IV SA/Gl 1067/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2008-04-30
NSAinneŚredniawsa
zasiłek rodzinnyświadczenia rodzinnekryterium dochodowedochód rodzinyzmiana sytuacji dochodowejnienależnie pobrane świadczeniaalimentyrozwódprawo administracyjne

WSA w Gliwicach oddalił skargę E. L. na decyzję SKO w K. dotyczącą zasiłku rodzinnego, uznając, że zmiana sytuacji dochodowej rodziny spowodowała nienależne pobranie świadczenia.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania zasiłku rodzinnego E. L. z powodu przekroczenia kryterium dochodowego po uzyskaniu przez nią nowego dochodu oraz dochodu przez męża. Sąd uznał, że mimo faktycznej separacji, do czasu prawomocnego wyroku rozwodowego, dochód męża był uwzględniany przy obliczaniu kryterium. W konsekwencji, E. L. nienależnie pobrała zasiłek w określonym okresie, a sąd oddalił jej skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę E. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. Ś. o przyznaniu, a następnie zmianie decyzji w części dotyczącej zasiłku rodzinnego i dodatku do niego. Pierwotnie zasiłek został przyznany, jednak organ administracji zmienił decyzję, odmawiając prawa do zasiłku w pewnym okresie i uznając pobrane świadczenie za nienależne z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Zmiana ta była uzasadniona uzyskaniem przez E. L. nowego dochodu oraz dochodu przez jej męża, co spowodowało przekroczenie ustawowego kryterium. Sąd administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że kontrola sądowa odbywa się w kryteriach legalności. Sąd wyjaśnił, że definicja rodziny w ustawie o świadczeniach rodzinnych uwzględnia stan prawny, a nie faktyczny, dlatego dochód męża był uwzględniany do momentu uprawomocnienia się wyroku rozwodowego. Sąd potwierdził, że zmiana sytuacji dochodowej uzasadniała zmianę pierwotnej decyzji i prawidłowo rozstrzygnięto kwestię nienależnie pobranego świadczenia, gdyż skarżąca była pouczona o obowiązku informowania o zmianach dochodowych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, do czasu prawomocnego wyroku rozwodowego lub orzeczenia separacji prawnej, dochód obojga małżonków jest uwzględniany zgodnie z definicją rodziny zawartą w ustawie.

Uzasadnienie

Ustawa o świadczeniach rodzinnych definiuje rodzinę w oparciu o stan prawny, a nie faktyczny. Dopiero orzeczona prawomocnym wyrokiem separacja lub rozwód wpływa na sposób obliczania kryterium dochodowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

PPSA art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.ś.r. art. 3 § pkt 16, 23, 24

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 25 § ust. 1

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 30 § ust. 1 i 2 pkt 1

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 32 § ust. 1

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

KPA art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

KPA art. 107

Kodeks postępowania administracyjnego

KPA art. 108

Kodeks postępowania administracyjnego

KPA art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

KPA art. 163

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne art. 17 i 18

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dochód męża skarżącej był uwzględniany przy obliczaniu kryterium dochodowego do czasu prawomocnego wyroku rozwodowego, zgodnie z definicją rodziny w ustawie. Zmiana sytuacji dochodowej strony (uzyskanie dochodu) spowodowała przekroczenie kryterium dochodowego, co uzasadniało zmianę decyzji i uznanie świadczenia za nienależnie pobrane. Skarżąca była pouczona o obowiązku informowania o zmianach dochodowych.

Odrzucone argumenty

Argument skarżącej o uwzględnieniu jedynie faktycznej sytuacji materialnej jej 2-osobowej rodziny, pomijając dochód męża z uwagi na faktyczną separację i zasądzone alimenty.

Godne uwagi sformułowania

sądowa kontrola działalności publicznej odbywa się wyłącznie w kryteriach legalności zaliczając w art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych do rodziny obojga małżonków ustawodawca uwzględnia wyłącznie stan prawny, nie zaś stan faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania

Skład orzekający

Szczepan Prax

przewodniczący sprawozdawca

Beata Kalaga-Gajewska

sędzia

Edyta Żarkiewicz

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia rodziny i kryterium dochodowego w kontekście świadczeń rodzinnych, zwłaszcza w sytuacji faktycznej separacji małżonków."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i stanu prawnego obowiązującego w dacie orzekania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje praktyczne problemy związane z interpretacją definicji rodziny i kryteriów dochodowych w kontekście świadczeń socjalnych, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem rodzinnym i administracyjnym.

