r. zmieniające rozporządzenie w sprawie praktycznej nauki zawodu, na które powołano się w skardze. Zdaniem organu § 2 tego aktu prawnego dotyczy wyłącznie możliwości zaliczenia stażu pracy sprzed uzyskania kwalifikacji zawodowych lub ukończenia studiów wyższych.
Zobowiązany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skarżący przedłożył umowę zawartą z A.B. w dniu [...] w celu przygotowania zawodowego, opinię o uczniu oraz zaświadczenie Urzędu Skarbowego w B. potwierdzające, iż korzystał z [...] z tytułu wyszkolenia uczniów w latach [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) – zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta przeprowadzona jest pod względem zgodności z prawem , o czym stanowi przepis art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269).
Powyższe oznacza konieczność przeprowadzania przez sądy administracyjne kontroli zarówno co do zgodności stanowiska organów administracji przedstawionych w ich rozstrzygnięciach z przepisami prawa materialnego, jak również w zakresie zgodności ze stosowanymi w toku postępowania przepisami postępowania administracyjnego.
Rozpoznając skargę K.S., Wojewódzki Sąd Administracyjny mając na względzie wskazane wyżej reguły , a także treść przepisu art. 134 p.p.s.a., przyznający uprawnienia do uwzględnienia skargi również ze względu na inne uchybienia niż te, które przytoczyła strona skarżąca, stwierdził w ramach przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Rozstrzygniecie to jest bowiem zgodne z obowiązującym w chwili jego wydawania prawem.
Bacząc na postawiony przez skarżącego zarzut naruszenia jego praw nabytych, a także naruszenie zasady lex retro non agit poprzez zastosowanie w sprawie przepisu § 10 ust. 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002r. w sprawie praktycznej nauki zawodu, Sąd uznał za stosowne rozpocząć analizę sprawy od rozważenia stanu prawnego związanego z zagadnieniem kwalifikacji osób szkolących młodocianych pracowników w aspekcie historycznym.
Powróciwszy zatem do aktu prawnego obowiązującego przed wprowadzeniem w życie ustawy o systemie oświaty, a to do ustawy z dnia 15 lipca 1961r. o rozwoju systemu oświaty ( Dz. U. Nr 32 poz. 160 z późn. zm.) zauważyć należy, iż w treści jej art. 41 zawarta została delegacja dla Rady Ministrów do ustalenia w drodze rozporządzenia zasad organizowania praktycznej nauki zawodu i praktyk zawodowych dla uczniów szkół zawodowych.
Wydany w 1974r., w oparciu o powyższe upoważnienie akt wykonawczy – rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1 lutego 1974r. w sprawie zasad organizowania w zakładach pracy praktycznej nauki zawodu dla uczniów szkół zawodowych ( Dz. U. Nr 9 poz. 53) w § 12 określał osoby uprawnione do prowadzenia zajęć praktycznych i specjalizujących w zakładach pracy. W ust. 1 pkt 2 tego przepisu wskazano, iż instruktorem nie będącym nauczycielem może być pracownik zakładu pracy.
Następnie, w związku ze zmianą delegacji ustawowej zawartej w treści cyt. art. 41 ustawy o rozwoju systemu oświaty, co nastąpiło w noweli z dnia 10 października 1984 r. ( art. 1 ustawy o zmianie ustawy o rozwoju systemu oświaty i wychowania Dz. U Nr 49 poz. 253) nastąpiła również zmiana w zakresie przepisów wykonawczych.
Rada Ministrów, w § 14 ust. 2 rozporządzenia z dnia 16 września 1985r. w sprawie zasad organizowania i finansowania praktycznej nauki zawodu ( Dz. U. Nr 52 poz. 268), nakazała, by zakłady pracy i szkoły prowadzące praktyczną naukę zawodu uczniów i młodocianych pracowników, wyznaczały wśród pracowników instruktorów praktycznej nauki zawodu oraz opiekunów praktyk zawodowych.
Jednocześnie, w § 11 rozporządzenia, w celu określenia kwalifikacji osób pełniących rolę instruktorów praktycznej nauki zawodu odwołano się do aktu wydanego przez Ministra Oświaty i Wychowania.
