IV SA 786/99

I SA/Łd 1544/05 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2006-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-12-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Bogdan Lubiński /przewodniczący/
Cezary Koziński
Wiktor Jarzębowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Sentencja
Dnia 29 listopada 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Lubiński, Sędziowie Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski (spr.), Asesor WSA Cezary Koziński, Protokolant asystent sędziego Katarzyna Orzechowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 listopada 2006 roku przy udziale - sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], Nr K.O. [...] w przedmiocie opłaty targowej za poszczególne dni miesiąca października, listopada i grudnia 2004 roku 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. uchyla postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] , Nr [...]; 3. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego
Uzasadnienie
Wójt Gminy R. decyzją z dnia [...], Nr [...] określił J. D. wysokość zobowiązania podatkowego w opłacie targowej za poszczególne dni miesiąca października, listopada i grudnia 2004 roku w łącznej kwocie 1.478,40 zł. Z treści uzasadnienia decyzji wynika, iżJ.D. we wskazanym okresie prowadziła handel na stoisku handlowym Nr [...] w hali "B" targowiska Centrum Targowego A, nie uiszczając należnej opłaty targowej.
W dniu 22 lipca 2005 roku odwołanie od powyższej decyzji złożyła, jako pełnomocnik J. D. – E. O.. Do odwołania dołączyła kserokopię notarialnie poświadczonego pełnomocnictwa. W uzasadnieniu odwołania strona przedstawiła argumenty merytoryczne skierowane przeciwko kwestionowanej decyzji.
W dniu 22 sierpnia 2005 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wezwało E. O. do usunięcia braku formalnego odwołania poprzez złożenie urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa do działania w postępowaniu podatkowym w imieniu J. D.. Odpis tego pisma został doręczony E. O. w dniu 25 sierpnia 2005 roku. W dniu 1 września 2005 roku pełnomocnik złożyła znaki opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 15 zł.
Wezwaniem z dnia 12 września 2005 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wezwało J. D. do uzupełnienia braku odwołania poprzez osobiste złożenie podpisu, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpoznania. Pismo powyższe zostało doręczone J. D. w dniu 16 września 2005 roku. Z adnotacji poczynionej na odwołaniu wynika, że J.D. podpisała odwołanie w dniu 21 września 2005 roku.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowieniem z dnia [...], Nr [...] stwierdziło niedopuszczalność odwołania J. D. od decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...]. Z treści uzasadnienia wynika, że złożona wraz z odwołaniem kserokopia pełnomocnictwa udzielonego E.O. nie spełnia wymogów formalnych określonych w art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej. Wobec tego pismem z dnia 22 sierpnia 2005 roku pełnomocnik została wezwana do złożenia urzędowo poświadczonego odpis pełnomocnictwa. Z racji tego, że w dniu 1 września 2005 roku złożyła ona tylko znaki opłaty skarbowej w kwocie 15 zł, organ stwierdził niedopuszczalność odwołania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. D. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w opłacie targowej za poszczególne dni miesiąca października, listopada i grudnia 2004 roku w łącznej kwocie 1.478,40 zł. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił argumenty merytoryczne przemawiające za zasadnością poboru opłaty targowej od J. D. z tytułu handlu na terenie Centrum Targowego A.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J.D. wskazała na naruszenie art. 15 ust. 2a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 roku Nr 9, poz. 84 ze zm.), w związku z art. 1a ust. 1 pkt 1, poprzez pobór opłaty targowej wbrew ustawowemu wyłączeniu osób, które dokonują sprzedaży w budynkach lub ich częściach, z wyjątkiem targowisk pod dachem oraz hal używanych do targów, aukcji i wystaw. Strona wniosła zatem o uchylenie decyzji II, jak i I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W treści skargi strona przedstawiła zarzuty merytoryczne skierowane przeciwko kwestionowanej decyzji.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż zawarte w jej uzasadnieniu.
Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz jedynie dokonuje oceny działalności organu orzekającego z punktu widzenia kryterium legalności. W celu określenia kognicji Sądu warto wskazać, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
W stanie faktycznym sprawy odwołanie od decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] zostało złożone w dniu 22 lipca 2005 roku, a podpisane było przez pełnomocnika J. D. – E. O.. Do odwołania strona dołączyła kserokopię notarialnie poświadczonego pełnomocnictwa. Z racji tego, że pełnomocnictwo nie spełniało wymogów określonych w art. 137 § 3 zd. I Ordynacji podatkowej, E. O. została wezwana do złożenia oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa (pismo z dnia 22 sierpnia 2005 roku). E. O. nie uzupełniła tego braku w terminie. Wobec czego organ II instancji wezwał J. D. do podpisania odwołania (pismo z dnia 12 września 2005 roku). W dniu 21 września 2005 roku J.D. podpisała odwołanie.
W tej sytuacji organ II instancji postanowieniem z dnia [...] stwierdził niedopuszczalność odwołania J. D., ponieważ zostało ono złożone w imieniu J. D. przez osobę, która nie wykazała swojego umocowania do działania w jej imieniu (art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej). Następnie decyzją z dnia [...] rozpoznał merytorycznie to odwołanie i utrzymał w mocy kwestionowane w nim rozstrzygnięcie Wójta Gminy R..
Bezspornie wynika z tego zatem, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wydało dwa wyłączające się rozstrzygnięcia w stosunku do jednego odwołania. Najpierw organ stwierdził niedopuszczalność tego odwołania, a następnie rozpoznał je merytorycznie. W tej sytuacji późniejsze merytoryczne rozpatrzenie odwołania, stanowi rażące naruszenie prawa, a w szczególności art. 228 § 2 oraz art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Załatwienie sprawy w znaczeniu procesowym, a niewątpliwie takim jest wydanie postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania w trybie art. 228 Ordynacji podatkowej, jest ostatecznością, kiedy organ nie ma prawa podjąć rozstrzygnięcia merytorycznego, bez uprzedniego wyeliminowania z obrotu prawnego rozstrzygnięcia formalnego. Naruszenie tego zakazu stanowi rażące naruszenie prawa. Pogląd taki potwierdza orzecznictwo (por. np. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2001 roku, IV SA 786/99, Lex Nr 78948; wyrok NSA z dnia 30 grudnia 1998 roku, IV SA 2294/96, Lex Nr 45698).
Zgodnie z treścią przepisu art. 136 Ordynacji podatkowej, strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Czynnością, która może być niewątpliwie dokonana przez pełnomocnika jest złożenie odwołania w toku postępowania podatkowego. W razie ustanowienia przez stronę pełnomocnika, dołącza on do akt sprawy oryginał pełnomocnictwa lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa (art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej). Gdy strona zaniecha złożenia pełnomocnictwa, organ ma obowiązek wezwać pełnomocnika do złożenia dokumentu pełnomocnictwa na podstawie art. 169 § 1 w związku z art. 235 Ordynacji podatkowej. W sytuacji gdy pełnomocnik nie złoży dokumentu, z którego wynikałoby umocowanie do działania w imieniu strony, organ ocenia, iż odwołanie jest wnoszone przez stronę osobiście, ale nie zawiera podpisu strony, zatem jest dotknięte brakiem formalnym, o którym stanowi art. 168 § 3 w związku z art. 235 Ordynacji podatkowej. Wówczas organ ma obowiązek wezwać stronę do uzupełnienia braku odwołania poprzez jego podpisanie (art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej). Przepis art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, stanowi o tym, że organ podatkowy wzywa "wnoszącego podanie do usunięcia braków".
W stanie faktycznym sprawy organ II instancji pierwotnie prawidłowo wezwał E. O. do złożenia dokumentu pełnomocnictwa udzielonego przez J. D., spełniającego warunki określone w art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej. Z tego powodu, że brak ten nie został uzupełniony, organ prawidłowo ocenił, że środek odwoławczy został złożony przez stronę osobiście, zatem wezwał J. D. do podpisania odwołania. Wezwanie do podpisania odwołania, zakreślające siedmiodniowy termin do uzupełnienia tego braku, zostało doręczone stronie w dniu 16 września 2005 roku. Termin do wykonania wezwania ekspirował dnia 23 września 2005 roku. Gdy tymczasem odwołanie zostało podpisane przez J. D. w dniu 21 września 2005 roku. Wynika z tego, że brak formalny odwołania został uzupełniony w terminie, zatem organ nie miał podstaw do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania wniesionego przez J. D. Oceny tej nie zmienia fakt, iż pełnomocnik nie wykazał, na wezwanie organu, swojego umocowania do działania w imieniu strony postępowania. W tej sytuacji wydanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowienia z dnia [...] o niedopuszczalności odwołania, stanowi naruszenie przepisów procesowych w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, a w szczególności art. 220 i 228 Ordynacji podatkowej.
Reasumując Sąd stwierdził, że rażącym naruszeniem prawa było wydanie decyzji merytorycznie rozpoznającej odwołanie mimo uprzedniego stwierdzenia niedopuszczalności tego odwołania. Fakt ten przemawia za stwierdzeniem nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]. Wydanie natomiast postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania stanowi naruszenie prawa w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie, gdyż organ nie miał podstaw do wydania takiego rozstrzygnięcia. Bezspornie bowiem wynika z akt administracyjnych, iż brak formalny odwołania został uzupełniony w terminie. Zaistniała uprzednio okoliczność, czyli brak złożenia pełnomocnictwa sprawił, iż nie było podstaw do przyjęcia, że strona w postępowaniu podatkowym działa przez pełnomocnika. W tej sytuacji Sąd uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...].
Wobec przedstawionych powyżej argumentów Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z treścią art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 roku Nr 8, poz. 60 ze zm.). Sąd orzekł jak w punkcie drugim wyroku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c", przy zastosowaniu art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z uwagi na naruszenie art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O zwrocie kosztów Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 200 i 210 § 1 przy zastosowaniu art. 205 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na koszty postępowania sądowego składa się wpis (100 zł) określony na mocy przepisu § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) oraz wynagrodzenie adwokata (180 zł) określone na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie wynagrodzenia za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).