IV SA/GL 1088/06

IV SA/Gl 1088/06 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2007-01-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-08-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Kalaga-Gajewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska /spr./ po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 stycznia 2007 r. spawy ze skargi M. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę
Uzasadnienie
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. decyzją z dnia [...]r. Nr [...]na podstawie art. 2 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 68, poz. 436), zwanej dalej w skrócie jako ustawa zmieniająca oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 i ust. 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie jako ustawa o kombatantach, przywrócił M. S. uprawnienia kombatanckie przyznane decyzją Komisji Weryfikacyjnej Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w K. z dnia [...] r. potwierdzone zaświadczeniem nr [...] z dnia [...]r. z tytułu "walki o utrwalenie władzy ludowej /K.B.W./", w okresie od dnia [...] 1948 r. do dnia [...]1948 r. tj. w wymiarze dziewięciu miesięcy jako żołnierzowi z poboru pełniącemu służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od dnia 10 maja 1945 r. do dnia 30 czerwca 1947 r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ administracji podniósł, że M. S. posiadał uprawnienia kombatanckie przyznane mu na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu "walki o utrwalenie władzy ludowej /K.B.W./" i pełnienia służby wojskowej w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego w okresie od dnia [...] 1948 r. do dnia [...] 1948 r., ale został ich pozbawiony decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...]r. Nr [...]. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją tego samego Kierownika Urzędu z dnia [...]r. Nr [...], która stała się decyzją ostateczną wobec nie zaskarżenia jej do sądu administracyjnego. Wnioskiem z dnia [...] listopada 2005 r. M. S. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] r. o pozbawieniu uprawnień kombatanckich i utrzymującej ją w mocy decyzji z dnia [...]r., jak również przywrócenia uprawnień kombatanckich na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej, bowiem pełnił służbę wojskową przed dniem [...] 1947 r. i dlatego może zachować te uprawnienia w oparciu o art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie drugie ustawy o kombatantach. Organ administracji, na podstawie zaświadczenia Wojskowej Komendy Uzupełnień w B. z dnia [...]r. o pełnieniu przez M. S. czynnej służby wojskowej w okresie od dnia [...] 1946 do dnia [...] 1948 r. ([...]) uznał, że złożony przez niego wniosek jest zasadny i wydał w sprawie przedmiotową decyzję. Zaznaczył, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. przywraca uprawnienia kombatanckie z urzędu w przypadkach, w których decyzja pozbawiająca uprawnień kombatanckich była w momencie jej wydania nieważna z mocy prawa, a przywrócenie uprawnień kombatanckich z innych przyczyn następuje na wniosek osoby uprawnionej złożony w tym Urzędzie. Niezasadne jest zatem żądanie M. S. równoczesnego rozpoznania jego wniosku w trybach przewidzianych w art. 154 § 1 K.p.a., art. 156 § 1 pkt 2 i art. 2 ustawy nowelizującej z dnia 25 kwietnia 1997 r. W tej sytuacji organ administracji dokonał wyboru, spośród wskazanych przez M. S. podstaw prawnych i wniesiony przez niego wniosek rozpoznał w trybie przewidzianym w ustawie nowelizującej uznając, że jest to właściwy tryb dla postępowań w przedmiocie uprawnień kombatanckich, który bezpośrednio prowadzi do ich przywrócenia.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. S. zarzucił, że podstawa prawna podjętego w jego sprawie rozstrzygnięcia jest nieprawidłowa, a uprawnienia kombatanckie winny mu być przyznane z urzędu, bowiem decyzja z dnia [...] r. o pozbawieniu go uprawnień kombatanckich była w dniu jej wydania nieważna z mocy prawa, gdyż w jego sprawie nie przeprowadzono prawidłowo postępowania weryfikacyjnego. Zaznaczył, że domaga się przyznania tych uprawnień z mocą wsteczną od dnia [...] maja 2000 r. wraz z należnymi odsetkami od dnia wstrzymania wypłaty świadczeń pieniężnych, bowiem dowody uprawniające do dalszego posiadania uprawnień przedłożył już w miesiącu maju 2000 r., a nie jak przyjął Kierownik Urzędu w miesiącu listopadzie 2005 r. (vide - książeczka wojskowa).