Za akt taki traktować należy zarządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 lipca 1988r. w sprawie praw i obowiązków oraz kwalifikacji osób prowadzących zajęcia praktyczne z uczniami szkół zawodowych i młodocianymi pracownikami ( M.P. Nr 22 poz. 202)
W § 3 ust. 3 zarządzenia określono, iż kwalifikacje zawodowe do prowadzenia zajęć praktycznych w rzemieślniczych zakładach pracy posiadają osoby legitymujące się wykształceniem wyższym lub średnim w zakresie nauczanego zawodu oraz co najmniej dwuletnim stażem pracy w zawodzie, którego będą nauczać albo tytułem mistrza w rzemiośle lub mistrza w zawodzie.
W ustępie 6 tegoż przepisu Minister Edukacji Narodowej zawarł normę o charakterze intertemporalnym dając prawo do prowadzenia zajęć praktycznych także tym osobom, których kwalifikacje zawodowe i pedagogiczne w myśl przepisów dotychczas obowiązujących były wystarczające.
Z chwilą utraty obowiązywania ustawy o rozwoju systemu oświaty zastąpionej ustawą z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty ( Dz. U. Nr 95 poz. 425), akty podustawowe wydane w kwestii organizacji praktyk zawodowych przestały obowiązywać. W oparciu o delegację ustawową zawarta w art. 70 ust. 2 ustawy o systemie oświaty wprowadzone natomiast zostały nowe uregulowania prawne.
W pierwotnej wersji ustawy o systemie oświaty, delegacja ta obligowała Radę Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia zasad organizowania i finansowania praktyk zawodowych, nie dając uprawnień do rozstrzygnięcia w tym akcie o kwalifikacjach wymaganych od osób prowadzących takie praktyki. Upoważnienie o takiej treści pojawiło się dopiero w tekście ustawy o systemie oświaty wprowadzonym z mocą obowiązującą od 21 października 2001r. ( zmiana zawarta w art. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2001 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty, ustawy - Przepisy wprowadzające reformę ustroju szkolnego, ustawy - Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. nr 2001 Nr 111 poz. 1194).
Pierwsze rozporządzenie wykonawcze Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1992r. w sprawie organizowania i finansowania praktycznej nauki zawodu, praw i obowiązków( Dz. U. Nr 97 poz. 479) wydane przed wskazaną nowelizacją ustawy o systemie oświaty, mimo braku w delegacji ustawowej takiego upoważnienia, określało jednak wymagane dla osób prowadzących praktyki zawodowe kwalifikacje.
Stwierdzało w § 7, że zajęcia praktyczne z uczniami prowadzić mogą nauczyciele zawodu, a także nazwani instruktorami praktycznej nauki zawodu - pracownicy zakładów pracy, dla których praca dydaktyczna stanowiła podstawowe zajęcie wykonywane w tygodniowym wymiarze godzin, a także właściciele i pracownicy zakładów pracy, dla których praca dydaktyczna nie stanowiła podstawowego zajęcia.
W § 9 ust 3 określiło kwalifikacje instruktorów praktycznego zawodu, dla których funkcja ta stanowić miała podstawowe zajęcie, wskazując, iż odpowiadać one miały kwalifikacjom określonym dla nauczycieli. Zgodnie z treścią art. 9 ust. 4 instruktorzy praktycznej nauki zawodu, dla których zajęcie to było zajęciem dodatkowym powinni byli natomiast posiadać kwalifikacje zawodowe co najmniej mistrza w zawodzie, w którym będą nauczać, a także określone przygotowanie pedagogiczne. Rozporządzenie to nie zawierało żadnych uregulowań, które można byłoby uznać za normy o charakterze intertemporalnym.
Pozostawiając poza rozważaniami, jako zbędną dla sprawy, ocenę zgodności przytoczonego § 9 z delegacją ustawową zawartą w art. 70 ust. 2 ustawy o systemie oświaty, nie dającą uprawnień organowi wykonawczemu do określania kwalifikacji osób pełniach funkcję instruktora nauki zawodu, należy zauważyć, iż nieostre określenie wymogu kwalifikacji w postaci użytego sformułowania "co najmniej", wymagało w praktyce dokonania interpretacji tego zapisu.
