IV SA/Gl 1155/16

IV SA/Gl 1155/16 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2017-05-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-12-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Kozicka
Tadeusz Michalik /sprawozdawca/
Teresa Kurcyusz-Furmanik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
IV SA/Gl 1155/15 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2016-06-14
I OSK 500/17 - Wyrok NSA z 2017-09-29
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 23
art. 127  par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.), Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2017 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Burmistrza Miasta i Gminy S. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] odmówił A. C. przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko J. M. na okres od 01 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. i przyznał prawo do świadczenia wychowawczego na drugie dziecko S. M. w kwocie 500 zł. miesięcznie na okres od 01 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r.
W uzasadnieniu decyzji podano, że strona przekracza ustawowe kryterium dochodowe, warunkujące przyznanie prawa do tego świadczenia na pierwsze dziecko, albowiem dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł miesięcznie 1.598,42 zł., zaś kryterium dochodowe w przypadku strony wynosi 800,00 zł. na osobę w rodzinie.
A.C. wniosła odwołanie od w/w decyzji w części dotyczącej odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko J. M., wyrażając tym niezadowolenie z wydanego rozstrzygnięcia w tej części.
Decyzja z dnia [...] r. Nr [...]wydaną m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło utrzymać w całości w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że postępowanie organu I instancji zostało wszczęte na wniosek A. C. z dnia [...]r. o przyznanie świadczenia wychowawczego na dwoje dzieci: J. i S. M. W składzie rodziny strona podała siebie, męża i dwoje dzieci. Kolegium Odwoławcze podniosło, iż zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195) celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Przy tym organ zaakcentował, że świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł.
Kolegium nadmieniło, iż po analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz obowiązujących przepisów prawa, należało stwierdzić, że organ I instancji prawidłowo obliczył dochód, od którego zależy przyznanie wnioskowanego świadczenia, tj. uwzględnił dochód A. C. z 2014 r. z tytułu zatrudnienia w wysokości 34.025,12 zł. (kwota po odliczeniu należnego podatku 2.480,87 zł. oraz składek na ubezpieczenie społeczne 5.678,96 zł. i zdrowotne 3.328,09 zł.), dochód męża strony K. M.z tytułu zatrudnienia w wysokości 42.699,09zł. (kwota po odliczeniu należnego podatku 3.135,13 zł. oraz składek na ubezpieczenie społeczne 7.851,68 zł. i zdrowotne 3.829,87 zł.). W opinii Kolegium łączny miesięczny dochód w rodzinie strony wyniósł 6.393,68 zł., co daje 1.598,42 zł. w przeliczeniu na osobę w rodzinie i przekracza ustawowe kryterium dochodowe.
Na marginesie, w tym miejscu godzi się zauważyć, że kryterium te wynosi w przypadku strony 800 zł, a nie jak błędnie zapisano w uzasadnieniu decyzji 1200 zł.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca A.C. stwierdziła, iż decyzja Kolegium w zakresie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko jest jego dyskryminowaniem i narusza konstytucyjną zasadę sprawiedliwości społecznej. Wskazała, że celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, z tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Zatem nieusprawiedliwione i naruszające konstytucyjną zasadę równości jest z punktu widzenia prawa do świadczenia wychowawczego odmienne traktowanie pierwszego i drugiego dziecka.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej zwanej P.p.s.a. - (Dz.U. z 2016 r. poz. 718) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych.
Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrola sądowa przeprowadzona z uwzględnieniem wyżej wskazanych zasad prowadzi do uznania, że organ administracji podejmując kwestionowane rozstrzygnięcie dopuścił się naruszenia przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie wniesionej skargi.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195). Postępowanie w sprawie toczyło się na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
W przedmiotowej sprawie skarżąca wniosła skargę na decyzję z dnia [...] r. Nr [...], którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło utrzymać w całości w mocy zaskarżoną decyzję, a to decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...]r. Nr [...]odmawiającą skarżącej przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko J. M. na okres od 01 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. i przyznającą prawo do świadczenia wychowawczego na drugie dziecko S. M. w kwocie 500 zł. miesięcznie na okres od 01 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r.
W tym miejscu należy wyjaśnić, że postępowanie odwoławcze oparte jest na zasadzie skargowości (art. 127 § 1 k.p.a.) co oznacza, że może być uruchomione tylko w wyniku podjęcia przez uprawniony podmiot czynności procesowej jaką jest wniesienie odwołania i nie może być prowadzone z urzędu. Tym samym dopiero czynność strony, którą jest wniesienie odwołania powoduje, że organ II instancji może prowadzić postępowanie odwoławcze (o ile odwołanie wniesiono w terminie i nie zawiera braków formalnych wymagających uzupełnienia), co więcej - ma obowiązek ponownie rozstrzygnąć sprawę. Organ odwoławczy może jednak orzekać tylko w granicach sprawy objętej odwołaniem, nie może natomiast orzekać w sprawie, która nie jest objęta zaskarżeniem. Organ odwoławczy nie jest związany uzasadnieniem wniesionego środka zaskarżenia, może, nawet powinien skontrolować postępowanie i decyzję pierwszoinstancyjną z punktu widzenia legalności, a także celowości i słuszności rozstrzygnięcia, niezależnie od tego, czy zarzuty w tym zakresie zostały podniesione czy też nie przez odwołującego, lecz jest związany zakresem zaskarżenia.
Poza tym odwołanie powoduje wszczęcie postępowania odwoławczego oraz wskazuje jego zakres. W przypadku, gdy strona jednoznacznie w odwołaniu wskazuje, że zaskarża decyzję pierwszoinstancyjną w określonej części, to organ II instancji nie może wykroczyć poza wyznaczone granice kompetencji organu odwoławczego. W konsekwencji organ II instancji nie może poddać kontroli niezaskarżonej części decyzji organu I instancji i ponownie rozpatrzyć sprawę także w zakresie rozstrzygniętym niezaskarżoną częścią orzeczenia. W k.p.a., co prawda, nie ma przepisu dopuszczającego expressis verbis wniesienie odwołania tylko od części decyzji pierwszoinstancyjnej, to jednakże w orzecznictwie podnosi się, iż powyższe nie może wyłączać automatycznie takiej możliwości (por. wyrok NSA z dnia 21 maja 2007 r., sygn. akt I OSK 556/06).
Wobec tego przyjmuje się dopuszczalność zaskarżenia oraz wzruszenia decyzji jedynie w części – w sytuacji, gdy pozostałe zawarte w takiej decyzji rozstrzygnięcia mogą samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym (por. wyrok NSA z dnia 21 maja 2007 r., I OSK 556/06, wyrok NSA z dnia 21 listopada 2012 r., I OSK912/12, wyrok NSA z dnia 21 grudnia 1987 r., IV SA 907/87).
W postępowaniu odwoławczym nie jest zatem wyłączona zasada rozporządzalności. Od woli strony zależy bowiem wszczęcie tego postępowania oraz – co do zasady – także jego zakres.
Jeżeli odwołujący jednoznacznie nie ogranicza swego żądania, to niewątpliwie należy przyjąć, że zaskarża on decyzję pierwszoinstancyjną w całości. Wówczas organ odwoławczy powinien ponownie rozpatrzyć całą sprawę administracyjną, która stanowiła przedmiot rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji.
Natomiast w przypadku, gdy strona jednoznacznie w odwołaniu wskazuje, że zaskarża decyzję pierwszoinstancyjną w określonej części – mogącego, jak to wyżej wskazano, samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym – to organ II instancji nie może wykroczyć poza tak wyznaczone granice kompetencji organu odwoławczego. Oznaczałoby to bowiem działanie organu odwoławczego w tym zakresie ex officio, bez wniesionego w tej części odwołania, narażając organ na zarzut nieważności postępowania zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Decyzja organu I instancji w zakresie niezaskarżonym przez stronę staje się ostateczna z chwilą upływu terminu do wniesienia odwołania (art. 16 k.p.a.), zatem z tego też względu nie może zostać poddana kontroli w postępowaniu odwoławczym przez organ II instancji. Ustalenie zatem w sposób precyzyjny zakresu odwołania ma istotne znaczenie, gdyż określa granice orzekania przez organ II instancji.
W związku z powyższym zdaniem Sądu skoro strona skarżąca jednoznacznie wskazała, iż wnosi odwołanie tylko w części dotyczącej odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko J. ., to tym samym w pozostałym zakresie decyzja organu I instancji stała się ostateczna.
Wobec tego wydanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. rozstrzygnięcia o treści "utrzymać w całości w mocy zaskarżoną decyzję" należy uznać za nieprawidłowe rozpoznanie wyżej wymienionego odwołania i orzeczenie z urzędu, a jednocześnie nie rozpatrzenie istoty wniesionego środka zaskarżenia.
W ocenie Sądu dostrzeżone uchybienie w pełni uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji albowiem organ II instancji rozstrzygając odwołanie naraził się na zarzut naruszenia art. 127 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż nie rozpoznał prawidłowo zakresu wniesionego odwołania.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., orzekł jak w wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie uwzględnić powyższe uwagi wskazane przez Sąd i rozpoznać odwołanie we wskazanym zakresie.