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z at. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r. Nr [...]. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, co do przyjętych w niej ustaleń faktycznych i wyrażonej oceny prawnej. Szczególnie podkreślił, że żaden z przepisów ustawy o kombatantach nie daje podstawy organowi administracji do uznaniowego określenia daty, od której stronie przysługiwałoby prawo do świadczeń. Zaznaczył, że M. S. został pozbawiony uprawnień kombatanckich i wówczas nie skorzystał z przysługującego mu prawa złożenia skargi do sądu administracyjnego. Dopiero w roku 2005 wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, która z przyczyn formalnych została odrzucona postanowieniem tego Sądu z dnia 12 października 2005 r. sygn. akt IV SA/Gl 830/05. Odnosząc się do treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wyjaśnił, że przepis art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej z dnia 25 kwietnia 1997 r. dotyczy wyłącznie decyzji wydanych przed wejściem w życie tej ustawy.
W skardze z dnia [...] r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji i domagał się jej uchylenia oraz przywrócenia uprawnień kombatanckich od miesiąca maja 2000 r. Zarzucił organowi administracji naruszenie prawa polegające na przyjęciu, że uprawnienia kombatanckie przysługują mu od dnia złożenia wniosku o ich przyznanie (listopad 2005 r.), a nie od dnia pozbawienia go tych uprawnień. Zaznaczył również, że jego służba wojskowa z poboru w Wojsku Polskim w okresie od dnia [...] 1946 r. do dnia [...]1948 r. nie budzi wątpliwości, dlatego na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 2 pkt 1 i 4 ustawy zmieniającej z dnia 25 kwietnia 1997 r., uprawnienia kombatanckie przysługują mu z urzędu z mocą wsteczną od dnia niezgodnego z prawem ich pozbawienia.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego już wcześniej w sprawie stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest bezzasadna.
Stosownie do treści art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie jako ustawa p.p.s.a. oraz art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W ramach tej kontroli sąd bada czy przy wydaniu decyzji doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego odpowiednio w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź mogącym mieć istotny wpływ albo stanowiącym podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia jej nieważności. W niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym kontroli w aspekcie zgodności z prawem podlegała zaskarżona decyzja i postępowanie, które ją poprzedziło z punktu widzenia, ewentualnego istnienia wad powodujących nieważność tej decyzji. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 133 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy przekazanych przez organ wraz z odpowiedzią na skargę. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i 3 ustawy p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w przepisie art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, a przesłanką nieważności rozstrzygnięcia jest m. in. stwierdzenie, iż wydane ono zostało bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.).
Zdaniem Sądu z uwagi na powyższe uregulowania ustawy p.p.s.a., również w zakresie podstawy prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia nie stwierdzono nieprawidłowości, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi, ponieważ Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Nadto, dokonane w sprawie ustalenia znajdują oparcie w przedstawionej dokumentacji i są zgodne z przepisami prawa.
Na wstępie należy stwierdzić, że wniosek skarżącego z dnia [...] listopada 2005 r. uznać trzeba za wniosek o przywrócenie uprawnień kombatanckich złożony w trybie art. 25 ust. 2 pkt 2 i ust. 6 ustawy o kombatantach w związku z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz. U. Nr 116, poz. 745), który podlega rozpoznaniu bez wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją rozstrzygającą o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.
W tym miejscu, mając na uwadze zarzuty skargi, zaznaczyć trzeba, że skarżącemu bezspornie przyznane zostały uprawnienia kombatanckie decyzją Komisji Weryfikacyjnej Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w K. z dnia [...]r., potwierdzone zaświadczeniem nr [...]z dnia [...]r., wyłącznie z tytułu "walki o utrwalenie władzy ludowej /K.B.W./", w okresie od dnia [...] 1948 r. do dnia [...] 1948 r. (akta administracyjne karta - [...]). Jednocześnie w rozpatrywanej sprawie prawidłowo zostało wszczęte postępowanie weryfikacyjne, a skarżący został zobowiązany do nadesłania w terminie 14 dni dowodów mogących się przyczynić do ustalenia charakteru jego służby i jej wpływu na uzyskane uprawnienia kombatanckie (por. pismo z dnia [...]r. Nr [...] akta administracyjne karta -[...] w związku z treścią § 2 ust. 1 i 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. Zatem w przypadku osoby, która uzyskała uprawnienia wyłącznie jako "uczestnik walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", wyjaśnienia te i dowody mogły również dotyczyć okoliczności wskazujących na zachowanie uprawnień z innych tytułów określonych w ustawie o kombatantach.