Śledząc stanowisko orzecznictwa, z okresu obowiązywania § 9 ust. 4 cyt. rozporządzenia, jest widoczne, iż tytuł mistrza w zawodzie porównywano z tytułem technika, a więc tytułem, jaki uzyskuje absolwent technikum zawodowego.
Sprecyzował taki pogląd Naczelny Sąd Administracyjny Oddział Zamiejscowy w Katowicach w wyroku z dnia 15 maja 2000r. sygn akt I SA/Ka 1905/1998 publ. LEX Nr 43376 dokonując interpretacji pojęcia "nie mniej niż tytuł mistrza w zawodzie" poprzez analogię do wymagań uznanych za niezbędne wobec instruktorów praktycznej nauki zawodu, dla których funkcja ta stanowiła podstawowe zajęcie. Skorzystał bowiem z rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października1991r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych przez nauczycieli oraz określenia szkół i przypadków, w których można zatrudniać nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia ( Dz. U. Nr 98 poz.433), które obowiązywało na mocy art. 5 ustawy z dnia 21 stycznia 1982r. Karta Nauczyciela ( Dz. U. nr 3 poz. 19 z późn. zm.), wobec pracowników pełniących funkcję instruktorów praktycznej nauki zawodu, dla których praca dydaktyczna stanowiła podstawowe zajęcie.
Mając na względzie zawarte w § 5 cyt. rozporządzenia uregulowanie, wskazujące na konieczność posiadania przez osobę zajmującą stanowisko nauczyciela - tytułu mistrza w zawodzie, którego będzie nauczać i świadectwo ukończenia kursu pedagogicznego w wymaganym wymiarze albo świadectwa dojrzałości technikum lub szkoły równorzędnej oraz wymaganego stażu pracy oraz przygotowania pedagogicznego studium technicznego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż tytuł mistrza w zawodzie może być traktowany w sposób porównywalny z uzyskaniem świadectwa dojrzałości technikum lub szkoły równorzędnej.
Powracając zatem do stanu faktycznego sprawy, a to przede wszystkim do bezspornych ustaleń, iż skarżący nie legitymował się świadectwem dojrzałości technikum zawodowego, posiadając jedynie świadectwo ukończenia tej szkoły, w świetle poglądu zaprezentowanego przez Naczelny Sąd Administracyjny Oddział Zamiejscowy w Katowicach, biorąc pod uwagę stan prawny w okresie obowiązywania rozporządzenia z 11 grudnia 1992r, trzeba byłoby uznać , iż nie posiadał on porównywalnych z tytułem mistrza kwalifikacji.
Podobnie wypowiedziało się Ministerstwo Edukacji Narodowej w załączonym przez skarżącego do skargi piśmie , stwierdzając, iż do porównywania kwalifikacji zawodowych technika z kwalifikacjami mistrza w zawodzie mogą mieć zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października1991r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych przez nauczycieli oraz określenia szkół i przypadków, w których można zatrudniać nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia ( Dz. U. Nr 98 poz.433). Tytuł technika mechanika posiadany przez skarżącego, bez posiadania świadectwa dojrzałości nie mógł być więc uznany za równoważny kwalifikacjom mistrza w zawodzie.
W chwili wystąpienia skarżącego do Prezydenta Miasta B. z wnioskiem o przyznanie mu dofinansowania do kosztów kształcenia ucznia, nie obowiązywał już analizowany wyżej § 9 ust. 4 rozporządzenia z 11 grudnia 1992r. Akt ten został uchylony mocą rozporządzenia Ministra Edukacji i Sportu z dnia 1 lipca 2002r. w sprawie praktycznej nauki zawodu wydanego w oparciu o delegację ustawowa zawartą w treści art. 70 ust. 4 ustawy o systemie oświaty w brzmieniu obowiązującym od dnia 21 października 2001r.
