IV SA/Gl 103/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2008-06-30
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznaspecjalistyczne usługi opiekuńczeniepełnosprawnośćplacówka oświatowaprawo administracyjnedecyzja administracyjnaopieka nad dzieckiem

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę matki na odmowę przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych dla syna z niepełnosprawnością, uznając, że placówka oświatowa nie jest zobowiązana do ich świadczenia, a zgoda dyrektora jest warunkiem koniecznym.

Matka domagała się przyznania synowi specjalistycznych usług opiekuńczych w formie asystenta na terenie placówki oświatowej, do której uczęszczał. Organy pomocy społecznej odmówiły, wskazując, że placówka oświatowa nie jest jednostką świadczącą takie usługi i nie wyraziła zgody na ich realizację na swoim terenie. Sąd administracyjny uznał, że placówki oświatowe nie są zobowiązane do świadczenia specjalistycznych usług opiekuńczych w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, a ich realizacja na terenie szkoły wymaga zgody dyrektora, której w tej sprawie zabrakło.

Sprawa dotyczyła skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych dla syna skarżącej, M. K. Matka wnioskowała o przyznanie asystenta w roli opiekuna na terenie placówki oświatowej, do której uczęszczał jej syn. Organy administracji uznały, że placówka oświatowa organizuje już odpowiednie zajęcia dla dzieci z niepełnosprawnościami i nie ma podstaw do przyznania dodatkowych usług opiekuńczych w formie asystenta, zwłaszcza że dyrektor placówki nie wyraził zgody na wprowadzenie takiej osoby na teren szkoły. Skarżąca argumentowała, że placówka nie zatrudnia specjalistów i nie prowadzi zajęć terapeutycznych, a obecność asystenta byłaby uzupełnieniem oferowanych działań. Sąd administracyjny, analizując przepisy ustawy o pomocy społecznej i ustawy o systemie oświaty, stwierdził, że placówki oświatowe nie są jednostkami zobowiązanymi do świadczenia specjalistycznych usług opiekuńczych w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej. Podkreślono, że realizacja takich usług na terenie szkoły wymaga zgody dyrektora, a w tej sprawie zgoda taka nie została udzielona. Sąd uznał, że decyzje organów były zgodne z prawem, ponieważ organ pomocy społecznej nie miał możliwości realizacji wnioskowanych usług na terenie placówki oświatowej bez zgody jej dyrektora, co czyniłoby decyzję niewykonalną. W związku z tym skargę oddalono.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, placówki oświatowe nie są jednostkami organizacyjnymi pomocy społecznej i nie są zobowiązane do świadczenia specjalistycznych usług opiekuńczych. Ich zadania regulują przepisy prawa oświatowego.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że placówki oświatowe działają w oparciu o ustawę o systemie oświaty, a specjalistyczne usługi opiekuńcze są regulowane przez ustawę o pomocy społecznej. Te dwa systemy prawne są odrębne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (22)

Główne

u.p.s. art. 18 § 1 pkt 3

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 50 § 2

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 50 § 4

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 50 § 5

Ustawa o pomocy społecznej

Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych art. 2 § pkt 5

Pomocnicze

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § ust. 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 5

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa o systemie oświaty art. 2 § pkt 1

Ustawa o systemie oświaty art. 71b

Ustawa o systemie oświaty art. 71b § ust. 7

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży [...] w przedszkolach, szkołach i oddziałach ogólnodostępnych lub [...]

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży [...] w [...] przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach

Ustawa o ochronie zdrowia [...] art. 7

Argumenty

Skuteczne argumenty

Placówka oświatowa nie jest jednostką pomocy społecznej i nie jest zobowiązana do świadczenia specjalistycznych usług opiekuńczych. Świadczenie specjalistycznych usług opiekuńczych na terenie placówki oświatowej wymaga zgody dyrektora tej placówki. Organ pomocy społecznej nie może wydać decyzji przyznającej usługę, której nie jest w stanie zrealizować w sposób zgodny z prawem (np. na terenie placówki bez zgody dyrektora).