W wyznaczonym terminie, mimo stosownego pouczenia, skarżący nie wykazał żadnych takich okoliczności, a procedura prawna weryfikacji uprawnień kombatanckich wprowadzona przepisami ustawy o kombatantach nie pozbawiła skarżącego jako osoby, której uprawnienia kombatanckie poddawane są weryfikacji, możliwości wykazania w tym samym postępowaniu, że uprawnienia kombatanckie uzyskała z innego tytułu niż "utrwalania władzy ludowej". Organ administracji nie naruszył zasad procesowych określonych w art. 7 i art. 9 K.p.a., bowiem prawidłowo pouczył skarżącego o przysługujących mu prawach i obowiązkach mogących mieć wpływ na jego sprawę. W rezultacie braku działania skarżącego wydana w jego sprawie decyzja stała się ostateczna (z dnia [...]r. Nr [...]). Tym samym nieuzasadniony jest zarzut jej wydania bez podstawy prawnej, jak również nierzetelności przeprowadzenia postępowania weryfikacyjnego precyzowany w pismach skarżącego (we wniosku z dnia [...] listopada 2005 r. i z dnia [...] r., jak i w skardze), bowiem podstawę materialnoprawną tej decyzji stanowił art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie pierwsze ustawy o kombatantach. Z przepisu tego wynika, po pierwsze, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2 oraz 4 tej ustawy; po drugie zaś, że uprawnienia te jednak zachowują osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uzyskały te uprawnienia z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Są to przesłanki materialnoprawne, które kształtują treść stosunku prawnego. Sposób zestawienia tych przesłanek w jednym przepisie na zasadzie przeciwstawienia (pozbawiają uprawnień kombatanckich - zachowują jednak te uprawnienia) oznacza, że podstawa zachowania uprawnień stanowi przeszkodę do zastosowania przesłanki dotyczącej pozbawienia uprawnień. W całym kontekście cytowanego art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy sformułowanie "uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie" może być rozumiane w ten sposób, że chodzi o osoby, które wykazały, iż spełniają warunki do korzystania z uprawnień kombatanckich z tytułów określonych w ustawie. Inne rozumienie tego przepisu, zakładające posiadanie potwierdzenia decyzją uprawnień z tytułów określonych w ustawie, prowadziłoby do wewnętrznej sprzeczności normy, jeżeli bowiem sprawa o pozbawienie uprawnień ma dotyczyć osoby, która uzyskała te uprawnienia wyłącznie jako "uczestnik walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", to osoba taka nie może mieć jednocześnie potwierdzenia decyzją uzyskania uprawnień kombatanckich z innych tytułów określonych w ustawie o kombatantach.