Zwrócić też należy uwagę, iż regulacja prawna (rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października1991r. - wraz z późniejszymi zmianami - w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych przez nauczycieli oraz określenia szkół i przypadków, w których można zatrudniać nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia), określająca dotychczas kwalifikacje nauczycieli i inspektorów praktycznej nauki zawodu, dla których było to podstawowe zajęcie przestała obowiązywać instruktorów praktycznej nauki zawodu nie będących nauczycielami, a także tych, dla których zajęcie to nie było zajęciem podstawowym, ze względu na uchylenie art. 5 ustawy o systemie oświaty ustawą z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (DZ. U. Nr 19 poz.239).
Grupę instruktorów praktycznego zawodu nie będących nauczycielami i dla których zajęcie to nie było zajęciem podstawowym objęło swoją regulacją rozporządzenie Ministra Edukacji i Sportu z dnia 1 lipca 2002r. w sprawie praktycznej nauki zawodu.
Weszło ono w życie z dniem 1 września 2002r., a więc z dwumiesięcznym vacatio legis.
W wersji pierwotnej nie zawarto w nim norm o charakterze przechodnim, a dopiero w nowelizującym ten akt rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 29 października 2003r. (DZ. U. Nr 192 poz. 1875) zamieszczono § 2 mający charakter takiej normy prawnej. Przepis ten bowiem zezwalał na zaliczenie, jako stażu pracy wymaganego dla uzyskania uprawnień instruktora praktycznej nauki zawodu, okresu pracy sprzed uzyskania kwalifikacji zawodowych. Innych przepisów przejściowych dopuszczających stosowanie omawianych poniżej wymagań z wyłączeniem określonych tytułów czy stanowisk, rozporządzenie nie zawierało.
Zgodnie z zapisami cyt. rozporządzenia, instruktorzy praktycznej nauki zawodu, którymi są pracodawcy lub wyznaczeni przez nich pracownicy albo osoby prowadzące indywidualne gospodarstwa rolne, dla których praca dydaktyczna i wychowawcza z uczniami lub młodocianymi nie stanowi podstawowego zajęcia lub jest wykonywana w tygodniowym wymiarze godzin niższym niż przewidziany dla nauczycieli, powinni posiadać kwalifikacje zawodowe co najmniej mistrza w zawodzie oraz przygotowanie pedagogiczne.
Zakres kwalifikacji uznawanych za porównywalne z tytułem mistrza w zawodzie, odmiennie, niż dokonano tego w rozporządzeniu z 11 grudnia 1992r. został ściśle określony w § 10 ust. 5 rozporządzenia i nie wymaga dokonywania zabiegów interpretacyjnych . Wskazano tam bowiem, że instruktorzy praktycznej nauki zawodu bez tytułu mistrza w zawodzie powinni posiadać, poza wymaganym przygotowaniem pedagogicznym i właściwym stażem pracy - świadectwo dojrzałości technikum lub szkoły równorzędnej albo świadectwo ukończenia szkoły policealnej lub dyplom ukończenia szkoły pomaturalnej lub policealnej, względnie świadectwo dojrzałości liceum zawodowego i tytuł robotnika wykwalifikowanego lub równorzędny w zawodzie albo świadectwo dojrzałości liceum ogólnokształcącego, liceum technicznego lub średniego studium zawodowego i tytuł robotnika wykwalifikowanego lub równorzędny w zawodzie, którego będą nauczać, względnie dyplom ukończenia studiów wyższych na kierunku odpowiednim dla zawodu, którego będą nauczać.
Analiza przytoczonego przepisu wskazuje, iż kwalifikacje zawodowe w postaci tytułu technika w zawodzie legitymującego się wyłącznie świadectwem ukończenia szkoły bez egzaminu dojrzałości, nie są wystarczające dla skutecznego ubiegania się o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianych pracowników. Dofinansowanie takich kosztów, po myśli art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty obowiązującego od 9 lipca 2004r. ( ustawa z dnia 20 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy o systemie oświaty Dz. U. Nr 145 poz.1532) pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje tylko wtedy, jeżeli pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach.
Jak wykazano w sprawie, zgodnie z przepisami obowiązującym w chwili wydawania decyzji organu I instancji, jak również zaskarżonej decyzji , skarżący nie posiadał wymaganych prawem kwalifikacji do kształcenia uczniów w swoim zakładzie pracy.