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącej, że placówka oświatowa nie zatrudnia specjalistów i nie prowadzi zajęć terapeutycznych, co uzasadnia przyznanie usług opiekuńczych. Argumentacja skarżącej, że obecność asystenta byłaby uzupełnieniem działań placówki. Argumentacja skarżącej, że opinia Kuratora Oświaty nie jest wiążąca dla organu pomocy społecznej.

Godne uwagi sformułowania

sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną nie można utożsamiać miejsca zamieszkania wyłącznie z miejscem gdzie osoba uprawniona jest zameldowana placówki te nie są natomiast powołane do świadczenia specjalistycznych usług opiekuńczych wydanie w tej sytuacji decyzji przyznającej wnioskowaną usługę na terenie [...] doprowadziłoby do wydania decyzji niewykonalnej

Skład orzekający

Tadeusz Michalik

przewodniczący

Teresa Kurcyusz-Furmanik

członek

Małgorzata Walentek

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących specjalistycznych usług opiekuńczych w kontekście placówek oświatowych oraz wymogu zgody dyrektora na realizację takich usług na terenie szkoły."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie placówka oświatowa nie wyraziła zgody na realizację usług opiekuńczych na swoim terenie. Może być mniej istotna w przypadkach, gdy placówka wyraża zgodę lub gdy usługi są świadczone w miejscu zamieszkania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i pomocy społecznej, ponieważ precyzuje granice odpowiedzialności między systemem pomocy społecznej a systemem oświaty w zakresie opieki nad dziećmi z niepełnosprawnościami.