Czy faktyczna separacja zwalnia z obowiązku uwzględniania dochodu małżonka przy świadczeniach rodzinnych?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Gl 1067/07 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2008-04-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-10-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Kalaga-Gajewska
Edyta Żarkiewicz
Szczepan Prax /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
art. 3 pkt 16, 23, 24 art. 25 ust. 1,  art. 30 ust. 1 i 2 pkt 1, art. 32
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska Asesor WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Referent – stażysta Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi E. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją Prezydenta Miasta R. Ś. z dnia [...] r. przyznano E. L. zasiłek rodzinny na syna B. w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od [...] r. do [...] r. oraz dodatek do tego zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w kwocie [...] zł.
W dniu [...] r. ten sam organ administracji publicznej wydał kolejną decyzję, którą zmienił tą pierwszą w części dotyczącej zasiłku rodzinnego w ten sposób, że zasiłek ten przyznał na okres od [...]. do [...] r. oraz od [...] do [...] r., a odmówił stronie prawa do tego zasiłku w okresie od [...] r. do [...] r. Jednocześnie ustalono, że E. L. pobrała nienależnie zasiłek rodzinny w ostatnio wskazanym okresie i zażądano zwrotu tego nienależnie pobranego świadczenia.
W podstawie prawnej decyzji powołano art. 104, 107, 108 i 163 Kpa, w związku z art. 32 ust. 1 oraz art. 3 pkt 11, w związku z art. 20 ust. 2 – 4, art. 3 pkty 16, 23 lit. c i 24 lit. c, art. 5 ust. 1, art. 25 ust. 1, art. 30 ust. 1 i 2 pkt 1, ust. 6-9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( j.t. Dz. U. Nr 139 z 2006 r., poz. 992, ze zm.), a także § 17 i 18 rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne ( Dz. U. Nr 105, poz. 881, ze zm.).
W uzasadnieniu ostatnio przedstawionej decyzji podniesiono, że po wydaniu pierwotnej decyzji w sytuacji dochodowej rodziny strony nastąpiły zmiany w postaci częściowej utraty dochodu oraz uzyskania dochodu, które począwszy od [...] r. spowodowały przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego, uprawniającego do zasiłku rodzinnego. Stan ten istniał do [...] r., gdyż w dniu następnym uprawomocnił się wyrok rozwiązujący przez rozwód małżeństwo E. i K. L., których do tego czasu należało traktować jako rodzinę w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Od rozwodu E. L. spełnia znowu warunki do otrzymywania świadczeń rodzinnych. Dlatego też odmowa przyznania prawa do zasiłku rodzinnego dotyczy okresu od [...] r. do [...] r. Zmianę pierwotnej decyzji dopuszcza art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, będący przepisem szczególnym w rozumieniu art. 163 kpa.
Na podstawie omówionych nowych okoliczności, które strona ujawniła dopiero w [...] r., uznano, że w okresie od [...] r. do [...] r. strona pobrała nienależnie świadczenie rodzinne, bowiem wystąpiły przesłanki z art. 30 ust. 2 pkt 1 omawianej ustawy, o których strona została pouczona w czasie składania wniosku o przyznanie owych świadczeń. W końcu organ wskazał na możliwość ubiegania się przez stronę o umorzenie ustalonej należności w kwocie [...] zł, albo o rozłożenie jej na raty.
W odwołaniu E. L. wyraziła swoje odczucie, że nie pobrała
nienależnie świadczeń rodzinnych.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną, całkowicie podzielając przedstawione w niej ustalenia i wnioski.
W szczególności organ odwoławczy wskazał, że w czasie wydawania pierwotnej decyzji dochód strony nie przekraczał kryterium dochodowego na osobę w rodzinie wynoszącego [...] zł. Na ten dochód składało się wynagrodzenie strony za pracę w A w R. Ś. oraz wynagrodzenie jej męża z tytułu [...].