Odnosząc się do wskazanego w treści skargi przepisu § 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 29 października 2003r. (DZ. U. Nr 192 poz. 1875), podzielić należy pogląd organu, iż nie ma on zastosowania do skarżącego, gdyż, jak wcześniej się zauważa, dotyczy on wyłącznie stażu pracy, pozwalając na zaliczenie okresu wykonywania wymaganego zawodu sprzed dnia nabycia kwalifikacji zawodowych. Nie zezwala natomiast na zaliczenie, jako wymaganych kwalifikacji ani praktyki ani innych posiadanych uprawnień czy tytułów zawodowych.
Tym samym zaskarżonej decyzji nie można zarzucić braku zgodności z obowiązującym prawem, a tylko taka przyczyna, co wskazano na wstępie, mogłaby uzasadniać uwzględnienie skargi.
Biorąc pod uwagę, iż skarżący zakwestionował obowiązującą w dniu wydawania decyzji regulację prawną pod względem jej zgodności z ustawą zasadniczą, wskazując na naruszenie jego praw nabytych, a także naruszenie zasady lex retro non agit, Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał powyższej zawartej analizy historycznej wymagań kwalifikacyjnych instruktorów praktycznej nauki zawodu. Analiza ta pozwoliła uznać zarzuty skarżącego za bezpodstawne.
Trybunał Konstytucyjny sprecyzował bliżej zakres sytuacji prawnych określonych jako prawa nabyte objęte ochroną w orzeczeniu z 11 lutego 1992 r. (sygn. akt K. 14/91, OTK w 1992 r., cz. I, s. 93 i nast.). Stwierdził wówczas, że "zasadą ochrony praw nabytych objęte są zarówno prawa nabyte w drodze skonkretyzowanych decyzji, przyznających świadczenia, jak i prawa nabyte in abstracto zgodnie z ustawą.
Pojęcie nabycia praw oznacza więc, że następuje jakieś przysporzenie na rzecz określonego podmiotu w jego sferze prawnej. Podmiot taki zyskuje wówczas szersze możliwości działania, świadczenia, lub zaniechania.
Prawa nabyte z decyzji należy utożsamiać z każdą korzyścią, jaką strona wyciąga pod względem prawnym z załatwienia jej sprawy decyzją administracyjną. (por. J. Borkowski Adamiak Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 7. wyd., Warszawa 2005).
Z twierdzeń skarżącego przedstawionych w skardze wynikało, iż nabycie uprawnień do szkolenia młodocianych pracowników uważa on za prawo podmiotowe nabyte na mocy uprzednio obowiązujących przepisów.
Do konstytucyjnych standardów demokratycznego państwa należy zaliczyć zasadę ochrony praw nabytych, która, aczkolwiek niewyrażoną wprost, bezspornie wynika z treści art. 2 Konstytucji RP, gdyby więc pogląd skarżącego miał prawne uzasadnienie, ogólna zasada nakazująca organom administracji publicznej stosowanie przepisów obowiązujących w chwili wydawania decyzji administracyjnej powinna byłaby ustąpić przed konstytucyjnym nakazem ochrony praw nabytych skutkując pytanie prawne postawione przez Sąd Trybunałowi Konstytucyjnemu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się jednak, przy uwzględnieniu okoliczności sprawy takiej konieczności. Przedmiotem kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne jest indywidualna decyzja administracyjna wydawana w określonym stanie faktycznym i prawnym, a nie kontrola prawa in abstracto. Stan faktyczny i prawny poddanej kontroli sądowej sprawy nie wskazywał na naruszenie w niej praw nabytych przez skarżącego.
Odwołując się do wcześniej przeprowadzonej analizy stanu prawnego w aspekcie historycznym zauważa się, iż twierdzenia skarżącego o nabyciu prawa do kształcenia młodocianych pracowników nie znajdują oparcia w przedstawionych regulacjach prawnych. O ile bowiem można byłoby zgodzić się z jego poglądem, iż § 3 zarządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 lipca 1988r. w sprawie praw i obowiązków oraz kwalifikacji osób prowadzących zajęcia praktyczne z uczniami szkół zawodowych i młodocianymi pracownikami ( M.P. Nr 22 poz. 202) pozwalał skarżącemu na kształcenie młodocianych pracowników, to obowiązująca począwszy od grudnia 1992r. regulacja prawna nie gwarantowała mu takich uprawnień.
Zauważyć należy, iż mimo zobowiązania skarżącego do przedstawienia dokumentacji, poświadczającej, iż otrzymywał on wcześniej dofinansowanie kosztów kształcenia, skarżący dokumentacji takiej nie złożył.
Zasada ochrony praw nabytych zakazuje arbitralnego znoszenia lub ograniczania praw podmiotowych przysługujących jednostce lub innym podmiotom prywatnym występującym w obrocie prawnym. Ochrona praw nabytych nie oznacza jednak nienaruszalności tych praw i nie ma charakteru absolutnego. Nie wyklucza stanowienia regulacji mniej korzystnych dla jednostki, co nastąpiło w drodze wydanego w dniu 11 grudnia 1992r. rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie organizowania i finansowania praktycznej nauki zawodu, praw i obowiązków( Dz. U. Nr 97 poz 479). Od tego czasu skarżący dysponował czasem na tyle długim, że umożliwiającym uzyskanie wymaganych kwalifikacji , chociażby w postaci tytułu mistrza w zawodzie.
Zauważa się także na marginesie sprawy, iż od dnia wejścia w życie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002r. w sprawie praktycznej nauki zawodu ( Dz. U. Nr 113 poz. 988 z późn. zm.), co miało miejsce w dniu 1 września 2002r., do dnia zawarcia z A.B. umowy w celu przygotowania zawodowego upłynął czas wystarczający do uzupełnienia kwalifikacji wymaganych dla instruktora praktycznej nauki zawodu.
Jako bezzasadny trzeba potraktować także zarzut naruszenia zasady nie działania prawa wstecz, postawiony w skardze.
Zdarzenie prawne, jakiego dotyczyło wszczęcie postępowania w sprawie miało miejsce pod rządem obowiązywania przepisów rozporządzenia z dnia 1 lipca 2002r. Skarżący zawarł bowiem umowę o naukę zawodu z młodocianym pracownikiem w dniu [...]r. ( ewentualnie, jak wykazał to w złożonym po rozprawie dokumencie - w dniu [...]r.).
Z naruszeniem zakazu retroaktywności mamy do czynienia wówczas, gdy do czynów, stanów rzeczy lub zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów stosujemy te nowe przepisy (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2006 r. sygn. akt I OPS 1/06, ONSAiWSA 2006/3/71), w której stwierdzono, iż o retroaktywnym działaniu prawa wstecz mówimy wtedy, gdy nowe prawo stosuje się do zdarzeń "zamkniętych w przeszłości" zakończonych przed wejściem w życie nowych przepisów". ).
W rozpoznawanej sprawie przypadek ten nie zachodzi, gdyż postępowanie dotyczyło działalności skarżącego z okresu [...], a więc rozpoczętej w czasie obowiązywania rozporządzenia z dnia 1 lipca 2002r.
Odnosząc się do przedstawionego przez K.S. zaświadczenia Urzędu Skarbowego, Wojewódzki Sąd Administracyjny, powołując się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zajęte w wyroku z dnia 19 października 2006 r. sygn. II FSK 1220/2005 stwierdza, iż w sposób tożsamy, jak w przypadku dofinansowania kształcenia młodocianych pracowników normodawca przyznał prawo do ulgi uczniowskiej tylko tym osobom , które uprawnione zostały na mocy odrębnych przepisów do szkolenia uczniów. Oznacza to, że z ulgi tej nie mogą skorzystać osoby, które wprawdzie szkolą uczniów, ale w chwili rozpoczęcia praktycznej nauki zawodu nie spełniają w pełni wymagań w zakresie uprawnień do szkolenia uczniów. Przedstawione zaświadczenie nie zmienia więc sytuacji prawnej skarżącego w zakresie rozpatrywanego przepisu § 10 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002r. w sprawie praktycznej nauki zawodu ( Dz. U. Nr 113 poz.988 z późn. zm.).
Z tych więc względów, uznając za niezasadne stanowisko skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż skarga nie mogła zostać uwzględniona, co stało się przyczyną rozstrzygnięcia sprawy na mocy art. 151 p.p.s.a jak w sentencji.