Czy szkoła musi zapewnić asystenta dziecku z niepełnosprawnością? Sąd wyjaśnia granice odpowiedzialności.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Gl 103/08 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2008-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-02-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Małgorzata Walentek /sprawozdawca/
Tadeusz Michalik /przewodniczący/
Teresa Kurcyusz-Furmanik
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
art. 18  ust. 1  pkt 3, 50  ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dz.U. 2005 nr 189 poz 1598
Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2008r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych oddala skargę.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] r. A. K. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. Ś. o przyznanie jej synowi M. K. specjalistycznych usług opiekuńczych w zalecanym przez lekarza w wymiarze [...] godzin tygodniowo, w oparciu o rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z 22.09.2005 w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych. Do wniosku załączyła pismo specjalisty [...] i [...] z dnia [...] r., z którego wynika, że M. K. lat [...] jest dzieckiem [...] oraz, że godziny przyznane od [...] r. byłyby przeznaczone dla osoby odgrywającej [...]. W toku postępowania A. K. sprecyzowała żądanie poprzez wskazanie, iż ubiega się wyłącznie o przyznanie asystenta w roli [...] w [...], do którego uczęszcza jej syn, od [...] r. do końca roku szkolnego w wymiarze [...] godzin dziennie.
Decyzją nr [...] z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 104 kpa i art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12.3.2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze zm.) przez Kierownika Działu Usług Opiekuńczych, działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta R. Ś. odmówiono A. K. świadczenia w postaci specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z [...] na rzecz jej [...] syna M. K., świadczonych w [...], do którego uczęszcza.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż brak jest podstaw do przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych w formie [...]. Podniesiono, że [...], do którego uczęszcza syn A. K. organizuje naukę i zajęcia [...] oraz [...] dla [...], bez względu na stopień [...] zgodnie z wymogami zawartymi w Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 18 stycznia 2005 r. (Dz. U. 2005 r., nr 19, poz. 167). [...] zatrudnia dodatkowych nauczycieli posiadających specjalne kwalifikacje do pracy z takimi dziećmi oraz zapewnia bezpłatną pomoc [...] zarówno dzieciom i rodzicom. Ponadto dyrektor [...] nie wyraził zgody na wprowadzenie [...] na teren placówki.
W odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. A. K. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Argumentowała, że [...] nie jest jednostką uprawnioną do wykonywania [...] ponieważ nie zatrudnia [...], ani [...].[...] prowadzą placówki służby zdrowia, ośrodki [...], specjalistyczne przychodnie i gabinety. Podkreśliła, iż [...], do którego uczęszcza jej syn nie prowadzi żadnych zajęć [...], a tym bardziej [...]. Zarzuciła również niewykonywanie w placówce usług [...] przez [...]. Jednocześnie nadmieniła, że zwróciła się do Kuratora Oświaty o wydanie zgody na przebywanie asystenta w [...], do którego uczęszcza jej syn. Według odwołującej się, w świetle obowiązujących przepisów, nie ma podstaw do odmowy przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych realizowanych na terenie [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpatrzeniu odwołania, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu orzeczenia organ wskazał, iż, stosownie do postanowień art. 50 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, specjalistyczne usługi opiekuńcze są dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub stopnia niepełnosprawności. Polegają one między innymi na [...]. Wymagane jest, by usługi te były wykonywane przez osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie zawodowe. W takim zakresie pomoc winna być zapewniona przez państwo i zorganizowana przez właściwy organ administracji samorządowej.