Natomiast w dniu [...]r. strona przedłożyła świadectwo pracy ze wskazanego Szpitala, umowę o pracę na czas nieokreślony w B od dnia [...] r. oraz zaświadczenie z firmy C SA o zatrudnieniu jej męża od [...] r. do [...] r. Od [...] r. dochód na osobę w rodzinie wyniósł [...] zł, co przekraczało kryterium dochodowe, w związku z czym uzyskanie dochodu w rozumieniu przepisów dotyczących świadczeń rodzinnych spowodowało, że od [...] r. strona nie spełniała przesłanek do pobierania zasiłku rodzinnego. Wprawdzie strona powoływała się na separację z mężem, jednak była to separacja faktyczna, a nie prawna, a więc nie miała ona wpływu na prawo do świadczeń rodzinnych. Dopiero uprawomocnienie się wyroku rozwodowego skutkowało ponownym spełnieniem przesłanek do otrzymania omawianego zasiłku. Słusznie uznał zatem organ I instancji, że niepoinformowanie przez stronę o uzyskaniu dochodu oznacza nienależnie pobranie przez nią świadczeń rodzinnych.
W skardze E. L. zakwestionowała wynik postępowania administracyjnego. Zarzuciła, że przy obliczeniu dochodu na osobę w jej rodzinie bezzasadnie wzięto pod uwagę dochód jej obecnie już byłego męża, gdyż wyprowadziła się od niego wraz z synem już w [...] r., a od [...] r. były od niego zasądzone alimenty na rzecz syna.
Zdaniem skarżącej mimo definicji rodziny w ustawie o świadczeniach rodzinnych należy brać pod uwagę faktyczną sytuację rodziny, także materialną. Dlatego też dochód męża od czasu ustania więzi gospodarczej między nimi w żaden sposób nie wpływał na sytuację materialną jej 2 – osobowej rodziny.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa materialnego i procesowego.
Tymczasem, stosownie do art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1269, ze zm.) sądowa kontrola działalności publicznej odbywa się wyłącznie w kryteriach legalności, a więc pod względem zgodności zaskarżonego aktu administracyjnego z prawem. Dlatego też w zasadzie jedyny zarzut skargi, postulujący odstąpienie od ustawowo określonego pojęcia rodziny, a uwzględnienie sytuacji faktycznej, w jakiej skarżąca się znajduje, nie mógł odnieść zamierzonego przez nią skutku. Mianowicie zaliczając w art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych do rodziny obojga małżonków ustawodawca uwzględnia wyłącznie stan prawny, nie zaś stan faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania ( tak też : wyrok NSA z 23.IX.2005 r., sygn. akt I OSK 150/05, zbiór LEX nr 192108). W tej sytuacji stan relacji faktycznych między małżonkami nie ma wpływu na uprawnienia do świadczeń rodzinnych. Dopiero separacja orzeczona prawomocnym wyrokiem
( art. 3 pkt 17 a cyt. ustawy ) może mieć wpływ na te uprawnienia. W przypadku małżeństwa skarżącej nie toczyła się sprawa sądowa w przedmiocie separacji, a zostało ono rozwiązane dopiero z chwilą uprawomocnienia się wyroku rozwodowego.
W tym zaś zakresie ustalenia organów administracyjnych mają pełne oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym i nie były przez skarżącą kwestionowane, podobnie zresztą jak i pozostałe ustalenia odnoszące się zwłaszcza do zmian w sytuacji dochodowej wywołanych utratą i uzyskaniem dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 23 i 24 omawianej ustawy. Ponieważ zmiana sytuacji dochodowej rodziny skarżącej miała wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, dlatego też słusznie organ I instancji dokonał zmiany pierwotnej decyzji w trybie art. 32 tej ustawy.
Prawidłowo rozstrzygnięto też odrębną kwestię dotyczącą pobrania nienależnie świadczeń rodzinnych, gdyż w okresie od [...] r. do [...] r. zostały one skarżącej wypłacone, mimo że jej wtedy nie przysługiwały z powodu uzyskania dochodu powodującego przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego, a o obowiązku określonym w art. 25 ust. 1 ustawy skarżąca była pouczona w pierwotnym postępowaniu.
Wystąpiły zatem przesłanki z art. 30 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy, a ustalona kwota należności nie budzi zastrzeżeń.
Mając powyższe względy na uwadze, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270, ze zm.) orzeczono, jak w sentencji.
su.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI