IV SA/Gl 1018/15

IV SA/Gl 1018/15 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2016-04-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-10-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Bożena Miliczek-Ciszewska
Małgorzata Walentek
Szczepan Prax /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 2139/16 - Wyrok NSA z 2016-12-30
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 267
art. 58,  art. 59
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bożena Miliczek - Ciszewska Sędzia WSA Małgorzata Walentek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie dotyczącej odmowy umorzenia nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją Prezydenta K. z dnia [...] r. odmówiono J.K. umorzenia nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. Decyzja ta została doręczona stronie w dniu 9 października 2013 r.
W dniu 19 listopada 2013 r. strona wniosła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Uzasadniając ten wniosek wskazała, że w okresie od 9 września do 15 listopada 2013 r. jej stan zdrowia znacznie się pogorszył, co uniemożliwiło jej dochowanie terminu. W międzyczasie była również hospitalizowana. Na dowód swojej niedyspozycji przedłożyła zaświadczenie lekarskie obejmujące okres w jakim upłynął termin wniesienia odwołania oraz zaświadczenie o pobycie w szpitalu. Zdaniem wnioskodawczyni uchybiła zatem terminowi bez swojej winy.
Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. na podstawie art. 58 i 59 § 2 kpa, odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Kolegium uznało, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Na leczeniu szpitalnym przebywała bowiem od dnia 2 listopada 2013 r., czyli już po upływie terminu do wniesienia odwołania. Uchybienie terminu nie nastąpiło więc wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć (korzystając także z pomocy córki, jak to miało miejsce w dniu 11 września 2013 r.).
Na skutek skargi wnioskodawczyni wyrokiem tut. Sądu z dnia 11 grudnia 2014 r. sygn. akt IV SA/Gl 324/14 powyższe postanowienie zostało uchylone. Sąd uznał, że kwestia winy strony w uchybieniu terminu nie została należycie wyjaśniona. M.in. organ odwoławczy nie dokonał oceny załączonego do wniosku zaświadczenia lekarza rodzinnego z dnia 15 listopada 2013 r. Potwierdzając, że to na stronie spoczywa ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających brak winy, Sąd wskazał, że powinnością organu jest ocena wszystkich przedstawionych przez stronę okoliczności w świetle przesłanek z art. 58 § 1 kpa. Dlatego też organ powinien dokonać pełnej analizy przedstawionych przez skarżącą dokumentów, a w razie wątpliwości przeprowadzić stosowne postępowanie.
W szczególności dotyczy to wymienionego wyżej zaświadczenia lekarskiego z dnia 15 listopada 2013 r. oraz dołączonej do skargi uzupełniającej dokumentacji lekarskiej.
Sąd wyjaśnił przy tym, że w orzecznictwie za zasadną przyczynę uchybienia terminowi uznaje się obłożną chorobę, czy też nagły, nie przewidziany zły stan zdrowia uniemożliwiający obiektywne działanie strony. Natomiast nie stanowi takiej przyczyny długotrwała choroba lub długotrwałe złe samopoczucie strony, jako okoliczności jej znane, które powinna uwzględniać w toku podejmowanych działań. Ponieważ z wnioskiem o przywrócenie terminu należy wystąpić w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, to konieczne jest też ustalenie kiedy te przyczyny ustały. W końcu Sąd zwrócił uwagę na brak w aktach potwierdzenia odbioru decyzji I instancji oraz dowodu wskazującego na datę złożenia wniosku o przywrócenie terminu, chociaż daty te nie były sporne.