Organ ustalił, że syn A. K. uczęszcza do [...] w R. Ś., w którym zorganizowana jest specjalna grupa [...], w której syn bierze udział codziennie w [...] godzinnych zajęciach. W tym czasie pozostaje on pod ścisłym nadzorem wychowawczym nauczyciela [...], którego zadaniem jest organizacja i prowadzenie zajęć w sposób zapewniający właściwy rozwój psychiczny i emocjonalny dziecka. Z ustaleń organu wynikało również należyte realizowanie w [...] kształcenia [...]. Organ za nieuzasadnione uznał zarzuty podniesione w odwołaniu wskazując, iż zajęcia w [...] są prowadzone w [...] osobowej grupie, co pozwala na indywidualną pracę nauczyciela z dzieckiem oraz umożliwia przeprowadzenie wszystkich ćwiczeń [...] z należytą starannością. Zdaniem organu brak jest podstaw do twierdzenia, że dla prawidłowego rozwoju syna wymagana jest obecność [...], który zapewniałby mu należytą opiekę i indywidualne zajęcia podczas obecności małoletniego w placówce oświatowej. Opinie lekarskie wskazują na konieczność stosowania wobec małoletniego [...], więc nie można jej ograniczać jedynie do obecności indywidualnego opiekuna w [...].
Organ podkreśli również, iż A. K. posiada wystarczające środki by zapewnić synowi dodatkowe, uzupełniające zajęcia rozwojowe bez korzystania z pomocy państwa. Zaznaczył, że możliwie jest także zorganizowanie innych, niż obecność [...], specjalistycznych usług opiekuńczych, po konsultacji z lekarzami. Może być to dla przykładu program [...] realizowany w poradniach specjalistycznych przez wyspecjalizowaną kadrę specjalistów lub korzystanie z porad kompleksowo - konsultacyjnych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A. K. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości jako niezgodnej z prawem. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1) błędne ustalenie stanu faktycznego polegającego na: stwierdzeniu, że syn uczestniczy w [...] w zajęciach [...], powołanie się na przepisy, które w żaden sposób nie dotyczą [...], do którego uczęszcza syn skarżącej, określeniu liczby grupy [...], proponowaniu [...], które są już od dawna dziecku zapewnione, oraz
2) podanie nieprawdziwej informacji, iż skarżąca zamierza jedynie ograniczyć [...] do [...];
3) oparcie uzasadnienia decyzji na informacjach, które nie dotyczą jej wniosku;
4) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, 8, 9 oraz art. 77 ust. 1 kpa, przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, iż realizowanie przez [...] pewnych działań [...] nie wyklucza wprowadzenia [...], gdyż taka pomoc uzupełniałaby podejmowane działania umożliwiając [...] dziecku pełne korzystanie z oferowanych zajęć. W związku z tym nie ma podstaw do odmowy przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych. Skarżąca ponownie wskazała, że jej syn nie uczestniczy w [...] w zajęciach [...], gdyż te zajęcia jej syna, [...] na [...], nie dotyczą.
Zdaniem A. K. [...] w nienależyty sposób realizuje kształcenie dzieci z [...]. Wbrew ustaleniom organu zajęcia prowadzone są w [...] osobowej grupie, pod opieką [...] nauczycieli. W grupie tej uczestniczy [...] dzieci [...], w tym jej syn, które posiadają ten sam [...], co utrudnia nauczycielowi prawidłową realizację zadań. W tym wypadku obecność [...] byłaby ogromną pomocą. Zaznaczyła, że u dziecka z [...] niezbędna jest kompleksowa i wielokierunkowa [...], a obowiązkiem zarówno rodziców, jak i systemu edukacyjnego, powinno być umożliwienie dziecku korzystania z jak najszerszej gamy dostępnych form [...].
Dalej wskazała, że jej syn został objęty kompleksową opieką lekarzy specjalistów oraz [...] i uczęszczał na [...], jednakże, jedną z niezbędnych form terapii są zajęcia [...]. Jest to jednocześnie jedyna forma [...], której rodzice nie są w stanie zapewnić dziecku, ani w domu, ani w placówkach komercyjnych. Rolę taka powinno pełnić zatem [...]. Niezbędna jest w tym wypadku pomoc [...], którego koszt zatrudnienia winno ponieść państwo.
Ponadto skarżąca poinformowała, iż syn posiada opinię o potrzebie [...] wydaną przez Poradnię A w R. Ś., na mocy której zalecono realizowanie na terenie placówki [...] godziny tygodniowo edukacji [...]. Zajęcia te przyznane zostały synowi od [...] r. do końca edukacji szkolnej. Zdaniem skarżącej jeżeli, jak twierdzi Kolegium, wybór programu pomocy ma być uzależniony od stanu zdrowia dziecka, to organ winien był wziąć pod uwagę dołączoną do wniosku opinię lekarza [...], która wskazuje na konieczność obecności [...] w [...] dla jej syna.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu swojego wniosku raz jeszcze powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji oraz dodatkowo wyjaśnił, iż zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia [...] bez względu na [...] organizuje się naukę i zajęcia [...], w szczególności w przedszkolach, szkołach, placówkach opiekuńczo wychowawczych i innych. Ustawa ma również zastosowanie do osób [...] i nakłada na instytucje do tego powołane obowiązek zapewnienia form opieki i pomocy dla tych osób.
Natomiast, zgodnie z § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r., do specjalistycznych usług opiekuńczych należy zapewnienie dzieciom i młodzieży z [...] dostępu do zajęć [...], w wyjątkowych przypadkach, jeżeli nie mają możliwości uzyskania dostępu do tych zajęć, o których mowa w art. 7 powołanej wyżej ustawy.
Organ ten podkreślił, iż dziecko skarżącej ma możliwość wzięcia udziału w zajęciach [...]. Jednocześnie wskazał na brak podstaw prawnych do ustanowienia usługi opiekuńczej w formie [...]. Taka forma usługi, zdaniem Kolegium, może zostać wprowadzona jedynie za zgodą dyrektora określonej placówki i zależna jest pośrednio od statutu tej placówki.
Na rozprawie skarżąca wskazała, że wnioskowane przez nią świadczenie mieści się w zakresie uregulowanym w § 2 ust.1 rozporządzenia w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych, które do tych usług zalicza między innymi uczenie i rozwijanie umiejętności niezbędnych do [...], w tym zwłaszcza umiejętności [...] oraz wspieranie, także w formie asystowania w codziennych [...], w szczególności takich jak (...) utrzymywanie kontaktów z rówieśnikami w miejscu nauki. W ocenie skarżącej decyzja w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych nie powinna być uzależniona od opinii przedstawiciela instytucji nie związanej z placówką pomocy społecznej. Powyższe skarżąca wywodziła na podstawie pisma Ś. Kuratora Oświaty, z którego wynika, iż nie jest on stroną w postępowaniu w rozpoznawanej sprawie. Stwierdziła, że gdyby otrzymała pozytywną decyzję mogłaby nawet znaleźć inne [...] do wprowadzenia osoby [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz, 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ), że tylko ustalenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez sąd zaskarżonej decyzji. Przy czym, po myśli art.134 tej ustawy, sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, dlatego kontroli tej dokonują również z urzędu.
Przeprowadzona w niniejszej sprawie ocena legalności zaskarżonej decyzji oraz decyzji ja poprzedzającej, a w jej ramach ocena zarzutów podniesionych w skardze oraz wziętych pod rozwagę przez Sąd z urzędu, wykazała, iż w ostateczności decyzje te odpowiadają prawu. Nie naruszają bowiem ani przepisów materialnoprawnych ani przepisów procedury w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie.
W rozpoznawanej sprawie organy rozstrzygały w przedmiocie specjalistycznych usług opiekuńczych poddanych regulacji zawartej w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz.U. Nr 189, poz. 1598 ze zm.), wydanym na podstawie upoważnienia zawartego w art. 50 ust. 7 powołanej wyżej ustawy.
W myśl art. 18 ust. 1 pkt. 3 ustawy o pomocy społecznej organizowanie i świadczenie specjalistycznych usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania dla osób z [...] należy do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej. Przy czym zgodnie z art. 50 ust. 2 cyt. ustawy wskazane usługi mogą być przyznane osobie, która wymaga [...], a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić. Specjalistyczne usługi opiekuńcze to usługi dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym (art. 50 ust. 4 cyt. ustawy). Natomiast rodzaje specjalistycznych usług opiekuńczych świadczonych dla osób z [...], kwalifikacje osób świadczących takie usługi, zasady i tryb ustalania i pobierania opłat za te usługi jak również warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat określa wskazane rozporządzenie w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych. Przyznanie usług opiekuńczych następuje w formie decyzji administracyjnej, w której ustala się zakres, okres i miejsce ich świadczenia (art. 50 ust. 5 w/wym. ustawy).
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy podnieść należy, że postępowanie administracyjne miało za przedmiot rozstrzygnięcie w kwestii wniosku A. K. dotyczącego przyznania jej synowi M. K. specjalistycznych usług opiekuńczych - [...] w zakresie pracy z dzieckiem na terenie [...], do którego uczęszcza. Z akt sprawy wynika, że syn skarżącej uczęszcza do [...] w R. Ś., w którym zorganizowany jest [...]. W sprawie bezspornym jest, że M.K. jest dzieckiem z [...]. Jak wynika z pisma specjalistycznej praktyki lekarskiej z dnia [...] r. dla dziecka wskazana jest obecność osoby odgrywającej [...] godzin tygodniowo. W toku postępowania skarżąca wyraźnie określiła zakres wnioskowanych usług specjalistycznych dla swojego syna, a więc rodzaj, ilość godzin oraz miejsce ich świadczenia. Tymczasem nie ulega wątpliwości, że organ I instancji, nie dysponował możliwością realizacji wnioskowanych usług opiekuńczych w [...], do którego uczęszcza dziecko skarżącej. Dyrektor [...] w R. Ś. nie wyraził bowiem zgody na realizację tego typu świadczeń na terenie [...], tj. wprowadzenie osoby w [...] na teren tej placówki (pismo z dnia [...]).