W przeciwnym razie nie uzyskałaby uprawnienia wyłącznie jako "uczestnik walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". Prowadzi to do wniosku, że okoliczności dotyczące przesłanki wskazującej na zachowanie uprawnień mogą stanowić element sprawy o pozbawienie uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 omawianej ustawy o kombatantach. Przy uwzględnieniu powyższego stanowiska, które jest akceptowane przez Sąd przypomnieć należy, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym niespornym pozostaje, że wniosek (zarzut) osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, ale zgłoszony w toku tego postępowania, wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich (porównaj uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2002 r. sygn. OPS 13/01 opublikowaną ONSA 2/2002 poz. 132). Jednocześnie to na osobie, która ubiega się o uprawnienia spoczywa ciężar dowodu na okoliczności uzasadniające uzyskanie (zachowanie) przedmiotowych uprawnień kombatanckich. Jednakże skarżący na tym etapie postępowania, jak już wspomniano, nie złożył żadnych wniosków, co potwierdza prawidłowość podjętych w sprawie rozstrzygnięć. Przeprowadzona wówczas analiza dokumentów nie wskazywała na to, iż w stosunku do skarżącego zachodziły przesłanki zachowania uprawnień kombatanckich określone w art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach. Potwierdzają tą okoliczność znajdujące się w aktach administracyjnych dokumenty. Fakt dysponowania przez organy administracji książeczką wojskową skarżącego nie usprawiedliwia jego obecnych żądań w świetle jednoznacznie brzmiącego zaświadczenia Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w K. nr [...] z dnia [...]r., że nabył on uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu "walki o utrwalenie władzy ludowej /K.B.W./", w okresie od dnia [...] 1948 r. do dnia [...] 1948 r. (akta administracyjne karta - [...]). Sama okoliczność pełnienia służby wojskowej musi być bowiem potwierdzona odpowiednim zaświadczeniem Wojskowej Komisji Uzupełnień.
W zaistniałej sytuacji dopiero zaświadczenie z dnia [...]r. wydane przez Wojewódzką Komendę Uzupełnień w B. i wniosek skarżącego z dnia [...] listopada 2005 r. uruchomiły wszczynaną na wniosek zainteresowanej osoby procedurę przywrócenia uprawnień kombatanckich, chociaż czemu dał wyraz w skardze, intencją skarżącego było odzyskanie uprawnień kombatanckich od dnia ich pozbawienia.
Z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy bezspornie wynika, że skarżący pełnił czynną służbę wojskową w okresie od dnia [...] 1946 do dnia [...] 1948 r. ([...]) i z tego powodu na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 i ust. 4 ustawy o kombatantach przywrócono mu uprawnienia kombatanckie przyznane decyzją Komisji Weryfikacyjnej Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w K. z dnia [...]r. potwierdzone zaświadczeniem nr [...] z dnia [...]r. z tytułu "walki o utrwalenie władzy ludowej /K.B.W./", w okresie od dnia [...]1948 r. do dnia [...]1948 r. tj. w wymiarze dziewięciu miesięcy jako żołnierzowi z poboru pełniącemu służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od dnia 10 maja 1945 r. do dnia 30 czerwca 1947 r. Powołany przepis wskazywał, że uprawnienia te zachowują m.in. osoby, które uzyskały je z tytułów określonych w ustawie, jak również żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od dnia 10.05.1945r. do dnia 30.06.1947 r. Wbrew twierdzeniom skarżącego postępowanie przeprowadzone przez organ administracji nie może wzbudzać zastrzeżeń, ponieważ podjęcie zaskarżonej decyzji nastąpiło po wyjaśnieniu wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy, w szczególności prawidłowo zastosowano w niej art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie drugie ustawy o kombatantach.
Z przytoczonych wyżej względów, udzielając odpowiedzi na zarzuty skarżącego, należało stwierdzić, że organ administracji orzekający w sprawie w odpowiednim czasie, tj. po otrzymaniu wniosku skarżącego, dokonał prawidłowej wykładni prawa materialnego i zasadnie stwierdził, że zachodziła podstawa przywrócenia skarżącemu uprawnień kombatanckich od czasu jego złożenia.
Niezależnie od powyższego należy zaznaczyć, że sprawa rozstrzygana przez organ administracji w trybie art. 154 K.p.a. nie może być przedmiotem merytorycznych rozważań tego organu, tak jak wnosił skarżący we wniosku z dnia [...] listopada 2005 r. Tryb określony w tym przepisie jest bowiem trybem nadzwyczajnym służącym przede wszystkim weryfikacji prawidłowych decyzji.
Przedstawione powyżej ustalenia faktyczne wbrew zarzutom skarżącego pozwalają uznać, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. w ramach kontrolowanego postępowania nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, jak i naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie procesowego (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Reasumując, podjęte w sprawie zaskarżone rozstrzygnięcie pomimo subiektywnych odczuć skarżącego należy uznać za prawidłowe. Dlatego na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.