Zaskarżonym obecnie postanowieniem organ odwoławczy ponownie odmówił przywrócenia przedmiotowego terminu. Dołączył do akt administracyjnych dowód doręczenia skarżącej decyzji I instancji, potwierdzający ustaloną wcześniej datę
9 października 2013 r., co również zgodne jest z już dokonanymi ustaleniami. Tym samym termin do wniesienia odwołania został uchybiony, gdyż upłynął z dniem
23 października 2013 r. Organ podniósł, że zgodnie z wytycznymi poprzedniego wyroku przeprowadził postępowanie wyjaśniające. W jego toku skarżąca przedstawiła swoje stanowisko i szczegółowo opisała swój stan zdrowia. Wyjaśniła przy tym, że nie jest w stanie wskazać przeszkody uniemożliwiającej jej dochowanie terminu, ale złożyła odwołanie w jak najkrótszym terminie w chwili polepszenia stanu zdrowia. Następnie Kolegium poddało analizie zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym zwłaszcza dokumentację lekarską i na tej podstawie ustaliło, że skarżąca nie wskazała chwili ustania przyczyn uniemożliwiających jej terminowe wniesienie odwołania.
Nawet gdyby hipotetycznie założyć, że przyczyny te ustały w dniu 12 listopada 2013 r., to skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Z dokumentacji medycznej oraz opinii lekarza wynika bowiem, że skarżąca cierpi na schorzenia uniemożliwiające jej samodzielne funkcjonowanie w środowisku już od dłuższego czasu, tj. przed prowadzonym przez organ I instancji postępowaniem w sprawie umorzenia niezależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. Jednak jej stanu nie można traktować jako obłożnej choroby, przy czym stałą opiekę nad nią sprawuje jej córka A.K.
Z kolei za przeszkodę w terminowym złożeniu odwołania nie można uznać hospitalizacji skarżącej od 2 listopada do 6 listopada 2013 r., czyli już po upływie terminu do wniesienia odwołania. W tym okresie wystąpił u niej stan chorobowy nieprzewidywalny, natomiast pozostałe choroby ( reumatologiczne i kardiologiczne ) mają charakter przewlekły, co potwierdził lekarz prowadzący. Dokumentacja medyczna wskazuje także, że wymienione schorzenia trwają od kilku lat.
Długotrwała choroba, czy długotrwałe złe samopoczucie nie stanowią uzasadnionej przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Skoro skarżąca nie spełniła wszystkich przesłanek z art. 58 § 1 i 2 kpa, to organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku w tym przedmiocie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J.K. nie zgodziła się z zaskarżonym postanowieniem, uważając je za tendencyjne, niesprawiedliwe i nie oddające rzeczywistego stanu faktycznego. Przedstawiła całokształt okoliczności dotyczących jej stanu chorobowego ograniczającego jej funkcjonowanie. Wywodziła, że przed hospitalizacją występowały już długotrwałe dolegliwości, o których lekarz rodzinny nie wiedział. Zarzuciła, że także Kolegium nie uwzględniło wszystkich schorzeń i dokumentacji lekarskiej. Nadto podniosła, że jej pełnomocnik nie udostępnił jej poprzedniego wyroku, co uniemożliwiło jej ustosunkowanie się do niego (np. odwołania się do NSA).
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest bezzasadna. Zaskarżone postanowienie zostało wydane po przeprowadzeniu postępowania, którego zakres został ściśle wyznaczony w poprzednim wyroku z dnia 11 grudnia 2014 r. Zgodnie z art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej; p.p.s.a., ocena prawna i wskazania tego wyroku były wiążące dla organu odwoławczego. W zasadniczej kwestii Sąd nakazał przeprowadzić postępowanie umożliwiające skarżącej uprawdopodobnienie braku jej winy w uchybieniu terminu. Wyraził przy tym jednoznaczny pogląd prawny różnicujący sytuację osób obłożnie chorych lub dotkniętych nagłym atakiem choroby, od osób chorych długotrwale, zaznajomionych ze swoją sytuacją życiową, polecił także uzupełnienie akt w kwestiach formalnych. W okolicznościach sprawy należy przyjąć, że organ odwoławczy wywiązał się z zaleceń Sądu.
W szczególności podzielić trzeba jego ustalenie, że skarżąca nie uprawdopodobniła, by uchybienie terminu wiązało się z tego rodzaju sytuacją zdrowotną, która usprawiedliwiałyby spóźnione wniesienie odwołania. Przeciwnie z dokumentów przedstawionych przez samą skarżącą wynika, że niemożność samodzielnej egzystencji istnieje u niej co najmniej od 1 września 2013 r., co stwierdza orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 11 września 2013 r., a długotrwałość złego stanu zdrowia sięga 2007 r., co ustalił wyrok Sądu Rejonowego K. z dnia 14 maja 2008 r., zaliczający skarżącą do znacznego stopnia niepełnosprawności od 13 lutego 2007 r. na trwale. Także opis stanu zdrowia w wyjaśnieniach skarżącej jest zbieżny z tymi orzeczeniami. Żadne inne okoliczności nie wynikają z przedłożonych przez nią zaświadczeń lekarskich omówionych przez Kolegium.
Istotne jest zwłaszcza wyjaśnienie lekarza, który w zaświadczeniu z dnia 15 listopada 2013 r. wnioskował przedłużenie terminu do wniesienia odwołania. Potwierdza on przewlekły charakter schorzeń skarżącej, z wyjątkiem [...], z którym związana była hospitalizacja w okresie 2 listopad – 6 listopad 2013 r., a więc 10 dni po upływie terminu do złożenia odwołania. Skarżąca nie uprawdopodobniła występowania przeszkody uniemożliwiającej wniesienie odwołania zarówno w terminie ustawowym, jak i tego, by ta przeszkoda się utrzymywała po upływie 7 dni od zakończenia hospitalizacji ( termin z art. 58 § 2 kpa). Okoliczność ta nie zmienia przy tym podstawowego ustalenia dotyczącego długotrwałego złego stanu zdrowia skarżącej, który był jej znany i w ramach wymaganej staranności w dbałości o własne interesy, również w kontekście terminowego dokonania czynności procesowych, winien był ją skłonić do zapewnienia sobie pomocy w realizacji praw i obowiązków strony postępowania administracyjnego. Wskazanie przez organ córki skarżącej było w pełni uprawnione, skoro jeszcze w dniu 11 września 2013 r. działała ona z upoważnienia skarżącej. Jeżeli w późniejszym okresie córka ta nie mogła udzielić wsparcia, to oczywiście należało przedsięwziąć inne działania umożliwiające zachowanie ustawowych terminów, do dochowania czynności procesowych, których skarżąca nie mogła sama realizować ze względu na swoja niepełnosprawność, co do której miała pełna wiedzę, skoro sama ubiegała się o zaliczenie do znacznego stopnia niepełnosprawności i o uznanie jej za trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji. Zaznaczyć przy tym jednak wypadnie, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że pomoc córki w okresie przewidzianym do wniesienia odwołania była niemożliwa (skierowanie córki na leczenie szpitalne pochodzi z późniejszego okresu).
Powyżej przedstawione okoliczności wynikające ze zgromadzonego materiału dowodowego prowadzą do podzielenia stanowiska organu odwoławczego, że długotrwała choroba skarżącej nie stanowi uzasadnionej przyczyny uchybienia przedmiotowego terminu, a pogląd ten odpowiada wiążącej ocenie prawnej zamieszczonej w poprzednim wyroku z dnia 11 grudnia 2014 r. Również kwestie formalne wytknięte w tamtym wyroku (brak potwierdzenia doręczenia decyzji i dowodu wskazującego na datę złożenia wniosku o przywrócenie terminu) zostały przez Kolegium uzupełnione.
Bez wpływu na wynik niniejszej sprawy pozostają z kolei podnoszone w skardze relacje skarżącej z jej pełnomocnikiem w poprzednim postępowaniu. Wywody skarżącej są o tyle niezrozumiałe, że jej ówczesna skarga została uwzględniona, a o odpis wyroku mogła się zwrócić w każdym czasie po jego wydaniu i uzasadnieniu. W świetle prawomocnego wyroku karnego skazującego ją i jej córkę za przestępstwa popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, czynienie przez nią uwag co do sumienności innych osób nie może być aprobowane zwłaszcza przy gołosłowności tych twierdzeń.
Wobec bezzasadności skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a orzeczono, jak w sentencji.
ec