Trzeba wskazać, że usługi opiekuńcze są świadczeniami pomocy społecznej realizowanymi przez jednostki pomocy społecznej w formie środowiskowej bądź instytucjonalnej (w specjalnie utworzonych w tym celu podmiotach). Nadto w przypadku specjalistycznych usług opiekuńczych, są one świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym, w miejscu zamieszkania osoby uprawnionej.
Sąd podziela przy tym stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 grudnia 2005 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/GL 467/05, iż pojęcia miejsca zamieszkania nie można utożsamiać wyłącznie z miejscem gdzie osoba uprawniona jest zameldowana (konkretny dom, mieszkanie). Przez pojęcie "miejsca zamieszkania" należy bowiem rozumieć gminę, na terenie której zamieszkuje osoba uprawniona do korzystania z usług.
W kontekście rozpoznawanej tu sprawy powyżej zaprezentowany pogląd oznacza, że w przypadku, gdy inne, niż jednostki pomocy społecznej, podmioty (poradnia, ośrodek [...] itp. instytucje) znajdujące się na terenie gminy, gdzie osoba uprawniona zamieszkuje świadczą specjalistyczne usługi opiekuńcze, bądź też wyrażą zgodę na realizację takich usług na ich terenie, to świadczenie tych usług na terenie tych podmiotów, będzie świadczeniem usług w miejscu zamieszkania tej osoby.
Skarżąca domagała się realizacji wnioskowanych usług na terenie [...], do którego uczęszcza jej syn, a zatem w miejscu zamieszkania w powyżej wskazanym rozumieniu. Jednakowoż należy zauważyć, że [...], w tym [...][...], nie są jednostkami organizacyjnymi pomocy społecznej, zatem do zakresu realizowanych przez te placówki zadań nie mają zastosowania przepisy ustawy o pomocy społecznej, w tym przepisy dotyczące specjalistycznych usług opiekuńczych. Jednostki te wchodzą w skład systemu oświaty (art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty – tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm), a zatem organizację i zakres ich działania regulują odrębne przepisy.
Ustawa o systemie oświaty oraz akty wykonawcze wydane na podstawie upoważnień zawartych w tej ustawie normują m.in. kwestie dotyczące organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży [...] oraz [...] w przedszkolach, szkołach i [...], jak również ogólnodostępnych lub [...] oraz warunki organizowania wczesnego [...] (vide art. 71b tej ustawy, oraz akty wykonawcze wydane na podstawie art 71b ust. 7, a zatem m.in. rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży [...] w przedszkolach, szkołach i oddziałach ogólnodostępnych lub [...] - Dz. U. Nr 19, poz. 167, rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży [...] w [...] przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach - Dz. U. Nr 19, poz. 166).
Analiza tych przepisów wskazuje, że obowiązkiem placówek prowadzących tego typu działalność jest uwzględnienie indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz predyspozycji dzieci i młodzieży jak również podejmowanie działań w celu przeciwdziałania lub ograniczenia ujemnego wpływu [...] lub [...] na psychofizyczny oraz społeczny rozwój dziecka. Placówki te m.in. zapewniają realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia [...], realizację programu wychowania przedszkolnego, nauczania, programu wychowawczego i profilaktyki, dostosowanych do indywidualnych potrzeb edukacyjnych i możliwości psychofizycznych odpowiednich dla danego rodzaju [...] i [...], z wykorzystaniem odpowiednich form i metod pracy dydaktycznej i wychowawczej, [...] ze środowiskiem rówieśniczym oraz zajęcia [...].
Stwierdzić zatem należy, że wskazane wyżej placówki prowadzące szeroko rozumiane "kształcenie [...]" obowiązane są realizować zadania obejmujące kształcenie, opiekę i wychowanie dzieci i młodzieży [...] w takim zakresie i w taki sposób jaki wynika to z przepisów prawa oświatowego, bądź też przepisów zamieszczonych w innych, poza prawem oświatowym, aktach prawnych wyraźnie odnoszących się do tego typu placówek (wide art. 7 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie [...] (Dz. U. Nr 111, poz. 535 ze zm. nakładający obowiązek organizacji nauki i zajęć [...], w szczególności w przedszkolach, szkołach dla dzieci i młodzieży [...] bez względu na [...]). Jednostki te nie są natomiast powołane do świadczenia specjalistycznych usług opiekuńczych, których, jak już wskazano, realizacja następuje w oparciu o przepisy ustawy o pomocy społecznej, ani do organizowania takich usług.
Powyższe ma takie znaczenie, że tylko w przypadku zgody dyrektora takiej placówki na świadczenie specjalistycznych usług opiekuńczych na terenie tych jednostek organy pomocy społecznej miałyby możliwość ich przyznania. Zatem, uczestnictwo [...] (osoby spełniającej [...]) na terenie [...] w obecnym stanie prawnym, jak zauważyła zresztą sama skarżąca powołując się na publikacje dotyczące systemu edukacji osób z [...], jest możliwe, ale uzależnione od decyzji dyrektorów tych placówek. W tej sytuacji przyjdzie stwierdzić, że skoro dyrektor [...], do którego uczęszcza syn skarżącej nie wyraził zgody na realizację wnioskowanych przez skarżącą specjalistycznych usług opiekuńczych na terenie tej placówki, to nie było podstaw do ich przyznania. Ponadto, jak już wyżej wskazano, decyzja w tym zakresie winna określać również miejsce świadczenia przyznanych usług (art. 50 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej). Wydanie w tej sytuacji decyzji przyznającej wnioskowaną usługę na terenie [...], do którego uczęszcza syn skarżącej, doprowadziłoby do wydania decyzji niewykonalnej, to natomiast stanowiłoby podstawę stwierdzenia jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego).
W tym miejscu wskazać przyjdzie, iż Ś. Kurator Oświaty w istocie nie jest stroną w niniejszym postępowaniu, które toczyło się przed organem pomocy społecznej w sprawie o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych. Stroną w przedmiotowym zakresie nie jest również dyrektor [...]. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną postępowania jest każdy czyjego interesu prawnego bądź obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu administracji publicznej (tu organu administracji właściwego w sprawach z zakresu pomocy społecznej) z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Obowiązek natomiast należy rozumieć jako powinność pewnego zachowania się określonego nakazem czy zakazem określonym w przepisach prawa. Zarówno "interes prawny", jak i "obowiązek", muszą znajdować oparcie w przepisach prawa. Podstawą obowiązku mogą być wyłącznie normy materialnego prawa administracyjnego. Tymczasem z ustawy o pomocy społecznej oraz rozporządzenia w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych nie można wywieść obowiązku świadczenia przedmiotowych usług przez podmioty, które nie zostały powołane do realizacji tego typu świadczeń. Powyższe oznacza, wbrew twierdzeniom skarżącej, że bez zgody dyrektora placówki, do której uczęszcza jej syn, organ pomocy społecznej nie ma możliwości realizacji wnioskowanej usługi na trenie tej placówki.
Jednocześnie wskazać przyjdzie, że przy rozpoznawaniu wniosku osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, organy winny mieć na uwadze szczególny charakter i specyfikę realizacji tych zadań. Zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Poprzez tę instytucję państwo wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jednocześnie ustawodawca wskazał, iż rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4).
W rozpoznawanej sprawie, co wykazało przeprowadzone postępowanie administracyjne, organ pomocy społecznej nie dysponował możliwością realizacji wnioskowanych przez skarżącą specjalistycznych usług opiekuńczych na terenie [...], do którego uczęszcza jej syn. Dodatkowo można wskazać, że organ odwoławczy, w oparciu o ustalenia przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, prawidłowo zauważył, iż strona wykorzystując własne możliwości jest w stanie zapewnić dziecku zajęcia [...] ([...]), co zresztą, jak wynika z treści skargi, skarżąca czyni poprzez konsultacje i różne formy [...], w których uczestniczy jej syn.
Należy natomiast zgodzić się ze skarżącą, że organy dokonały błędnych ustaleń w kwestii rodzaju oraz organizacji zajęć w [...] w jakich uczestniczy jej syn. Powyższe nie miało jednakże wpływu na wynik sprawy skoro skarżąca nie ubiegała się o usługi polegające na zapewnieniu jej synowi uczestnictwa w zajęciach [...] (§ 2 pkt 5 rozporządzenia w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych). Również ocena sposobu realizacji przez [...], do którego uczęszcza syn skarżącej, zadań wynikających z faktu objęcia opieką dzieci ze [...] leży poza kompetencjami organów pomocy społecznej, jak również sądu orzekającego w niniejszej sprawie.
Wobec powyższego przyszło stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w zakresie uzasadniającym konieczność jej uchylenia, dlatego też skargę oddalono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI